6 лет на форуме Автор 2 уровня 1000 просмотров Все
Награды
6 лет на форуме
6 лет на форуме
Автор 2 уровня
Автор 2 уровня
1000 просмотров
1000 просмотров
Мэймин – обезьяна
  3172
Ответов 158 Написать ответ
  • Х
    3 января 2016  

    Мэйиим ююн-мозги мои вырастайте.Поэтому правильнее мэйимюн

    0
    • киһи
      6 января 2016  

      Алтан Сарын ,"мэймин" (обезьяна) диэн тылы азербайджаннар тылларыттан ылбыт.
      Азербайджан тылыгар "meymun"(обезьяна) араб тылыттан киирии тыл буолар.
      Ислам итэҕэллээх түүр омуктара, эбисийээнэни(маймун,маймыл,маймын,меймун)дииллэр эбит.
      Биһи сахалар, исламы кытта туох да сыһыаммыт суох,онон,бу тыл саха тылыгар киирэрэ сыыһа
      дии саныыбын.
      Дьиҥэр,улуу дьоннорбут Алтан Сарын,Ойуунускай,Күндэ саха тылын сайыннарар былааннаахтара,
      онтукалара ситэ туолбатаҕа.А.Сарын" тыл айааччы",Ойуунускайдаах"критик" оруолун толорон,
      син туох эмэ түмүккэ кэлиэхтээхтэрэ хааллаҕа.

      0
      • киһи
        6 января 2016  

        Эбисийээнэни сахалыы тылдьыттарга "хайа иччитэ" диэбиттэр.
        Хайа иччитэ - обезьяна (ТСЯЯ том 3)(СТККТ).Дьэ бу бэйэбит тылбыт.
        Маны таһынан өссө маннык баар.
        Саха тылын үөрэппит улуу учуонай Отто Бөтлиҥк "О языке якутов" диэн үлэтигэр,
        "Биичэн"(мускусная кабарга)диэн тылы былыргы монгол тылын кытта тэҥнээбитэ баар
        Биичэн- мускусный зверь,Ув.ср.бичин,бечин "обезьяна".(ОЯЯ).
        Кэлин,бу тылы Э.Пекарскай бэйэтин тылдьытыгар эмиэ былыргы монгол "бичин","бечин"(обезьяна)
        диэннэрин кытта тэҥнээбитэ.
        Аныгы монгол тылыгар эбисийээнэни "Бич(ин),Мэч(ин),Мич(ин)"дииллэр.Монгол тылыгар бу тыл
        былыргы түүрдэр тылларыттан киирии тыл диэн сабаҕалыыллар.Ол курдук,былыргы Орхон түүрдэрэ
        эбисийээнэни "Бичин"дииллэрэ(...бичин(обезьяна)представлена в др.-тюрк.языках уже в памятнике
        в честь Кюль Тегина(732 г.н.э.)).(ЭСЯЯ).Бичин йыл - календ.год обезьяны(девятый год двенадцатилетнего
        животного цикла)...(ДТС).
        Төһө сөпкө тэҥнэбил оҥорбуттара биллибэт.Сахалар,биичээн эбэтэр бүүчээн дииллэр.
        Мин санаабар,сыыһа тэҥнэбил диибин,майгыннаһар эрэ тыллар.

        0
        • татьяна
          6 января 2016  

          Якут диэн тыл эмэһэ диэнигэр сөпсөһөҕүт дуо?

          0
          • татьяна
            6 января 2016  

            Буолар да эбит

            0
          • киһи
            6 января 2016  

            татьяна, ааспыкка быһаара сатаабытым .
            Түүр тылларыгар,кэлин,кэннэ диэни "көт,күт" дииллэр.Якут уонна Көт диэн тыллар ырааҕынан майгыннаспаттар.Былыргы түүр тылыгар,Көт - (зад,задняя часть),сахалыытыгар,кэлин,кэлин өттө диэн
            буолар.Ханан да үөхсүү тыл буоларын көрбөппүн.

            0
            • татьяна
              6 января 2016  

              киһи, антидот эппитэ сөп да? Яжопа,яжопактск диэн

              0
              • киһи
                6 января 2016  

                татьяна, сымыйата.Түүр тылларыгар "яжопа" диэни "көтмен,күтмен"диэн тылбаастыахха сөп.
                Арай,үөхсүү таһаара сатыыр кыра ычалаах киһи итинник кэбилэниэн сөп,кыра оҕолор
                этиспиттэригэр дылы.Оннооҕор,саха диэн тылы саах диэни кытта тэҥниир дьоннор
                бааллар,ону барытын ыраас манньыакка ылынан истэхпитинэ ханна тиийэбит,

                0
          • Быйанг
            6 января 2016  

            татьяна,
            Якут - диэн кинэлэргэ алмаз диэн буолар.

            0
    • рядовой
      7 января  

      МЭЙИИ үүнмэт ини.

      0
  • кыыдаана.
    6 января 2016  

    Киһи,бүүчээн диэн кабарга диэн кыыл дии,онно тэҥнииллэрэ кырдьык да барсыбат эбит.
    Онтон хайа иччитэ диэн ааттыыллара дьикти эбит.
    Ол аата, саха өйдөбүлүгэр эбисийээнэ хайаҕа эрэ сылдьар кыыл диэн суолталаах эбитэ дуу? эбэтэр Япония хаардаах хайаларыгар эбисийээнэ хайа эрэ бииһин-ууһа баар дии, ол дьэ кырдьык хайа иччилэрэ.
    оттон туристыы сылдьан көрдөххө эбисийээнэ итии дойдуга, тропиктарга элбэхтэр.

    0
  • Джокут
    6 января 2016  

    Якут,якуд,яхуд диэн араабтар тылларыгар алмаз,рубин эбэтэр күндү таас диэн өйдөбүллээх.Армияҕа сылдьан узбектары "Сен маймун кызыл кут" диэн өһүргэтэр буолуллара

    0
  • кыыдаана.
    6 января 2016  

    сыыһа суруйбуппун,былыргы түүр тыла буоллаҕына Тибет хайатын иччитэ буоллаҕа.Былыргы хаҕан саҕана, кытайдары кытары сэриилэһэллэригэр Кюль -Тегин мэҥэ тааһыгар Тибет хайата диэн элбэхтик ахтыллар дии,оннук эбит.
    Ол эрэн кыыллар бары анал ааттаахтар эбит,холобур'.хой-бараан,киш-киис,тый-тый сылгы диэбит курдук.

    0
    • киһи
      6 января 2016  

      кыыдаана.,Хайа иччитэ - 1.дух гор.2.обезьяна.(СЯЯ ПЭК)өссө Пекарскай бэлиэтээн хаалларбыт эбит.
      Оччотугар хайа иччитин"эбисийээнэни" сахалар былыргаттан билэллэр быһыылаах.
      Хахай кыылы билэр омук эбисийээнэни да билиэн сөп буоллаҕа.Хахай,крокодил,эбисийээнэ,носорог,антилопа,слон
      диэн тыллары иһиттэхпитинэ Африканы саныы түһэбит,дьиҥэр бу ааттаммыт кыыллар Азияҕа эмиэ бааллар ээ.
      Тымныыны тулуйумтуо Тибет,Дьоппуон макакалара бааллара биллэр.Кыһын хороон хастан иһийэр Кытай
      аллигатора баара биллэр.Азия хахайа,носорога бааллара эмиэ биллэр.
      Монгол тылыгар .
      Арслан (лев).
      Анаш (жираф),
      Армана (бегемот),
      Заан (слон).
      Самж (макака)
      Нүхэр (носорог),
      Сармагчин (мартышка),
      Матар (крокодил).
      Одос (буйвол) уо.д.а.тыллардаахтар.Монголияҕа бу ааттаммыт кыыллар суохтар .Киһи
      сөҕөр эрэ,хантан бу кыыллар ааттарын монголлар билэллэрэ буолуой диэн.

      0
      • Быйанг
        16 января 2016  

        киһи,
        Монгол тыла, Монголлары кытта соторутааҕыта үөскээбит тыл. Былыр Монголлар даҕаны, монгол тыла да суох этэ.

        0
  • Быйанг
    6 января 2016  

    Эбисийээнэни сахалыы - Мэймин, эбэтэр Мөкү дииээллэр. Эбэтэр икки тылы иккиэннэрин этэллэр: - Мөкү мэймиин, эбэтэр - Мэймин мөкү.

    Саха тыла тюрк тыла буолан, баҕар бут тыллар атын тюрк тылларыгар эмиэ баар буолуохтарын син. Баар буолуохтаахтар даҕаны.

    0
  • хадаарКытыы
    6 января 2016  

    Пахай да,Алтан Сарын да буоллар итиннэ сыыспыт

    Мэй-мин буолбатах,мэй-кини буоллун.Хайдах мин-эбисийээнэбин диэххиний. Наһаа уһун диэтэргит кылгатыҥ мэй-ки да буоллун.Өһүргэнсиитэ суох буолуо.

    0
  • кыыдаана.
    6 января 2016  

    кытыысахабыт аны аһары баран Алтан Сарыны кытары өй былдьаһан эрэр дуу? Улуу Кудаҥса оруолугар киирэн эрэр бадахтаах...

    0
  • Быйанг
    7 января 2016  

    киһи,

    Крокодил, сахалыы = Лобуйа

    Билиҥҥи монгол тыла саха (тюрк) тыла буолбатах. Оттон былыргы монголлар тюрк тыллаах народтар этилэр.

    0
    • киһи
      8 января 2016  

      Быйанг, лобуйа буолбатах,Луобуйа диэн.Интернет эрэ тылдьытыгар баар тыл.Ким айбыт тыла буолара биллибэт.
      Луобуйа туһунан ыстатыйалары көрдүү сатаатым да ханна да суох. Ол иһин бэйэм,бу тылы кириитикэлээри,
      ырытан көрөн баран салынным.Саха тылын үчүгэйдик билэр,лингвист киһи айбыт тыла эбит.Сэрэйдэхпинэ
      Алтан Сарын айбыт тыла быһыылаах.
      Тыл хайдах айыллыбытын туһунан кылгастык суруйдахха,маннык.
      1.Мифологияны кытта ситимнээх тыл.
      2.Тылын төрдө Луо,сыһыарыыта -уйа.
      Луо -(ср.монг.и уйгур.Луу - дракон).Луо хаан тойон(старший абаасы подземнего мира) (ПЭК).
      Өлүү луо хаан балыга (олоҥхоҕо ахтыллар...).
      Луобуйа туруору тылбааһа (дракончик)диэн эбит.Ааптар, -уйа сыһыарыыны туттубута сөп.
      Күөл(көлүйэ),үрэх(үрүйэ),батас(батыйа),холбо(холбуйа)курдук...
      Луочаан эбэтэр Луочах игин диэбитэ буоллар,тыл өйдөбүлэ олох атын буолан тахсыах этэ.
      Луо-б-уйа,манна -б- дорҕоону эмиэ сөпкө туруорбут.....
      Тыл ааптара мифологияны уонна атын омук тылларын эмиэ билэр эбит.
      Монгол тылыгар крокодилы Матар дииллэр.Матар эмиэ мифологияны кытта ситимнээх тыл.Былыргы
      уйгур тылыгар Мадар(демон,чудовище),өлүм мадар(дух смерти)төрдө санскрит тыла,Макара диэнтэн.
      Макара крокодилга майгынныыр ,ууга олохтоох мифол.кыыл.Өлүү луо хаан балыга эмиэ итиниэхэ
      майгынныыр кыыл...

      0
      • киһи
        8 января 2016  

        Түүр омуктара крокодилы Тимсох,Тимсах,Тимсэх диэн ааттыыллар.Хайдах эрэ
        тиис диэн тылга майгынныыр .Тииһимсэх диэбит курдук...
        Тимсах, түүр тылларыгар арабтар тылларыттан киирбит тыл буолар,онон саха тылыгар
        барсыбат.
        Луобуйа - крокодил диэн,бэркэ табыллан айыллыбыт тыл диэн түмүккэ кэллим.
        Саҥа айыллыбыт тыл ааптара суоҕа куһаҕан эбит.

