5 лет на форуме Автор 5 уровня Топ пользователь Все
Награды
5 лет на форуме
5 лет на форуме
Автор 5 уровня
Автор 5 уровня
Топ пользователь
Топ пользователь
5000 просмотров
5000 просмотров
2013сыллааҕы ыстатыйам билигин эмиэ турар эбит.дневниктэн аҕаллым.эһиги санааҕыт?
  178
бээди1
avatar
бээди1
23 ноября 2013 г., 15:00
бээди1
Без Заголовка
Тылын уонна үгэһин сүтэрбит норуот бэйэтэ эмиэ симэлийэр

31/01/2013


Посмотреть рисунок на внешнем сайте

Посмотреть рисунок на внешнем сайтеСүүс киһи – сүүс тус-туһунан өй-санаа. Эмиэ ол курдук науканан дакаастаммыты, учуонайдар эппиттэрин барытын сүүс бырыһыан ыраас мууска ылар табыллыбат. Саха – кырдьаҕас, мындыр омук. Барыга бары сэрэхтээхтик сыһыаннаһар, оҥоруон иннинэ барытын эргитэн көрөр. Бу кини куттаһыттан эбэтэр толкуйа бытааныттан буолбатах. Уһуннук олорон, элбэх эрэйи-кыһалҕаны эҥэринэн тэлэн, этинэн-хаанынан билэн ырытан көрөр дьоҕура сайдыбыт, тулалыыр эйгэтигэр (окко-маска, кыылга-сүөлгэ сүгүрүйүү) үтүө сыһыанынан эрэ бу орто дойдуга дьоллоохтук олоруохтааҕын өйдөөбүт, билбит. Маннык киһи быстах санааҕа киирбэт, куһаҕаны оҥорбот. Киһини (норуоту) атаҕастыахтааҕар буолуох, көрбүт кыылын да аҥар кырыы кыдыйыа, оту-маһы мээнэ алдьата сылдьыа суоҕа. Кылгастык эттэххэ, куһаҕан куһаҕанынан төннөрүн билэр.

Кэлин атын омуктары кытта буккуһуу түмүгэр хаарыаннаах үтүө үгэстэрбит умнуллуохча буоллулар. Өбүгэлэрбит хайа баҕарар киһи үчүгэй уонна куһаҕан өрүттэрдээх дииллэрэ. Элэккэй майгылаах эрээри дьону кэнниттэн саҥарар, эбэтэр үлэһит бэрдэ буолан баран арыгылаатаҕына үлэтин умнар киһи баар буолар. Итэҕэһэ суох киһи суох. Куһаҕана-үчүгэйэ тэҥ киһи ортоһуор киһиэхэ киирсэр. Оттон куһаҕана баһыйан бардаҕына – олоҕо бөрүкүтэ суох өттүгэр салаллар, үчүгэйэ баһыйдаҕына – олоҕо тупсар, барыта бары табыллар аакка барар. Киһи мэлдьи биир таһымҥа сылдьар туһуттан мэлдьи бэйэтин кэтэнэн көрүөхтээх. «Киһи – санаа кулута», «олох диэн охсуһуу», «өй-санаа мөккүөрэ» уо.д.а. этиилэр мантан үөскээн таҕыстахтара. Дьиҥэр, барыта кыраттан саҕаланар, онтон сыыйа сайдар-тупсар буоллаҕа дии. Өбүгэлэрбит хайдахтаах дириҥ өйдөөх-санаалаах, бөлүһүөктүү толкуйдаах эбиттэрий? Духуобунай өттүнэн билиҥҥи көлүөнэтээҕэр таһыччы үрдүк кэрдиискэ тураллара. Сэбиэскэй саҕана ити барыта, сайынныбыт аатыран силиһэ-мутуга суох сиикэй политика ыытыллыбытын түмүгэр, сиргэ-буорга тэпсиллэ сыспыта. Саха философията, омуна суох, государствоны үөскэтэр уонна сайыннарар аналлаах, онно туттуллар акылаат курдук эбит. Үөһэ эппиппит курдук, киһи бэйэтин салайынан, үчүгэйэ сыыйа баһыйан, чугас дьоно ону батыһан, кэлэр көлүөнэтэ үрдүккэ тахсыа, аҕа ууһа аатырыа, үчүгэй дьоно үксүө. Государство эмиэ ол курдук.

