Манна сахалыы остуоруйалар бааллар
Амыдай  -    18079
Хомойуох иһин нууччалыы суруллубуттар. http://www.yakutskhistory.net/якутский-эпос-олонхо/продолжение-раздела-2/
Уруккуттан билэбин эрээри Мэник Мэнигийээн иэдээннээх остуоруйа эбит. Маннык
Цитата:
— Мое дитя, смотрите-ка, взрослым человеком став, вот с охоты на спине торчащую-растопырившуюся [добычу] несет, смотрите-ка! Вот радость-то какая, смотрите-ка!.. — приговаривала.
Тут Мэнигийээн пальмой матери голову снес. Вечером вернулись братья, входя в дом, увидели: у порога дома лежит мертвая мать с отрубленной головой.
— Нокоо-о! Кто убил нашу мать?
— Я. Сказали ведь давеча: кого увидишь, всем, кто с головой, голову сноси, — и дали пальму, не так ли? Когда я к дому подошел, навстречу вышла мать, у нее была голова. Поэтому я ей голову и снес!

өссө маннык
Цитата:
— Оо-о! Черт! Еще и с рассказом! Мать убил, еще и рассказывает, что добро сделал. Дурак! Я выйду, из амбара доху принесу. А ты пока подержи этого мальчишку. Посмей только убить, как свою мать убил! Смотри! — сказала старшая сестра.
Мэнигийээн взял ребенка у старшей сестры. Старшая сестра вышла в свой амбар.
Мальчик громко расплакался.
— Почему плачет? — приговаривая, Мэнигийээн стал вертеть и ощупывать ребенка.
Нащупав темя:
— Ээ-э... моя старшая сестра, бедняжка, не заметила, что у ребенка нагноилось, ээ-э... Потому-то бедный ребенок плачет, оказывается, — приговаривая, сдавил темя.

Дьэ хайдаҕый? Онтон Иркутскайдар буоллаҕына Колобогу уонна Дюймовочканы бобон эрэллэр үһү
Ответов 26 Написать ответ
  • 2703
    27 марта 2015
     

    Амыдай, түүннэри тоҕо ужаһы суруйа олороҕун!

    Мэнигийээни ким суруйбутай, ама да оригинала атын ини

    0
  • Быйанг
    Быйанг
    Ветеран
    27 марта 2015
     

    .

    Алаа Монгус (якут. Алаа Моҥус)</big> — персонаж сказки, чудовище-людоед и обжора с тремя головами, живущий в соседстве с героями сказки типа Чаарчахаан, старуха Таал—Таал. Исследователи отмечают генетическую родственность образа Алаа Моҥус с образами бурятских эпических и сказочных персонажей. В якутских сказках в конфликте с Алаа Моҥус слабые герои выходят всегда победителями.
    Литература:
    Эргис Г.У. Очерки по якутскому фольклору. М., 1974;
    Мифология народов Якутии. Якутск, 1980.

    Мэник Мэнигийээн — сказочный герой. В начале сказки Мэник Мэнигийээн глупый, неподающий надежды младший брат, презираемый двумя умными старшими. Совершает нелепые, лишенные здравого смысла действия. Но когда наступает опасность гибели от людских врагов абааһы, Мэник Мэнигийээн своей хитростью побеждает противника и избавляет от смерти братьев. В некоторых сказках Мэник Мэнигийээн остается таким же глупым, каким описывается в начале сказки. По типологии Мэник Мэнигийээн — один из интереснейших и древнейших образов «низкого», «неподающего надежды» героя сказок.
    Литература:
    Эргис Г.У. Якутские сказки. Т. 2. Якутск, 1967;
    Саха сэһэннзрэ (Якутские сказки). Составил Ф.С. Андросов. М., 1938;
    Саха остуоруйалара (Якутские сказки). Составил и обработал Д.К. Сивцев—Суорун Омоллоон. Якутск, 1940 (2-ое изд-ние 1954).

    Чаарчахаан — персонаж сказки. Бедный и слабый человек. Дети у него ущербные. Портрет Чаарчахаан и его детей в сказке рисуются художественным приемом преуменьшения (литоты). Чаарчахаан до того маленький, что санями ему служат наперсток, оглоблями — иголки, веревками — нити, а бык его ростом со вшу. Дети имеют ущербные приметы: у одного ноги тонкие, как травки, у другого глотка узкая, как конский волос, у третьего голова покрыта пузырем, а не черепной костью и т. п. А сосед его Алаа Монгус, людоед и ненасытный обжора, гиперболически огромен. Чаарчахаан в неравной борьбе с Алаа Монгусом тем не менее выходит победителем.
    Литература:
    Эргис Г.У. Якутские сказки. Т.I. Якутск, 1965;
    Эргис Г.У. Очерки по якутскому фольклору. М., 1974.
    http://olonkho.info/ru/index.php/Сказки

    Оттон «Наара суох» - диэн остуоруйа дуу, көрүдүөс, күлүүлээх кэпсээн дуу?

    0
    • Кыыдаана
      27 марта 2015
       

      Сахалар биьиги о5ону абааьыннан ,иччиннэн куттаан иитэбит,уерэтэбит.

      Бэйэбит эмиэ оннук иитилиннэхпит.Ол барыта кэлин улааппыппыт кэннэ характербытыгар майгыбытыгар о5уста5а.Ол иьин саха куттас,кэнэн.наар бэйэтин сэнэнэн тахсар,сэрэнии-сэрбэнии кытаана5а.

      1
      • Быйанг
        Быйанг
        Ветеран
        27 марта 2015
         

        .

        Эмиэ сахалар барыы дии олороҕун.
        Саха ыала оҕону эмиэ араастаан иитэр. Олус дьиктиргиибин, хантан-хантан «Дьоһон саас» форумҥҥа киирэллэрэ буолуой?

        0
  • Кыыда
    27 марта 2015
     

    Урут манна

    суруйбутум дии. "Мэник Мэнигийээн" курдук акаары остуоруйаны билбэппин диэн. Идеален да, тематын да быьаарар кыах суох. Кыра сылдьан истэн баран куттаммытым.

    0
  • .Дарина.
    27 марта 2015
     

    Ким билэр...о5о сылдьан аа5ан баран куттаммыппын ейдеебеппун.

    Хата кулуулээх курдук ылынным быьыылаа5а.Улахан киьи курдук инник ужас гынан уобарастаан кербет буолла5ым,ол сахха.Били куукуланы тебетун быьа тардар курдук боростуойдук,оонньуу курдук кере5ун.

    0
    • Кыыда
      27 марта 2015
       

      Ийэтэ суох буолбут киьи куттанна5ым дии.

      Кыра о5о дьулайын тэьэрэ да, дьаабы. Эьиэхэ атын ейдебуллээ5э буолуо.

      0
  • да
    28 марта 2015
     

    по теме

    В каждой сказке есть доля правды.

    0
    • Саха
      28 марта 2015
       

      остуоруйалара

      ужас курдуктар. Остуоруйа о5ону уте майгы, сыЬыан, хорсун,хоодуот, кэрэ эйгэтигэр уЬуйуохтаах. Мин о5олорум кыра эрдэхтэринэ саха остуоруйаларын олох аахпат этим. Барыта албын-келдьун- "ОЬол терует терде Онохочоон-Чоохоон",. "Мэник-Мэнигийээн" - акаары быЬыы, ужас -Алаа Мо5ус , КиЬи о5о5о аахпат остуоруйалара.

      0
  • Амыдай
    28 марта 2015
     

    Нууччалар Акаары Уйбаанчыктарын курдук

    Цитата:
    В собственно якутских бытовых сказках «не подающий надежды» младший брат превосходит старших братьев. В широко известной сказке «Мэник Мэнигийээн» (текст 30) традиционные семейно-социальные отношения якутов отражаются через гротескный образ младшего (в других вариантах старшего) брата.

    Якут. Фотография 1902 г.
    Якут. Фотография 1902 г.
    Два старших брата — умные, работящие, охотники, третий — ленивый дурак. Сказочники обычно его изображают косноязычным, шепелявым. Глупость его доходит до крайности: он убивает свою мать (братья сказали: ...батыйанан тыыннаагы, тугу кврвгун дэ... '...пальмой снеси голову всему живому...' (бл. 2)), при переходе вброд сдирает шкуру с ног коня из-за того, что, мол, он боится намочить свою обувь, раздает одежду качающимся от ветра деревьям, посчитав, что они этого просят и т.п.
    В отечественной фольклористике принято считать, что бытовая сказка не имеет ничего общего с первоначальным укладом жизни, хотя в отдельных случаях можно обнаружить очень древние реликты, но «бытовая сказка создавалась не при первобытно-общинном строе, а позже» [59, с. 251].
    Младший брат в русских волшебных сказках предстает как «защитник старинного равноправия и этнических норм первобытно-общинной старины». Существует несколько вариантов концовки сказки о глупом Мэник Мэнигийээне. В одних младшие братья, возмущенные нелепыми выходками старшего брата, выгоняют его из дома, и это становится началом их счастливой жизни [89, т. 2, с. 73 — 76]. Такая развязка сюжета является чисто бытовой ситуацией. В другой сказке [89, т. 2, с. 63 — 70] мотивы переплетаются с мотивами волшебной сказки. Так, братья попадают в руки людоедки Джэгэ Бааба (заимствованное Баба Яга) и спасаются благодаря хитрости и силе младшего брата — глупца Мэник Мэнигийээна. Он в одиночку сражается с войском Баай Хара Хаана. Эта сказка по своему содержанию представляет собой переходный тип от волшебной сказки к бытовой.

    0
    • Ну да
      28 марта 2015
       

      О5о сылдьан Мэник Мэнигийээни

      Керудьуес курдук ылынан аахпытым. Онтон кэлин ейдеен санаатахха, кырдьык наьаа ынырык эбит.

      0
  • Октя
    11 апреля 2017
     

    Бэйбэрикээн эмээхсин остуоруйаны ким суруйбутай.?