        0
  • Чеснок
    7 января 2016  

    Хайа иччитэ чучунаа Ини, киьи дииллэр да туох да доказательства суох.

    0
  • offen
    8 января 2016  

    эбсийээнэ - абааһы диэн

    0
    • киһи
      8 января 2016  

      offen, Абааһы былыргы түүр тылыгар Абачы диэн.
      Абачы- бука,пугало... Абачы келди- (смотри),бука придет (МК ,ДТС).
      Хайа иччитэ (обезьяна)сахалыы тылдьыттарга киирбит тыл буолар,онон саҥаттан айа сатыыр туһата суох.
      Чеснок,Хайа иччитэ чучунаа диэн ханнык да тылдьыкка суох.Иккиэн тус туһунан тыллар.
      Чучунаа - дикий человек или одичавший беглец.(Сл.Пек.).
      Чучунаа төрдө эбээн тыла.Һучан,сучан(бегство,побег)диэнтэн.

      0
      • саргыда
        8 января 2016  

        киһи, Чучунааны Хайа иччитэ диэн ааттыыллара диэн "Чучунаа" диэн кэпсээҥҥэ баар курдук өйдүүбүн. Норуокка эмиэ итинник өйдөбүл баар.

        0
        • киһи
          8 января 2016  

          саргыда, "Чучунаа уонна Суланьа"Н.Абыйчанин кинигэтин этэр буоллаххына,ол кинигэҕэ инньэ диэн суох.
          Хайа иччитэ,Үрэктимэҥ Мураанни диэн суруллубут.Чучунаа - күрүөйэх киһи диэн ойууламмыт.
          Хотугу сахалар чучунааны(сучунаа,сучанаа,чочунаа)диэн ааттыыллар эбит.
          Чочунаа(фольк.)Бул.сэһэҥҥэ ахтыллар кыыл барбыт киһи(дикий человек в фольклорных произведениях).
          (эвенк.диал.сучанаа,хучанаа,чучанаа "беглец").(Диал.сл.як.яз.).
          Чучунаа - хайа иччитэ диэн ханна да суох.Арай,Дьэһиэй сахалара "хайа иччитэ" диэн чыс кутуйаҕы ааттыыллар.
          .

          0
          • саргыда
            8 января 2016  

            ити кинигэни этэбин. Наһаа сөбүлээн аахпытым да, умнубуппун. Хайдах эрэ сорохтор хайа иччитэ дииллэр диэн ханна эрэ суруллубут курдук өйдүүбүн. Таах да Чучунаа, оборотень эҥин туһунан син элбэҕи аахпытым. Сурунаалларга да, брошюра да баар буолара.

            0
            • саргыда
              8 января 2016  

              Өйдүүрбүнэн: Наһаа үрдүк уҥуохтаах түүлээх киһи. Иһиирэр. Уһун уһуну ыстанан барар. Кыһын хайа хаспаҕар олорон утуйар. Дьахтардаахтар. Оҕолоох да буолуохтарын сөп. Киһиэхэ чугаһаабат, тумнар. Олох сүппүт да буолуохтарын сөп. Аан дойду үрдүнэн биир эрэ, баран эрэр хаартыската баар дии. Үксүн хайалаах сиргэ көрөллөр диэн.

              0
              • киһи
                8 января 2016  

                саргыда,эмиэ сыыһаҕын,чучунааны йетини кытта бутуйума.Ити,интернет тылдьыта
                сымыйаннан Чучуна - йети(снежный человек)диэн суруйбуттар.
                Чучунаа - снежный человек диэн ханна да суох.

                0
                • саргыда
                  8 января 2016  

                  Интернет тылдьытын көрбөтөҕүм. Өйбөр баартан этэбин. Чучунаа икки көрүҥнээх: кыыллыйбыт киһи уонна йети. Ону хоту олохтоохтор араараллара үһү. Кыыллыйбыт киһи киһитийиэн сөп дииллэрэ диэн.

                  0
  • киһи
    8 января 2016  

    саргыда,чучунаа йети диэн өйдөбүлэ суох.Күрүөйэх киһи уонна дьиикэй киһи
    эрэ диэн өйдөбүллээх.

    0
    • саргыда
      8 января 2016  

      киһи, оттон дьиикэй киһи диэн син биир йети буолбатах дуо? Йетини өссө хаар киһи, хайа иччитэ дииллэр курдук өйдүүбүн.

      0
      • киһи
        8 января 2016  

        саргыда, дьиикэй киһи киһиттэн уратыта диэн дьиикэй эрэ,онтон йети диэн,киһиэхэ майгынныыр харамай.
        йети киһи буолбатах,онтон чучунаа киһи.
        Чучунаа(кыыллыйбыт киһи).Йети(киһитиҥи харамай).Зана из Тхина,баҕар кини дьиҥнээх йети буолуон сөп.

        0
        • Никон
          11 января 2016  

          киһи,
          Чочунаа = хайа киһитэ диэн.
          Чечня диэн эҥин буола сылдьар.

          0
  • мин
    8 января 2016  

    тыймыыт - ящерица

    0
  • мин
    8 января 2016  

    крокодил дуу этэ. Кыймыыт -крокодил.

    0
    • киһи
      8 января 2016  

      мин, Тыймыыт крокодил да ящерица да буолбатах.Ящерицаны сахалар күлгэри дииллэр.
      Тыймыыт саламандралар биистэригэр киирсэр.
      Тыймыыт - сибирский углозуб (тылдьыттан).

      0
    • Никон
      11 января 2016  

      мин,
      Крокодил = Луобайа диэн сахалыыта.

      0
  • киһи
    8 января 2016  

    Слону билиҥҥи монголлар" Заан" дииллэр,былыргы монгол тылыгар,слон" Дьаҕан" диэн.
    Онтон былыргы түүрдэр слон кыылы "Матаҥа"дииллэр эбит.
    Бу икки тыл саха тылыгар баар курдуктар.Пекарскай тылдьытыгар.
    Маттаҥа - крот(местное название водяной крысы= күтэр.(Сл.Пек.).
    Матаҥа уонна Маттаҥа лаппа майгыннаһар тыллар.Саха тылыгар дьиҥнээх өйдөбүлэ атын
    кыыл аатыгар көспүт буолуон сөп.Саха тылыгар оннук көстүү элбэх.Холобура,
    Сир эһэтэ - крот сибирский(РЯСБТ).көрбүккүт курдук,кроту эһэ диэбиттэр.
    Маттаҥа эмиэ итинник курдук уларыйыыны барбыт тыл буолуон сөп.
    Аны,саха тылыгар "дьаҕан" диэн тыл баар.
    Дьаҕан - дьоһун көрүҥ(внушительность)(ДСЯЯ)
    Чаҕаан - страшный,внушительный,грозный(Сл.Пек.)
    Дьаҕаннаах (көрүҥнээх,дьоһуннаах көрүҥнээх)(ДСЯЯ).
    Бу сырыыга эмиэ тыл суолтата уларыйбыт.Слон кырдьык даҕаны дьоһун көрүҥнээх кыыл буоллаҕа.

    0
    • Никон
      11 января 2016  

      киһи,
      Сэлии диэнтэн = Сл+он тахсар.

      0
    • киһи
      18 января 2016  

      Дьаҕан .
      Былыргы уйгурдар слону "Йаҕан,Йаҥа,Йаҥан"диэн ааттыыллара.
      Йаҕан - слон (др.-уйгур.)
      Дьаҕан - слон (др.-монгол.).
      Заан - слон (халха-монгол)
      Заан - слон (бурят.)
      Чаан - слон (тува).
      Саха тылыгар, "Дьаҕан" слон диэн өйдөбүлэ умнууллубут,ол да буоллар
      көспүт өйдөбүлэ баар.Пекарскай суруйуутугар,маннык баар эбит.
      Дьаҕан,Чаҕаан,Ньаҕан - внушительность,серьезность :
      Дьуон Дьаҕан - внушительного(серьезного)вида (родоначальник);
      Дьаҕан мунньах - внушительное собрание(сходка).
      Чаҕаан кыыл - страшное животное
      Аан Чаҕаан - прозвище шамана.
      Ньаҕан,Ньаҕаан - 1)внушительность,серьезность.
      2) Громогласный,с важным громким голосом.(Сл.Пек.)
      Көрбүккүт курдук "дьаҕан" түүр тыла эбит.Былыргы монголлар,бу тылы
      уйгурдартан ылыммыттар эбит.Онтон сахаларга,"дьаҕан"былыргы монголлартан
      кэлбит тыл буолар.Уйгурдар "йаҕан,йаҥа,йаҥан" диэн тыллара саха тылыгар биирэ
      да хаалбатах,барыта умнуллубут.Арай,саха тылыгар,уйгурдар "йаҕан"диэн тыллара
      умнуллубатаҕа эбитэ буоллар,билигин "дьаҕан"оннугар "саан"диэн тыллаах буолуохтаах этибит.
      Ити да буоллар,саха тылыгар слон кыыл майгытын бэлиэтээн көрдөрөр
      өйдөбүл хаалбыт.(внушительный,страшный,громогласный)диэн.
      Слону сахалыы "Дьаҕан" диэн ааттыахха баара,инньэ диэн этии киллэрэбин.
      Слон атын аата был.түүрдүү "матаҥа"диэн.Ис иһигэр киирдэххэ,матаҥа түүр тыла
      буолбатах эбит,"матанга"(слон) санскрит тыла.

      0
  • Дьэ диэ!
    8 января 2016  

    Верблюд - тэбиэн. Саха5а куруук баар тыл. Ол аата тэбиэннэнэ сырыттахпыт ди, хаьан эрэ.
    Кабан - монг. Гахай. Били сахалыы Хахай кыылбыт аатыгар дылы ди.
    Тигр - баабыр кыыл. Хайа омукка маннык тыл баара буолла ессе?

    0
    • киһи
      9 января 2016  

      Дьэ диэ!, Баабыр төрдө персидскэй(Иранскай) тыл дииллэр.Казахтар бабыр диэн пантераны ааттыыллар.
      Былыргы уонна аныгы пердсидскэй тылга Бебер диэн тигр.Араб тылыгар "бабр"хахай уонна тигр диэн өйдөбүллээх.
      Араб тылыгар" бабр" киирии тыл диэн суруйаллар. Арабтарга хахай 500 тахса ааттаах эбит,олортон биирдэстэрэ "бабр" диэн.Урукку сибиир нууччаларын тылыгар "бабр"тигр,пантера диэн өйдөбүллээҕэ.
      Саха тылыгар баабыры атыннык"бар кыыл" дииллэр.
      Бар кыыл төрдө монгол тыла .Аныгы монгол тылыгар Бар,Барс (тигр).
      Былыргы түүрдэр тигры "барс,баарс"дииллэрэ.
      Баабыр=бабыр(казах.)
      Бар кыыл= бар(монгол.).
      Тэбиэн төрдө монгол тыла.Аныгы монгол тылыгар Тэмээн(верблюд).
      Эбэҥки тылыгар Тэмэгэн,Тэвеен (верблюд).
      Хахай төрдө монгол тыла,монголлар Гахай диэн сибиинньэни эбэтэр кабаны ааттыыллар,
      саха тылыгар, тыл маҥнайгы өйдөбүлэ уларыйбыт.

      0
      • киһи
        10 января 2016  

        Монгол уонна саха тылларыгар,_"хай" диэн сыһыарыылаах кыыллар ааттарын тэҥнээһин.
        Гахай(кабан)= Хахай(лев).Хахай(орел,филин,верблюд,змея)(С.Пек.).
        Могой(змея)=Моҕой(змея,жаба)(Сл.Пек.)
        Нохой(собака)= Нохоо (...)
        Хорхой(насекомое,червь)= Хорохой(насекомое.личинка овода)
        Хавчаахай(рак)= Хапсаах (илимҥэ туппут балыгы сиир үөн)
        Наалинхай(навозная муха)= Ньаалаҕай(разнов.мухи),Ньаалах(Сакк.көр ньаалаҕай).уо.д.а.
        Манна көстөрүнэн Хахай диэн тылбыт өйдөбүлэ элбэх эбит.
        Хахай баҕар монгол тылыгар эмиэ уларыйбыт өйдөбүллээх тыл буолуон сөп.
        Хахай дьиҥнээх өйдөбүлэ "кыыллар ыраахтааҕылара" диэн быһыылаах.

