1 год на форуме Топ пользователь 5000 просмотров Все
Награды
1 год на форуме
1 год на форуме
Топ пользователь
Топ пользователь
5000 просмотров
5000 просмотров
Рекорд гинеса киллэрэллэригэр оһуоКай диэн табыгастаах дуу оһуоХай диэн дуу
  2763
дьигэр араас сылларга тахсыбыт тылдьыттарга оһуоКай да диэн оһуоХай да диэн баар.
Ответов 80 Написать ответ
  • Амыдай
    10 июня 2012
     

    Мин санаабар

    "Оһуокай" ордук. Син биир "дьиэрэҥкэй", "кылыыҥкай" курдук
    Дьиэрэҥ - танцевальный шаг
    Кылыы - аҥар атахха ойооһун
    Онон "оһуокай" "оһуо" диэнтэн тахсыбыт. Бу үнкүү бириэмэтигэр тыыныы дорҕоонноммута дуу эбэтэр "заживать" диэнтэн тахсыбыт дуу? Иккиһэ буоллаҕына туох оһоруй? Итэҕэл, итэҕэйсии дуо?

    0
    • Амыдай
      10 июня 2012
       

      Салҕыы барабыт

      "Оһор" диэнтэн тахсыбытбуоллаҕына, тыл төрүтэ "ос". бу тыл икки суолталаах - "заживать" уонна "голенище" (саппыкы оһо).
      Саха тыла сабардамнаах толкуй (пространственное мышление) үөскэппит тыла. Ол да иһин тылбыт умнууга бара илигинэ саха киһитэ уруһуйдьут, уус, тутаачччы , олоҥхоһут дьоҕура ордук сайдара. Онон тылбытын быһаарарбытыгар даҕаны бу толкуйбутун туһаныаҕыҥ.
      "Ос" тон төрүттээх өссө биир тылбыт "оһох" (печь). Нууччаларга киирэн "очаг" буола сылдьар. Билигин былыргы дьон "очаг" тула мусталларын өйгүтүгэр оҥоророн көрүҥ. Биллэн турар, дьон уоту тула мусталлар. Биһиги оһуокайдыырбытыгар төгүрүччү турарбыт кэриэтэ.
      Аны "ос" (заживать) өйдөбүлүн көрөбүт. Киһи этэ бааһыран баран оһоругар баас кытыытыттан саҕалаан киинигэр диэри оһон барар. Эмиэ төгүрүччү.
      "Саппыкы оһо" (голенище) - бу "ос" диэн өйдөбүлбүт сабардаммыта (пространствоҕа тахсыбыта) сылдьар. Төкүнүккэ өссө биир кээмэй эбиллибитэ - үрдүк (высота). "Оһоҕос" курдук хотоҕостуу субуллубут ос.
      Онон, "оһуокай" "ос"тон үөскээбитэ чуолкай. Син биир "хоровод" өйдөбүлүн биэрэр, итэҕэйсиини төрүттэһэр үҥкүү.

      0
      • ыллык
        10 июня 2012
         

        .

        Амыдай ити соруйан тылы нууччалыы ырытаҕын дуо. Эн этиигинэн эттэххэ этэрбэс "оһо" да диэххэ сөп буоллаҕа. Оһуо-р да диэххэ сөп "оптимст" соҕус санаалаах буоллаххына, "пессимист" буоллаххына эн курдук да туойуохха сөп.

        0
  • ЫМЫЫ
    10 июня 2012
     

    Амыдайга

    Кырдьык даҕаны ити скобка иһигэр нууччалыы суруйбут тылларгын сахалыы да эттэххинэ син өйдүүр дьон инибит.Тоҕо хайаан да нууччалыытын суруйҕын

    0
  • Амыдай
    10 июня 2012
     

    Соруйан бөҕө, хайдах алҕас буолуой?

    Ырытарга нуучча тыла ордук. Туоҕу барытын араартаан этэр тыл (анализ тыла). Онтон саха тыла төттөрүтүн холбоон-илбээн хоһуйарга анаммыт тыл (синтез тыла). Холобур маны барытын дьиҥ саха толкуйунан эппитим буоллар ону хоһоон дуу, тойук дуу, ырыа дуу курдук ылыныа этигит. Билиҥҥи киһи ону барытын баҕа, ыра санаа курдук ылынар. Онтон мин бэйэм ис санаам маннык, итинтэн атыннык толкуйдаабаппын, диэн кэпсии сатаатым. Ити бастакыта
    Иккиһинэн, ырытар тылбыт икки суолталаах – голенище, заживать. Ону сахалыы олус уһуннук тэнитэ сатаабат курдук нууччалыы быһаарыылаах суруйдум. Хос-хос эргиллэн кэлэн өйдүү сатаан сорукпутуттан халыйбат туһугар.
    Онтон “оһох” диэҥҥэ. Билиҥҥи саха өйдөбүлүнэн оһох тула олоруллубат. Онтон “очаг” буолла да төгүрүччү олоруллуохтааҕа тута өйдөнөр. “Оһох” “очагы” кытта биир төрүттээҕин үөрэхтээхтэрбит да ылыналлар.
    Онтон “үрдүк” диэни быһаарыылаах суруйбутум туһунан. Бу геометрическэй тиэрмин. Сахаларга маннык үөрэх салаата сайдыбатах.
    Онтон “сабардамнаах толкуй” диэн соччо туттуллубат. Арай Ньурбаттан төрүттээх архитектор Э.А.Алексеев саха балаҕанын туһунан кинигэтигэр баарын көрбүтүм.
    Аны бүтэһикпэр. Түһүлгэбитигэр кэнникиннэн дьон киирбэт буолбут. Онно биир бастакы сылтаҕынан, сахалыы ыраастык саҥарбат киһини сырса сылдьан сырай-харах анньааччы дьон элбэҕэ буолар. Ити дьон ортотугар саха тылын кэскилигэр ыалдьааччы, сахалыы тылы баһылыы, билэ-көрө сатааччы дьон, биллэн турар элбэҕэ буолуо. Ити дьону бу түһүлгэттэн араара, үүрэ сатааһын сыыһа. Үөрэтэр буоллахха киһилии үөрэтиэххэ. Манна бэйэбит эрэ хаалан “сектанныы” сырыттахпытына сүрэ бэрт буолаарай?
    Саха тылын ырааһыртахпыт аатыран тылга эрэ болҕомтобутун хатыыбыт. Тыллартан ураты өссө этии баар ээ. Ону таһынан кэпсэтии тиэмэтэ. Холобур бу туоп хардата суох хас да күн турда. Кэтэһэ сатаан баран эппиэттэһэргэ санаммытым, биир да сөпкө саныыгын эбэтэр манна сыыспыккын диэн харда кэлбэтэх. Арай икки тылга баайсааччы эппиэтэ киирбит.