    0
  • Октя
    11 апреля 2017
     

    Булбатым

    0
    • Амыдай
      11 апреля 2017
       

      Биэс ынахтаах Бэйбэрикээн эмээхсин

      Биир сарсыарда туран Биэс ынахтаах Бэйбэрикээн эмээхсин алаас сыһыыга ынаҕын сылгылыы барбыт үһү. Алаас сыһыыттан биэс салаалаах бэрдьигэс оту түөрэнылбыт. Силиһин да, лабаатын да алдьатымына хооньугар уктубут. Дьиэтигэр аҕалан, суорҕаныгар суулаабыт, сыттыгар ууран кэбиспит.

      Ол кэннэ ынаҕын ыы олорбут. Ыы олордоҕуна, хобо-чуораан лыҥкынаабыт, кыптыый тыаһа лыҥкыргына түспүт. Онуоха эмээхсин үүтүн тоҕо бырахпыт, дьиэтигэр сүүрэн киирэн көрбүтэ: ото отунан сытар. Эмиэ тахсан ынаҕын ыы олорбут. Эмиэ хобо-чуораан тыаһаабыт, кыптыый тыаһа кылыр гына түспүт. Эмиэ үүтүн тоҕо бырахпыт, көтөн түспүт.

      Көрдөҕүнэ–дьиэтин хаҥас өттүгэр хандьытаал таас харахтаах, укулаат таас уостаах, сырдык таас сирэйдээх, икки хара киис атахтаан сыппытын курдук хаастаах, таҥас бүтэй этэ көстүбэт, эт бүтэй бүлтэһэ көстүбэт, бүлтэс бүтэй силиитэ көстүбэт, уртуут курдук өрө-таҥнары дьалкылдьыйа олорор, түктэрибэйэлээх үчүгэй кыыс оҕо олорор. Били бэрдьигэс ото маннык буолан хаалбыт.

      Бу кэмҥэ, Хайҕамсык Хара-хаан уола хара киис саҥыйахтаах Хаардьыт Бэргэн хара тыатыгар бултуу барбыт. Биэс ынахтаах Бэйбэрикээн эмээхсин дьиэтин таһыгар чаллах тииккэ сиэрэй тииҥ олорор. Бу киһи маны булан ытыалаата. Хара сарсыардаттан ытар, биирдэ да таппат. Күн киириитэ буолла - оноҕос үөлэ сүүтүн устун түһэн хаалла.

      - Эмээхсиэн, оноҕоспун ылан кулу! –дии сатаан кэбиспит.

      Муннун хаана бурулаабыт, иҥин хаана ииримтийбит, сүүһүн хаана сүүрүктээбит, ойоҕос өттүттэн уордаах санаата киирбит, кэтэх өттүттэн киһиргэс санаата киирбит, көтөн түспүт.

      Көтөн түстэҕинэ дуу - били кыыһы көрбүт, көрөн баран уҥмут, ол кэннэ тиллибит. Тахсан сүүрбүт, атын үрдүгэр олоро түспүт. Сүүрдэн кэлэн дьиэтигэр көтөн түспүт:

      - Аҕам! - диэбит. - Ийэм! - диэбит.- Биэс ынахтаах Бэйбэрикээн эмээхсин маннык үчүгэй кыыстаах! Бу кыыһы ылан кулуҥ!

      Маныаха аҕата тоҕус аттаах киһини атаарбыт. Бу дьон сүүрдэн тиийэн, Биэс ынахтаах Бэйбэрикээн эмээхсиҥҥэ көтөн түспүттэр. Били кыыс үчүгэйиттэн бары таралыйа уҥмуттар. Тиллэн таһырдьа тахсыбыттар. Биир эрэ киһи бэрдэ хаалбыт:

      - Эмээхсиэн, Бэйбэрикээн! Хайҕамсык Хара-хаан тойон уолугар кыыскын биэриэҥ үһү!

      Онуоха:

      - Биэриэм!- диэбит.

      Кыыстан ыйыппыттар:

      - Барыам! – диэбит.

      -Сулуутун алаас сыһыы туолуоҕун тухары сылгыны, ынаҕы толору үүрэн аҕалан кулуҥ! –диэбит эмээхсин.

      Маны истэн баран чыпчылыйыах бэтэрээ өттүнэ, сылгыны, ынаҕы үүрэн аҕалан биэрбиттэр.

      Кыыһы сир курдук симээтилэр, тап курдук таҥыннардылар, тыллаах өстөөх Чоочугур Чуоҕур маҥан атын аҕаланнар баайбыттар: көмүс ыҥыырынан ыҥыырдаабыттар, көмүс үүнүнэн үүннээбиттэр, көмүс суларынан сулардаабыттар, көмүс кычымынан кычымнаабыттар, көмүс кымньыынан кымньыылаабыттар.

      Күтүөт кыыһы сиэтэн таһаарбыт, атыгар мииннэрбит, илдьэ барбыт.

      Айаннаан испиттэр. Ол иһэн эр киһи:

      - Хара тыаҕа саһыл ымайата баар, мин онно бардым. Эн бу суол устун бара тур! Суолуҥ икки аҥыы арахсыаҕа: илин диэкитигэр үүс-киис тириитэ ыйаммыт, оттон арҕаа диэкитигэр – тыстаах баттахтаах, моймордоох атыыр эһэ тириитэ ыйаммыт буолуоҕа. Бу үүс-киис тириитэ ыйаммыт илин диэки суол устун бар! –диэбит.

      Ыйан баран, эр киһи саһылын айатын көрө баран хаалбыт.

      Бу кыыс баран испит, бу ыйыллыбыт суол арахсыытыгар кэлбит. Бу кэлэн умнан кэбиспит, эһэ тириитин ыйаабыт суол диэки бара турбут. Туруору тимир балаҕаҥҥа тиийэн кэлбит.

      Дьиэ иһиттэн, суос-соҕотох эриллэҕэс атахтаах, түөһүн тылыгар соҕотох эриллэҕэс илиилээх, сүүһүн хаба ортотугар соҕотох, сүлүүдэ түннүк курдук, килэбир-халабыр харахтаах, сэттэ тимир чапчырҕа тылын түөһүгэр түһэрбит дьүһүн-бодо бэйэлээх тахсан кэлбит. Ол тахсан абааһы кыыһа кыыһы атыттан сууллары тардан түһэрбит, сирэйин тириитин ньылбы тардан ылан, сирэйигэр саба кээһиммит, симэҕин-таҥаһын бэйэтигэр симэммит-таҥныбыт уонна, атын миинэн баран, бара турбут.

      Албастаммыт абааһы кыыһа Хайҕамсык Хара-хаан тойон дьиэтин таһыгар тиийэн кэлбитин эрэ кэннэ, эрэ сиппит. Тэһиин тутуохпут диэн тоҕус уолан киһи, аҕыс кыыс дьахтар тахсан сэргэ төрдүгэр мустубуттар.

      Кийиит дьахтар, симэхсин эмээхсин күөгэйэр күөх эриэн оҕуһун баайар төрүтүттэн түҥнэри үөтүгэр илдьэн баайбытыттан, тэһиин тутааччылар харыс хаалбыттар, сүөм түспүттэр, хомойбуттар.

      Тырк гына сыыҥтаабыт сиригэр хоруоҥка тохтон түһүөҕэ диэн, кытыан кыргыттар сап хатан бэлэмнээбиттэр; хаампыт сириттэн киис кыыл сүүрбүтүнэн барыаҕа диэн, уолан уолаттар оноҕос оҥостубуттар эбит. Оттон бу абааһы кыыһа кийииттэрэ сыыҥтаабыт сиригэр күөх аҕырыа тохтубут, хаампыт сириттэн–сур кырынаас сүүрбүт. Маны бэркэ бэркиһээбиттэр, сиргэммиттэр, хомойбуттар.

      Сэргэ төрдүттэн дьиэҕэ диэри күөх оту тэлгэтэн кийиити сиэтэн килэрбиттэр. Кинини тордоххо кистээбиттэр.

      Ол курдук уруу тэрийэн, аһаан-сиэн, оонньоон-көрүлээнбүтэн, ыал буолан олорбуттар.

      Биэс ынахтаах Бэйбэрикээн эмээхсин алаас сыһыытыгар ынаҕын сылгылыы киирбит: мааҥытааҕар ордук биэс салаалаах бэрдьигэс от үүммүт. Ону түөрэн ылан дьиэтигэр аҕалбыт, сыттыгар суулаабыт. Тахсан ынаҕын ыы олорбут. Хобо-чуораан тыаһаабыт, кыптыый тыаһа кылыр гына түспүт. Дьиэҕэ көтөн түспүт – мааҥытааҕар ордук үчүгэй кыыс олорор эбит.

      - Ийээ, - диэбит, - эрим илдьэ баран иһэн «бултуом» диэн тыаҕа барбыта. Кини: «Үүс-киис тириитин ыйаабыт суол устун бараар, эһэ тириитин ыйаабыт суол устун бараайаҕын!» - диэбитэ. Ону мин, умнан кэбиһэн, эһэ тириитэ ыйаммыт суолунан барбытым. Бу баран туруорбах тимир дьиэҕэ тиийэн кэлбитим. Абааһы кыыһа сирэйим тириитин ньылбы тардан ылан бэйэтин сирэйигэр саба кээһиннэ, симэхпин-таҥаспын хастаан ылан бэйэтэ симэннэ-таҥынна. Бу маннык кубулунан кини мин аппын миинэн, мин барыахтаах суолбунан барда. Быраҕыллан хаалбыт уҥуохтаах тириибиттэн хостоон ылан, тыҥалаах сүрэхпин күөр тытытыран илдьэн, алаас сыһыыга быраҕан кэбиспититтэн бэрдьигэс от буолан үүнэн тахсыбытым. Букатын өлөргө ыйааҕым-оҥоруум суох эбит–ыччат киһини тэнитэр ыйаахтааҕым, ыччат сүөһүнү иитэргэ оҥоруулааҕым буолуоҕа. Бу оҥоруубун-ыйаахпын алдьатан, абааһы кыыһа эрбин эр гыммыт! Эрим этэ-хаана быртахтаннаҕа буолуо, киниэхэ абааһы этэ-хаана иҥнэҕэ буолуо…Мин кинини, эрбин, хайаан булан көрүөмүй?...