        0
        • киһи
          10 января 2016  

          Хапсаах диэн тылбытын ырытан көрүөххэ.
          Монголлар рагы "хавч"эбэтэр "хавчаахай" дииллэр эбит.Эбэҥки тылыгар
          "Капчивкии"(зоол.рак) диэн.Саха тылыгар эмиэ маныаха майгынныыр тыллар бааллар
          курдук.
          Хавчаахай(рак) = Хапсаах(Ан.водное насекомое,которое поедает рыбу,попавшую в сеть).
          Капчивкии(рак)= Хапсыкы (клещ.РЯСБТ).
          Речной рак, Сахалиҥҥа уонна Амыр өрүскэ үөскүүр кыыл.Рак өлбүт балыгынан аһылыктанар эбит,
          илимҥэ да иҥнибит балыгы сиэн сөп.Оччотугар,рак сахалыыта Хапсаах диэн быһыылаах.
          Саха сиригэр рак суох,ол иһин аата үөн аатыгар көспүт.
          Тыл маннык уларыйбыт.
          Хавчаахай = Хапсаах(ай),-"ай" түспүт.
          Наалинхай= Ньаалах(ай) -"ай" түспүт.Саха тылын диалектарыгар, маннык баар көстүү.

          0
          • киһи
            10 января 2016  

            Былыргы түүрдэр,рагы "Йеҥэч" диэн ааттыыллар эбит.Йеҥэч - зоол.рак (МК.,ДТС).
            Йеҥэч этимологията биллибэт тыл.Арай саха тылын көмөтүнэн быһаарыахха сөп курдук.
            Саха тылыгар "Сиэҥ" диэн тыл баар.
            Сиэҥ - остаток добычи хищных животных.(Сл.Пек.).Йеҥ-эч= сиэҥ(эс) буолуон сөп эбит.
            Йеҥэч ,өйдөбүлэ сиэҥи сиир үөн диэн быһыылаах.Тоҕо диэтэр,-"эч" сыһыарыыта эмиэ саха тылыгар
            баар сыһыарыыларга майгынныыр.Саха тылыгар "эс" диэнинэн түмүктэнэр үөннэр ааттара элбэхтэр.
            Холобура маннык ааттар бааллар.
            Күйүгэс(слепень- дождевка).
            Кээбиргэс (личинка жука-дровосека).
            Бырдаҥхас (блоха).
            Күҥкүнэс (слепень).
            Кымырдаҕас (муравей).
            Төҥкүнэс (пчела)
            Лүҥкүнэс (слепень).
            Ыйылас(комар-пискун).
            Ыстаҥалас (блоха).уо.д.а.(ДСЯЯ).
            Йеҥэч саха тылыгар суох тыл ,онон саҥаттан "Сиэҥэс,сэҥэс" диэн тылы айар сыыһа дии саныыбын.
            Арай,хапсаах эбэтэр хапсыкы рак аатын солбуйуохтарын сөп.
            Хапсыкы (рак),Хапсаах(краб), диэххэ сөп.

            0
  • кыыдаана.
    8 января 2016  

    былыргы түүр тылыгар,
    эбисийээнэ сыла- бичин йыл диэн эбит,сыллары ааҕар циклга.

    0
    • киһи
      9 января 2016  

      кыыдаана., оннук.Монгол тылыгар эбисийээнэ сылын"Мэчин жил"дииллэр.Буряттарга "Мэшэн жил".
      Сахалар "Хайа иччитин сыла"диэтэхпитинэ туох куһаҕаннааҕый.

      0
      • Никон
        11 января 2016  

        киһи,
        Абааһынньа, мөкүттэ диэн сахалыы.
        Абааһынньа диэни нууччалар ылан Обезьяна дииллэр.
        Холобур перс омуктарга эмиэ abuzin диэн буолар.

        0
  • киһи
    11 января 2016  

    Носорог кыыл сахалыыта Муос мурун
    диэн эбит.Ю.И.Васильев тылдьытыгар,
    Носорог(муос мурун)диэн суруллубут.
    Россия түүрдэрин тылларыгар .
    Мюйюзбурун(носорог)Карачай.
    Мүйизтумсык(носорог)Казахтар.
    Мөгезборын(носорог)татар.
    Мөгөзборон(носорог)башкир.
    Муос мурун(носорог)саха.
    Нуучча тылыттан калька тыллар.
    Нуучча тылыгар носорог эмиэ калька
    тыл буолар,rinokeros диэн грек тылыттан.
    Соҕурууҥҥу түүрдэр носорогу-
    каркидон,кэргэдан,гергедан иҥин
    дииллэр.Каркиданн(носорог)арабтар
    тыллара.
    Монголлар носорогу "Хирс " эбэтэр
    "нүхэр" дииллэр,онтон буряттар "Хирһэн"дииллэр.
    Монголлар "хирс "диэннэрэ среднепердсидскэй Хирс (медведь)
    диэннэриттэн үһү.Онтон "каркидан"
    арабтар мифологияларын кытта
    ситимнээх тыл.

    0
  • киһи
    11 января 2016  

    Носорог кыыл сахалыыта Муос мурун
    диэн эбит.Ю.И.Васильев тылдьытыгар,
    Носорог(муос мурун)диэн суруллубут.
    Россия түүрдэрин тылларыгар .
    Мюйюзбурун(носорог)Карачай.
    Мүйизтумсык(носорог)Казахтар.
    Мөгезборын(носорог)татар.
    Мөгөзборон(носорог)башкир.
    Муос мурун(носорог)саха.
    Нуучча тылыттан калька тыллар.
    Нуучча тылыгар носорог эмиэ калька
    тыл буолар,rinokeros диэн грек тылыттан.
    Соҕурууҥҥу түүрдэр носорогу-
    каркидон,кэргэдан,гергедан иҥин
    дииллэр.Каркиданн(носорог)арабтар
    тыллара.
    Монголлар носорогу "Хирс " эбэтэр
    "нүхэр" дииллэр,онтон буряттар "Хирһэн"дииллэр.
    Монголлар "хирс "диэннэрэ среднепердсидскэй Хирс (медведь)
    диэннэриттэн үһү.Онтон "каркидан"
    арабтар мифологияларын кытта
    ситимнээх тыл.

    0
    • Никон
      11 января 2016  

      киһи,
      Носорог диэн = ураа муос диэн сахалыыта. Хоҥорууттан үүнэр.
      Сэлии муос - айахтан үүнэр.
      Хороҕор муос = сүүстэн үүнэр.
      Адаар муос = кэтэхтэн үүнэр.

      0
  • киһи
    11 января 2016  

    Түүр омуктара моҕойу маннык ааттыыллар эбит.
    Йылан - змея (былыргы түүрдэр).
    Йылан (турок)
    Йылан (гагауз)
    Йылан (башкир).
    Йилан (уйгур).
    Илан (азербайджан).
    Илон (узбек).
    Елан (татар).
    Жылан (киргиз).
    Жылан (казах).
    Чылан (тува).
    Чылан (хакас).
    Чылан (шор)
    Чулан (тофалар).
    Селен (чуваш).
    Саха тылыгар моҕой түүрдүү аата умнуллубут дииллэр.Ол да буоллар,моҕой дьиҥнээх
    сахалыы аата биир түөлбэ тылга хаалбыт эбит.Ол ,Өлүөхүмэлэр түөлбэ тыллара.
    Сыылаҥ - Өлүөх.эриэн үөн,моҕой (змея).".сыылаҥы көрбөтөҕүм(я не видел змей)".(Диал.сл.як.яз.)Москва 1976 "наука".
    Сыылаҥ аныгы саха тылыгар өлүктүйбүт тыллар ахсааннарыгар киирсэр.Сыылаҥ диэн сүтэ сыспыт тылбытыгар
    иккистээн тыын биэрэн тилиннэрэрбит буоллар,бэрт буолуох этэ.Аныгы тылдьыттарга киллэрэн үйэтитиэххэ баара.
    Сыылаҥ,моҕойу кытта бииргэ туруохтаах дии саныыбын.

    0
    • Никон
      11 января 2016  

      киһи,
      Сылаҥ диэн = ползучие диэн тылбаастаах.
      Моҕой = гадюка диэн тылбаастаах.
      Эриэн үөн - змеиные диэн тылбаастаах.

      0
  • киһи
    12 января 2016  

    Хой уонна Ньамаан.Бу икки тылы сахалыы тылдьыттарга киллэрбиттэр.
    Хой - баран (РЯСБТ,1993).
    Ньамаан - аат.кэпс.Атыыр козел.(козел).(БТСЯЯ том4).
    Маҥнай хойу көрүөххэ,Атын уруулуу омуктар тылларыгар.
    Хой,хойун -овца (др.-тюрк.) = Хоч,хочкар - баран (др.-тюрк)
    Хой - овца (тува) = Хуч - баран (тува)
    Кой - овца (киргиз) = Кочкор - баран (киргиз)
    Кой - овца (казах) = Кошкар - баран (казах).
    Куй - овца (узбек). = Кучкор - баран (узбек).
    Куй - курдючная овца(татар) = Тэкэ - баран (татар).
    Гойун - овца (туркмен). = Гоч - баран (туркмен)
    Хонь.хонин - овца (монгол) = Хуц - баран произв.(монгол).
    Хонин - овца (бурят) = Хуса - баран (бурят)
    Хой - баран (якут). = ------
    Бу таблица көрдөрөрүнэн,сахаларга бараны хой диэбиттэр.Баран дьиҥнээх аата умнуллубут.
    Аны ньамааны көрүөххэ.
    Ямаан - коза (бурят) = Тэхэ - козел (бурят)
    Ямаа(н) - коза (монгол) = Тэх -козел (монгол).
    Ымҕа - коза (др.-тюрк.) = Текэ - козел (дрю-тюрк.)
    Имаган - коза (эвенк.) =имагачан - козленок(эвенк.)
    Ньамаан - атыыр козел(козел)(якут) = -----
    Манна эмиэ, ньамаан "атыыр козел" буолан хаалбыт.
    Дьиҥэр,хой - овца ,ньамаан- коза буолуохтаахтар этэ,ону сыыһа тылбаастаабыттар быһыылаах.

    0
    • киһи
      12 января 2016  

      Былыргы монголлар козаны "Имаҕан" дииллэр эбит,аныгы монгол тылыгар "ямаа(н) буолбут.
      Арааһа "ньамаан" саха тылыгар монголизм быһыылаах.Ньамааны өссө Пекарскай бэлиэтээн
      хаалларбыт.Хосуол - козел,ньамаан диэбит.Эбэҥкилэр "имаган"(коза)диэннэрэ былыргы
      монгол тылыгар чугас.
      Былыргы түүрдэр козаны "Ымҕа" дииллэр эбит.Бу тыл эмиэ саха тылыгар баар эбит,суолтата эрэ уларыйбыт.
      Ымаҕа - (теленок - альбинос)(СЛ.Пек.).
      Альбинос нирэй кырдьык даҕаны дьүһүнүнэн козаҕа майгынныыр буоллаҕа.