Саха норуота бэйэтин салайынар (государственность), өссө атын дойдуларга холобур буолардыы олоҕун оҥостор толору кыахтаах. Урукку баайдарбыт дьонноругар-сэргэлэригэр улаханнык көмөлөспүттэр эбит (үлэ миэстэтэ, меценатство). Сахалыы сиэри тутуһан, ыаллыы дойдулары кытары эйэлээхтик, эн-мин дэһэн, эргинсэн олорбуттар. Бу бэйэтэ дириҥ ис хоһоонноох туһунан кэпсээн. Оччолорго билиҥҥи курдук хааһына харчытын уоран байбыт диэн суоҕа чахчы. Сыралаах үлэ, сатабыллаах салайыы түмүгэр маннык тымныы, тыйыс айылҕаҕа олорон байдахтара уонна мэлдьи онно эппиэттиир түбүккэ-эппиэтинэскэ сырыттахтара.

Айылҕаттан күүс-уох, өй-санаа толору бэриллибит саха саарына Манчаары маны барытын өйдүүр буолан ылбыт баайыттан дьоҥҥо бэрсэр-түҥэтэр. Онон кини куһаҕаны оҥорбутун үчүгэйинэн оһорунар. Оттон аһымматаҕа-бэрсибэтэҕэ, көҥөммүтэ, өссө дьону эчэппитэ-өлөрбүтэ буоллар үйэ-саас тухары норуот кырыыһыгар барыа, билиҥҥи курдук үтүө аата ааттаныа суох этэ. Атын омук киһитэ, итии хааннаах армян Павел Казарян саха философиятын хантан билиэй? Төһө да учуонай буоллар, өйө-санаата сахалыы муударай таһымтан ыраах турар. Быһаччы толкуйдаатаҕына, кырдьык, күүс өттүнэн өттөйөн халааһын диирэ сөп курдук. Ол гынан баран, сахалыы ырытар дьоҕура суох буолан, биһиги билэрбитин билбэт. Дьэ, итинник быстах толкуйунан салайтаран, онно бас бэринэн, араас уустук балаһыанньаларга киирэн биэрэллэрин Кавказка буола турар быһыы-майгы туоһулуур. Эргиччи сайдыылаах курорт дойдутуттан тымныы кыһыннаах чэҥ-муус дойдуга үчүгэй олохтон кэлбэттэр. Манчаары саха норуотугар үйэ-саас тухары үтүө аата өлбөөдүйбэккэ ааттана турарыгар саарбахтаабаппын. Оттон Манчаарыны бандьыытынан үөҕэр Казарян аата аҕыйах хонугунан умнуллара чуолкай. Тоҕо диэтэргит, үөһэ ахтыллар сахаларга баар хаачыстыбалар киниэхэ суохтар.

«Саха буолан өнүйбүккүт көстүбэт»

Соторутааҕыта табаарыспын көһөрөн, малын таһа сырыттыбыт. Биир сааһырбыт дьахтар кыра оҕону (сиэнэ быһыылаах) сиэтэн подъезка таҕыста. Дьүһүннэринэн сахалар эрээри нууччалыы кэпсэтэллэриттэн хайа омуктарын билээри табаарыспар соруйан: «Бу оҕо барахсан сахалыы билээхтээбэт эбит», – диэтим. Дьэ, доҕоор, били дьахтарым миигин хаһааҥҥыттан эрэ өстөөҕүн курдук көрдө уонна сахалыы: «Саха да буолан өнүйбүккүт көстүбэт», – диэн саайда.

