1 месяц на форуме Автор 3 уровня Топ пользователь Все
Награды
1 месяц на форуме
1 месяц на форуме
Автор 3 уровня
Автор 3 уровня
Топ пользователь
Топ пользователь
Топ тема
Топ тема
1000 просмотров
1000 просмотров
Саха кэпсээбэт кистэлэҥэ
  1011
Николай Крылов, суруналыыс.
Хаһан эрэ историк буола сатаан биэс сылы быһа университетка үөрэнэн баран, бүтэрэрим саҕана билии-көрүү аарыма акыйаанын кытылыгар саҥа киирэн иһэн тахсыбыт курдук санаммытым. Оччолорго даҕаны сахалар диэн Байкал эҥээриттэн күрэнэн кэлбит эрэ омуктар буолбатахтар, манна Өлүөнэ кытылыгар үөскээбит, оччолорго да сүөһүлээх-астаах олохтоох омук буолуон сөп диэн сабаҕалааһыннар баалара. Археологтар былыргы ынах, сылгы уҥуохтарын булаллара, таас үйэтээҕи олохтоох омуктары кытта булкуһан үөскээбиттэрэ, Беринг силбэһиитин нөҥүөлээн билиҥҥи Америка сиригэр-уотугар тарҕанан эмиэ олохсуйбут суолларын-иистэрин булаллара.
Бу күннэргэ аныгы учуонай, историческай наука кандидата Афанасий Николаев Саха кэпсээбэт кистэлэҥэ диэн кинигэтин түбэһэн ааҕан бараммын улаханнык олулуннум. Даарым, урут даҕаны история араастаан көрүллүөхтээх, саҥа сыанабыллар үөскээн иһиэхтээхтэр диэн син өйдөбүллээх этим. Онон Афанасий Алексеевич сабаҕалааһыннарын тута муоска түһэрбэккэ сэҥээрэр киһи буолан биэрдим. Тоҕо диэтэххэ, аныгы историктар мөлүйүөнүнэн сыллар анараа өттүлэриттэн сир шарын үөскээһинин, климат, генетика уонна география балаһыанньалара уларыйыыларын, араас норуоттар тылларын, олохторун сайдыытын чинчийэн, учуоттаан сабаҕалааһыннары, дакаастабыллары оҥорор буолбуттарын сэҥээрэбин. Быһатын эттэххэ, наука араас салааларын аныгы түмүктээһиннэригэр олоҕурбут историяны быһаараллар эбит.
Холобур, саха ынаҕа дьиэ сүөһүтэ буолан Өлүөнэ кытылыгар мэччийэн, манна олохсуйбут сахалары өлбөт үөстээбит. Саха омук экономикатын төрүтэ буолан баччаҕа аҕалбыт барахсан очоҕоһун уһуна Азия, Европа билиҥҥи боруода сүөһүлэринээҕэр икки төгүл уһун эбит. Санаан да көрдөххө, сүөһү очоҕоһо биир-икки сыл иһигэр уларыйа охсубата өйдөнөр, тыһыынчанан, мөлүйүөнүнэн сыллар усталарыгар дьиэтиттэхтэрэ дии. Ол аата, былыргы сахалар Байкал эҥээриттэн суола-ииһэ суох, аар тайҕаны, улуу өрүстэри туоратан, тыһыынчанан сүөһүнү үүрэн аҕалан тыйыс килиимэккэ очоҕосторун уһата оонньуу сылдьыбатахтара чахчы.
Оннооҕор Россия судаарыстыбата 862 сыллаахха эрэ, Новгород сиригэр норманнар баар буолуохтарыттан эрэ үөскээбитэ диэн кэлии немец историктара XVlll үйэҕэ токурутуллубут быһаарыыны оҥорбуттара. Онон славян биистэрэ сайдыыта суох, хараҥа, дьиикэй, түҥкэтэх буоланнар, Европа цивилизацията баар буолан эрэ, Россия судаарыстыба быһыытынан үөскүүрүгэр ураты оруоллааҕын туһунан өйдөбүлү соҥнууллара.