      0
  • киһи
    13 января 2016  

    Кулан уонна Элдьигэн.
    Бу икки тылы тылдьыттарга маннык диэбиттэр.
    Кулан - резвый,бойкий,проворный....задорный.(Сл.Пек,).
    Элдьигэн - молодец,удалец.(ДСЯЯ,1976).
    Иккиэн бэйэ бэйэлэригэр майгыннаһар өйдөбүллээхтэр.Кулан диэни,Пекарскай
    түүр-монгол омуктар "кулан","Хулан" диэн тылларыгар тэҥнии туппут.
    Былыргы түүрдэргэ "Кулан"(дикий азиатский осел,кулан)диэн.
    Монголларга ,"Хулан" (дикая лошадь,кулан) диэн.
    Аны Элдьигэн диэни көрүөххэ.
    Илжиг,Илжгэн - осел (халха_монгол)
    Элдьгн - осел (калмык).
    Элжэгэн - осел (бурят).
    Элчиген - осел (тува)
    Эльджиген - осел (монг.диал.)уо.д.а.
    Элдьигэн олоҥхо бухатыырын аата эмиэ буолар эбит."Иирээн төрдө Элдьигэн Баатыр"диэн
    Дмитрий Говоров олоҥхото баар.Монголларга Эльджиген эмиэ киһи аата буолар эбит.
    Эльджиген Джигиту Хан диэн баар.
    Сахалар Элдьигэн Баатырдара уонна монголлар Эльджиген Джигиту Хааннара
    биир киһи буолуохтарын сөп быһыылаах,ону тэҥнээн үөрэтэллэрэ буоллар.Тоҕо диэтэр,
    халха-эльджигеннэр урянхайдары,сартоллары.карагастары игин кытта буккуһа олорбут кэмнээхтэр эбит.
    Онно түүр,монгол уонна угро-самодий тыллаахтар бииргэ алтыспыттар эбит...
    Чэ,ол туспа остуоруйа...Биһиги бу топка кыыллар ааттарын быһаарабыт.
    Оччотугар,былыргы сахалар диикэй оселу уонна дьиэ оселун билэллэр бадахтаах.

    0
  • хадаарКытыы
    13 января 2016  

    саха тылыгар сыыллар диэн тыл үөн сы5арыйарын быһаччы

    үтүгүннэрии -сыыларкурдук-холобурдааһынтан тахсан үнэри көрдөрөр.Үнэр-ползет(анньынан хамсааһын)
    Сыыллар-как змея(хаптаччы сытан эрэн эриллэҥнээн хамнааһын)
    Сынар -диэн түөрт атах буолан,лабааларыҥ көмөтүнэн хамнааһын.

    Ис иһигэр киирдэххэ эриэкэһэ элбэх.Сорохтор араарбаттар.

    0
    • киһи
      13 января 2016  

      хадаарКытыы, Сыылар аат тыл буолбута эмиэ баар.Өксөкүлээх Өлөксөй (тылдьытыгар).
      Сыылар - лягушка (баҕа) .
      Сыылар үөн - рептилия (Ойуунускай тылдьытыгар).
      Түүр омуктар Йылан,жылан,чылан диэн тылларын,саха тылын көмөтүнэн этимологиялыахха сөп.
      Сахалар "сыыл"(ползать,ползти)=сыылаҥ(ползучий)диэн тылбытыттан ,йылан,чылан диэннэр
      үөскээбиттэр.
      Моҕой диэн тылбыт,баҕар эмиэ былыргы түүр тылыттан буолуон сөп.Былыргы түүр тылыгар
      Маҕа (змея)диэн.Маҕа=Моҕой=могой.

      0
      • Никон
        13 января 2016  

        киһи,
        Моҕой = ыстаабакка ыйыстааччылар диэн суолталаах.
        Маҕай диэн ыстаан илдьиритэн баран ыйырааччылар ааттара.
        Ханнык да тюрк эҥин суох.
        Барыта саха.
        Сыылаҥхайдааччылар этэрээттэрэ = Сылаҥнар диэн буолар.
        Ити үөһэ сөпкө суруйбуттар.

        0
  • киһи
    13 января 2016  

    Дьиэрэн уонна Элик.
    Дьиэрэн,дьиэрэҥ - вертлявый,суетливый,непоседа..(Сл.Пек.).
    Элик - скорый,быстрый,проворный..(Сл.Пек.).
    Түүр-монгол омуктара,"джейран,дьэйран,жейрен,Дьеерен,зээрэн,зеерн,дьайрон уо.д.а.
    антилопа хас да көрүҥнэрин ааттыыллар эбит,үксүгэр (джейран,дзерен,серна,газель)буолаллар эбит.
    Онон бутуурдаах соҕус,чопчу биир антилопа көрүҥэ буолбатах.
    Аны Элик диэни көрүөххэ.
    Елик -самка серны,дикой козы.(др.-тюрк.).Аныгы түүрдэргэ ,Элик,елик,илек,илик(үксүгэр "косуля"
    диэн суолталаах).
    Элик уонна Дьиэрэҥ саха тылын түөлбэлэригэр .
    Элик - чубарый олень(Сл.Пек.),Амма,горн.туртас(косуля)(ДСЯЯ).
    Дьиэрэҥ - үс саастаах кыыл таба буура(трехгодовалый дикий олень-самец).(ДСЯЯ).
    Манна көстөрүнэн,былыргы сахалар Дзереннэри уонна Джейраннары билэллэр эбит диэхпин баҕарабын.
    Дьиэрэҥкэй диэн тылбыт дьиэрэн(джейран)диэнтэн быһыылаах.
    Элэгэлдьийэн,элэгэлдьий диэн Элик-Элдьигэн диэнтэн буолуон сөп.
    "Кулан-дьиэрэҥ,Элик-элдьигэн" диэн сомоҕо тыллар эмиэ бааллар.
    Мин өйдөөбүппүнэн,былыргыта маннык эбит.
    Элдьигэн (осел).
    Кулан (дьиикэй осел).
    Элик (серна)
    Дьиэрэҥ(джейран дуу дзерен дуу).

    0
  • киһи
    14 января 2016  

    Хара баҕа уонна Алчах.
    Сахалар жабаны "хара баҕа"дииллэрин билэргит дуу,суоҕа дуу.
    1968 с.тахсыбыт "Русско-якутский словарь"П.Афанасьев,Л.Харитонов тылдьыттарыгар
    маннык диэбиттэр.
    Жаба - Хара баҕа (РЯС).
    Атын даҕаны научнай ыстатыйаларга,(улахан учуонайдар,филологтар)үлэлэригэр.
    "сахалар хара баҕа диэннэрэ "жаба"диэн бэлиэтииллэр эбит.Ууруулуу түүр-монгол омуктарбыт
    жабаны хайдах ааттыылларын көрүҥ.
    Курбака - жаба (казах).
    Курбака - жаба (киргиз).
    Каракурбаҕасы - жаба (турок).
    Кара пака - жаба (алтай)
    Бах - лягушка,жаба (монгол)
    Томо баха - жаба (бурят) манна "томо" диэн тыл "улахан,бөдөҥ"диэн тылбаастаах.
    Манна көстөрүнэн сахалар хара баҕалара алтайдар тылларыгар ордук чугас эбит.
    Аны, Алчах диэн тылы быһаарыахха.
    Алчах - лягушка (А.Кулак.,В.Серош.,И.Худяк.,Э.Пекарскай)бэлиэтээбиттэр.
    Алчах - жаба (Русско- як.сл.биол.терминов).
    Атын түүр-монгол омуктарыгар "алчах"диэн биир да кыыл аата суох.Арай
    манныктар бааллар.
    Алчак - кривоногий(алтай)
    Алчак - низкий,низкая (крым-татар).
    Алчак - легкомысленный,беспечный(татар).
    Алчай - растопыриваться,раскорячиваться(киргиз)
    Алчактаа - важничать(киргиз).
    Алцайх -расставлять,раздвигать(напр.ноги,ножки циркуля)(монгол)
    Алцгар - низкорослый,коренастый,кривоногий...(монгол).
    Бу омуктар тылларыттан таайтардахха,"Алчах" - намыһах,мадьаҕар диэн өйдөбүллээх
    быһыылаах.Ити аата,алчах дьиҥнээх баҕа аата буолбатах эбит.
    Алчах (архаизм)тылларга киирсэр.Бу тылы иккистээн сөргүтүөххэ диэхпин баҕарабын.
    Алчах - баҕа диэҕи,баҕа диэн тыллаахпыт,жаба диэҕи эмиэ табыллыбат курдук.
    Оччотугар биир эрэ хаалар,алчах диэн черепаханы ааттыахха сөп.

    0
  • киһи
    15 января 2016  

    Чооску уонна Мыыска.
    Чооскуну сахалар бары билэбит,сибиинньэни,кыра сибиинньэни "чооску" диибит.
    Чооскуну саха тылыгар нууччалар "чушка" диэннэриттэн дииллэр,ону сорохтор ылымматтар.
    Нуучча тылыттан киирбитэ эбитэ буоллар "чууска" диэхтээх этибит.
    Онтон нууччаларга "чушка" татардар чучка(свинья) диэннэриттэн киирбит тыл буолар.
    Атын уруулуу омуктар тылларыгар,сибиинньэни маннык ааттыыллар эбит.
    Чочук - поросенок (был.түүр.).
    Чочко - свинья (киргиз)
    Чочко - свинья (алтай)
    Шошка - свинья (казах)
    Суска - свинья (башкир)
    Чучка - свинья (узбек)
    Чучка - свинья (татар)уо.д.а.
    Манна көстөрүнэн сахалар Чооску диэннэрэ ордук былыргы түүрдэр уонна алтайдар,киргизтэр
    тылларыгар чугас эбит.Чочук =чоочук = чоочку=чооску буолбут быһыылаах.
    Атын түүрдэргэ эмиэ ,Чочук=чочку=чочко=чучка буолуталаабыт.
    Аны,Мыыска диэни тылы көрүөххэ.
    Мыыска - кошка. Ньур.(ДСЯЯ)
    Быыска - кошка (саха тылын диалега).
    Мысык - кошка (казах)
    Мышык - кошка (киргиз)
    Муш - кошка (др.-тюрк.)
    Мый - кот (алтай).
    Мис - кошка (калмык)
    Миисгай,миисгэй - кошка (бурят)
    Муужгай - кошка (монгол).уо.д.а.
    Манна көстөрүнэн,сахалар "мыыска" диэннэрэ,бу тыллары кытары бииргэ ханыылаһар эбит,
    нууччалар "мышка"(кутуйах)диэннэриттэн буолбатах.

    0
  • киһи
    15 января 2016  

    Табык уонна Куутук.
    Табык - курица,петух (Алтан Сарын)
    Куутук - курица (Чур.куурусса(курица)ДСЯЯ).
    Алтан Сарын ыстатыйатыттан быһа тардыыны аҕалабын.
    (...Биһиги тылбытыгар бэрт элбэх умнуллан хаалбыт кэскиллээх (знач.)тыллар бааллар.
    Холобур:хой - бараан(хой баһын туойума- не пой про бараньи головы,не говори глупо);
    ...табык - (табык ырыата- песнь петуха,табык охсуута -хлопанье петушиных крыльев).
    Көрбүккүт курдук,"табык ырыата"уонна"табык охсуута"диэннэртэн сэдиптээн,табык
    уруккута куурусса буоларын быһаарбыт.Маны таһынан өссө "табык кынатын тыаһа(тыаһын).."

    эҥин диэн этиилэр бааллар,ол туһунан эмиэ суруйан тураллар,табык=куурусса диэн.
    Табык төрдө түүр тыла .
    Тауык - курица (казах)
    Тоок - курица (киргиз)
    Товук - курица(убек).
    Тавук - курица (турок)
    Тавык - курица (татар)
    Такаа - курица (алтай)
    Дагаа - курица (тува)
    Тахиа(н) -курица (монгол)
    Тумитыы -курица (эвенк.)
    Какара - курица(эвенк.)
    Сахалар табык диэннэрэ ордук турок,татар тылларыгар майгынныыр.
    Татардарга "тавык" огуз тыллаахтартан киирбит быһыылаах.
    Алтайдар уонна тувалар "такаа,дагаа"диэннэрэ монгол тылыттан.
    Эбэҥкилэр "какара"диэннэрэ "хахаарар"диэнтэн буолуон сөп.
    Аны Куутугу быһааран көрүөххэ.
    Саха тылын Чурапчы түөлбэтигэр,кууруссаны "куутук"дииллэр диэн суруйбуттар.
    Куутук-куутук диэн кууруссаны ыҥырар тылтан "куутук"диэбит буолуохтарын сөп.
    Куутугу баҕар монгол тылыттан буолуо диэн эмиэ сабаҕалыыбын.Монгол тылыгар
    Тоодог (степная курица,дрофа)диэннэригэр майгыннатабын.
    Тоодог диэн тыл саха тылыгар эмиэ баар тыл курдук.Пекарскай тыльдытыгар
    Тооток (мужское прозвище)диэбит.Өссө бэйэбиттэн эптэхпинэ,биһи диэки
    Тоотук диэн эмиэ хос аат буолар.