Дьэ, маны хайдах өйдүөххэ сөбүй? Мин санаабар, бу бэйэтэ омук быһыытынан кута-сүрэ тостубут, атын эйгэҕэ иитиллибит, саха буоларыттан кыбыстар (баҕар, дьоно эбэтэр бэйэтэ атаҕастаммытыттан, эрэйи көрбүттэриттэн буолуо) киһи тыла. Саамай кутталлааҕа кини кэлэр көлүөнэтин эмиэ оннук өйгө-санааҕа иитэн эрэрэ буолар. Маннык тыыҥҥа уһуйуллубут оҕо бэйэтин норуотун убаастаабат, ол аата бэйэтин эмиэ убаастаммат буола улаатыа, итэҕэс сананыа, онтон сылтаан эрэйи көрүө.

Мин билигин тылбыт уонна норуоппут үгэһин, абыычайын сөргүтүүгэ государственнай таһымҥа туох үлэ ыытылларыгар дуу, ыытыллыбатыгар дуу тохтообоппун эрээри, тэрилтэлэр, уулуссалар сахалыы ааттаналлара, мунньахтар сахалыы саҥа, радио-телевидение биэриилэригэр сахалыы биэрии элбиирэ, государственнай тэрилтэлэргэ икки тылы билэллэрэ ирдэнэрэ буоллар диибин. Дьиҥинэн маны үөһэттэн ким да боппот ээ. Бу бэйэтэ туспа боппуруос.

Билигин өй-санаа күүһүн уһугуннарыы (сүрү көтөҕүү) тирээн кэллэ. Ол аата хайдах баччалаах тымныыны кыайан, норуоппут урукку үгэстэрин тутуһан, сибээһэ суох ыраахтааҕылаах Россияттан Европа, Америка, Азия континеннарын кытары атыыны-эргиэни бигэтик олохтоон испиппитин, нуучча өрөбөлүүссүйэтэ мэһэйдээбэтэҕэ буоллар ити омуктардыын ыаллаһан, тэҥҥэ сайдыбыт буолуохпутун, сахалар кинилэртэн туохпутунан да итэҕэһэ суохпутун аныгы ыччакка өйдөтүөх тустаахпыт. Оччотугар эрэ маннык бэйэни сэнэнэр өйтөн-санааттан босхолонон, саха буоларбытыттан кыбыстыбакка, төттөрүтүн киэн туттуулаахтык төбөбүтүн көтөҕөн, түөспүтүн мөтөтөн, бэйэбит тылбытынан дорҕоонноохтук саҥарыа этибит. Төрдө манна сытар. Убаастабыллаах учуонайдарбыт, салайааччыларбыт бэйэҕитин саха курдук сананар буоллаххытына, националистар курдук көстүөхпүт диэн «үөһээлэртэн» куттаммакка мин этиибин үчүгэйинэн өйдөөн, норуоккут туһугар үлэлээтэххитинэ сатанар. Төһө да дьүһүн кубулуйан атын омукка бэрт буола сатаабыппыт иһин чугаһатыахтара суоҕа, хата, кэлэйиэхтэрэ. Тоҕо диэтэргит – сирэйбит атын. Бэйэбитин убаастанан, омукпут уратытын өрө тутан, сахалыы саҥаран, кимтэн да толлубакка тэҥҥэ аахсан-кэпсэтэн сырыттахпытына эрэ убаастыахтара.

Былыргы күүстээхтэрбит, аан дойдуга тэҥнээхтэрэ суох эмчит ойууттарбыт-удаҕаттарбыт, сэриигэ геройдарбыт, олимпиецтарбыт… Бу дьиҥинэн, ахсааммыт аҕыйаҕыттан тутулуга суох, сөҕүмэр ситиһии. Уруккута халыҥ, улахан норуот буоламмыт маннык чыпчааллары ыллахпыт дии. Бэл, биһигиннээҕэр элбэх ахсааннаах омуктар итиччэ ситиһиилэнэ иликтэр. Маны барытын билэр-сыаналыыр киһи сэнэниэхтээҕэр бэйэтин норуотунан киэн туттуохтаах. Хас биирдии сахалыы саҥалаах маны билэрин курдук үлэ барыытыгар государство эрэ буолбакка, хас биирдии төрөппүт оруола улахан. Оҕо ийэтин иһигэр сылдьыаҕыттан итинник тыыҥҥа иитиллиэхтээх. Дьэ манна сытар – саха төннүбэт төлкөтүн төрдө.