    0
  • ЫМЫЫ
    10 июня 2012
     

    Амыдай, чэ наһаа кыыһырыма доҕор

    Мин тыл үөрэҕим суох онон таһыттан арыйан, кэтээн көрө сылдьыбытым,билэн хаалаары.Онтон бүтэһик этиигэр сөбүлэһэбин.Бэйэм да күннээҕи олохпор нуучча тылларын туттар буоллаҕым дии. Толору сахалыы саҥарар киһи баар буолуо да дии санаабаппын.Манна киирэн сүрдээҕин көннөрүннүм:)Сэр-Сэм,Бигэ,Сарыада киирбэтэхтэрэ ыраатта.Кинилэр кэпсэтиигэ кыттыа этилэр. Былыргы Саха киирбитигэр буолбут кэпсэтиигэ кыттыспатахпыттан хомойобун.Куттаҕаһым баарыгар бэрт тыллаах-өстөөх киһини куоттардым дуу дии саныыбын.ААҕа эрэ сылдьыбытым.
    Миэхэ маҥнайгыттан улахан сэмэ суоҕа.Хайдах эрэ олус түргэнник ылыммыттара.Арай мин буруйбуттан Кыйысхан туораабытыттан олус хомойобун.Кырдьык да ,булан эппиккин дии -секта-диэн:)
    Этиҥмит эмиэ этэн эрэр.Көрсүөххэ диэри.

    0
    • ыллык
      10 июня 2012
       

      .

      Ээ па ити мигин тылга бааста диигин дуо. Мин тылгар бааспатаҕым синньэ көннөрү оһуохай диэн тылы халы-мааргытык ырыппыккын сөбүлээбэккэ суруйбутум. Ити аайыттан өһүргэннэххиний. Миэхэ итиннэҕэр буолуох саба түһээччилэр дии. Ол аайы өрө тэптэн иһэр куолута. Күттүөннээх ырыытыы тахсыбат, өһүргэммитэ буолан куотан хаалаллар. Мин төттөрү дьону көҕүлүү сатааччыбын. Тылга бааһааччы арай Бигэ баар да ол да сүттэ, арааһа ыһыаҕа чугаһаан соло буолбат быһылаах. Сүүрэ-көтө аххан сырыттаҕа. Тутуулара төһөлөөбүтэ буолла.

      0
  • ЫМЫЫ
    11 июня 2012
     

    Өссө биири этэбин

    Кыраттан кыыһырбыта -өһүргэммитэ буолаат тахсан баралларын олох сөбүлээбэппин.Наар кими эрэ кыыһырдыам,сүтэриэм диэн киһи тыла-өһө да толору тахсыбат.Сахабыт тыла сайдарын туһугар кыра эмэ мөккүөр хайаан да баар буолар буоллаҕа дии.Хайа уонна оройуон оройуон тус туспа тыллаах буолааччыбыт.
    Дьэ ити мин санаабын аһаҕастык эттим.

    0
    • Амыдай
      11 июня 2012
       

      Хата киһини өһүргэс оҥорон бүппүккүт дуу?

      Сайыммыт кэлэн ардыгар манна киирэр соло суох курдук буолааччы. Сэр-Сэммит, Бигэбит даҕаны көмпүүтэр иннигэр олорор сололоро суох буолан киирбэттэрэ чахчы.
      Өһүргэниэ диэбэккэ санааҕытын кутан-симэн иһиҥ. Кытаатыҥ!

      0
      • Арчы
        11 июня 2012
         

        Оһуохай диэн ордук

        Маны миэхэ филол.н.к., доцент Василий Ноговицын бокуонньук этэн турар. Бэйэбиттэн эбэн эттэххэ, омуктуу алҕаһаабат буоллахпына "osuohai" диэн суруллар быЬыылаах дии. "Х" диэн теманы сөптөөх дии саныыбын (оһуохай таһаарарга "к"-нан саҥарылларын билэбин да буоллар). Төрдүн-төбөтүн билигин тутан ылар уустук буолара дуу?.. Санаа атастаһан иһиэх...

        0
        • Сарыада_
          11 июня 2012
           

          Бу үчүгэйгэ, күөххэ ким компьютер иннигэр хам хатан олоруой?

          Сэр сэм, Бигэ, Кыйысхан солото суох сылдьаллар ини. Киириэхтэрэ, кэпсэтиигэ кыттыһыахтара диэн эрэнэ хаалабыт. Арчы, Василий Андреевич туохха олоҕуран "оһуохай" диэнэ ордук" диэбитин өйдүүгүн дуо? Киһи төбөтүн сынньар ыйытык эбит. Бастакы Аахпыт киирэн сүбэ-ама биэрэрэ буоллар элбэҕи билиэ этибит. Бэрт Дьикти бэйэтэ тугу да күттүөннээҕи сүбэлээбэт эрээри баар-суох сүбэһиппитин бааннаан кэбиһэн иэдэттэҕэ үһү.

          0
        • Быйанг
          14 ноября 2012
           

          .

          Ohwokhay - диэн ини?

          0
  • :)
    12 июня 2012
     

    Мин саныахпар Амыдай олусбэрткэ

    ырыппыт. Кини манна томоонноох толкуйдаах, баьаарыылаах санаалаах тарбахха баттанар дьонтон биирдэстэрэ. Кини этэрин кытта скбулэьиххэ сеп. Аны ханннык багарар кэпсэтиигэ аьагас, бу киьин. Ол кини улахан уратыта. Манна Бастакы Аахпыт диэн киьи баар буола сылдьыбата. Тыл уерэхтээх буолан киниттэн атыннык толкуйдуур дьону хааннаах ыт курдук керер киьи. Ол оннугар араас илэ-сала кетееччулэри себулуур, хайгыыр идэлээх этэ. Бигэ бааьынайбыт дьоьуннаах кэпсэтиитахсаары гынна да уерэгэ суох аатыра туьэр. Сэр сэм киьиргэттэхтэринэ эрэ кэлэр. Атыттар барымуммутого курдук ким туох диирин кэтэьэ-манаьа сылдьаллар. Бу форум кыайан сайдар кыага суох дуу диэх санаа кэлэр. Ханнык эрэ белех, бэйэ-бэйэлэрин хайгаьан эрэ тахсар дьон олоро сирдэрэ быьыылаах. Биир эмэ этиилээх киьи киирэн суруйдагына туох да куттуеннээх дьууллэьии тахсыбат. Теттерутн сорогор саба туьууну тэрийэн уурэн кэбиьэллэр уонна эмиэ били дьэбэрэлэригэр теттеру туьэн астына-астына хайгаьа бэйэ бэйэлэрин ынырса олороллор... Тоска:(

    0
    • Сарыада_
      13 июня 2012
       

      Билбэт, мунаахсыйар киһи муммут оҕо курдук буоллаҕа дии :)

      Барытын билэрбит буоллар бу түһүлгэни букатын да өҥөйүө суох этибит. Чаачар эппитин курдук мин бу түһүлгэҕэ сылдьыахпыттан элбэҕи биллим. Арай, Ыллык курдуктар төттөрү түспүттэр үһү.