    0
    • Никон
      15 января 2016  

      киһи, лапса.
      Курица = Кураҕа диэн.
      Петух = Батыкы диэн.
      Куут = ыҥырар тыл.
      Чоппууска = цыпленок диэн.
      Цыпа-цыпа диэн ыҥырар тылтан.

      Табык диэн улахан хас да оҕус тириититтэн тиириллибит барабаан.

      0
    • киһи
      19 января 2016  

      Монголлар Тахиа,тахиан(курица) диэн тыллара былыргы уйгуур тылыттан эбит.
      Оччоҕо,"алтайдар уонна тувалар "такаа,дагаа" диэннэрэ монгол тылыттан"диэн
      сыыһа суруйбуппун.Былыргы уйгуурдар кууруссаны маннык дииллэр.
      Такаҕу - курица (МК,др.-уйгур.)
      Такыҕу - курица (др.-уйгур.)
      Такук -курица (ЛОК,др.-уйгур.).Оччоҕо,
      тувалар уонна алтайдар "дагаа,такаа"диэннэрэ был.уйгуур тылыттан эбит.
      Сахаларга да бу тыл көтөр аатыгар иҥэн хаалбыта баар курдук.
      Токок -малая чайка,крачка.(Сл.Пек.).
      Такук = Токок буолбут буолуон сөп.
      "Такук",диэн саамай былыргы көрүҥэ быһыылаах.Атын ааттара барылара "такук"диэнтэн
      үөскээбиттэр.Такук=таҕук=тавук=тавык уо.д.а.
      Такук=такаҕу=такаа=тахиа уо.д.а.

      0
  • киһи
    16 января 2016  

    Айдаар уонна Тороху.
    Маҥнай торохуну көрүөххэ.
    Тороху - кабан (РЯС),(СЯЯ ПЭК),(БТСЯЯ 10 том),(Зн.ли вы млек.як.)
    Тороху ,ол эбэтэр кабан сахалыы аата элбэх тылдьыттарга киирбит эбит.
    Үгүс саха,тороху хабаан буоларын билэллэр эбит.
    Пекарскай торохуну монголлар торой(поросенок)диэн тылларын кытта
    тэҥнии туппут этэ.Сорохтор торохуну монголлар "дорго"(барсук) диэн
    тылларыгар майгыннаталлар.Үгүстэр торохуну эбэҥки тылыттан дииллэр.
    Торокии - кабан (эвенк)Учр.,З.,Урм.
    Торакуу - барсук (эвенк) Чмк.
    Торокоон - барсук (эвенк)Урм.
    Дорокоон - барсук (эвенк)З.
    Аны Айдаар быһаарыахха.
    Айдаар - кабан (А.Кул.),(ДСЯЯ)ньыман сахаларын тыла.
    Айдаар - кабан-самец (эвенк)Урм.
    Айдаары быһаарарга уустуктардаах эбит.Монголларга уонна түүрдэргэ
    маннык тыл суох курдук.Бу тылы Хабаровскай кыраай эбэҥкилэрэ
    уонна сахалара эрэ туттар тыллара буолар.Ол да буоллар айдаары
    "хайдар,хейдар,айдар"(лев) диэн арабтар тылларыгар майгыннаттым.
    Түүр омуктарыгар Айдар,Хайдар киһи аата буолар эбит ,өйдөбүлэ
    хахай диэн үһү.Айдаар эмиэ Баабыр курдук дьикти дьылҕалаах
    тыл быһыылаах.Саха тыла диэҕи атын сахалар билбэттэр,эбэҥки тыла
    диэҕи атын эбэҥкилэр билбэттэр.Иккис дьиктитэ,монголлар "гахай"(кабан)
    диэннэрэ биһиэхэ "хахай"(лев)диэн өйдөбүллээх,арабтар Айдар(лев)
    диэннэрэ биһиэхэ "кабан" диэн өйдөбүллэммит.Айдаар уонна Баабыр, баҕар
    нууччалартан кэлбитэ буолаарай?
    Батальон "айдар" эҥин диэннэр бааллар дии,хахай уруһуйдаах.

    0
  • Быйанг
    16 января 2016  

    киһи, - диэн киһиэхэ.

    Монгол тыла, Монголлары кытта соторутааҕыта үөскээбит тыл. Олох соторутааҕыта эрэ, МОнголия да, монгол тыла да диэн суох этэ. Оттон Чыҥыс хаан Моҥуллара - омук буолбатах, тюрк народттар холбоһуктарын, сахалыы курдук Моҥул - диэн өйдөбүлээх ааттыр этилэр. Чыҥыс хаан моҥуллара - тюрк омуктар, биһиги эмиэ ол тюрк омуктар ордустара буолабыт. Саха дьонно билиҥҥа Россия сирин барытынан тарҕанан олорбут тюрк тыллаах омуктарбыт.

    0
  • киһи
    16 января 2016  

    Илбэҥэ уонна Дьаргыл.
    Илбэҥэ - енот (Слова не изв.проис.як.яз.Г.В.Попов)
    Илбэҥээ - енот ыт (енотовидная собака)(А.Кулак.)
    Илвҥэ - енот (калмык)
    Элбэнх - енот (монгол)
    Элбэнхэ - енот (бурят)
    Элбигэ - енот (эвенк)
    Элбиҥээ - барсук (эвенк)
    Сахалар илбэҥэ диэннэрэ ордук калмык тылыгар чугас турар эбит.
    Илбэҥэ дьиҥнээҕэ енот ыт (енотовидная собака)буолуохтаах.
    Енот диэн өйдөбүлэ кэлиҥҥи быһыылаах.Тоҕо диэтэр,енот эмиэ андаатар курдук
    Эмиэрикэттэн кэлбит кыыл.
    Дьаргыл - шакал (ДСЯЯ),(П.Ойун.),(СТККТ),(А.Кулак.).
    Дяргул - шакал (эвенк,)Чмк.,Урм.
    Эбэҥки тылыгар "дяргул"саха тылыттан быһыылаах.Дьаргыл
    эмиэ,төрдө-ууһа биллибэт тыл.

    0
    • киһи
      23 января 2016  

      Дьаргыл манчыыр тыла эбит.
      Чжарху - шакал (манч.)Манчжур-тунгус тылларыгар
      слону "Суфан"(манч.),"сопан"(тунг.)дииллэр.
      Кэилэн - крокодил (манч.).
      Тэмэн - верблюд (манч.)
      Суфан,сопан=йаҕан,дьаҕан=заан,чаан
      бары биир төрдүлээх тыллар.

      0
  • Быйанг
    16 января 2016  

    киһи,
    Эн, эвенки уонна монгол тылларын соторутааҕыта баар буолбут тыллар диэни сатаан өйдүүгүн дуо?
    Монгол тыла диэн былыр суох. Оттон эвенки тылын ханнык тыллартан киллэрбиттэрин, тылы уонна Дальней восток араас омуктарын үөрэтэ кэлэ сылдьыбыт этнолог ученайдар араас араастаан суруйбуттара. Эвенки тыла ханнык тыллартан тахсыбыттарын ол курдук быһаарбатахтара, уонна ити омук элбэх атын омуктартан хомуллан турара биллэр. Тыллара үксүтэ Увань тылыттан таһаарбыттар. Тылларын араас омук ученайдара, кинилэр тылларын хомуйа-үөрэтэ таарыйа оҥоррбуттара биллэр.Барыларынааҕар элбэх Тесскотт диэн киһи араас, араас билиҥҥитэ Дальней восток уонна Красноярскай край сирдэриттэн хомуйан 1500 тылы хомуйан киллэрбитэ. Ол иһиттэн Маак 600 тылы булан эвенки тылын хомуурунньугар киллэрбиттэ.

    0
  • Быйанг
    16 января 2016  

    Хас Даҕына эбэнки тылдьыттарын көрдүм. - Илбэҥэ, Илвҥэ, Элбэнх, Дьаргыл, Дяргул — диэн тыллары көрдүү сатаатым даҕаны, оннук тыллар суохтар.

    0
  • киһи
    17 января 2016  

    Саха тылыгар байҕал кыылларын ааттара.
    Хаалым - кит.(Сл.Пек.),(СТТТ),(ДСЯЯ).
    Сылгы балык,ат балык - белуха.(РЯСБТ)
    Хахай балык - морской лев (Сл.Пек.)
    Дааргы балык,даарда балык _ нерпа (ТСЯЯ),(ДСЯЯ),(Сл.ПЕК,),(ЭСЯЯ)
    Буотака - котик (ТСЯЯ),(РЯСТБ),(РЯС),
    Үҥүү тумус - нарвал (РЯСБТ),(ЗМЯ),
    Муутака - морской котик (ТСЯЯ).
    Хаалым (кит) диэн тылбыт төрдө-ууһа.
    Халим - кит (монгол)
    Калим - кит (эвенк.)
    Халим - кит (эбээн)
    Халиму - кит (былыргы монгол).
    Хаалым диэн тылбыт монгол,манчыыр тылларын кытта ситимнээх эбит.
    Дааргы уонна буотака .
    Дааргэ - пятнистая нерпа (эвенк.)
    Лааргэ,нааргэ - пятнистый тюлень(эвенк.)
    Мутэкэ - котик (эвенк.)уо.д.а.
    Сылгы балык,Хахай балык сахалар бэйэлэрэ
    айбыт ааттара.

    0
  • киһи
    17 января 2016  

    Түүр-монгол омуктарыгар баар тэбиэн ааттара,саха тылыгар хотугу кыыллар
    ааттарыгар көспүт.Тэҥнээбит тылларбын кылгастык билиһиннэрэбин.
    Таба - олень (якут)
    Тевэ - верблюд (былыргы түүр тыла)

    Лөкөй - лось-самец(якут).
    Лөк - одногорбый верблюд-самец.(киргиз)
    Лөк - одногорбый верблюд-самец (казах)
    Лөкүй - быть огромным,здоровенным(киргиз)

    Нар - одногорбый верблюд (казах.,киргиз)
    Наараа - недохолощенный олень-самец(якут.,эвенк)

    Ингэ(н) - верблюдица (монгол)
    Иҥген - верблюдица(жеребившаяся) (киргиз)
    Эҥнии - важенка,отелившаяся на втором году (якут.диал.)
    Иҥэн - верблюдица(др.-тюрк.)
    Эниин - самка лося(якут.,эвенк)

    Тайлаг - самец верблюда до кастрации(монгол)
    Таньах,таjах,тайах - лось(якут).

    Лукчэ - верблюженок (узбек.)
    Лөкөчөөн - молодой лось (якут.)

    Буур - верблюд-производитель(монгол)
    Буура - верблюд-производитель старше пяти лет (киргиз)
    Буур - самец оленя или лося старше пяти лет (якут).уо.д.а.

    0
  • киһи
    17 января 2016  

    Хаптаҕай уонна Хандаҕай.
    Хабтагай - дикий верблюд (монгол)
    Хаптаҕай Баатыр - (плоский-витязь)имя якутского героя,живщаго,по приданию,
    во время чукотской экспедиции Павлуцкаго и своею свирепостью нагонящаго
    страх на тунгусов и ламутов.(Сл.Пек.)
    Манна,Пекарскай хаптаҕай диэни тылбааһын "плоский" диэн сыыһа суруйбут.
    Ол саҕанааҕы сахалар "хаптаҕай"(дьиикэй тэбиэн)буоларын билэр буолуохтаахтар.
    Дьиикэй тэбиэн киһи аата буолбута элбэх.Холобура:Казахтарга Каптагай Батыр диэн баар.
    Каптагай Батыр - происходил из рода Найман 16 век.(Казахтар орто жустарын историятыгар
    ахтыллар киһи аата).
    Аны Хандаҕайы көрүөххэ.
    Пекарскай сөпкө тэҥнээбит,Хандаҕай монголлар "хандгай"(лось)диэннэриттэн диэбит.
    Элип Хандаҕай - (Лихой великан)имя одного из лесных духов- Байанай.(Сл.Пек.).
    Манна көстөрүнэн,урукку сахалар Хандаҕай(тайах)уонна Хаптаҕай(дьиикэй тэбиэн)
    буоларын өссө умна илик кэмнэрэ эбит.