      Кийиит Чоочугур Чуоҕур маҥан ата, иччитэ тиллибитин билэн, Хайҕамсык Хара-хаан тойон, сыһыытыгар киирбитигэр, киһилии тыллаах-өстөөх буолан үҥсэ тоһуйбут.

      - Мин иччибин абааһы кыыһа, өлөрөн кэбиһэн баран, сирэйин тириитин ньылбы тардан ылан бэйэтин сирэйин саба кэбиһэн баран, симэҕин-таҥаһын хастаан ылан, бэйэтэ таҥнан-симэнэн, бу эйиэхэ кийиит буолан киирэн олорор. Бу айыы кыыһа кийииккитин, мин иччибин, дьиэтиттэн баран аҕалбат буоллаххытына, мин үү таас олбохтоох Үрүҥ-Айыы тойоҥҥо үҥүөм! Дьиэлэри-уоттары дьиэгэнитиэм, сүгүн олордуом суоҕа! Абааһы кыыһын айыыылыах туһа суох. Бу абааһы кыыһа кийииккитин хаҥыл ат атаҕар баайан кэбиһин. Уолгутун буоллаҕына ый отут хонугун тухары сүүрүктээх ууга оҕустарыҥ. Бу ууттан хостоон таһааран үрдүк маска ый отут хонугун тухары салгылатыҥ, хотуттан-соҕуруутан кэлэр көй салгын сүрэҕин-быарын тобулу оҕустун, быртах этэ-хаана ыраастаннын. Ыраастанан баран, дьахтарын, ааттаан ылан кэллин.

      Оҕонньор, ат эппитин истэн баран, икки хараҕын уутун икки аҥыы илгэн кэбиспит, сүүрдэн тахсан, дьиэтигэр көтөн түспүт. Маны көрөн баран, кийиит дьүһүнэ кубулуйбут.

      -Нохоо, - диэбит оҕонньор, - хантан дьахтар ылан кэлбиккиний?

      - Биэс ынахтаах Бэйбэрикээн эмээхсин кыыһын ылан кэлбитим, - диэбит уол.

      -Ханнык дьүһүннээх аты аттанан кэлбитиҥий? Хантан ыйаахтаах-төрүттээх дьахтары ылан кэлбитиҥий? Дьахтарыҥ төрдүҥ билэҕин дуо?-диэбит оҕонньор.

      Маныаха уол эппит:

      Үөһээҥҥи дойдуга, үс халлаан үрдүгэр үү таас олбохтоох Үрүҥ-Айыы тойон инитэ Дьэллик-Дьэһэгэй тойон кыргыттара сэттэ кыыс орто дойдуга сэттэ кыталык буолан киирэн көрүлээбиттэр. Кинилэр, бу алаас сыһыыга түһэн үҥкүүлүү сырыттахтарына, үөһэ дойдуттан ииппит иэйэхсит хатын түспүт. Бу түһэн, бу кыталыктартан бастыҥ кыталыгы туппут: «Киһи буолар кэскилиҥ, саха буолар салалтаҥ, бу орто дойдуга баар. Быртах буордаах дойду диэн сиргэнимэ! Хайҕамсык Хара-хаан уолугар, аҕыс киис саҥыйахтаах Хаардьыт Бэргэҥҥэ кэргэн буолар ыйаахтааххын. Мантан киһи буолуоҥ, оҕо төрөтүөҥ, сүөһү иитиэҥ!» - диэн баран кынатын төбөтүн сарбыйан кэбиспитэ. Онуоха кыыс ытаабытыгар: «Бэрдьигэс от буолан кубулунан үүн! Эйигин, Биэс ынахтаах Бэйбэрикээн эмээхсин булан ылан, кыыс гынан, Хайҕамсык Хара-хаан тойон уолугар биэриэх тустаах», - диэбит. Ол оҥоруутунан-ыйааҕынан баран ылбытым.

      Онуоха аҕата, кийиитин Чоочугур Чуоҕур ата тугу кэпсээбитин этэн биэрбит. Маны истэн баран, уол бэркэ сааппыт, куттаммыт. Сорук-боллур хамначчыт уоллара, тордох иһигэр олорор абааһы кыыһын соһон таһааран хаҥыл ататаҕар баайбыт. Уолу сүүрүктээх ууга оҕустарбыттар, салгылыыр үрдүк маска салгылаппыттар. Уҥуох-тирии буолбутун кэннэ, кини сыккырыыр тыынын эрэ аҕалбыттар.

      Хаардьыт Бэргэн урукку сулуутунааҕар ордук элбэҕи үүрэн-түрүйэн аҕалбыт, Бэйбэрикээн эмээхсин сэргэтигэр кэлэн түспүт.

      Кыыс ытыы-ытыы эрин таһыгар тиийэн кэлбит:

      -Миэхэ тоҕо кэллиҥ?-диэбит.-Хара хааммын таһааттардыҥ, абааһы кыыһыгар атаҕастаттыҥ. Хата, эйиэхэ барсыам суох!- диэбит.

      -Мин эйигин өллүн диэммин аҕыс атахтаах хаанаабатаҕым, бултуу-астыы барбытым. Иэйэхсит хотун эйигин миэхэ ыйбыт оҥоруулаах буолаҥҥын тиллэн олордоҕуҥ дии, онон хайаатар да илдьэ бараары кэлэн олоробун, - диэбит уол.

      Бэйбэрикээн эмээхсин икки хараҕын уутун икки аҥы илгэн кээспит, икки оҕотун икки ардыгар олоро түспүт:

      -Сүтэн баран көстүбүккүтүгэр үөрэ-көтө көрсүбэт буолаҥҥыт!... Хайаҕыт даҕаны мин тылбыттан, санаабыттан тахсыман!

      Кыыс, «ээх» аҕай диэн тылын дьэ биэрдэҕэ. Ол курдук уол кыыһын дьиэтигэр илдьэ барбыт.

      Сэттэ күнүстээх түүнү мэлдьи аһаабыттар, оонньообуттар, көрүлээбиттэр: ырыаһыт манна буолбут, үҥкүүһүт манна буолбут, олоҥхоһут манна буолбут, тустааччы манна буолбут, кылыыһыт манна буолбут, ыстаҥаһыт манна буолбут. Дьиэлээхтэр төрөтөр оҕолоро төлкөлөммүт, иитэр сүөһүлэрэ күрүөлэммит. Күн бүгүнүгэр диэри тобохторо-ыччаттара ороллор үһү.

      1
      • Елизавета
        16 марта 2019
         

        Амыдай, Махтал остуоруйа5ар маны кордообутум ыраатта

        0
      • Елизавета
        16 марта 2019
         

        Амыдай, Интернетка саха остуоруйалара барыта нууччалыы суруллубуттар хантан булан ылыахха собуй Таал -Таал эмээхсин

        0
    • Вася.
      11 апреля 2017
       

      Октя, http://eyge.sakha .ru/?fn_mode=fullnews&fn_id=340&do=ozolorgo

      0
  • ПАВЛИНА
    16 марта 2019
     

    Остуоруйа диэн олох үөрэ5э ( философия).

    Толкуйа, сүрэ5э суох буоллаххына мээнэ ас эрэ буоллун диэн аһыыр ( бүгүҥҥү мээнэ ытыалыыр булчуттар, саатар саха эр дьоно барыта кэриэтэ) үйэ үүнүөн билэн эбэтэр Сир Ийэни үлэлээбэккэ тоттук олорор туһугар илдьи тыытар, ойо хаһар (остуоруйа5а ийэтин өлөрүүтэ) дьонноох кэм кэлиэн иһин итинник Өбүгэбит дьон түктэри быһыыланарын кэпсээн-ипсээн, сэрэтэн хаалларбыта үйэлэри уҥуордаан аахайыллыбат кэмэ кэллэ да, оруобуна киьи-аймах Мэник-Мэнигийээн киэбин кэттэ бүгүн.

    Утаран абыраа үөрүөхпүн.

    0
  • ПАВЛИНА
    16 марта 2019
     

    Ити дьон остуоруйаны ырыппытын аа5ан сөхтүм. Сорох сөбүлээн истэр диэбит, Дарина букатын буолуохтаах курдук ылыммыт.

    Мин ити остуоруйаны иитээччибит интернакка иккискэ дуу, букатын да бастакы дуу кылааска аахпытын уонна ийэтин өлөрбүтүгэр кэпсээччи да, о5олор да кыһаллыбатахтарын, инник буолуохтаах курдук ылынан кээспиттэрин аһара дьиктиргии санаабытым, сөхпүтүм уонна бэйэм испэр олох инник буолуо суохтаах, сыыһа диэн өйдөбүл ол са5аттан өйбөр дьиктитик иҥмитэ.

    0
  • змееносец
    16 марта 2019
     

    Дьин саха остуоруйата хас баарый?Нуучча остуоруйата наар халява5а уерэтэр...улэлээн хамсаан байар тайар,оло5у оностор туьунан биир да суох..Наар дьону уктэтэн,албыннаан уонна ап чарай кууьунэн...

    0
  • Дьулу Уус
    14 июня 2019
     

    МИЧИЙЭ-КУО уонна САРДААН.

    Хараҥа Түҥ куйаарга,
    Аар Добун Кэм эргииргэ,
    Үрүҥ Аар Тойон элбэх сулус
    Тыл этэн айан, аллайа илигинэ,
    Этиппитэ алҕас, көхсүн аҥаардас.

    Ол сөтөлө дорҕоон буолан,
    Ап тылыныы сыччах сатараан,
    Быстах оҥоһуулаах, тутах куттаах -
    Үөскээбит тута, иһирэх сулус айыллан.

    Айыы таҥара, көҕүс этитээт, устунан,
    Сулустардаах тайаабыт куйаардарын,
    Ап тылын этинэн, айар аакка барбыта -
    Олоро ахсаана суох дьапталҕа баһаама.

    Арай алҕас айыллыбыт сулуһа,
    Айбыт Айыы өйдөөн билбэккэ,
    Арчылыыр тапталлаах суһума,
    Киниэхэ анаммыта тиийбэккэ,
    Өһүргэс кэхтэ барбыта - урдустуу,
    Хараҥа Түҥ куйаарга - мэнээктии.