      Цитата:
      Онтон мин тылы нууччалыыны үтүктэн ырыталларыттан сиэттэрэн төттөрү сахалыы ситиммин умнуох курдук буоллум. Сахалы ыраас этиини кыайан оҥорбот буолан эрэбин. Урут билэр былыргы тылларбын сороҕун умнан кээһэн баран хойуут-хойут ааспытын кэннэ өйдөөммүн суруйаары гыммытым, сыарҕам хойутаабыт буолар. Дьэ ол курдук. Санаам түһэ сылдьар, эбэтэр кыйахана сылдьар эрэ буоллахпына кэбэҕэстик киирэр. Дьиҥинэн сомоҕо "домохтору" аһара элбэҕи билэр этим, тылбар холкутук табан кыбытарым, билигин ол сүтэн эрэр. Биир да миэхэ майгыннаан саҥарар киһи суоҕа хомолтолоох.
      Оччоҕо дьэ тоҕо киирэр? Харыстаныаҕын дуу, хайдах дуу? Сотору букатын да иэдэйииһи. Аны нуучча буолан соһуталыыра дуу? Манна "барытын билэр" Кылбар баар:)

      0
  • ЫМЫЫ
    12 июня 2012
     

    Биллибэт авторга

    Кэбис доҕоччуок ,оруо маһы ортотунан буолаҥҥын.Ким тугу сатыырынан,ааппытын этэн туран суруйабыт.Ким баҕарар,тугу баҕарарын суруйара көҥүлэ буоллаҕа ээт.Ким да сокуон таһаара илик курдук көрөбүн.Ити ааттаталаабыт дьоҥҥун атыннык саныыр, убаастыыр дьоннор эмиэ баарбыт.Амыдайы да сирбэппит.Хайҕыыр диэн киһи аайы бэриллибэт быһыылаах,үтүө санаалаах киһи эрэ хайгыыры сатыыра буолуо.Мин элбэх дьону билэбин олохтон наар куһаҕаны булан көрөр,тиэрэни эрдэ сылдьар дьону-эн олор биистэрин ууһуттан буолбатаргын ханнык.

    0
  • ыллык
    12 июня 2012
     

    .

    Атын түһүлгэ олохтоохторугар холоотоххо арыый сиэрдээх соҕус, улаханнык сабыта түһүү тахсыбат түһүлгэтэ ини. Сөпсөспөт буолуу ханна барыай, барыта ээҕи кытта сырыттаххына дьэ иэдэйэр инибит. Тугу эбит уларытыам диир киһи санаатын аһаҕастык этиэхтээх буоллаҕа, кэтэмэҕэйдии сылдьыбакка. Бары ньимиликээн буола сырыттахпытына тылбыт кэхтибитин курдук салгыы кэхтэ туруо. Саатар хоһоонунан иҥин, ким хайдах кыахтааҕынан сөргүтүүгэ кытта сатыахтаах. Дьэ ол буолар буоллаҕа тылбытын сөргүтүүгэ үлэлээһин диэн

    0
  • Чаачар
    Чаачар
    Анатолий Бояркин
    12 июня 2012
     

    Аламай күн сыламынан!

    Мин санаабар Амыдай бу түһүлгэҕэ олус наадалаах дии саныыбын, кини курдук дириҥник, өйдөнүмтүөтүк ырытан таһаарар киһи суох(ити наадалаах-диэн бааһынайдаатым ону бука диэн баалаамаҥ).Аны туран Былыргы саха уонна ырыа ду ким дуу- дьон киирэ сылдьыбыттара.Бэрт үчүгэй билиилээхтэр этэ.Дьиҥинэн манна билии атастаһыытыгар киирэбит,бэйэ-бэйэттэн үөрэнэ диэбит курдук.Мин мантан ылбыт билиим элбээтэ,(билбэтэх тылларбын билитэлээтим)Онон бу түһүлгэҕэ махталым улахан.

    0
  • ыллык
    12 июня 2012
     

    .

    Онтон мин тылы нууччалыыны үтүктэн ырыталларыттан сиэттэрэн төттөрү сахалыы ситиммин умнуох курдук буоллум. Сахалы ыраас этиини кыайан оҥорбот буолан эрэбин. Урут билэр былыргы тылларбын сороҕун умнан кээһэн баран хойуут-хойут ааспытын кэннэ өйдөөммүн суруйаары гыммытым, сыарҕам хойутаабыт буолар. Дьэ ол курдук. Санаам түһэ сылдьар, эбэтэр кыйахана сылдьар эрэ буоллахпына кэбэҕэстик киирэр. Дьиҥинэн сомоҕо "домохтору" аһара элбэҕи билэр этим, тылбар холкутук табан кыбытарым, билигин ол сүтэн эрэр. Биир да миэхэ майгыннаан саҥарар киһи суоҕа хомолтолоох.

    0
  • ыллык
    12 июня 2012
     

    .

    Биир эбит киһи баара буоллар баҕар син саныы сатыам этэ. Элбэххэ үөрэниэм да этэ. Билигин баҕарбатаҕым да иһин төннүү суолугар баран иһэбин. Арай Сэр Сэм баар эрээри үрүҥ тураах буолартан куттанан соччо өйөөбөт.

    0
  • ЫМЫЫ
    12 июня 2012
     

    Оһуохай

    Биһиги диэки оһуохай диибит.Кыһыҥҥы тоһуттар тымныы ааһан,бары да сыл тахсыбычча киэҥ нэлэмэн хонууга мустаммыт Саха омук сиэринэн ыһыах ыһан эрэбит.Кырылыы кыынньар сылгы кымыһа чороон аайы кутуллан,сылгы сыалаах этэ үтэһэҕэ үөлүллэн,үрүмэ ,харта дэлэччи тардыллан сандалы аайы толору туоллулар.
    Алгысчыт айхаллаах алгыһа сир ийэбитигэр илгэ буолан иҥэн өҥү-быйаҥы үксэттин,уйгуну-быйаҥы аҕаллын,уруй-туску дэлэттин.
    Оҕо дьоннуун оҕонньордуун,эдэр дьоннуун эмээхсинниин бары муста түспүччэ, төгүрүччү тураммыт,өбүгэбит үҥкүүтэ,оһуохайдыыр оонньуубут тиллэр- сайдар кэмигэр , үйэлэри уҥуордаан өлбөт-сүппэт тыыннаммыт эҥээрийэр эһиэкэй умсугутар тылларын ,оҕо-Ыччат дьоннорго бэлэх гынан биэриэҕиҥ.Бары тэҥҥэ үктэнэн ойдор ойон иһиэҕин.Үүнэн тахсар үрүҥ күнү үөрэ көтө көрсүөҕүҥ

    0
    • Куула
      12 июня 2012
       

      Бүлүү сүнньэ

      оһуокай диир, сурукка иҥпитэ - оһуохай. Ньукулай Бөтүрүөп - Һунтаар буолан - оһуокай - диир, Баһылай Доруйуонап, эмиэ Һунтаар - ону өйүүр. Онтон Ньурба киһитэ - Оһуохай Уйбаан - аатын итинник сурунан, Бөтүрүөп саҥатыгар түбэспиттээх... Билигин иккиэннэрэ сөп курдук.