    0
    • Никон
      18 января 2016  

      киһи,
      Хаптаҕай - плоский, уклончивый, безгорбый диэн тылбаастаахтар.
      Холобур.
      Хаптаҕай-боотур = оҕу хаптаҥнаан аһаран биэрэр дьоҕурдаах киһи үһү.

      Хандаҕай = бескомпромиссный, невосприимчивый, труднодоступный диэн тылбаастаах.
      Холобур.
      Хандаҕа = Хандыга = труднодоступный диэн тылбаастаах.

      0
      • киһи
        18 января 2016  

        Никон,халха монголлар тылларыгар "хавтгай" диэн тыл икки өйдөбүллээх.
        Хавтгай I что-либо плоское;плоский.(х.-монг.)
        Хавтгай II дикий верблюд.(х.-монг.).
        Хавтгай(тэбиэн) этимол."хавт,хавтай(ловкий,провоный;искусный)(х.-монг.)диэн тылтан.
        Казахтар ,Каптаҕай диэн ураннарын уонна Каптаҕай Батыр диэн ааттарын,
        былыргы монголлар Хабтаҕай(дикий верблюд) диэн тылларыттан таһаараллар.
        Сахалар даҕаны,казахтар курдук Хаптаҕай Баатырга "дьиикэй тэбиэн"аатын
        иҥэрбит буолуохтаахтар.Иккис өйдөбүлэ,(сылбырҕа,хапсаҕай)диэн буолуон сөп.
        Ол аныгы саха тылыгар умнуллубут.

        0
        • Никон
          18 января 2016  

          киһи,
          Илин эҥээргэ Хаптаҕай диэн нэһилиэк баар.
          Ол нэһилиэги Хаптаҕай боотур диэн киһи олохтообута биллэр.

          Халха -монгуол тыла 1680 сыллаахха халхалар 300 сыллаах хара батталтан босхоломмуттара.

          Ол кэннэ дьэ саҥа халха тыла диэн ааттанар саҥа тыл айыммыттара.

          Ити 18-с үйэҕэ буолбута.

          Нуучча тылын кытта тэбис-тэҥҥэ үөскээбит саҥа тыл.

          Халха тыла саҥа үөскүүрүгэр 80% Саха тылыттан уоран ылан оҥостубуттара.

          Саха тылларын олоҕун ыла-ыла Тибиэт тылын тутулугар таҥмыттара.

          Бэйэлэрэ тибэттэн төрүттээхтэр былыргаттан.

          Оннук саҥа тыл үөскээбитэ.

          Итинник эдэр тылга холоотоххо Саха тыла ААр кырдьаҕас ты буо.

          Онон хаптаҕай = безгорбый диэни халха-монгуоллар сахалартан уоран ылан илдьэ сылдьаллар.

          0
        • Бөҕө
          19 января 2016  

          киhи - дьэ дьиҥнээх анал үөрэхтээх киhи буолара көстө сылдьар

          0
  • Ааҕааччы
    19 января 2016  

    Бу киhи диэн никтээх уhулуччу учуонай буолуохтаах

    Бу маннык киһи суругун ааҕан олус сэҥээрдим

    Тумус Мэхээлэ(Ньыыкан) үөрэҕэ суох дилетант буо

    0
  • Ааҕааччы
    19 января 2016  

    Тумус сахараала аһары омуннаах, дьону күллэрэр. Аһары барар. Нучча тыла барыта саха тыла үһү ))))))

    Тумус Мэхээлэ Свердловскайга юридическайга үөрэнэ сатаан баран кыайбакка төннөн кэлэн история учууталынан үлэлээбитэ.
    Ол да буоллар чэ син талааннаах киһи.

    0
    • Эн баҕас саҥарыа суох этиҥ.
      19 января 2016  

      Ааҕааччы, Никоҥҥа тиийиэҥ ыраах бо. Олус сөпкө уонна баары суруйар. Онтон киһи диэн никтаах син үлэлии сатыыр буолан баран барытын бүрээт-монгуол тылыттан аҕалар. Саха тыла барыта онтон акка ырдыллан кэлтэ диирэ кэлтэйдиҥи.

      0
      • киһи
        19 января 2016  

        Монгол тыла былыргы уйгурдар тылларыттан элбэҕи
        ылыммыт тыл буолар,ол иһин итинник,майгыннаһар тылларбыт элбэхтэр.

        0
  • киһи
    19 января 2016  

    Түүр тыллаахтарга,куобах ааттара.
    Товшан - заяц (туркмен)
    Тавшан - заяц (турок)
    Довшан - заяц (азер.)
    Тавушҕан - заяц (МК др.-уйгур.)
    Тавышҕан - заяц (МК др.-уйгур.)
    Табышҕан - заяц (Орхон.-енисей,др.-тюрк.)
    Табысхаан - заяц (якут.)
    Табысхаан(куобах) диэн тылбыт былыргы түүр тылыгар чугас эбит.

    Коен(койон) - заяц (киргиз).
    Коян(койан) - заяц (казах.)
    Койон - заяц (алтай).
    Хозан - заяц (хакас).
    Кодан - заяц (тува).
    Хотонох - заяц(хотугу сахалар тыллара).
    Хотун - заяц (Анаабыр сахаларын тыла).
    Хотунах - заяц(Булун сахаларын тыла).
    Көрбүккүт курдук,сахалар куобах түүрдүү ааттарын умнубатахтар эбит.
    Табысхаан, огуз тыллаах өбүгэлэрбит тыллара.
    Хотонох,кыпчак тыллаах өбүгэлэрбит тыллара буолуон сөп.
    Манна,хотонох диэҥҥэ,"хотон+ох" сыһыарыыта эмиэ түүрдэргэ баар сыһыарыы эбит.
    Кыргыз тылыгар "коенек(койонек) - уменьш.ласк.зайчик" диэн.
    Оччотугар хотонох,хотунах - куобахчаан диэбит курдук быһыылаах.
    Кыргыз тылыгар,өссө "бөжөк(бөдьөк) диэн куобах оҕотун ааттыыллар.
    Бу тыл эмиэ саха тылыгар баар курдук.Бүлүү сахаларыгар,бөлөдьөөк
    (куобах оҕото "зайчонок").Бодьойоон(маҕан куобах)(А.Кулак.).
    Ону таһынан,"-ох"сыһыарыы саха тылыгар,кыыллар оҕолорун ааттарыгар
    туттуллар эбит.Бачаах(эһэ оҕото),Бороох(биирдээх тайах)Борочоох(куобах
    оҕото),Атаах(тайах оҕото) уо.д.а.
    Онтон,куобах диэн тылбыт хантан кэлбитэй диэххит.Манна хоруй
    биэрэ охсор уустуктардаах соҕус эбит.Мин санаабар,куобах диэн харыс
    тыл быһыылаах.Тылын төрдө "куо",сыһ."бах".Этимологиятын түүр
    тылыттан таһаарыахха сөп курдук.Былыргы түүрдэргэ "куҕу"(лебедь;седина)
    диэн тыллаахтар.Манна,иккис "седина" диэн өйдөбүлүн ыллахха.
    "куҕу+бак=Куобах диэн,өҥүнэн көрөн ааттаабыт булуохтарын сөп.
    Ол курдук саха тылыгар "саһарбах"диэн тыл баар.
    Саһарбах (солоҥдо "колонок") диэн .Саһарбах тылын төрдө,
    саһар(желтеть)диэнтэн.Саһарбах(колонок) кэлин,"саарба"(киис)диэҥҥэ
    кубулуйбут буолуон сөп.

    0
    • Никон
      19 января 2016  

      киһи,
      Оннук буотах, тоом.

      Куобах уопсай аата.
      Куобах диэн ыстаҥалааһын аата.
      Куобах хаампат.
      Куобахтыыр эрэ - ыстаҥалыыр эрэ.

      Куобах ойуу диэн икки атаҕы холбуу тутан баран ыстаныы.
      Ол иһин куобах диэн.

      Баҕа эмиэ бахчаҥалаан ыстаҥалыыр эрэ.
      Уонна баран ууга харбыыр.

      Куобах кыра эрдэҕиттэн улаатыар диэри араас аатынан ааттанар.
      Сылгы курдук.

      Бороҥоох куобах оҕото = Сыта суох эрдэҕинэ
      Дьүөлэкэ = ыстаҥалыыр буолтун кэннэ.
      Табысхаан - табыйар буолтун кэннэ.
      Бөлөчөөк = 3 ыйыттан.
      Хотонох = сиппит-хоппут буолан баран быйылгы оҕо куобах.
      Кур куобах диэн саастаах куобах аата.

      Сылгы эмиэ итинник курдук наарданан ааттанар улаатарынан.

      Мачаах диэн эһэ оҕотун аата.
      Бороох тугу диэн 1 сааһын туолаары сылдьар тайах тугутун аата.
      Ыҥаах диэн буолар тайах саҥа төрөөбүт тугута.

      Сахаҕа оннук.
      Ханнык да оҕо-уус = оҕус биистэрин тыллара буолбатах.
      Тойоннообокко эрэ булбуккун суруйан ис.
      Сыыһа тойоннуугун тылы.

      0
  • киһи
    21 января 2016  

    Кутуйах уонна Чыс.
    Кутуйах ,түүр тыла диэн суруйаллар эбит.Уонна маннык түүр тылларын
    кытары тэҥнээбиттэр.
    Кушойок - тушканчик (узбек).
    Косаяк - тушканчик (казах).
    Кушаяк - тушканчик (татар).
    Кош-аяк - тушканчик (киргиз).
    Кутуйах - мышь (якут).
    "Косаяк" этимологиятын маннык быһаарбыттар,"кош"(пара),"аяк"(нога),
    (пара ног)диэн үһү.Сахалыытыгар (хос атах)диэн буолар.
    Хос атах,хайдах "кутуйах" диэҥҥэ кубулуйбутун маннык быһаарыахха сөп.
    Кыпчак тыллаах өбүгэлэрбит тыллара буолуон сөп.
    Косаяк = Кутуйах.
    Кызар(краснеть)= КыТар,
    Усаҕ(жажда)= уТах.
    Кысрак (кыТарах),кысҕач(кыТаҕас),буолбуттарын курдук.
    Ол аата,кутуйахпыт былыргы өйдөбүлэ "тушканчик" диэн эбит.
    Онтон,дьиҥнээх кутуйах(мышь)аата бу сылдьар быһыылаах.
    Чыс- северная пищуха.Тоҕо диэтэххэ бу эрэ тыл арыый да, түүрдэр
    "кутуйах"(мышь)диэннэригэр чугас курдук көрөбүн.
    Чычкан - мышь (киргиз).
    Тышкан - мышь(казах).
    Сыскан - мышь(башкир).
    Сычкан,сычҕан - мышь(др.-тюрк.).
    сычан - мышь (туркмен).уо.д.а.
    Манна,Чыс+хан,сыһыарыыта саха тылыгар түспүт,"чыс"эрэ
    диэнэ хаалбыт.Чыс,сыһыарыыта түспэтэх көрүҥэ эмиэ баар эбит.
    Чысхаал - чыс кутуйах(северная пищуха)(А.Кулак.).
    Чычкан=(чысхаан)=чысхаал=чыс ?

    0
  • киһи
    23 января 2016  

    Улар уонна Хаккырыал.
    Саха тылыгар Улар (глухарь)диэн өйдөбүллээх.
    Атын түүрдэргэ "горная индейка" уонна "куропатка"диэн
    өйдөбүллээх эбит.
    Улар - горная индейка(казах,кыргыз,узбек,уйгур,тува,монгол).
    Улар - куропатка (др.-уйгур.).
    Улары - куропатка (шорск.).
    Горнай индейка фазаннар биистэригэр киирсэр.
    Фазан,түүр-монгол тылларыгар.
    Кыр тавуҕу - фазан (крым.татар.).
    Кырҕауыл - фазан (казах,башкир).
    Кыргавыл - фазан ( татар).
    Кырковул - фазан (азерб.).
    Кыргоол - фазан (кыргыз).
    Кирҕуул - фазан (др.-монгол.).
    Гургуул - фазан (монгол)
    Горгол - фазан (бурят).
    Һурһуул - фазан (ойрат.).
    Һурһул - фазан (калмык).
    Манна,саха тылыгар .
    Хаххырыал,харкырыар,харкы,
    - тундревая куропатка(якут.диал.)
    диэн тылы майгыннаттым.
    Харкы(р)ыал =харкыал диэнтэн быһыылаах.