Итинник өйдөбүлү аан маҥнай М.В. Ломоносов утарбыта, кини Россия дьиҥнээх историятын чахчыларын түмэн уонна дьаарыстаан дакаастабыллары оҥорбутугар тирэҕирэн XX-с үйэҕэ Россия учуонайдара, общественнай, политическай деятеллэрэ “Евразийство” диэн наука оскуолатын тэрийэн түмсэннэр, Россия евразийскай держава быһыытынан биһиги эрабыт иннинээҕи үһүс үйэҕэ, хуннар судаарыстыбалара баар буолуоҕуттан, саҕаламмытын дакаастаабыттара. Онон аан дойдуга цивилизация сайдыытыгар кинилэри кытта тэҥ кылааты киллэрбитин билиннэрбиттэрэ. Оттон умнууга киирбит Россия төрүт омуктарыттан биирдэстэринэн уһук хоту олохтоох түүр төрүттээх норуот--саха буолар диир автор.
Сахалары цивилизацияҕа сыстыбатах, киһи аймах историятыгар туох да суолтата суох, түҥкэтэх омук быһыытынан быһаара сатыыр суруйуулар аҕыйаҕа суохтар. Оттон дьиҥнээх, кырдьык дакаастабыллар сааһыламматах, системаламматах буоланнар, политикаҕа аһара охтон хаалбыт историческай науканан сороҕо аахайыллыбаттар уонна тоһоҕолоон ыйыллыбаттар диир Афанасий Николаев.
Арай историяны дьиҥнээхтик үөрэтии ньымаларын Н.Л. Гумилев “Хойгур саарыстыбаны көрдөөн” (“В поисках вымышленного царства”) диэн научнай трактатынан олохтообута. Оттон Александр Македонскай саҕаттан илин дойдулары арҕаалар хаалынньаҥ биис уустарын быһыытынан сыһыаннаһар эбит буоллахтарына, аныгы история чахчылара атыны көрдөрөн таһаарбыттар. Ол курдук, быдан былыргы дьылларга биһиги Сахабыт сиригэр киһи үөскээн сайдыылаах олоҕу тута сылдьыбыт кэмигэр Англия, Германия, атын да Европа дойдулара тыынар тыыннаах үөскүөҕүнээҕэр, олох да муус дьапталҕа анныгар сыппыттара быһаарылынна.
Өлүөнэ орто сүүрүгэр Дириҥ Үрэххэ булуллубут дьон көмүллүбүт сирэ 300 тыһыынчаттан сылтан үс мөлүйүөн сылга диэри быдан дьылларга киһи үөскээбитэ биллэр. Оттон генетика чинчийиилэрэ саха дьиэтиппит сүөһүлэрэ 10-15 тыһ. сыллар анараа өттүлэригэр баарын быһаараллар. Оннук эбит буоллаҕына, ынаҕы , сылгыны иитиинэн сахалар эрэ манна дьарыктаналларын ханна да мэлдьэспэттэр. Ону А.