    Өтөр гыммакка, эттигэ өлөн төннөн,
    Өлбөт кута Үөдэн Түгэҕэ сулуһунан,
    Аам-дьамаан Хараҥа аана буолан,
    Сырдыгы-сылааһы уорааннаан,
    Кум тутан оборон бытарытан,
    Куту, эттиги да  суох оҥорон,
    Күл-көмөр үлтүрүтэ мэлийэн,
    Нөҥүө өттүнэн сыптарыйан,
    Харачай куйаарга быыл ыһан,
    Хараҥаны халыҥатар буолбута.

    Бу куйаарга - Аламай Күнү тула,
    Чөл өллөөх, чэчир айылҕалаах,
    Көйүү сүөгэй чөллүгэһин тэҥэ,
    Чэбдик сыттаах салгыннаах,
    Буор куту арчылыыр хомуһуна,
    Ып-ыраас дьэҥкир илгэлээх;
    Дэлэҕэ Сир Ийэ ааттаммычча -
    Эр-хаан киһи баһылыктаах,
    Дьахтар аймах силигилээх,
    Инчэҕэй эттээх үс куттаах,
    Көхсүттэн көнтөстөөх,
    Күн өркөн оҕолоро,
    Арҕаһыттан тэһииннээх,
    Айыы хаан аймаҕа ааттаах -
    Дьон-омук ыамалардаах,
    Аҕыс иилээх-саҕалаах,
    Тоҕус торҕо томтордоох,
    Олох төрдө сиик таммах,
    Биэс аарыма байҕаллаах,
    Орто Туруу Аан Ийэ дойдулара -
    Улуу эттигэ тыыннаах эйгэлээх,
    Эргичийэ туйаарбыт эбиттээх.

                *           *          *
    Аата-ахсаана суох элбэхтэр,
    Хоһулаһан сытар куйаардар,
    Уһун түүннэри күн - сайынын,
    Күнүстэри ыйдаҥа - кыһынын,
    Үтүктүбүт тэҥинэн сирдээхтэр,
    Көр - алтыһан ылар кэмнээхтэр.

    Ол түгэн буолар сиригэр,
    Өрүүтүн, үксүн хоту эҥээргэ,
    Салгын буоллар, таас буоллар -
    Ыаллыы эйгэ ойбон-түннүгэ,
    Сэдэх-сэргэх атыйар кэмигэр,
    Сэмээр дьэргэлгэн көстүөҕэ -
    Таайан-алҕас тайаммыттар,
    Күөс түөрдүн устата түгэҥҥэ,
    Дьэргэлгэн нөҥүө түһүнэннэр,
    Атын хос куйаарга үктэниэхтэрэ.

    Дьэ, оннук түннүктэри таба тайанан,
    Хараҥачай эйгэ хара аптаахтара,
    Үрүҥ Аар айбатаҕын ардыһан,
    Дьон кутун баһылаан дьайа,
    Албын аптаах аллараа дойду,
    Аҥааттар сидьиҥин улуулара,
    Хара күүс атыыр туйгуннара,
    Күн-саарын Үрүҥ Аар Тойону,
    Була сатаан атааннаһаллара,
    Иччи күлүктээх абааһылара,
    Сыта-сыылла сыарҕа быата,
    Үнэн үөмэн үүн быһаллара.

    Бэдик ыраны батыһан,
    Хайдах эрэ ону ситиһээри,
    Орто Туруу Дойдуга баҕаран,
    Быгыалаан эрэллэрэ элбээри -
    Эҥин-эгэлгэ үөдэнин түгэҕиттэн.

    1.МИЧИЙЭ-КУО УОННА САРДААН.

    Оттон хайдах-хаһан эрэ,
    Түҥ былыргы дьылларга,
    Астыйан умнубут кэмнэргэ,
    Сыыһы да санаппат сылларга,
    Ахтыыта ахсааннаах түгэннэргэ,
    Быыра буолан былдьаһыкка,
    Көөчүк буолан көрүлүүргэ,
    Алтыһан аалсар арыкка,
    Көрөр эрэ көрдүгэҥҥэ,
    Кылап кэриэтэ кыымҥа,
    Олох-дьылҕа кылгас кэпкэ,
    Оллооннонон айгыстыбакка,
    Кыһалҕаны орун диэбэккэ,
    Отой улахаҥҥа уурбакка,
    Үрэх баһа түп түгэххэ,
    Тыа кэрдэн алаастанан,
    Толоон өртөөн түбэлэнэн,
    Түөрт эркин туруорунан,
    Ураһалаан тииһигирэн,
    Чэчир титиик анньынан,
    Олорбута аймах буолан,
    Ураанхай дьоно дэттэрэн,
    Саха омук баар тэҥинэн,
    Ол сахтааҕы кэминэн,
    Тимир тааһы уһааран,
    Сэп-сэбиргэл, мал-сал,
    Туттар тэрил тэринэн -
    Биир биис-ууһа сэтэрэн...

    Сыспай сиэллээхтэрин,
    Хааннарын төрдө ааҕынан,
    Ордорон өрө тутан арчылаан,
    Сиэрин туомнаан ииттинэн,
    Тоҥсуктарыгар туттунан,
    Икки салаа муостаахтарын,
    Илгэ солбугар ыам үүттээн,
    Эттиин тириилиин туһанан,
    Улахаҥҥа ууран ииттинэн,
    Эт-хара, таҥас-сап ситэринэн;
    Өрүс-күөл иччитин Эбэ тутан -
    Эбии балыктаан хараланан,
    Аар-тайҕаны мэктиэлээн,
    Булдун-алдын мэҥийэн,
    Уотун иччитин маанылаан,
    Айыы Байанайы уруурҕаан,
    Сүгүрүйэр алгыһы алҕаан,
    Күндү түүлээх тириилээн,
    Ардай аһыыттан арчылатан,
    Аар муостааҕы алакыылаан,
    Табысхааннаан өрүттүнэн,
    Мас көтөрдөөн өрөгөйдөөн,
    Бочугурастыы ботугураан,
    Хабыйахаанныы бэбээрэн,
    Орулуос кустуу орулаһан,
    Кукаакылыы киксиһэн,
    Көҕөннүү маатырҕаан,
    Чөккөөкүлүү мээтиргээн,
    Кэҕэлии даҕаны кэҕийэн,
    Тойук туойан доллоһутан,
    Оһуокайдаан ойуолаан,
    Эһиэкэйдээн эппэҥнээн,
    Олоҥхолоон онолуйан,
    Сэһэн-тэппэн тэбиэһирэн,
    Ыра быара ырыаланан,
    Сүрэх сүнньэ сүбэлэнэн,
    Дьолуо дойҕох дохсуннаан,
    Ньооҕур кута номохтонон,
    Чаччыгынас чабырҕахтаан,
    Хомус хомуһун дьүрүһүтэн,
    Таабырын табык табыйан,
    Хатыы иҥиир аарыктаан,
    Чаалбаан кыаһаан кылырҕатан,
    Алтан хобо хоҥкунатан,
    Көмүс чуораан чугдаардан,
    Үс сылга сүүстэ дүҥүрдэнэн,
    Чөл өллөөх чэчир айылҕалаах,
    Көйүү сүөгэй тэҥэ минньигэс,
    Чэбдик сыттаах салгыннаах -
    Ийэ Сирбит, илгэ уута ыраас,
    Аба буор куту арчылыыр буолан,
    Оҥой-соҥой көрүөлээн,
    Олоп-чолоп кынчыатаан,
    Үөрэн-көтөн да мичилийэн,
    Чэгиэн-чэбдик эбиттэр...

    Сардаан - сардаана диэн,
    Ааттыыллар уһулуччу кэрэ,
    Сир дойду чэчик симэҕин -
    Үҥэр-сүктэр аччык сылга,
    Сииллэрэ болчох силиһин.

    Кэрэтин кэрэ - сир симэҕэ,
    Дьон олоҕун быыһыыра,
    Ол да иһин, сорох сиргэ,
    Аҕыйаан иһэрэ үүнэрэ.

    Олохторун чэчигэ тыллыах,
    Буолан төрөөн биир ыалтан,
    Уолчаан хаалбыта тулаайах -
    Өрүһүйбүт  үүнээйи аатынан,
    Өйдөбүлгэ ааттаммыт сыччах,
    Ааттыын бэрт, эр киһи буолан,
    Сардаан, ол аймахтан соҕотох -

    Сирдээҕи олоххо олорон,
    Хаан ситимэ буолаахтаан,
    Онохторун суолун ситэрэн,
    Туйах хатарааччы аатыран.

    Уол хамнас көрдөөн кэринэн,
    Кэлин кэмнэригэр биир ыалга,
    Сүөһү көрөн, хотоҥҥо үлэлээн,
    Оту-маһы ситэриһэн сылдьара.

    Сардаан эр сааһын ситиитэ,
    Сайылык алааһыгар - ыаллыы,
    Оҕолордуун ыһыахха, сыл аайы,
    Сөбүлээн кэбиһэн биир кыыһы
    Сэргиирэ, тупсан иһэрин - улаата.

    Уон ордугуна алта саастарыгар,
    Ойох биэрэ иликтэрэ Мичийэни -
    Уҥуоҕа кыратыттан, дьоллоругар,
    Ыһыахха көрсөн биһилэх бэлэҕи,
    Уолан, кыыс сөбүлэҥэр кэтэрдэр.

    Ол үрүҥ түүнүн сиэттиһэ хаамсан,
    Улааппычча истиҥник сэһэргэһэн,
    Балай даҕаны сиппиччэ куустуһан,
    Бастаан холонон уостарын уураһан -
    Сүрэхтэргэ, устунан таптал умайан,
    Уолан кэпсэппитэ кыыс дьонуттан -
    Эһиил, балаҕан туттан, сүктэриниэн.

    Санныгар тиийэ Мичийэ буолара,
    Саар тэгил уҥуохтаах Сардаанҥа -
    Эдэр, кэрэ дьону киһи көрө үөрэрэ,
    Барсар буолан, бэрт дьүөрэлиилэрэ.