      0
      • Чаачар
        Чаачар
        Анатолий Бояркин
        13 июня 2012
         

        Мин санаабар

        Итиннэ"грамматически бигэргэтиллибит быраабыла" суоҕун быһыытынан иккиэннэрэ сөп.

        0
    • Анна
      15 сентября 2012
       

      Оһуохай.

      Арчы уонна Ымыы саха итэҕэлин сүрүн өйдөбүллэрин эттэригэр- хааннарыгар илдьэ сылдьаллар.Геннай информация этэрэ саамай сөптөөх буолар.Оҕо эрдэхпиттэн "оһуохай" дииллэрин өйдүүбүн.

      0
  • ыллык
    13 июня 2012
     

    .

    Дьэ сити Чаачар этэр таба суруйуу грамматиката саха тылын сүмэтин суох гыммыта. Инники этиигэр хоруй: билбит тылгын умнубаккын дииргин эмиэ утарарбар тийэбин, төһө да билбитиҥ иһин мэлдьи хатылаабат, тылгын талкыйбат буоллаххына умнарыҥ сарбаҕа суох ини. Эмиэ саҥардыбакка дьабадтыбыттан ылла дии санаабат инигин.

    0
    • Чаачар
      Чаачар
      Анатолий Бояркин
      13 июня 2012
       

      Эчи суох до5ор

      Эитиэхтээҕин аһаҕастык этэр киһи туох куһаҕаннаах буолуой, Саҥата суох сүтэн хаалардааҕар :-))

      0
  • мин
    13 июня 2012
     

    Дьиннээгэ ОЬУОХАЙ

    быьыылаах. ОЬУО+ХАЙ=сотвори узор. Кырдьык, дьуохардыы сылдьар дьон биир тэннэ хамсаналлар, хаамыылара оьуор курдугу онорор. ОЬУОКАЙ диэн туелбэ тыла буолуон сеп, оччотугар. Ейдебуллэрэ биир. Тыл уонна хамсаныы холбоспута оьуохай дэнэр. Уҥкуу - тыла суох. Ырыа - хамсаныыта суох. Ырыа уонна ункуу холбоспута оьуокай буолбат. Кеннеру ойуоккалааьын буолар.

    0
  • ыллык
    13 июня 2012
     

    .

    Итннэ мин санаабар аакайдааһын уонна оокойдооһун содула буолуо дии саныыбын.

    0
  • Амыдай
    14 июня 2012
     

    Үтүө киэһэнэн!

    Дьэ сырылатан сылаас күн буолан ааста!
    Дьиҥэ бу үҥкүүбүт аатын К-нан да Х-нан да эппит иһин улахан уратылаһыы тахсыбат ээ. Ама К-нан саҥардахпытына,кэлин -кэлиҥҥинэн оһуокайбыт нууччалыы таттарыллан "осокий-га" кубулуйуо дии саныыр дьоннор бааллара буолуо дуо? Суох ини?
    Оһуокайбыт туһунан дириҥник толкуйдаан көрдөххө, былыргы сахаларга уопсайынан үҥкүү культурата үрдүк таһымҥа тахса сылдьыбыт кэмнээх курдугар тахсар. Үҥкүү хас биирдии хамсаныытыгар тус-туһунан аат иҥэриллибит. Холобур, кылыы, дьиэрэҥ диэбит курдуктар. Өссө төһөтө умнуллубута биллибэт. Эбэтэр саха тыла ордук ойуулаан-дьүһүннээн этэргэ табыгастааҕыттан уонна хас биирдии саха киһитэ ситэрэн-хоторон, дьүһүйэн-хоһуйан саҥарарга төрүү дьоҕурдааҕыттан эбитэ дуу.
    "Кылыы" диэн биирдэ аҥар атахха ыстаныы, биирдэ хамсаныы. Онтон "диэрэҥ" диэн икки атаҕынан олбу-солбу кылыйааһын.
    Саха тылыгар "-хай" диэнинэн бүтэр тыллар элбэхтэр. Бу сыһыарыыбыт үксүгэр, биир хамсаныыны хос-хос хатылааһыны этэргэ туттуллар. Холобур,
    ыс - ыскай
    дьиэрэҥ - дьиэрэҥкэй
    кылыы - кылыыҥкай
    чохчой - чохчоохой
    тэмтэрий - тэмтээкэйдээ
    оҕус - охсуокайдаа
    эҥин диэн тыллар.
    Тылы маннык түмүктээһин нууччалыыга эмиэ баар. Биһихэ бу атылыы хамсаныыны ойуулаан көрдөрөр буоллаҕына, кинилэргэ маннык "окончание", үксүгэр, ким (туох) эмэ атылыы бэлиэтин, признагын этэргэ туттуллар (какой?). Тылы -ай сүһүөҕүнэн бүтэрии, нууччаларга атын да түгэннэргэ туттуллар. Ону миигиннээҕэр, үөрэхтээхтэр ордук быһаарыа этилэр. Икки араас омукка маннык атылыы сыһыарыы туттулларыттан элбэх өйдөммөт түгэннэр үоскүүллэр. Холобур мешкай - мэскэй, потакай - батакаай - нуучча тыллара дуу саха тыллара дуу.
    Оһуокайдыыр киһи биир атаҕын инники, биирин кэннигэр уурталыыр - иннигэр-кэннигэр олбу солбу үктүөкэйдээн үҥкүүлүүр.
    Элбэх буолан үҥкүүлүүргэ хас биирдии киһи хамсаныыта холобоһон биир уопсай хамсааһыны биэрэр. Манна биир киһи хамсаныыта буолбакка, үҥкүү уопсай хамсааһына ордук харахха быраҕыллар. Маннык түгэҥҥэ, саха киһитэ үҥкүү уопсай ойуутугар аат биэрэр. "Оһуокайбыт" оннук аат.
    Урут этэн аһарбыппынан, "оһуо" "ос" диэнтэн үөскээбит уонна төгүрүмтэ ис диэки хамсааһынан этэр - баас оһорун, этэрбэс оһун, дьуохар үҥкүү эргимтэтэ кыарыырын. Онон "оһуо-оһуо оһуокай" диэн этээһин хас биирдии үҥкүүһүт иккитэ инники хардыылыырыгар хамаанда курдук өйөднүөн сөп.
    Онтон тас диэки хардыылаан дьуохар эргимтэтин кэҥэтэ түһэр хамсааһыны хайдах ааттыылларый? Биллэн турар - эһиэкэй. "Эс" диэн, тас диэки быраҕааһыны этэллэр - буору таһыгар быраҕаллар, дэлби тэбии тас диэки эстэр о.д.а.
    Онон "оһуокай" да, "эһиэкэй" да үнкүүбүт аата буолбатахтар. Хамсааһыны дьүһуйэн этэр тыллар. Үҥкүүбүт аата "дьуохар" диэн.