П. Окладников “Саха сирин историята” диэн монографиятыгар дьиэтийбит сылгылар далга хаайыллан тураллара Өлүөнэ очуостарын сырайдарыгар уруһуйдаммыттарынан (6,2--3,5 тыһ. сыллар эмиэ быһаарар). Сахабыт сиригэр биһиги эрабыт иннинээҕи биир тыһыынча сыллар бүтүүлэригэр тимиринэн уһанар буолбуттара быһаарыллар. Ону сахабыт олоҥхото боруонса уонна тимир үйэлэрин саҕанааҕыны (Кытай Бахсы, Кудай Бахсы) тимир уустарын араҥаччылааччы Үрүҥ Аар Тойон үһүс уолунан ааҕылларын кэпсиир. Олоҥхо дьахталларын киэргэллэрэ кыһыл, үрүҥ көмүһүнэн, бухатыыр ыҥыыра кутуу көмүһүнэн киэргэтиллибиттэр, аттара алтан сэргэҕэ бааллаллар. XVII үйэҕэ нуучча айанньыттара саха уһаарбыт тимирин немец аатырбыт ыстаалыттан үрдүктүк сыаналыылларын туһунан эмиэ биллэр.
Сахалар манна төрүт олохтоох омуктар буолалларын удьуордааһыны уонна организм уларыйыытын үөрэтээччилэр (генетиктэр) чинчийиилэрэ эмиэ туоһулууллар. Ол курдук, красноярскай профессора В.В. Фефелова чинчийэн сахалар хааннарыгар 29,1% арийдар хааннара баар (германецтарга -16,1%, нууччаларга- 10,0% баар ) диэн быһаарбыт. Итинэн сиэттэрэн, былыргы арийдар (Аар Айыы) историческай силистэрэ Евразия хоту өттүгэр Саха сиригэр буолуон сөп диэн сабаҕалыыллар. Оттон Индия учуонайа уонна общественнай деятелэ Б.Г Тилак “Ведаҕа арктическай төрөөбүт дойду” (“Арктическая родина в Ведах”) диэн кинигэтигэр “Араҥас сулус бөлөҕө (созвездие Большой Медведицы) Ригведаҕа үөһээ турар гына ойууланар, ол циркумполярнай эрэ уобаластан итинник көстүөн сөп” диэн бэлиэтиир.
Саха сиригэр 10-12 тыһыынча сыллар анараа өттүлэригэр хабараан тымныылар түһэллэрин саҕана Евразия атын сирдэригэр сылыйыы саҕаламмыта. Онон былыргы сахалар үс хайысханан көһөн тарҕаныылара саҕаламмыт. Сибииринэн, Казахстанынан, Иранынан, иккис бөлөх Берингиянан Американан, үсүһүнэн, Киин Азияҕа (Монголия, Хотугу Кытай, Тибет, Индия) диэки.
Америка Йель куоратын университетын генетиктэрин тиһэх чинчийиилэрэ кытайдар, японецтар уонна кореецтар төрөөбүт сирдэрэ билиҥҥи Саха сирэ буоларын туоһулууллар. Тыл үөрэхтээхтэрэ сиу индеецтэрэ “тойон”, “күн”, “ис”, “икки”, “бил”, “тур” диэн тыллаахтарын бэлиэтииллэр. Биллиилээх учуонай А.Г. Кифишин сабаҕалыырынан прошумердар (шумердар-сүүмэрдэр) культуралара уонна тыллара Алтай-Байкал-Алдан сирдэригэр үөскээбиттэр. Өлүөнэ, Селенга уонна Алдан (Суон Тиит) таастарыгар баар писаницалар (петроглифтар) прошумердар киэннэрэ диэн быһаарар. Онон биир саамай былыргы норуотунан биллэр шумердар уонна сахалар икки ардыларыгар история быһаччы сибээһэ сабаҕаланар.
Дьэ, ити курдук, Афанасий Николаев бу саҥа кинигэтэ сахалар бэйэбит историябытын саҥа харахпытынан көрөрбүтүгэр, аччыгыйа бэйэбитин дьоһуннук сананарбытыгар уонна онно тирэҕирэн сайдар суолларбытын тобуларбытыгар ураты кыахтары үөскэтииһи дии санаатым.