    Алаастара ыаллыы, көс аҥаарына -
    Тэйиччи да буолбатар, чугаһа суоҕа,
    Сайын буолан, турара от үлэтин үгэнэ -
    Сороҕор, суол ортотугар көрсүһэллэрэ,
    Солбуһа аҥаардаан ыалдьыттаһаллара.

                    Мичийэ.
    Оллур-боллур ынах ыллыгынан,
    Ыаллыы мэччирэҥ сайылыкка,
    Ыллаан көрөн, ардыгар туойан,
    Тиэтэйэ-саарайа сүүрүү быыһа,
    Дьиэрэҥкэй тэбэр, аара хааман,
    Ыаҕайа сыыстаах - хатыҥ туоһа,
    Хара бараан быыкаа кыысчаан,
    Сиппитэ-хоппута көрүҥэ аһара -
    Уҥуоҕа эрэ, айбыттан кырачаан.

    О, Мичийэ-куо барахсан,
    Киһи эрэ хайгыы көрүөх,
    Сөҕө-махтайа ырыа ыллыах,
    Мааны лыах майгыны туойуох -
    Тас дьүһүнэ туоһулуура кэрэтиэн!

    Кэрэ - уҥуох кырата,
    Умсугутар мичээрэ,
    Дьэдьэннии уостара,
    Ымыы түөһэ имнэрэ,
    Дьылыгырас уҥуоҕа,
    Ууруу-тутуу биил үрдэ,
    Тигии биилин таһаата,
    Долгун сүүрүк суһуоҕа!

    Туохха кыысчаан ыксаары,
    Умса-төннө сүүрдэҕэй,
    Дьиэрэҥкэйдээн ыллаары,
    Олук ыллыгы баттаҕай?

    Ол барыта тапталтан -
    Үөлээннээҕин, доҕорун,
    Көрбөтөҕө өр буолан,
    Алаадьылаах дьэдьэнин,
    Арыы-сүөгэй тумалаан,
    Ыаҕайалаах кэһиитин,
    Тоҥолоҕор иилинэн,
    Бэйэ көрсөн биэрээри,
    Үөрэн-көтөн иһэрэ.

    Арай, тыабыт халыҥаан,
    Чараҥ кэлэн быстыбат,
    Быыһа суох харыйаннан
    Халлаан саба бүрүйбүт,
    Ыллык эбии кыбычаан,
    Буолан аҕай биллибит,
    Ыаллыы алаас ыраатан,
    Ончу сүппүт - иһиллибэт,
    Үүтү иэппит маҥырааһын.

    Өр-өтөрдөөх буолбатар,
    Ыллык бүттэ маарынан,
    Харыйа ойуур быыһыгар,
    Кыбыллыбыт баарынан.

    Халыҥ дьиппиэн былытын
    Түрдэстибит хаастарынан
    Халлаан саппыт хараҕын,
    Сүллэ сааллар этиҥинэн,
    Арҕас этитэн суоһаатын,
    Чаҕылҕана килбэҥнээн
    Субуйа саайар батаһын,
    Сиргэ батары кибиэлээн,
    Суоһурҕаммыт сүрдээҕин.

    Сай сатыылаан да туран,
    Силлиэ-холорук аҥаардаах,
    Кырыа тибии тыалыран,
    Муус-кыаһаан таммахтаах,
    Өксүөн түспүт - кыһайан!

    Кыыс саспыт өксүөнтэн,
    Аарыма харыйа анныгар -
    Өтүппэттэрэ иҥнэлэрин,
    Муус быыстаах таммахтар.

    Көһүйэ тоҥо сыһыыта,
    Биллэ хараҥа буолуута,
    Биллэ Мичийэ муммутун,
    Арай көрдө маар уҥуорга,
    Күндүл ураһа баар буолтун,
    Үөлэһин субуйар кыымнара -
    Сындыыстаан олорор олуһун.

    Моҕойук куо.
    Оттон арай, доҕоттор -
    Үрдэ-анна биллибэт,
    Үөдэн түгэҕэ муҥурдаах,
    Хатылыктарын ааҕан сиппэт,
    Иннэ-кэннэ, биир киин диэн суох,
    Хоһулуу түүрүү айылгылаах куйаар -
    Көрдөххө эрэ хаптаҕай халлаан,
    Күрүлүүр күнүс, ханан баҕар,
    Быһа түһэр айан айаҕын,
    Кыанан сатаан аһынар,
    Ап тылын булан баһылаан,
    Үтүө сири - Күн Сирин таланнар,
    Үрүҥ Аар Тойону утараннар,
    Бэрт баайын халааннар,
    Туһа кут-сүр сүүйүнэн,
    Баҕа баарынан аамайдаан,
    Миинэр миҥэ, сос көлө оҥостон,
    Хаста төхтүрүйэн сэриилэстэр,
    Айыыларга иннин биэрэн,
    Айыы дьоно аатырдар,
    Үөдэн түгэҕэр түһэн куотунар,
    Абааһы аймахтарынан -
    Сырыы сылдьар суостар,
    Аатыраннар ааттаммыттар,
    Ол хара дьай адьарайдар,
    Аар сигили атыырдар,
    Айгыстан айбыттар,
    Аам-дьамаан алыптаах,
    Абааһы кыыһа амырыынын,
    Күтүр аҥаара сыччах,
    Ап дьаппа Самаҕаччылыын,
    Кыыс оҕото кыскыйдаан диэх,
    Алларас күлүүк бэдигин -
    Моҕойук куо бытааһах,
    Чыпчылыйбат хараҕы.

    Таас Тыймыыт.
    Арай - эмиэ оттон :
    Биир сулус өлөөхтөөн,
    Үөдэн дьэбэрэ буолбутун,
    Сыптарыйбыт дьайыытыттан,
    Үөскээн-төрөөн тахсаахтаан,
    Салгын куйаар хараҥатын,
    Өрүү батан ордууланан,
    Сырдык өрүтү утаран,
    Хара дьайдаах адьарайтан,
    Биир сүүнэ албастааҕынан,
    Абааһы уолан Таас Тыймыыт,
    Сааһырар диэни билбэккэ,
    Үйэлэргэ олорон, дьэ сиппит,
    Сырдык Айыылары билиммэккэ,
    Утары турунан сытайбыт,
    Өлө-хаала өстүйбүччэ,
    Санаа тобулан дьарыгырбыт.

    Хара дьайдар сырдык айыылыын,
    Түҥ кэмнэртэн, ити да инниттэн,
    Хапсан ылаллара уруккаттан -
    Үрүҥ Аарбыт хомуурунаан,
    Ой саҕаттан тургутуһан;

    Ол буолбуту, барытын ырытан,
    Өнүлээх өттүлэрин сөргүтэн,
    Алҕас өрүттэрин үөрэтэн,
    Соруммут эбит ылынан.

    Ол иһин сэтэрээн, сиппит аатыран,
    Хара дьай атыырдарын ааттааҕа,
    Аҥаар көрдөөн чарапчыланан,
    Дьөлөҕөс кулгаах иһиллэнэн,
    Сыт сыттаан сымарыҥнаан,
    Үөдэн түгэҕин бүтэ түөрбүт -
    Тэҥнээх тыһычай көрдөммүт...

    Алта-сэттэ лабаалааҕы,
    Аҥаар эрэ харахтааҕы,
    Бар түүннэн арбайбыты,
    Кини да сирбит-талбыт -
    Тимир хатырык тириилээх,
    Сир дойду куота көрүҥнээх,
    Быакалдьыгас таһаалаах,
    Бэйэтин кэриэтэ харахтаах,
    Чыпчылыйбат тонолуктаах,
    Синигэр эрэ түөрт лабаалаах,
    Кыыс дэнэн кыскыйданыах,
    Алларас күлүүк адьынаттаах -
    Амаан-дьамаана алыптаах,
    Моҕойук эрэ - куо бытааһах,
    Баарынан бары анньыһан,
    Суоҕун даҕаны суорунан,
    Сөрү диэн сөбүлэппит,
    Таба диэн таптаппыт,
    Тыймыыт эрдьигэни,
    Оҕурук өйдүүн сүүйбүт,
    Икки хос сүрэҕин туппут.

    Тыл бырахсан эрийсэн,
    Туруулаһа тургутуһа түһэн,
    Тутуһан-хабыһан илэ билсэн,
    Моҕойук куо бэрт бэринэн,
    Атыырым диэн билинэн,
    Эйэ-дэмнээҕин этинэн,
    Хоой-ойох буолуммут.

    Холоонноохтор холбоһон,
    Ыраларын ыаһахтаһан,
    Хоһооннорун холбуйан,
    Баҕа ситик баардылаан,
    Бардамнарын киллэрэн,
    Оҕуруктарын оонньоотон,
    Киһиттэн таһынан сананан
    Дьонтон ордук омнуоланан,
    Орто дойдуну ордурҕаһан,
    Кыһыйан-абаран тураннар,
    Былдьыыр ньыма талынан,
    Кэтэх тарбанан барбыттар,
    Санаа садьыга тобулунан,
    Тобук тардынан олорбуттар.

    Күнэ-түүнэ араа-бараа солбуһар,
    Итии-тымныы тэҥнии кэмнээх,
    Өҥүрүк куйаас кумах куйаардаах,
    Сайы билбэт ууллубат муустаах,
    Үрүҥ хаардаах, хара да буордаах,
    Орто туруу бараан Дойдуларыгар,

    Хара дьай кыдьыгынан
    Адьырҕалыы ааҥныаҕы,
    Аҥаардастыы хаамыаҕы,
    Түүнүн-күнүн илэ барыаҕы,
    Кыылы-сүөлү баһылыаҕы -
    Үрдүкү тутуллаах Үрүҥ Аар;
    Дьону-сэргэни тэһиинниэҕи,
    Хараҥа батталы олохтуоҕу,
    Ньүдьү-балайа туруктуоҕу -
    Айыы Тойон Таҥара баар.