    0
    • Сарыада_
      14 июня 2012
       

      Манна оокой да аакай сыһыана суох.

      Хата, эһиэкэй диирбит курдук оһуокай дэниэхтээҕэ буолуо. Биһиги оҕо сылдьан дьуохар диир этибит.

      0
  • ыллык
    14 июня 2012
     

    .

    Кытай "змей"-н тыалы утары баран үөһэ көтүтэҕин, таҥнары бардаххына сиргэ үлтү түһэр. Ол кэриэтэ оһуокай эргиирэ күнү сырса барар онон сир эргиирин утары буолар. Мантан сиэттэрэн эттэххэ үҥкүүгэ иилии эргийэн төгүрүйэн эниэргийэни куйаарга үтэйии буолар. Хайдах да үмүрүйэн испитиҥ иһин оспот ини. Төттөрү ыгыллан үөһэ тахсара күүһүрэр, кэннинэн тэйдэххэ арыый намырыыр. Нууччалыы эттэххэ "эниэргийэ волнатын" үөскэтии буолар. Онон ос диэниҥ туох да сыһыана суох, оһуокай диэн тылга. Оһуокай, эһиэкэй диэниҥ эмиэ тьылынан "волна" оҥоруу буолар.

    Сарыада итиннэ баҕас сыыстыҥ. Идэҕинэн Амыдайга мэҥэстэн иһэҕин дуу. Суор суорун хараҕын оҥпот дииллэринии.

    0
  • К-2
    14 июня 2012
     

    http://forum.ykt.ru/viewmsg.jsp?id=19148705

    Ньурбалар ОҺУОКАЙ дииллэр эбит БИГЭ туоhулаан тура

    0
  • ЫМЫЫ
    14 июня 2012
     

    Ыллыкка

    Сарыада,Амыдай тоҕо биирдэрий,билэр дьонуҥ дуо.

    0
  • ыллык
    14 июня 2012
     

    .

    Ээ суох Сарыада мэлдьи Амыдай диэкки буоларын иһин суруйбутум. Били үөрэхтээхтэр, үөрэҕэ суох киһини мөөрөйдүүллэр дии санаан. Дууһаларын кылыытын таарыттардахтарына көхтөөх буолуохтара дии санаан.

    0
    • Сарыада_
      14 июня 2012
       

      Хайа сэгээр, Ыллык эмиэ туох буолан турдуҥ?

      Үтүө хаба ортотуттан? Мин ити кэпсиир Амыдайгын кытта хаһан да мэҥэстиһэ илик этим. Кини тылын биһирээбит биир эмэ түгэммин булан цитаталаа эрэ. Көрөн үөрүөҕү. Кыра оҕо курдугуҥ сөхтөрөр. Өссө мэлдьи идэҕинэн диэбиккин дии. Хата, киһини күллэрдиҥ. Амыдай бэйэтэ сылдьар сиринэн сылдьар. Мин да бэйэм хайдах сатыырбынан сылдьабын. Хата, Бастакы Аахпыкка мэҥэстэр диэбитиҥ буоллар өйдүөм этэ. Кырдьык, кини этэрин барытын да буолбатар үксүн биһириир этим. Эн үөрэҕэ суоххар ким буруйдааҕый, Ыллык? Мин үрдүбэр ытаан бүт. Үөрэҕэ суох эбээлэрбит, эһээлэрбит сахалыы эн биһиккитээҕэр ордуктук билэллэр этэ. Төрөөбүт тылбытын үөрэхтээхтиин, үөрэҕэ суохтуун бары билиэхтээхпит. Ону умнума. Сырыы аайы эн суланарыҥ бараммат.

      0
  • ыллык
    15 июня 2012
     

    .

    Ок... Сарыада өрөөбүт уоһун хоҥнордум дуу, тугуй. Дьэ улахан да улахан эҕэрдэтэ тут. Сүтэрэн кээһэн хайдах төннөрөрбүн толкуйдуу сатаабыт быһыым. Сыыспыт буоллахпына аһара баалаабат инигин, алҕаспын көннөрө сатыам.

    0
  • ЫМЫЫ
    15 июня 2012
     

    Ыллыкка

    Эҥин араас албаспыт элбээн эрэр ээ эн биһи(табаарыс) Ыллык.Сотору тутан сииллэрэ буолуо,эрээри син уҥуохтаах тириибитин хааллараллар ини:)
    Бигэ НВК-ҕа Кыталыктаахха бара турар паарка оҥороллорун көрдөрбүттэригэр эйиигин көрөөрү кэтэһэн көрдүм да суоххун дуу көрдөрбөтүлэр.(маннык суруллуон сөбө дуу,сыыһата дуу.1этиигэ 4 көрөр туһунан)Сарыада ,Чаачар куорат ыһыаҕао көрсүөххэйиҥ диэбитим да ытык тылбын ылымматыгыт дии.Чэ
    ол эрээри оннуга баҕар ордук буолуо. Сэр Сэми да көрсүбэтим буолуо ээ.
    Тоҕо эрэ биллибэт.

    0
  • Амыдай
    16 июня 2012
     

    Хайа, туустаах-тумалаах кэпсэтии буолан ааспыт дуу?