Книги можно заказать у автора ватцап 89142872517, nicaf@mail.ru.
Ответов 22 Написать ответ
  • тапки
    11 января  

    Якуты не рассказывали детям о войне - ибо незачем взращивать в их душах зла :)

    0
  • apanas85xsotta
    11 января  

    Бэрт бэрт, син соп курдук.thumbs up sign

    0
  • Афанасий Сивцев
    12 января  

    Хайдах сакаастыахха сэбуй, бу кинигэни?

    0
  • Могул
    Могул
    Ветеран
    12 января  

    писаааА, ты что. и есть кас собственной персрнрй?! Тогда рукопись в топку!

    0
    • nicaa
      nicaa
      афанасий николаев
      12 января  

      Могул, Кто такой кас? Я не прячусь за никами. Всегда подписываюсь своим именем.

      0
      • Могул
        Могул
        Ветеран
        12 января  

        nicaa, это упертый такой говорун отрицающий историю саха связанную с именем Чыҥыс хаан. Взгляды его схожи с твоими! У тебя же нет имени Чыҥыс хаан, упорно так обходишь, как кас!

        0
  • Сак
    12 января  

    Этот Могул впадает в старческий маразм.
    Еще он считает что саха это смесь тунгус и монгол как он сам , но это не так Могулчик.
    У Могула мания величия , при этом он сам непонятно кто.

    Кас , же говорит то что знают все ученые уже давно . И об этом говорят и учат народу саха.
    А народу саха не до этого еще, не дорос народ до осознания своей индентификации.
    Некоторые саха думают что они не тюрки , а тунгусы на полном серьезе.

    Другие саха как Могул думают что они монголы .
    Еще другие саха вообще без понятия кто они , какой у них язык , к какой классификации народов относятся.

    Совсем саха по этой части неграмотные, и нужно им ликбез читать.

    А другие народы знают о своих предках и своей истории все.И никому в голову не приходит брать чужую историю.

    0
    • Могул
      Могул
      Ветеран
      12 января  

      Сак, бля, слезай с чужого ника, решил понимаешь воспользоваться ником САК!
      Четко вижу твою глупую морду за любым ником, так что не старайся!!!

      0
  • ext_fb_210606689483676Ft3pL
    12 января  

    Салгыытын суруйуҥ ээ,ити хабараан тымныы кэннэ саха төттөрү кэлтэ дуу хаһан?

    0
  • Дима
    12 января  

    Сахалар кэлии омукпут,ону манныктар туоһулууллар.
    1.Үгүс саха хара бараан дьүһүннээх.
    Былыр итии климаттаах сиргэ олоро сылдьыбыт буоламмыт.
    2.Тылбыт түүр,монгол,тоҥус тылларыгар майгынныыр.
    3.Саха ынаҕа зебу ынахтан төрүттээх.
    4.Саха сылгыта арабтар сылгыларын кытта уруулуу буолар.
    5.Олоҥхоҕо соҕуруу дойду ойууланар.
    6.Саха сиригэр үөскээбэт кыыллар ааттара баар.хахай,тэбиэн,бар,баабыр
    ,дьаҕан,элик,дьиэрэҥ,элдьигэн,хой,табык...

    0
    • apanas85xsotta
      12 января  

      Дима, эн кэлии буолуо, 17 уйэ5э кэлбит тунгус-маньчжур омуккун.
      Биьиги Сахалар - олохтоох омукпут.
      1. Угус Саха олонхо5о ылланарынан - сырдык Сэбэрэлээх.
      2. Тылбыт туур эрэ буолбатах, туурдэри кытары сатаан кэпсэппэппит, состава Атын: О.Бётлинг туур тылларыттан атын диэн бэлиэтиир.
      3. Ынахха ити нуучча Боруодалара индия Зебутугар ордук чугастар, Саха ына5ынаа5ар. Ону кистииллэр.
      4. Аан дойду Сылгыта барыта аймахтыы буолар. Саха сылгытын чугас айма5а Байкалга 16 уйэ5э коьон кэлбит Буряттар сылгылара буолар. Араб буолбатах.
      5. Олонхо5о ханан да5аны "Со5урууттан кэлбиттэрэ" диэн суох. "Былыр Дьылларга" сылаас эрэ этэ диэн баар.
      6. Ити хой, хахай онтон да атын со5уруу кыыллар олуктэрин Саха Сириттэн сотору2 булаллар.

      0
  • Про
    13 января  

    Ити хайа омук тылай???Очоҕос диэн???Сахалыы оһоҕос диэн буолаР!!!!!

    0
  • Oidov
    15 января  

    Сахалы дьиэн Ынаk , haka , kaHaлас .
    Барыта уларыйбыта - Кирилица киэниттэн . Бо!