    Оччо буолар оччотугар,
    Итиччэ иинэр иэдээнигэр,
    Эр-уолан буолан кубулунан,
    Дьахтар буолан дьарыгыран,
    Сир киһитин киэбин кэтинэр,
    Кэп-дьабын тиийэн кэлэр.

    Албын-көлдьүн эрэ абыраан,
    Албас-мэҥиэ эрэ быыһаан,
    Ап-хомуһун хомуна туттан,
    Оҕуруктаах эрэ өйдөнөн,
    Манньалаах ытыстанан,
    Албыннаһан ымманыйан,
    Көрдөс буола күтүөннэнэн,
    Олохтоох киһи-аймах дьон
    Харахтарын сатаан баайан,
    Өйдөрүн сүүйэн, бутуйан,
    Отойкоҕо олордуталаан,
    Иэс баайан албыннаан,
    Күүс өттүнэн өттөйөн,
    Иннин ылан тобуктатан,
    Кулут-чаҕар оҥостуталаан,
    Куттары үөдэн түгэҕэ хаайан,
    Эттиктэригэр хара тыынынан,
    Үс куттарын солбуйталаан
    Улуу тыын Сир Ийэ котокутун,
    Ыамаларын баһылыы тутан,
    Чээлэй дуолга олохсуйан,
    Борук соругу сириэдитэн,
    Хаарыан улуу эттигэнин,
    Күүһүн-уоҕун супту уулаан,
    Өр-өтөр гыммакка сойутан,
    Тыынын куйаарга куоттаран,
    Үрүҥ Аар тойон таҥаратын
    Айар кыаҕын сэмээр аччатан,
    Дуулай күөн анньыһыытыгар,
    Тутум былдьаһар санаммыттар.

    Уһук хоту дойду уһун кыһынын
    Түлүк хараҥа, ый өлбүт түүнүгэр,
    Дьүкээбил уотун суһумун анныгар
    Сырдык-сылаас күүһүн ап туһанан,
    Тимир тирииннэн бүүрэ тута кумунан,
    Сүр-үлүгэр хамсанар кыахтаах буолан,
    Хара-дьайдара уот уһуурар кыахтаахтар,
    Муус кыаһаан диэни билинэн көрбөттөр,
    Туруу турунан, халҕан-түннүк көрдөөннөр,
    Хотугу муус байҕалы төгүрүйэ көппүттэр,
    Хаар үллүк тумараны тилийэ сүүрбүттэр,
    Хайаны хаспыттар, күөлү булкуйбуттар.
    Хамсаммыт харалаах, көрдөөбүт көрдөөх -
    Буолуохтааҕын кэриэтэ, баҕа барҕарбыт,
    Көрдөөбүт көстүбүт - ол супту дьөлөҕөстөөх,
    Бары эттиги салгын дьэргэлгэн гыммыт,
    Курдары көстүбүт, түннүк-үөлэс быһыылаах -
    Хатылык куйаар, халҕана суох аана буолбут.

    Тыймыыт.

    Мичийэ эрдэ көрбөтөҕүн,
    Хайдах эрэ дьиктиргиэн,
    Тоҥмут санаата баһыйан,
    Хаамта маары уҥуордаан.

    Киҥинэйэн ураһа иһигэр,
    Тойук ким эрэ туойара,
    Хардаҕаһа тыһыргыыр,
    Оллооҥҥо, күөс оргуйара.

    Көс уустар буоллаҕа -
    Муммут киһиэхэ абырал,
    Киирдэ иһирдьэ Мичийэ,
    Тирии бүүрүгү арыйан.

    Түнэ сарыы таҥастаах,
    Син саар тэгил уҥуохтаах,
    Эриличчи көрбүт харахтаах,
    Уолан бэрдэ баара кэрэх,
    Кэтэспиттии эппиттээх:

    -"Оо, кэпсиэ Куо Мичийэ!
    Оллооҥҥо олорунан кэбис -
    Итиитэ киллэр, сэһэргээ!
    Аһаа - тото-хана, уута ис!

    Тоҥмут-ааспыт көрүҥ баар,
    Кыбыстыма - көс дьонтон,
    Сорохторум тыаҕа бааллар -
    Табалардыын аара хонон."

    Тоҥмут Мичийэ бабыгыраан,
    Саҥа таһаарбыт арыыйдаан:
    "Кэпсээн улахан соччо суох -
    Муннум, бу күн өксүөннээх,
    Чугас алааска баара суох,
    Доҕор уолбар тиийэммин,
    Ыһык илдьэн биэриэхпин -
    Ыллык суолбун бутуйдум."

    Удьурҕай чабычах иһиттэн,
    Хамыйахтанан сыпсырыйан,
    Миин иһэн эрэрэ - өйүн сүтэрэн,
    Таһы сүтэн, өй-мэй буолан уһуктан,
    Кылатта Мичийэ, кыламан быыһынан -
    Сүүнэ тыймыыт-күлгэри, эрийэ көрөн,
    Олорор эбит, оллоон нөҥүө багдаллан,
    Тойук дуома, астына туойан салбанан:

    "Һуу диэ, һаа диэ - алаатаҥ-улаатаҥ!
    Моҕойукпар эттиги - астык даҕаны дьахтары,
    Мин буолуох буллаҕым, бара илдьэн бүгүнэн,
    Кутун түүйэн үйэлэргэ, хаайан тутар туххары,
    Бу Орто дойдуга, сылдьыа дьахтар эттигинэн -
    Миигин саатыы таарыйа, эр дьон кутун тутаары!

    Мичийэтин кэтэһэн, аара ыллык төрдүгэр,
    Аар хатыҥ анныгар, күлүк-хахха сири булан,
    Олбох сылбах баарыгар, ааһыспатын туһугар,
    Сыта-олоро кэтэстэ, чугас эргин хаамыталаан,
    Кэми-кэрдиини түргэнник, аһарардыы сананна.

    Сайыҥҥы киэһэ эмискэ, өксүөннээтэ да гыннар,
    Күүрээн үлэ сылаата, син иннин ылан сынньатан,
    Киһи күүтүүгэ да буоллар, Сардаан уолу нуктатар -
    Хараҥарыыта эрэ сэрэйдэ, Мичийэ бүгүн кэлбэтин.

    Өлбүт эрэ - тыыннаах, Мичийэ кубарыйа өлбөөрөн,
    Сыппыта утуйбуттуу, арыычча сурдургуу тыынан,
    Кыыс оҕо эттигиттэн, ис кута күрэнэ арахсан -
    Ап-сап илим хааһахха, адьарай тыына харайан.

    Тыймыыт, кыыс куту, өттүгэр төргүүлээт ыстанан -
    Баар эттиги бары салгын дьэргэлгэн оҥорор,
    Түннүк-үөлэс быһыытынан курдары көстөр,
    Хос куйаардарга көһөр, бэлиэ сир иннигэр,
    Чиккэс гынна, көрүөх бэтэрээ баар буолан.

    Ап тылын абылаҥы ааттаан көрдөһөр,
    Атый аан, кэм эрдэ аһыллан биэрэн,
    Тоҥ күөс түөрт биирин устатыгар,
    Ол тылы аттаабыкка дьэргэйэр.

    Мичийэ, ол курдук, өлбүт кэриэтэ сытан хааллар,
    Кута, абааһы өттүгүттэн, барытын көрө сылдьара:
    Дьэргэлгэн нөҥүө киирээт, им балайга үктэннилэр,
    Күөх төлөнүнэн, будулҕан быыһа, көттүлэр субуруйа.
    Ньиксик сымара аҥылыйан, ыарахан сыта тунуйар,
    Буруо тумарык - күн, ый, сулус көстүбэт халлааҥҥа.

    Бу куйаарга абааһы адьарайдар,
    Хара дьайыы тутул олохтооннор,
    Айыы тыын олоҕу айгыраппыттар,
    Сир Ийэни супту уулаан эчэппиттэр.

    Хамсыыр харамайтан көстөрө,
    Уот тыыннаах тимир тириилээх,
    Айаатыыр атыыр оҕус көлөлөрө,
    Сир Ийэ эттигин быыстала суох,
    Туйаҕынан бурҕайан бөөҕүнүүрэ -
    Салгыҥҥа көппөх бөҕү көтүтэрэ.

    Дьон диэҕи дьон маарына эрэ,
    Киһи диэҕи киһиттэн да ураты,
    Биир да, үс да харахтаах бэрдэ,
    Тыыннаах куттааҕа баара бары -
    Харамай диэҕи таҥастаах эбитэ,
    Төһө баҕарар, лабаалаах даҕаны.

    Тыймыыт ааһа көтөрүн,
    Сорох, өйдөөн көрбүтэ,
    Бас быстар тоҥхоҥноон -
    Баһылык курдук көһүннэ,
    Өндөс төбө дьоһуннанна.

    Дьиэлээх тойон кэриэтэ,
    Туттан-хаптан барбыта,
    Өр-өтөр да гыммакка,
    Аарык дьиэҕэ кэлтэрэ,
    Тыймыыт уоруга эбитэ.

    Ол сир олохтоох омугун,
    Былдьаан үүрбүт ордуута,
    Хаарыан бэрт таас уоругун,
    Кытыы муннугар хос баара,
    Түннүк-үөлэс мэлигирин,
    Куттарга хаайыы буолара,
    Хара дьай-ап көмөтүнэн.

    Хааһахтан кыыс куту хостоон,
    Хаһыытаппытынан ол онно,
    Хатыыр тыллаах халҕан нөҥүө,
    Бырахта Тыймыыт ол хоско.

    Атын хостон тыыллаҥнаан,
    Моҕойуга тахсыбыта,
    Эриллэҥнээн быакаҥнаан,
    Ахтыбыт кууһа түспүтэ -
    Санаа ситэр күннэрин,
    Чугаһатар дьайыыннан,
    Атыыр бэрдин эҕэрдэлээн,
    Тыраҕас оҕурук тылынан,
    Салбыы-салбыы сыллаабыт -
    Булбут-талбыт бэдигин,
    Хайгыы-хайгыы таптаспыт.

    Үссэнэ түһээт түргэнник,
    Тыймыытынаан төннүспүт,
    Көрүөх-бэтэрээ суптутук,
    Күндүл ураһаларын булсубут.