    0
  • Коля
    4 января  

    Үкэр уонна Кучу.
    Бастаан Үкэр диэн тылы көрүөххэ.
    Үкэр - Уулаах ,сииктээх сыһыыга үүнэр,үс салаалаах сүөһү үчүгэйдик сиир кылыстыҥы ото (нууч.осока прямостоящая).(СТБКТ).
    Үкэр - осока безжилковая.(РЯСБТ).
    Үкэр - осока.(ЯРС,РМЯ,РЯСС.).
    Хара үкэр - осока камнелюбивая.(Сунт.ДСЯЯ).
    Сирэм үкэр - осока твердоватая.(РЯСБТ).
    Үкэр от - осока.(СЯЯ ПЭК).
    Үкэри тыл үөрэхтээхтэрэ монгол тылыттан дииллэр уонна монголлар ҮХЭР (крупный рогатый скот)диэн тылларын кытта тэҥнииллэр.
    Онно мин сөпсөһөбүн.Саха тылыгар кыыл уонна көтөр ааттарынан ааттаммыт элбэх үүнээйи баар.
    Холобура,өргө аһа,киис тиҥилэҕэ,тайах кулгааҕа,бөрө ото,кэҕэ кулгааҕа...барытын манна батарбаккын.Монголларга эмиэ оннук,кыыл аатынан элбэх үүнээйи ааттара баар.Үхэр арвай - голый ячмень;үхэр тарна - горец альпийский;үхэр бөлжиргөнө - ежевика...уо.д.а.
    Көрбүккүт курдук,үкэр саха тылыгар үүнэйи эрэ аатыгар хаалбыт.

    0
  • Коля
    4 января  

    Аны Кучу диэн тылы ырытан көрүүм.
    Кучу - Иван чай.(СТБКТ).кипрей;(ТСЯЯ,РЯСС,РЯСБТ).
    Кучуну ырытан суруйбуттарын көрө иликпин.Бу тыл арааһа эмиэ кыыл аатыттан буолуон сөп эбит диэн сабаҕалыыбын .
    Хуц - баран-производитель.(монгол).
    Куча - баран.(эвенк.).
    Хуч- баран (тыва)
    Гоч - баран (туркмен).
    Саха тылыгар бараны хой дииллэрин сыыһа дии саныыбын.Хой диэн ити омуктарга овца диэн суолталаах.Былыр сахалар бараны кучу диэхтэрин сөп эбит,кэлин умнуллубут.
    Кучу - баран;
    Хой - овца.
    Оҕус уонна ынах;атыыр уонна биэ диэбит кэриэтэ.

    0
  • Саргыда
    4 января  

    Олус бэрт ырытыы эбит. Өссө кыттыһан ылбыт эбиппин да, умнубуппун.
    Матаҕа диэн олбу, таһаҕас тэскэччи хаалаан баран акка икки өттүнэн быраҕар тирии хааһах баара дии. Биһиги кыра сылдьан көрөр этибит.

    0
    • -кытыыСаха-
      4 января  

      Акка ыҥырдыллар матаҕа дэммэт.Эрэмэдэй дэнэрэ уонна икки буолар.

      матаҕа диэн соҕотох уонна кээмэйэ туттар аналынан араас буолар.Иистэнэр матаҕа дьоҕус үтүлүк саҕа,сыарҕа матаҕата киһи да батар улахан буолар.

      0
      • Саргыда
        4 января  

        -кытыыСаха-, ээ, чахчы, бэрэмэдэй дииллэр быһыылааҕа. Матаҕаҕа хаалаа дииллэрин өйдүүбүн. Бу диэн билбэт эбиппин. Хайдах эрэ тирии курдук... Иистэнэр иһит дииллэр дии.

        0
  • Коля
    4 января  

    Бэйэм бэлиэтээн көрбүппүттэн.
    Уонча сыллааҕыта Алдан куорат таһыгар биир нуучча дьахтара кучу оту учурбалыы сылдьара.Онно тохтоон ыйыталаспытым.Тоҕо бачча элбэҕи үргээтиҥ,туохха туһанаҕыт диэн.Ону эппитэ,козалар сөбүлээн сииллэр диэбитэ.Ол аата үкэри сүөһү сөбүлээн сиирин иһин үкэр диэбит буолуохтарын сөп.Кучу оту эмиэ дьиэ сүөһүтэ сөбүлээн сиирин иһин инник ааттаммыт буолуон сөп.Өссө саха твлыгар Ымаан талах диэн баар,ол тылы монголлар Ямаан (коза) диэннэрин кытта тэҥниибин.

    0
  • Коля
    4 января  

    Ымаан.
    Ымаан талах - вид тальника.(Вер.ДСЯЯ).
    Ямаан бургаас - тальник;верба.(монгол).
    Манна Ямаан (коза).бургаас(тальник) диэн,монгол тылыгар.Саха тылыгар Ымаан талах диэҥҥэ,ымаана биллибэт тыл.Ону уруулуу омуктарбыт тылларын эрэ көмөтүнэн быһаарыахха сөп.

    0
    • Быйанг
      4 января  

      Коля,

      Монголлар тыллара олох саҥа тыл.
      Онтон былыргы монголлар саха/тюрк тылынан саҥарар этилэр. Былыргы монголлар диэн - Чингисхаан саҕанааҕы тюрк омуктары ааттыыллар.

      0
    • рядовой
      4 января  

      Сөбкө этэҕин, Коля.

      "уруулуу омуктарбыт тылларын эрэ көмөтүнэн быһаарыахха сөп"

      0
  • Быйанг
    4 января  

    Тюрк омуктарытан Саха тылыгар эрэ хаалбыт тыллар олус элбэхтэр. Атын тюрк омуктар аттынааҥы атын омукттар тылларыттан бэйэлэрин тылларгар олус элбэҕи киллэрбит буолан, кинилэр тыллара күскэ уларыйбыт. Онтон биһиги тылбыт түрк тылынан оннунан хаалан хаалбыт. Уларыйыы баар да буоллаҕына олох аҕыйах.

    0
  • рядовой
    4 января  

    ОБЕЗЬЯНА диэни уруустар эмиэ бэйэлэригэр чугаһатан...

    МасКуба тыллаахтар ньымаларынан ОБЕЗЬЯЗЫК эҥин диэн эргитэ-урбата сатыыллар эбит
    дьэ кырдьык
    УРБААННЬЫТ ДЬОННОР диэтэххит

    0
    • Быйанг
      4 января  

      рядовой,

      Мас-куба - диэн Москва куорат былыргы аата...

      0
      • рядовой
        4 января  

        Эбисийээнэ монголлуу САРМАГЧИН диэн эбит...

        оттон түүрдэргэ эҥин МАЙМУУН, МАЙМУУЛ диэн
        ол ааата
        төрдө МАЙ
        мэй, бай, бэй диэн буолуон сөп.

        Английскайдыы МОНКЕЙ

        0
  • Коля
    4 января  

    Биир көрдөһүүлээхпин.Бу тобка солуута суоҕу суруйуман диэн.Саҥа тыллары буллахпына манна киллэрэн иһиэм.

    0
  • Абды Амар
    4 января  

    я русский,тебя я найду,чтоб убитүНахуя так делаеш

    0
    • рядовой
      5 января  

      АЙБАРдыыр диэни...

      АЙМАРдыыр диэххэ сөп
      Б дорҕоон сороҕор М-ы кытта булкуһар
      Холобур:
      Мурун = Бурун

      Онон көрдөххө
      АЙМАНыы АЙБАРдыыры кытта биир төрүттээх тыллар буолаллар

      Ити АБДЫ АМАР биир тыл быһыылаах
      хос-хос этиллибит биир суолталаах тыл - ТАВТАЛОГИЯ

      0
  • Коля
    5 января  

    Я тебя уже нашел.Сынньатыам.

    0
    • рядовой
      5 января  

      МУОДАрай баҕайы аат эбит:

      Омар Абды, Ош, Кыргызстан. Окончил Крыловский государственный научный центр в 2008.

      0
      • рядовой
        5 января  

        Киэҥ ыырдаах тэрилтэ эбит:

        Заказчиками Центра являются ведущие судостроительные компании Великобритании, Франции, Норвегии, США, Японии, Южной Кореи, Сингапура и десятков других стран.

        Юго-восточнай Азияны баһылаабыт сирэ эбит

        0
        • рядовой
          5 января  

          СУДААРЫСТЫБА КОРМУШКАТЫГАР олорор тэрилтэ

          Крыловский центр получил на Научно-исследовательские и опытно-конструкторские работы более 20 МИЛЛИАРДОВ РУБЛЕЙ. А по результату за последние десять лет организация выдала только туманные и нереализуемые проекты

          0
          • рядовой
            5 января  

            Били...

            ...
            "КЫТАЙ ОҤОҺУКТАРЫГАР" майгынныыр үлэлээх-хамнастаах дьоннор эбит
            ...
            Ол да иһин:

            УЛУУ РОССИЯ тутта сылдьар сэрии сэбтэрин МУЗЕЙНАЙ ЭКСПОНАТ быһыытынан көрүөххэ сөп
            диэбиттэр этэ

            ...

            0
  • Коля
    15 января  

    Саадьаҕай уонна Дуду.
    Саадьаҕай диэн сүөһү уонна көтөр дьүһүнэ буоларын бары билэбит.
    Саадьаҕай ынах - корова с белой спиной.(сл.Пек.).
    Саадьаҕай- даҕ.Сиһин устунан лаппа биллэр үрүҥнээх(ынах сүөһү уонна көтөр дьүһүнүгэр).(СТБКТ).
    Бу тылы ырыттахха ,төрдө маннык.
    Саадигэ - сорока.(эвенк.)
    Шаазгай - сорока.(монгол).
    Шаҕадьаҕай - сорока (был.монгол.).
    Саасхан - сорока (хакас).
    Сааскан - сорока (тува).
    Саҕызҕан - сорока (др.тюрк.).
    Сауыскан - сорока (казах.).
    Сагызган - сорока (кыргыз.).
    Саескан - сорока (татар.).
    Көрбүккүт курдук саадьаҕай диэн тылбыт ордук былыргы монголлар тылларыгар чугас эбит.
    Саадьаҕайы өссө Э.К.Пекарскай был.монголлар шаҕадьаҕай (сорока)диэн тылларын кытта тэҥнээбитэ.Бу тылбытын эмиэ сөргүтэрбит буоллар диэн баҕалаахпын.Илиибэр кинигэ тутан олоробун,"Знаете ли вы птиц Якутии"диэн.Грач - өрт турааҕа;серая ворона - ала тураах;ворон - суор..
    Бу барыта сөп,өрт турааҕа диэн баарын өссө Пекарскай бэлиэтээбитэ.
    Аны, сорока диэҥҥэ тиийэн бараннар тылбааһын "Соруока" диэбиттэр.
    Соруока диэбиттэрэ төһө сөп эбитэ буолла.Тылбааһа суох хаалларбыттара буоллар ордук буолуох этэ.

    0
  • Коля
    15 января  

    Аны Дуду диэн тылы көрүөххэ.
    Дуду кэҕэ - глухая кукушка .(ЗПЯ).
    Түтүк кэҕэ (сл.Пек.).
    Туту - дикий голубь.(эвенк.).
    Тутут - дикий голубь;кукушка-самка.(эвенк.).
    Тоть - попугай.(монгол).
    Тотыкуш - попугай (казах.).
    Дойду - попугай.(тува).
    Тоту куш - попугай (кыргыз.).
    Тутый кош - попугай.(татар.).
    Тотикуш - попугай (узбек)
    Туту кушу - попугай ( азер.).уо.д.а.
    Дуду диэн тылбыт эбэҥки,азербайджан уонна тува тылларын икки ардыларынан эбит.
    Дуду диэн маҥнайгы өйдөбүлэ попугай быһыылаах диэн сабаҕалыыбын.Бу тылы дириҥник ырыта иликпин.Тропик көтөрүн монголлар уонна түүрдэр хантан билбиттэрэ буолуой?Историяны хасыһыахха наада.