Кыһалҕа бэрт дөбөҥнүк үөрэтиэ

Холобур, табаардарын батара сатаан омук атыыһыттара сахалыы саҥара сатыыр буолбуттар. Оннуктары кытта соруйан сахалыы кэпсэтэҕин уонна кинилэртэн атыылаһа сатыыгын. Оччотугар аттынааҕы атыыһыт эмиэ үтүктэ сатыаҕа. Уопсайынан Азия норуота тылга сыстаҕас уонна хайа да услуобуйаҕа өлөн-охтон биэрбэт сытыы толкуйдаах.

Оттон үс үйэни быһа бииргэ олорбут нууччаларбыт итиннэ үөрэнэн биэрбэттэр. Онно эмиэ бэйэбит буруйдаахпыт. Биир холобур. Былырыын араадьыйаҕа Таатта улууһугар уһуннук олорбут учууталы чиэстээһиҥҥэ тоҕо баччааҥҥа диэри сахалыы саҥарарга үөрэммэтэҕин ыйыппыттарыгар коллегалара кинини кытта нууччалыы кэпсэтэллэрин, онон итинник кыһалҕа суоҕун эппитэ. Оттон биир улууска соҕурууттан кэлбит саха кэргэннээх киһи аҕыйах сылынан бэйэбитинээҕэр үчүгэйдик саҥарар буолбута. Тоҕо диэтэргит – кини саха буоларыттан кыбыстыбат, омуктарын өрө туппут дьоҥҥо күтүөт буолбут. Оннооҕор саастарын тухары Россия атын куораттарыгар эбэтэр омук дойдуларыгар олорбут дьон сахалыы тылларын умнубаттар. Ол туһугар дьиэҥ иһинээҕи дьоҥҥун, атын сиргэ са

Поделиться в WhatsApp
Аноним
Аноним
23 ноября 2013 г., 15:10
Хайа, сор5ото ханна хаалла? Дьэ, уубар-хаарбар киирэн аа5ыах буолбутум:-(...

Ответить Удалить
бээди1
бээди1
23 ноября 2013 г., 15:18
дьоьун сааска кор

Ответить Удалить
бээди1

Сообщение
Загрузить картинку
Ответов 0 Написать ответ
Ответ на тему: 2013сыллааҕы ыстатыйам билигин эмиэ турар эбит.дневниктэн аҕаллым.эһиги санааҕыт?
Введите код с картинки*:  Кликните на картинку, чтобы обновить код
grinning face grinning face with smiling eyes face with tears of joy smiling face with open mouth smiling face with open mouth and smiling eyes smiling face with open mouth and cold sweat smiling face with open mouth and tightly-closed eyes smiling face with halo smiling face with horns winking face smiling face with smiling eyes face savouring delicious food relieved face smiling face with heart-shaped eyes smiling face with sunglasses smirking face neutral face expressionless face unamused face face with cold sweat pensive face confused face confounded face kissing face face throwing a kiss kissing face with smiling eyes kissing face with closed eyes face with stuck-out tongue face with stuck-out tongue and winking eye face with stuck-out tongue and tightly-closed eyes disappointed face angry face pouting face crying face persevering face face with look of triumph disappointed but relieved face frowning face with open mouth anguished face fearful face weary face sleepy face tired face grimacing face loudly crying face face with open mouth face with open mouth and cold sweat face screaming in fear astonished face flushed face sleeping face dizzy face face without mouth face with medical mask face with no good gesture face with ok gesture person bowing deeply person with folded hands raised fist raised hand victory hand white up pointing index fisted hand sign waving hand sign ok hand sign thumbs up sign thumbs down sign clapping hands sign open hands sign flexed biceps
  
Обратная связь
Предложения и замечания