    Сөрү-сөптүк туттан буулаан,
    Мичийэ кыысчаан эттигэр,
    Тута киирэн айааһаан,
    Таас Тыймыытын сөхтөрөр,
    Сонно иккиэн айгыстан,
    Сардаан уолга тиийбиттэр.

    Уолбут титиик отуутун булан тиийиэн иннигэр,
    Кэлин хайыһан анаарта, кэрии тыаттан ким эрэ,
    Сүүрэн дыгыйан тахсаатын, кини диэкки түһүнэр -
    Мичийэтэ, бу кэлбит эбитин, саҥа өйдөөн көрбүтэ.
    Үөрбүт-көппүт сыдьаайдара хараҥаны сырдаттар -
    Билбэтэҕэ Сардаан уол, кыыһын хаҕа эрэ кэлбитин...

    Сиэттиһээхтээн - иккиэйэх, отуутугар киирбиттэр,
    Уураһан-сыллаһан, куустуһан ахтылҕан аһарбыттар,
    Муна сылдьан тоҥмутун, кыыс уолга кэпсээтэр,
    Ураһа туһунан саҥа суох, саспыт харыйаны да эттэр.
    Ньылбы туттан хоонньоһон, хата уолу соһуппута:
    Таптал силигин биллэрэн, таҕылынан салыннарар -
    Кыыһын этэ тымныыта, арай итиитэ иһирдьэтэ,
    Убуруурун омунугар, тылын төбөтө икки буолар,
    Тыраҕастанан тахсыбыта, уһаабыта биллибитэ,
    Онтон уолан уорбалаан - сэрэх буолан сэрэйэр.

    Кумалааннаан улдьааран, элбэх ыалы кэрийэн,
    Ойуун кыырар түүнүгэр, түбэһэн хонор буолара,
    Үөрэ оттоох эт миинин, кырбас үөрэ ис миинин,
    Манньа гынар аһыгар, кутуруксуттаан биэрэрэ -
    Үксүн ааҕа билэрэ, ойуун мындыр албастарын.
    Оллоонугар чэй сылыта, хаппыт мутук оннугар,
    Өрүү бэлэм сытааччы, кытыан хойуу лабаатын,
    Толору көтөҕүн муҥунан, кутаатыгар кээһээтин -
    Айыы арчы күүстэрэ, тоҕус халлаан оройуттан,
    Курдат өтөн тахсарын, билэр буолан гынаатын,
    Буруо сытын, тута ылаат, Мичийэбит таттаран,
    Өлөр мөхсүү түһэрбит, сытан эрэн кэдэҥнээн:

    "Айыкабын-ньии, абытай-ньии, көр абаккабын -
    Албастарын билбэккэ киирэн биэрии буоллаҕын,
    Хантан кумалаан кэдэрээк бэтинээскэ буолбатаҕын,
    Билбэккэбин, хаарыаны, бэртээх түгэни куоттараммын,
    Аара кыра кэмҥэ, сиги-дьүгүл тэскилээтэҕим буолуохтун!
    Дьэ бэйи, бэркин кэлин биллэриэм, атынынан мин ааҥныам!" -
    Тыын былдьаһан бөтүөхтээн, часкыыр быыһа кыланан,
    Омук тылларын кыбыталаан, саҥа таһааран аллайан,
    Си-дьүгээрин, дьэ кырдьык, далай күөҕэ уот буолан,
    Моҕойук хара тыын эттигэ, кыыс айаҕын иһиттэн,
    Субурус гынна симэлийэн, хараҥаҕа дьүгэлийэн.

    Төһө да Сардаан, сөпкө кэмин туһанан -
    Кыайыылаах тахсыбыт - өрөгөйө көстүбэт,
    Уйатыгар уу киирэн, уҥуох халыр босхолоон,
    Халыгыраан тыаһаан, тиис тииһигэр ыпсыспат,
    Үлүгэрэ өттөйөн, өр турбута, кыыс аттыгар кэтээн.

    Хара тыын хаҕыттан тахсаатын,
    Аптаах, кытыан түптэ буруотунан,
    Бургучуйар лабаатынан сапсыйан,
    Алаһа ордуу отуутун, эбии тунуйан,
    Мичийэ тыынан-эппэҥнээн тупсан,
    Арыый буолуута, эрэх-турах санаата,
    Эбиллээхтээн эргийэн, Сардаан уолан,
    Арыый уоскуйан, бэттэх-бэтэрээ кэлбитэ.
     
    Тыймыыт күтүр, уолан утуйарын,
    Кэтэһиэхтээх эбитэ, тыын-кутун,
    Ап-ситимэ хааһаҕыгар симэрин,
    Үөрэ көһүтэ, отуу таһа олорбутун,
    Кытыан буруотун сыта тумнаран,
    Дьаадьыйарга тиийбит - чачайан.

    Моҕойук кыланын, истэн,
    Эттик төлөнө субуруйаатын,
    Кини кэннэ күндүл ураһатын
    Үөлэһинэн, эмиэ төлөн буолан,
    Көтөн түспүт, абарбыта сэтэрээн:

    "Аап-сыкай, аап-сыай!
    Кыраттан даҕаны, сүүнэ олук ууруу,
    Бэрт кыраннан туолбата, буоллун -
    Аап-сыкай, аап-сыай!
    Кыыс кутун билигин толук ууран,
    Албас гынар, олукпут туоллун -
    Аап-сыкай, аап-сыай!
    Уолтан бэйэтин кутун уоруу!
    Аап-сыкай, аап-сыай!"

    Адьарай абааһыга, кытыан буруота,
    Дэгиэ сүлүһүн буоларын, аһардан,
    Үс хонугу быһа ытырдан иэрийэ,
    Таралыйан, сибигинэйэ киксиһэн,
    Таарыйа оҕурук дьайдарын ситэрэ,
    Ытырда-ытырда сүбэлэһэ сытаннар,
    Ап-чалбах ураһалыын, ол эрэ кэннэ,
    Сиик кэриэтэ, сүтэ дьүгэлийдилэр.

    Уолан Мичийэтин, оҕус сыарҕаҕа
    От олбохтоон, дьонугар тириэрдэн,
    Буолбуту сэһэргээн, ойуун кэпсэтэн,
    Уруулара, быыһыырга соруммуттара.

    Ол эргин хомуһуннаахтартан,
    Көрүү-истии, билии өттүтүнэн
    Ордук боччумнаах эмчитинэн,
    Барыларын баһыйааччыннан,
    Боччуйар дэммит ойуун баарын -
    Тиэйэн аҕалбыта, төлөһүөх буолан,
    Сардаан, кыыс дьоно аҥаардаһан -
    Уулаах биэ, ыанар ынах манньаҕа.

    Ол киэһэтин, Боччуйар ойуун,
    Сардаан уол кутуруксуттанан,
    Дүҥүр кыыран кыаһааннанан,
    Холоруктаан туран бурҕачытан,

    Элиэ буолан кистиир-кистээн,
    Элээриҥнээн көтө көрүүлэнэн,
    Өтөр гыммакка ситиһиилэнэн,
    Олоро биэрэн, эппитэ кэпсээн :

    "Бэрт чугас, күндүл ураһа баара -
    Абааһылар ап чалбах ордуулара,
    Онно Айбыт Айыыһыттан эчэйэн,
    Ытырдыы бөҕө ытырдан ыалдьан,

    Адьарай атыырдаах тыһы баара,
    Мичийэ кутун уорбуттарын хаайан,
    Кэлбит сирдэригэр төннөр кыахтара,
    Үс хонук бохсуллан сыталларын билэн,

    Элиэлии элиэтээн, уу күтэрэ кубулунан,
    Ап чалбаҕыгар умсан, ураһаҕа киирэн,
    Саһан, сэһэргэспит сэһэннэрин истэн -
    Сардааны, кыыс кутунан мэҥиэлээн,
    Уол кутун, түүлүгэр онон оҕуруктаан,
    Аллараа дойдуларыгар, албыннаан
    Илдьэн, Мичийэлиин бииргэ хаайан,
    Бэйэлэрэ кинилэр истэригэр киирэн,
    Биһиги эҥээри буулаан баһылаары,
    Оҥостунар дьаалыларын илэ көрөн,
    Бу тиийэн кэлэн, Сардаан уоланы,
    Бэйэбинэн үөрэтээри сананным." -
    Диэтэ ойуун, бар дьонугар бары.

    Балаҕантан дьону таһаартаан,
    Боччуйар, иккиэн хаалааттарын,
    Сардаан тугу-хайдах дьаһанарын,
    Сиһилии ырытан биэрдэ, быһааран.

    Килэгир сарыы саппыйаны,
    Хоонньуттан хостоон таһааран,
    Түүрүллүбүт өрүү кыл өтүүнү,
    Көннөрөөт субуйа тардан ылан,
    Баайда үрүҥ-хара өҥнөөҕү,
    Сардаан төбөтүн ыксары тутан.

    Айыы Дьөһөгөй, хаһан эрэ,
    Боччуйар хос эһэтэ, Ханайга,
    Анаан сиэлин тарааттарбыт этэ -
    Кыыран үөһэ-аллара дайбыкка,
    Кутун этиттэн араарбат Арчы иитэ
    Буолары, сыыйан ылан, оҥоһукка
    Ап хомуһунун, иҥэрэн өрдөрбүтэ -
    Күнтэн утах сардаҥатын кыбыта.

    Айыы Дьөһөгөй сиэлин кыла -
    Уокка умайбат, быһах быспата,
    Хаһан-туохтан да, өҥө уларыйбат,
    Хатарыылаах тимир булаат курдуга.
    Ап-хомуһун, кылга иҥмитэ сүппэт,
    Дьөһөгөй Айыы, кыра кыырпаҕа,
    Үйэлэргэ дьон харысхала эбитэ.