    Ыллык миигин Сарыадаҕа холбуу сатаабыта, киһитэ Аахпытын саныы сылдьар эбит дии )
    Ыллык уонна МИН диэн кыттааччы “оһуокайы” “оһуор” диэн тылы кытта ханыылаан ааспыккыт. Ол эрэн “узор” диэммит туох тылый? Аныгы үйэ дьоно буоларбыт быһыытынан интернеттэн тута булан ааҕабыт

    Цитата:
    УЗОР Общеславянское слово отузъръти – "увидеть", буквально – "увиденное". Восходит к той же основе, что и глагол. См. <<зреть>>

    Манна ыраастык сахалыы саҥарар-суруйар туһугар охсуспаппыт эрэ. Монитор нөҥүө сутурук батара буоллар, сорох-сороҕор дайбаһыах да курдукпут быһыылаах. Онтон манна кэлэн “узор” диэн саха тыла, “оһуокай” диэн тылбыт төрдө ити тыл буолар диибит. Ити хайдаҕый? Эбэтэр үөрэхтээхтэрбит сыыһаллар дуу? Сыыһар буоллахтарына кинилэргэ саха тылын үөрэтиэххэ баар эбит )).
    Оонньуу оонньуунан. Ол эрэн тыл үөрэҕэ ахсаан үөрэҕэ буолбатах. Кинилэр да билии эйгэтэ кыараҕаһыгар тэптэрэн сыыһыахтарын да сөп буоллаҕа дии. Ханнык баҕарар эйгэни үөрэтэр буоллахха бастаан кини уратытын, атынын, туспатын билиэххэ наада. Онтон биир кэмҥэ-кэрдиигэ тиийэн, маннык үөрэтии итэҕэс буоларын өйдүүбүт. Аны бу эйгэбит атын эйгэни кытта сыһыанын, кини төрдүн-ууһун билэр баҕа киирэн кэлэр. Сахабыт тылын үөрэтии бу кырыы кэмҥэ тиийэн турар, билигин. Маннык кэмҥэ араас халы-мааргы түөрүйэлэр, сабаҕалааһыннар күөрэйэн тахсаллар. Ону манна олорооччулар бары да билэ-көрө сылдьабыт. Холобур, Кылбар, Никон суруйууларын ылан көрүҥ. Кинилэр, суруйалларын наука кыайан үөрэтэр кыаҕа суох дииллэр. Манна кинилэр сыыһаллар. Биллэн турар “халы-мааргы” өрүттэрин дакаастыыр кыайтарыа суоҕа. Онтон сороҕор бу дьоннор этиилэрэ оруннаах. Ону барытын биир халыыпка кутан баран сапсыйан кэбиһии сыыһа буолара буолуо. Итини таһынан маннык “түөрүйэлэр” үөскээһиннэрэ, үөрэхтээхтэрбитигэр өссө да арыллыбатах хайысхалар баалларын этэр.
    Инньэ гынан “узор – оһуор” диэннэргэ ханнык эмэ ситим баар дуо? Мин санаабар баар. Манна эмиэ үөһэ суруйбут сабаҕалааһыннарбын тутуһабын. Сахалыытыгар бу тылбыт төрдө “ос-”, онтон нууччалыытыгар – “уз-”. Оннук буолуон сөп дуо?
    “Уз-“ сүһүөхтэн саҕаланар “узкий” диэн тыл баар. Өскө, “узор – оһуор” ситими сөбүлэһэр буоллахха, “узкий – оһуокай” диэннэргэ эмиэ ситим баар диирбитигэр тиийэбит. Мин сабаҕалааһыммынан, оһуокайбыт түһүлгэтэ үҥкүү кэмигэр кыараан ыла-ыла кэҥиир. Кыаратар хамсааһын – оһуокай, кэҥэтэр хамсааһын – эһиэкэй.
    “Кыаратар хамсааһын – оһуокай” – нууччалыы “узкий” диэни кытары сөпсөһөр. Оннук буоллаҕына “эһиэкэйбитигэр” ханыылыы тыл баар буолаарай? Төһө да маарыннаабат курдугун иһин “узкий” утарыта – “широкий”. Эбэтэр маарынныыр дуу? Эһиэкэй – широкий?
    Тылбыт үөрэҕэ маннык түгэннэри болҕомтоҕо ылар кэмэ кэлэн турар. Кинилэр саха тылын төрдүн-төбөтүн үөрэтэр буоллахтарына, муҥутаан суруйаллар этэ – саха тылын хас эрэ бырыһыана монгол тылыттан, хас эрэ – бырыһыана атын ханнык эрэ омуктан – диэн. Маннык үрдүттэн саба быраҕан үөрэтии татым. Холобур, мин сабаҕалааһыным сөп буоллаҕына “оһуокай” уонна “эһиэкэй” (“узкий”, “широкий”) диэн тыллары хайдах бырыһыанныыбыт?

    0
  • ыллык
    16 июня 2012
     

    .

    Амыдай аһара көтүмэхтик ааҕаҕын дуу. Мин оһуор диэн, эмиэ ос диэн курдук "версийэ" эрэ быһыытынан туттубутум. Саха тылын хайдах да нууччалар курдук тылын төдүлээн араарыллыбат. Тылын төрдө диирбит биирин иһин биир-икки буукубаны уларыттыҥ да суолталара утарыта буолан хаалыан сөп. Оһуокай диэн оһор(ос) диэнтэн турбат, оһуокай, эһиэкэй диэн тыл эниэргийэтин долгуна диэн эппитим курдук этэ дии сыыспат буоллахпына. Ол кэриэтэ Эргийэн хаамыы эмиэ, хамсанан эниэргийэ долгунун оҥороҕун диир курдук этим.

    0
  • Амыдай
    17 июня 2012
     

    Суох, олус болҕойон ааҕабын

    Икки киһи биир “версияҕа” таарыйан ааһар буоллахтарына, онно туох эрэ баар, диэн санаан суруйабын. Ыллык суолун батыһаммын санаабын сайыннарабын ).
    Өссө биир ыллык баар

    Цитата:
    Төттөрү ыгыллан үөһэ тахсара күүһүрэр, кэннинэн тэйдэххэ арыый намырыыр. Нууччалыы эттэххэ "эниэргийэ волнатын" үөскэтии буолар.