    0
  • Коля
    15 января  

    рядовой,сөпкө бэлиэтии көрбүккүн.
    Татыйык татардар Тутий кош диэннэригэр ханан эрэ майгынныыр курдук.Попугайы бүрээттэр уонна тувалар билэр буоллахтарына,сахалар да урут билэллэрэ буолуо ээ.
    Оннооҕор ити омуктарга попугай туһунан остуоруйалардаахтар.
    Уран-Дойду (одарённый попугай)тува остуоруйата.Уран - искусный,дойду - попугай."Тоти шубуун"(попугай) бүрээттэр остуоруйалара.Аны туран бу
    Уран -Дойду уонна Тоти шубуун диэн остуоруйалары биһиги олоҥхоһуттарбыт курдук идэлээх дьонноро Гэсэрдьиттэр,Улигердьиттэр (сказителлэр)толороллор эбит.

    0
    • рядовой
      16 января  

      ҮЛҮГЭР диэн саха тыла бүрээттэргэ киирбит быһыылаах...

      оттон
      ГЭСЕР диэннэрэ
      кээһэр, кэс, кэпсээн.

      Алтайская Языковая Семья диэн
      итилэр онно киирэллэр
      эбэҥкилэр эҥин бары
      Оннооҕор онно дьоппуннары киллэрэллэр
      Мантан көрдөххө, саха тыла бэйэтинэн эрэ чөл ордон хаалбыт буолуон сөп эбит.
      .....

      0
      • рядовой
        16 января  

        Омуктартан саха тылын туттааччыларынан ТҮҮРДЭР буолаллар...

        онно мөккүөр суох

        0
        • рядовой
          16 января  

          Ол гынан баран...

          Саха тылын Түүр Тыла диир сыыһа курдук

          0
          • рядовой
            16 января  

            Бу мантан көрдөххө...

            түүрдэри ханнык эрэ кэмҥэ
            саха тыллаах дьон баһылаан-көһүлээн сылдьыба көстөр курдук
            Онон
            ити
            Чыҥыс Хаан даҕаны биһиги курдук тыллаах-өстөөх киһи буолуон сөп эбит

            0
            • рядовой
              16 января  

              Тыл олоҕо, суолтата-тутула...

              аһара түргэнник уларыйбат буолуохтаах
              ол
              биир-икки омук тыла киирэн, тыл төрдүн-суолтатын барытын хайдах да уларытпат.

              0
          • alamaykunsilama.ru
            16 января  

            рядовой, сыалай үнүстүтүүтү бүтэрбит киһи эрээригин хайдах баччааҥҥа диэри билбэткин Саха прото-Тюркскай тыллаах!

            0
            • рядовой
              16 января  

              Ким билэр???

              Арааһа
              Прототюркскай
              Протомонгольскай
              Протоманьчжурскай
              Протославянскай да буоллаҕына, киһи дьиктиргиирэ суох курдук.

              Онон
              саха тыла Алтайская Языковая Семья төрдө быһыылаах

              ...
              Бу Алтай (саха) тыла былыр баһылыыр-көһүлүүр суолталана сылдьыбыт эбит
              диэн
              өйдүөххэ сөп
              ...
              Онтон ойдон
              Саха Сиригэр ордон, арыыланан хаалбыт.
              Биһиэхэ кэлии-барыы уустуктардаах
              ол иһин
              ...

              0
              • alamaykunsilama.ru
                16 января  

                рядовой, Саха-Скифскай (прото-тюркскай) тыл! Алтайынан эрэ муҥурдаммат Евразияны улахан аҥаарын сабардаан олорбуттара!

                0
                • рядовой
                  16 января  

                  Эн этэриҥ аһара ГЛОБАЛЬНАЙ...

                  арыый бэттэх (бэтэрээннэн) буол
                  ити
                  Коля быһаарарын көр
                  сүрүннээх курдук

                  0
  • Коля
    16 января  

    Тути - попугай (персид.)
    Тоть - попугай (калмык).
    Туту - удод.(ульч.)
    Туту - голубь (нанай)
    Дуду - кукушка - самец.(орочон.).
    Дуду- горлица.(маньч.)
    "Тути -наме" (книга попугаев)(персид.).
    Сыыһа тэҥнэбил оҥорбуппун.Тути-наме диэн кинигэни санскрит тылыттан персидскайдыы тылбаастаабыттар эбит,өссө Улуу Моголлор кэмнэригэр.Сахалар Дуду кэҕэ диэммит тунг.маньчж.тыллаахтартан эбит.

    0
  • Коля
    16 января  

    Тэбиэн чыычааҕа .
    Саха тылыгар кыыллар ааттарынан ааттаах чыычаах ааттара бааллара биллэр.Холобура: Сылгы чыычааҕа(трясогузка);Ынах чыычааҕа(иволга);Эһэ барааҕа(турухтан);Таба чыычааҕа(обыкн.каменка);Таба бараах,таба барааҕа,таба туруйа...уо.д.а.
    Уруулуу омуктарбыт Тэбиэн чыычааҕа эбэтэр Тэбиэн чыычаах диэн Страус көтөрү ааттыыллар эбит.
    Страус түүрдүү уонна монголлуу ааттара:
    Түйекус(казах);Тэмээн хяруул(монгол);
    Тэмээн шубуун(бурят);Темэн шовун(калмык);Төө куш(кыргыз);Туйакуш(узбек);Девекушу(турок);Тэвэ кошы(татар);Дүйегуш(туркмен);Дэвэкушу(азербайдж.);Тюекъуш(кумык);Девэ кушу(гагауз)..уо.д.а.

    0
  • Коля
    16 января  

    Страус көтөрү арай монголлар эрэ арыый да атыннык,туспатык ааттаабыттар.Тэмээн(верблюд),хяруул диэн хярах(прятаться) диэнтэн эбит.
    Тэмээн хяруул ол аата саһар,кирийэр тэбиэн диэн эбит.Били ,страус төбөтүн кумахха анньарын иһин итинник ааттаабыттар быһыылаах.Сахаларга эмиэ итиниэхэ майгынныыр көтөр ааттара элбэх.Түҥнэри уйалаах(пеночка);Умсар чыычаах(оляпка);Сиик түһэрэр чыычааах(пестрогрудка);Кыым ылааччы(мохноногий сыч);Түбэ ырыаччыта,..уо.д.а.

    0
  • Коля
    16 января  

    Дьиҥэр түүрдэр теве диэн тыллара сахаларга таба буола сылдьар.
    Сахаларга Таба туруйа диэн баар,тылбааһа Серый журавль.
    Таба туруйа - серый журавль.Ньур.,Сунт.,Өлүөх.(ДСЯЯ).
    Страус көтөрү атыннык ,өссө Тэбиэн туруйа диэн ааттыахха сөп эбит.
    Оччотугар.
    Тэбиэн туруйа - страус.
    Дуду чыычаах - попугай.
    Саадьаҕай тураах - сорока.

    0
  • Коля
    16 января  

    Тоҕо Тэбиэн туруйа диир эбит буоллаххытына,маннык.
    Сахалар чыычаах диэн тыллара түүрдэр куш(птица) диэн тылларыттан арыый атыннаах.
    Түүрдэр куш диэннэрэ өйдөбүлүнэн ордук нууччалар птица диэн тылларыгар сөп түбэһэр.Улахан көтөрү сахалар хаһан да чыычаах дииллэрин истэ иликпин.Тэбиэн чыычааҕа диэтэхпитинэ,киһи кыра чыычааҕы саныы түһэҕин.Онтон Тэбиэн туруйа диэтэххэ улахан көтөр буолара көстөн кэлэр.
    Эбэҥки тылыгар тэвен (верблюд).
    дэги (птица).Эбэҥкилэр страус көтөрү Тэвен дэги диэн ааттыахтарын сөп,тоҕо диэтэргит эбэҥки тыла онно толору өйдөбүлү биэрэр .

    0
  • Коля
    16 января  

    рядовой,страус көппөт көтөрдөргө киирсэр.Тэбиэн көтөр диир хайдах эрэ табыгаһа суохтук иһиллэр.

    0
  • Коля
    16 января  

    Куйуур айах уонна Кыһыл хаас.

    Куйуур айах - пеликан (РЯСБТ).
    Баба кош - пеликан.(татар).
    Баба кошо - пеликан.(башкир).
    Бирказан - пеликан (казах).
    Биргазан - пеликан(кыргыз)
    Сакокуш - пеликан(узбек).
    Хорд - пеликан ( калмык)
    Кордай - пеликан(др.тюрк.).
    Кутан - пеликан (азербайдж.).
    Готан - пеликан (туркмен).
    Хотон - пеликан(монгол).
    Куйуур айах диэн пеликан буоларын билэр киһи аҕыйах буолуохтаах.
    "Русско-якутский словарь биологических терминов"1993.кинигэҕэ киирэ сылдьар.Мин санаабар бэккэ ааттаммыт..Казахтар уонна кыргызтар эмиэ итиниэхэ майгынныырдык ааттаабыттар.Бирказан диэҥҥэ казан диэнэ котел диэн тылбаастанар.Онтон,баба кош диэҥҥэ,баба диэнэ оҕонньор диэн тылбаастанар.Омос көрдөххө пеликан кырдьык даҕаны кырдьаҕаһы санатар.Калмыктар былыргы түүрдэр курдук ааттыыллар эбит,хорд=кордай.
    Кутан,готан,хотон саха тылыгар атын көтөр аатыгар баар.Кутан -цапля (ДСЯЯ);Хордой диэн эмиэ атын көтөрү ааттыыллар сахалар.

    0
    • рядовой
      17 января  

      Хордой диэниҥ Хотой диэн буолбатах дуо ???

      ...

      Туроктарга Хартыл диэн эбит
      ол гынан баран
      бу КЫЫРТ ду, ХАРЫЛЫЫР ду диэн сылдьар быһыылаах.
      ...

      0
  • Коля
    17 января  

    Былыргы түүрдэр страус көтөрү эмиэ билэллэр эбит.
    Тевэ куш - страус (др.тюрк.).
    Кордай - пеликан (др.тюрк.)
    Попугайы да билэр буолурхтаахтар .
    Түүр тыллаах Улуу моголлар попугайы Тути куш диэн ааттыыллар эбит.
    Былыргы түүрдэргэ попугай Туту диэн буолуон сөп эбит диэҥҥэ кэллим,...

    0
    • рядовой
      17 января  

      Хордой диэниҥ Хоридой (хородой)...

      бүрээттэр биир биис уустара (тотемнара?)

      Попугайыҥ ДОЙДУ диэн буолбатка,
      ДОЙДУО диэн буолуон сөп эбит
      биитэр
      ТОЙТУО
      тойтоһуйан
      .....

      0
Ответ на тему: Мэймин – обезьяна
Введите код с картинки*:  Кликните на картинку, чтобы обновить код
grinning face grinning face with smiling eyes face with tears of joy smiling face with open mouth smiling face with open mouth and smiling eyes smiling face with open mouth and cold sweat smiling face with open mouth and tightly-closed eyes smiling face with halo smiling face with horns winking face smiling face with smiling eyes face savouring delicious food relieved face smiling face with heart-shaped eyes smiling face with sunglasses smirking face neutral face expressionless face unamused face face with cold sweat pensive face confused face confounded face kissing face face throwing a kiss kissing face with smiling eyes kissing face with closed eyes face with stuck-out tongue face with stuck-out tongue and winking eye face with stuck-out tongue and tightly-closed eyes disappointed face angry face pouting face crying face persevering face face with look of triumph disappointed but relieved face frowning face with open mouth anguished face fearful face weary face sleepy face tired face grimacing face loudly crying face face with open mouth face with open mouth and cold sweat face screaming in fear astonished face flushed face sleeping face dizzy face face without mouth face with medical mask face with no good gesture face with ok gesture person bowing deeply person with folded hands raised fist raised hand victory hand white up pointing index fisted hand sign waving hand sign ok hand sign thumbs up sign thumbs down sign clapping hands sign open hands sign flexed biceps
  
Обратная связь
Предложения и замечания