    0
  • Oidov
    15 января  

    kaan , kyok , kallan , барыта монгллу . Нучалыы буолла .хаан , халлан , харах.
    Туур тылтан тэйдибит .grinning face with smiling eyesface with tears of joysmiling face with open mouth and smiling eyes
    Монгол уонна нууча тыла , уонна маньжур Кас тыла .white smiling facesmiling face with smiling eyesgrinning face

    0
  • Oidov
    15 января  

    Если что , то по поводу Воскресенья , для улусников и тупых как Кас )))

    0
  • Oidov
    15 января  

    Хе хе kaHalas , кангалас - канглы говорят ))) . kaHas alaas дьиэн , для тупого Кас )))

    0
    • Могул
      Могул
      Ветеран
      15 января  

      Oidov, ха ха хаааАА. тупой кас! Люди вот видишь начинают понимать кто ты такой в пробковой шляпе тут шаштаешш! Ха ха хаааААА! На улице бля минус пятьдесят а он на якоре сидит в этой своей пробковой шляпе и дожидается Могула! Думает тупой кас, что он обязательно должен подойти туда! Ха ха хаАААА! Крио подойдет, а не я!
      Крио высокий здоровый, так что осторожнее и царапаться любит как девочка, но это тоже больно, причем при таком холоде! Кас, ты хочешь исполнить мечту японского самурая?! Вишь как у тебя сосульки из носа картохи свисают!
      Шибко упертый да?!

      0
  • Oidov
    15 января  

    Тюрк тыла k ,монголлы , нючалы маньжурды Х .
    Вообщем Тюркское К стало Х.
    Огуз Н стало нг .
    Отсюда kaHaлас стал Кангалас.
    А перевод остался у саха огузов - урааНхай саха - kaHас алаас . И все для улусников )))

    0
  • Oidov
    15 января  

    Скажите еще Хохунор вместо Кокунор )))

    0
  • Oidov
    15 января  

    Это вы все улусники , все тюркское переворачиваете подобно зомбоящику на халка монголо маньжурский язык и кирилицу )))
    Хаан , Хангалас и другие , вместо kaaн , kaHaлас и другие . Выдумываете какихто канглов )))

    0
  • Oidov
    16 января  

    Версия : после того , как знаменитый тумен огузов - угулет и батут ( Тумен Бога предводителя Ынаkсыт )был уничтожен джурдженями - предками маньжуров . Чхана хватил удар .
    Перед смертью он дал последнее свое повеление : В благодарность за павших воинов Божественного тумена предводителя по кличке Ынаkсыт - алгыс Кангаласцев . Чхан приказал привести много коров огузам на севере ,в благодарность за павших воинов знаменитого тумена огузов 'ТаНара тумэнэ ."
    Этот приказ выполнил Хоро . И все вкратце по Версии )))

    0
Ответ на тему: Саха кэпсээбэт кистэлэҥэ
Введите код с картинки*:  Кликните на картинку, чтобы обновить код
grinning face grinning face with smiling eyes face with tears of joy smiling face with open mouth smiling face with open mouth and smiling eyes smiling face with open mouth and cold sweat smiling face with open mouth and tightly-closed eyes smiling face with halo smiling face with horns winking face smiling face with smiling eyes face savouring delicious food relieved face smiling face with heart-shaped eyes smiling face with sunglasses smirking face neutral face expressionless face unamused face face with cold sweat pensive face confused face confounded face kissing face face throwing a kiss kissing face with smiling eyes kissing face with closed eyes face with stuck-out tongue face with stuck-out tongue and winking eye face with stuck-out tongue and tightly-closed eyes disappointed face angry face pouting face crying face persevering face face with look of triumph disappointed but relieved face frowning face with open mouth anguished face fearful face weary face sleepy face tired face grimacing face loudly crying face face with open mouth face with open mouth and cold sweat face screaming in fear astonished face flushed face sleeping face dizzy face face without mouth face with medical mask face with no good gesture face with ok gesture person bowing deeply person with folded hands raised fist raised hand victory hand white up pointing index fisted hand sign waving hand sign ok hand sign thumbs up sign thumbs down sign clapping hands sign open hands sign flexed biceps
  
Обратная связь
Предложения и замечания