    Ити курдук дьуохар уопсай хамсааһына аан маҥайгыттан харахха быраҕыллар. Нууччалыы эттэххэ “уже круг, шире круг” – хамсааһын буолар.
    Манна Ыллык эмиэ “соруйан нууччалыы ырытаҕын дуо?”- диэххин сөп. Соруйан буолбатах. Ити саха уонна нуучча тылыттан атыны билбэппиттэн. Баҕар, “оһуокай”, “эһиэкэй”(”узкий”, “широкий”) курдук майгыннаһар тыллар атын да омуктарга баар буолуохтарын сөп. Олор суолталарын бу сахалыы өйдөбүллэринэн куолулуу сатыы олорорбут, биһиги тылбыт олус былыргыттан төрүттээҕин уонна айылҕа дорҕооннорун кытта ыкса ситимнээҕин туоһулуур. Үөрэхтээхтэрбитигэр итинник толкуй үөскээн, саха тылын киэҥ эйгэттэн көрөн, атын омуктар тылларын кытта ситимнээн үөрэтэллэрэ буоллар биһиги төрөөбүт тылбыт баҕар өссө үрдүк таһымҥа тахсыа этэ, атын омуктар билэ, үөрэтэ сатыыр тылларынан буолуо этэ.
    Биһиги дьуохарбыт курдук төгүрүччү туран толоруллар үҥкүүлэр Аан дойдуга киэҥник тарҕаммыт уонна араас аатынан биллэллэр. Ол эрэн, бу ааттарга үгүстүк хор- сүһүөх иһиллэр.
    Цитата:
    По словарю В. Даля «хоровод» (харагод, ярогод и карагод, южн. круг, танок, улица) - собранье сельских девок и молодежи обоего пола на вольном воздухе для пляски с песнями; хороводные песни, особые, протяжные, и хороводная пляска, медленная, более ходьба, нередко с подражаньем в движеньях словам песни. Словарь этнографических терминов добавляет в это описание еще ряд названий – ёхор, коло, хейро, хора, хоруми.

    Бу көстүү араас омук тылларыгар, ордук итэҕэлгэ сыһыаннаахтарга, тыл төрүтэ өр кэм устатыгар уонна атын-атын омуктарга уларыйбатын көрдөрөр. Хор- сүһүөххэ дорҕоонноробут кыратык араастык этиллиэн сөп эбит – хоровод, харагорд, карагорд, круг, хейро. Ол да буоллар дириҥ өйдөбүлэ хаалар. Холобур, биһиги “кэрэ” диэн тылбыт оннук
    Кэрэһиттэр – көрон турбут дьон
    Эмиий кэрэтэ – чопчутун тулата...

    0
  • ыллык
    17 июня 2012
     

    .

    Өрөбүл аайы Дапсы биэриитин истэ сатыаххын, баҕар тугу эбит сомсон ылыаҥ. Бүгүҥҥү биэриитигэр тыл олоҕун ырытыыны хаарыйан ылла.
    Эн этиигинэн харах, хары, харта, харбас барыларын тылын олоҕо хар диэнтэн тахсаллар онон бу тыллар нууччалыы эттэххэ туох диэн буолара булла. Үс, үүс эмиэ тылларын олоҕо биир. Онон "три" диэнтэн үөскээбиттэр. "Три" сахалыылаатахха тирии тахсан кэлэр, онон бэдэрбитин эмиэ тирии диэххэ сөп буоллаҕа. Илиибит икки тыл олохтоох буолан тахсарыгар тийэр. Ил уонна ии диэнтэн, хайатын таларбыт буолла. Атах диэммит тылын олоҕо ат диэнтэр турар эбит. Эмиэ маарынныыр соҕус эбит миинэр мигэбит буоллаҕа. Онтон ахта диэммит тылын олоҕо туох дэнэрэ буолла.

    0
    • Сарыада_
      17 июня 2012
       

      Ээ, дьэ уолаттар...

      Мөккүһүҥ, мөккүһүҥ. Биһиги киирэн ааҕыахпыт. Баҕар кимҥитин эмэ кытта мэҥэстиһиэхпит. Идэбитинэн;)

      0
      • бигэ52
        18 июня 2012
         

        Барытын аахпатым-киириитин эрэ көрдүм.Бастакы эппит киһини кытта

        толору сөбүлэһэн туран киниэхэ кыттыһабын. Биһиги диэки былыр-былыргыттан -ОҺУОКАЙ- дииллэр. Ырыатыгар эмиэ. ЫЙытыы оҥорбут киһиэхэ-К2 -ҕа тордуок оҥорон эрэбин-бааһабын. Ыйытыыҥ нууччалыы хабааннаах- Рекорд гинес диэбит курдук суруйбут этиҥ. Дьиҥэ -Гиннесс рекордун диэнинэн саҕаланыахтаах.

        0
  • ыллык
    18 июня 2012
     

    .

    Сарыада миэхэ мэҥэстэриҥ буоллар хайдах курдук "Саха тэҥэ суох" буолуом этэй.

    0
  • ыллык
    19 июня 2012
     

    .

    Тоҕо күлүү гына олороҕун. Сабыйа курдук гарем тэринииһибин дуу, харааран баран.

    0
    • бигэ52
      19 июня 2012
       

      Мин биири этииһикпин- ити оһуокай оһуохай диэн саҥарыы арахсыыта

      Илин эҥэр уонна Бүлүү сүнньэ саҥаралларын арахсыыта буоларынан олус кутталлаах оонньууга киирэн эрэбит быһыылаах. Бу кэлин кэмҥэ ордук Илиннэр дьол_соргу диэн тылга соргу диэн тылы саргы диэн ааттыаҕыҥ диэбиттэригэр мин манна биир Мэҥэ-Хаҥаластан кэлэ сылдьан тамадаласпыт киһини кытта охсуһа сыспытым-урууга. Мөккүөр төрдө биллэр-кинилэр соргу диэн тыл сор диэнтэн тахсыбыт -дииллэр. Онно ити Ыллык бэрт үчүгэйдик саха тылыгар нуучча тылын курдук тыллары төрдүлээн араарар сатаммат диэн этиитин бэркэ сөбүлээтим сэргээтим. Тыл үөрэхтээҕэ буолбатахпын -онон көхсүбүнэн сэрэйдэхпинэ Ыллык этиитэ уот харахха этии. Онон тугу этээри гынабыный-ХАЙДЫҺЫЫ -тахсыах курдук.Өйдөспөт буолуу. Айылааҕын ким хайдах саҥарарынан саҥардын-сөбүлүүрүнэн. Ол биир дорҕоон аайыттан ыһыллан сэриилэһэн барбат инибит. Сүрүн өйдөбүлэ баар-биирдиҥи дии. Ол оннугар болҕомтону ыраастык сахалыы саҥарар туһугар туһаайар ордук буолууһу. Саха аймах хайдыспатын. Бары-бииргэ

      0
    • Сарыада_
      19 июня 2012
       

      Күлүү гыммаппын, Ыллык. Эйиэхэ эрэ анаан мичээрдии сатаабытым)))

      Бигэлиин мэҥэстиһэр буолбуккун. Ыйааһыннаах киһилиин)))

      0
  • ЫМЫЫ
    19 июня 2012
     

    Ыллыкка

    Бээ ол гарем биһиэхэ табыллыа дуо.Мин эр киһи эбитим буоллар син биир биир ойохтоох буолууом этэ.Айка доо, биһигини дьахталлары биири да тулуйаргыт сөп ини.Куруубайбыт диибин диэн,кыҥкыйбыт диибин диэн,тылбыт диибин диэн,атаахпыт диибин диэн-айка,айка.Онуоха эбии аныгы дьахтар таҥаһа хаһан да ситтэрбэт.Ол Сабыйа биир даба ырбаахыта буолбатах:)

    0
  • ыллык
    19 июня 2012
     

    .