    Ол онно, иҥэрсийэн ылан,
    Кэпсээбит иҥэрбит арчытын:
    "Үйэлэргэ, эн ойуун сиэннэриҥ,
    Өрүү өрүһүйүөхтүн айыы дьонун,
    Үөһээ-аллара куйаар дойдуларын,
    Кэрийэ көтөр буоллуннар, ии кэтэн -
    Куттарын хара тыын туппат буолуо,
    Оҕуруктаах өйдөөх, быата быстыа,
    Таас, тимир даҕаны эркин ууллуо -
    Сымнаан биэрэн курдат аһарыа,
    Көтөр кынат, чыычаах куттара,
    Уйалаах эттигин була туруо!"

    Онон ойуун сүбэлээн, кыл иитин -
    Кыллымах бастыҥаны кэппитинэн,
    Утуйарыгар модьуйбут, ол кэнниттэн,
    Кутун ыҥыран, эттигиттэн таһааран,
    Күн утах сардаҥата кыллымаҕын,
    Сардаан кута иилэнэ сылдьарын
    Сатаан туттарыгар тута үөрэтэн,
    Бөрө төбөлөөх боруллуо буолан,
    Батыһыннаран, абааһы суолун
    Сыттаан булан, алын куйаарга
    Сардаан кутун, алгыс алҕаан,
    Атаараахтаан биэрбитэ диэн.

    Охсубут олуктарынан,
    Тыырбыт ыллыктарынан,
    Кыллымаҕа суох ойуун сытын,
    Абааһы ааттаахтара сымардаан -
    Ситиэхтэрэ диэн, кытыан отонтон,
    Бытарытан тумалаан, суолун бутунан,
    Боччуйар ойуун ол курдук төннөн кэлэн,
    Сардааннаах Мичийэ эттиктэрэ утуйан,
    Куттара аллаараа дойдуга көтөөхтөөн,
    Улугурар ууларыгар баттатан сытан,
    Тэбэр сүрэхтэрэ тохтооботун диэн,
    Алгыс этэ уот оттон оллоонноон,
    Бэйэтэ ол иннигэр түһэх түһэн,
    Дүҥүрүн куурда-куурда охсон,
    Дөрүн-дөрүн эрэ дарбыйан,
    Арчылаан олорбута эбитэ.

    Тамахтара куурбатын туһугар,
    Инчэҕэй өрбөхтөн уос инчэтэн,
    Бэлэстэргэ таммах таммалатар,
    Аччыктаан быстыбатыннар диэн,
    Тиистэригэр уулаҕас сыа кыбытар,
    Сытыы хотуй-кыыс оҕо сыһыаран -
    Уруулар дьаһайаннар, Боччуйар,
    Ыраахтан Сардааны чуҥнаан,
    Таас Тыймыыттаах сэрэйэр -
    Мүччүр түгэн, көмөлөһөн,
    Өрө тардаары маныыр.

    Уол кута, Боччуйар булан биэрбит,
    Куйаардар силбэһэр, түннүк-үөлэс
    Аан нөҥүө, субуруйа көтөн киирбит,
    Бу дойду дьоно, харахтара аһаҕас,
    Чуор кулгаахтааҕа чөллөҕөс эбитэ.
    Ону ойууна этэн, кини син сэрэнэн,
    Дайа-быһа намыһахтык көтүөлээн,
    Ойуун эрдэ ыйбыт, тиксэр тэлгэһэ
    Аарык дьиэтин - Тыймыыт ордуутун,
    Син көрдөөн, булан ылан тиийбитэ.

    Күнүстэри борук-сорук бу дойдулара,
    Сир-халлаан боруоран, аһыы өһүөнэ,
    Сүлүһүннээх ардаан, чээлэй күөхтэрэ
    Төрүт диэн быкпакка, сиргэ сытыйан,
    От күөҕэ өҥнөөх туман буолан көтөрө,
    Сытыы тыалтан, сир үрдэ будулуйан,
    Бүттүүн бурҕайан, буруо эрэ көстөрө.

    Хара дьайдарын ап сарай ситимэ,
    Аан дойдуну үрдүнэн бүрүүкээн,
    Илим хараҕыныы чөҥөрүҥнээн,
    Халлааҥҥа тыҥаабыта биллэрэ,
    Айыы куттаах иинэ-хатаахтаан,
    Дьүһүн-бодо, тас быһыы-таһаа,
    Отой уларыйан, абааһы маарына,
    Адьарай күлүгэ, бас-баттах барбыта,
    Куттуун абааһы солбуга буолбута -
    Илэ-биллэ көстөрө, амырыын эбитэ.

    Тапталлааҕын аһынан, сүрэх ытаан,
    Хаан оҕуолуу сыһа бүгүйэхтэнэн,
    Синигэр түһэн, хабыр хаан хойдон,
    Кыллымахтаах кылымахтанан -
    Абааһы да буола, холоон бүппүт дьон,
    Адьарай да тыын - атыыр аптаах,
    Сардааны таба тутан көрбөтөх,
    Сыыдам тыаһын да истибэтэх,
    Айыы күүһүн сытын да ылбатах.

    Моҕойуктаах Тыймыыт ити кэмҥэ,
    Ытырдыбыттара да иккис хонуга -
    Билэн ааҕа сылдьар Сардааҥҥа,
    Абата күүһүрэн, күүс эбиллиннэ,

    Ап ситимэ арчы дуомнаахтара,
    Күн сардаҥата кылы тохтоппото,
    Уолан кута таас эркини курдарда -
    Мичийэ кута хаайыллыбыт хоско,
    Тыаһаабакка биирдэ баар буолла.

    Үөрэн өрөгөйдөөн, имэ кыыспыт
    Кыыс куттуун, силбэһэ түһэннэр,
    Кыллымах иитигэр биир буолаат,
    Таас эркини курдаттыы көтөннөр,
    Өрөгөй уруйданан - сындыыстаат,
    Көрүөх бэтэрээ, ап тыл ботугураат,
    Ийэ сирдэрин үөлэс аана аһыллаат,
    Көй ыраас салгыҥҥа өрүкүйэ көтөөт,

    Мичийэ төрөөбүт балаҕаныгар,
    Көтөн киирэн, икки аҥы арахсаат,
    Улугурбут эттэригэр уйаланнылар,
    Харахтарын арыйан, тыыллаҥнаат,
    Утарыта көрсөн, куустуһа түстүлэр.

    Буор үктэлгэ, охтон түстэ,
    Боччуйар ойуун, ол кэмҥэ,
    Соһуйан эргиллиэх иннинэ,
    Муруна тыаһаан күллэрдэ.

    Күүс-сэниэ бараммыт,
    Ороҥҥо атыл оҥоруон,
    Сылайбыта хатыйбыт -
    Сынньалаҥы модьуйан,,
    Тиэрдибэккэ охторбут.

    Көҕүс кутталтан кыараан,
    Санньыар туппут куттара,
    Өрөгөй үөрүү үллэстэн,
    Чугас-билэ дьонноро,
    Түмүстүлэр истиһэн.

    Айыы дьонун сиэринэн,
    Ыһыах ыспыт үһүлэр,
    Айыыларга сүгүрүйэн,
    Кэрэх оҕус сиэбиттэр.

    Кыыстаах уолу махтанан,
    Алгыс этэн, уруу тэрийэн,
    Холбообуттар ыал гынан,
    Кэһии-туһах бэрийэн,
    Орто сигили ыалынан,
    Ойуур өртөөн биэрэннэр,
    Чөҥөчөгүн дэхсилээн,
    Алаас гынан түөрбүттэр.

    Оттуур, мэччирэҥ сиринэн,
    Бэртээх алаас Бэттиэмэҕэ,
    Аатырар билигин бүгүн күн -
    Өтөх онно баар кырдалга,
    Биэртэр балаҕан туруоран.

    Сыспай сиэллээх, сылгы үөрүн,
    Ураа муостаах, ыанар ынаҕы,
    Хотон толору, уруулара энньэлээн,
    Үүрэн аҕалбыттар Мичийэҕэ.

    Таптыыр сүрэх күүстээҕин,
    Махтайаннар тиэрдэллэр -
    Уолан хорсун быһыытын,
    Таптал кыаҕын сөҕөллөр -
    Маннык кырдьык буолбутун,
    Абын сатаан - албас туһуур,
    Ааттаах ойуун мындырын,
    Уһун үйэлэргэ кэпсииллэр.

    Дьулу Уус-Джулиус.
    Julu Uus-Julius.
    JU-Ju.
    Маалыкай, Ньуурба, 2019 с.      

    0
  • Саха кыыьа
    14 февраля 2020
     

    Хайа кыыл туьунан саха остуоруй5а кэпсэнэрмй?
    "Биирдэ ойдуу туспутум-уулаабата5ым хас да хомут. Киирэн уулаан барар. Тохтуу тохтуу тугу истэр. Хамсыах Муус хам ылбыт

    0
  • Ньургун
    11 января
     

    Ааҕааччы киһи остуоруйа

    0
Ответ на тему: Манна сахалыы остуоруйалар бааллар
Введите код с картинки*:  Кликните на картинку, чтобы обновить код
grinning face grinning face with smiling eyes face with tears of joy smiling face with open mouth smiling face with open mouth and smiling eyes smiling face with open mouth and cold sweat smiling face with open mouth and tightly-closed eyes smiling face with halo smiling face with horns winking face smiling face with smiling eyes face savouring delicious food relieved face smiling face with heart-shaped eyes smiling face with sunglasses smirking face neutral face expressionless face unamused face face with cold sweat pensive face confused face confounded face kissing face face throwing a kiss kissing face with smiling eyes kissing face with closed eyes face with stuck-out tongue face with stuck-out tongue and winking eye face with stuck-out tongue and tightly-closed eyes disappointed face angry face pouting face crying face persevering face face with look of triumph disappointed but relieved face frowning face with open mouth anguished face fearful face weary face sleepy face tired face grimacing face loudly crying face face with open mouth face with open mouth and cold sweat face screaming in fear astonished face flushed face sleeping face dizzy face face without mouth face with medical mask face with no good gesture face with ok gesture person bowing deeply person with folded hands raised fist raised hand victory hand white up pointing index fisted hand sign waving hand sign ok hand sign thumbs up sign thumbs down sign clapping hands sign open hands sign flexed biceps
  
Обратная связь
Предложения и замечания