    Ыйааһыныҥ сэпчэки буолан тыал хоту сэлибирии сылдьаҕын дии саныыгын дуу. Чэ туох буолуой, оннук өйдөбүлү хаалларбыт буоллахпына, миэхэ ол да астык. Күн сирэ көҥдөй, айыы сирэ аһаҕас дииллэрэ былыр, ханна эбит тийэн хатанар инибин.

    0
    • Сарыада_
      20 июня 2012
       

      Сэгээр, эмиэ тугу эрдэн бардыҥ?

      Ыйааһыныҥ чэпчэки дии иликпин. Бигэ курдук киһи сэргээбит дии сатаабытым да... Үөр, оннооҕор Амыдай хайҕаабыт. Биирдэ өйдөөбүтүм Ыллыкка мэҥэстэ сылдьар буоларым буолуо?:) Ханан да эргийиҥ, эргитиҥ мин син биир "оһуокай" диибин. Олох да дьуохар диэхпин эмиэ сөп. Киһи сэргиир гына сэлэһэҕит. Ким эрэ суолу тыырыахтаах буоллаҕа дии. Сөп диэбиппитин батыһан көрүөхпүт. Хайыахпытый, сатаан суол тэлбэт аата.

      0
  • ыллык
    19 июня 2012
     

    .

    Ымыы эҕэрдэ, олоххо баҕар бииринэн муҥурданыахха сөп буоллаҕа. "Виртуально" баҕас нуччалыы эттэххэ "мечтат не вредно". Ити гынан баран сорохтор "роза" сибэккии курдук хатыылаах баҕайылар. Киһи кырдьк алҕаска хатыытын тутан ылыам диэн мэлдьи сэрэнэ сылдьыах курдук. Онон "гарем" тэриниэм суох, сиэрэйбинэн да сылдьыыһыбын.

    0
  • Амыдай
    19 июня 2012
     

    Дьэ нум-нам буолан киирдим

    Сахалар дьэ хайдыһары баҕас сатыыр дьоммут. Биир дорҕоон туһуттан сэрии күөдьүйэр кыахтаах.
    Манна баҕас Бигэ сыыһаҕын:

    Цитата:
    Айылааҕын ким хайдах саҥарарынан саҥардын-сөбүлүүрүнэн

    Тылбыт үйэлээх үгэһиттэн туораамыаҕыҥ – диэн Дапсы нэдиэлэ аайы туруорсар. “Дьол-соргу” диэн үйэлэр тухары саҥаран-саҥаран кэллэхпит. Ону ханнык эрэ киһи бу тылга “сор” диэн куһаҕан өйдөбүллээх тыл иһиллэр эбит, онон маны суох гыныахайыҥ, диирэ сатаммат. Оннук буоллаҕына “сорук” диэммитин “сарык”, “сордоҥмутун” “сардаҥ”, “сорудахпытын” “сарыдах” диэххэ ээ. Бу курдук А дорҕоон оннугар О дорҕоонноон этиллэр тыллар элбэхтэр. Үксүгэр бу майгыннаһар тыллар суолталара араас-араас буолар.
    Саха тыла айылҕа тыастарыгар чугас. Оҕустахха чэгиэн мас бүтэҥитик, көҥдөй - дуорааннаахтак тыаһыыр. Ол кэриэтэ аһаҕастык иһиллэр А дорҕоон ордук тас көстүүнү ойуулуур тылларга баар. Онтон О – бүтэҥи көстүүлэргэ барсар. Холобур
    Сонньуйбут – ис санаатыттан мүчүк гыммыт
    Санньыйбыт – тастан көрүүгэ намтаан, намылыйан көстүбүт
    Соргу – киһи ис өйө-санаата аһыллыбыт
    Саргы – киһи тас эйгэтигэр анаан этиллэр тыл
    Сымыыт – үтүөтэ барыта иһигэр сылдьар ас
    Самыы – диэн тыл тас көстүүгэ сыһыаннаах
    Эһиги бары да элбэх оҕолоох-уруулаах дьон буолуохтааххыт. Оҕо бэйэтигэр анаан, ис санаатыгар хоргутан хайдах ытыырый? Онтон тулалыыр дьонугар анаан ытыыр буоллаҕына хайдаҕый? Ону бэркэ билэр буолуохтааххыт. Бииригэр Ы-хайдаан, бииригэр – А-хайдаан ытыыр буолбат дуо? Онон тылга, ордук саха тылыгар, биир дорҕоон уларыйыыта тыл суолтатын улаханнык уларытыан сөп.

    Ыллык олус бэркэ сахарааллаабыккын. Кылбар киирэн көрөрө буоллар бука киниттэн хайҕабыл ылыа эбиккин. Онтон мин итинник чуо бааччы оннук буолар диэн этэн кэбиһэртэн туттунабын. Мин манна суруйбуппуттан бэйэм, чэ быһа холоон, сэттэ уонча бырыһыаныгар эрэнэбин. Онтон эн уонча бырыһыанын ылынаҕын дуу суох дуу, бэйэҥ билэн эрдэҕиҥ. Бу 60 бырыһыан араастаһыы суоҕа буоллар мөккүөрбүт туһата суох буолуо этэ. Аны бу кэнники суруйуугар кэлэн өрө тэптэрэн, миигиннээҕэр ордон тахсыбыккын. Ол аата, эн биһикки манна кыайан өйдөһөр кыаҕа суох буолан тахсабыт. Оннук дуо?
    “Харах” туһунан эттэхпинэ маннык
    Саха тылыгар -ах диэнинэн түмүктээн аат тылы таһаараллар быһыылаах. “Быс” диэнтэн – быһах, “сүр” диэнтэн – сүрэх эҥин диэн. Онтон сорох итинник тылларга тылын төрүтэ туох суолтаны биэрэрэ өйдөммөт. Холобур “сыҥаах” диэҥҥэ “сыҥа” тугуй? Чөмчөкөҕө сыҥаламмыты этэр дуо? Онтон “харах” диэҥҥэ. “Хара” аат тыл буолта дуо?
    Аны “хары”. Мин санаабар, бу тыл “хара” диэнтэн тахсар диир сатаммат. “Харар” (иҥнэр) суолтаттан тахсар быһыылаах. Хары иннинээҕи уҥуоҕу “хол” дииллэр. Холгун эргичиҥнэтэн көр эрэ. Ханан да харыарбакка толору эргитэн аҕалыаҥ. “Хол”-бут нууччалыыга тиийэн “коло” буола сылдьар. Бу тыл суолтатын кинилэр бэйэлэрэ да кыайан быһаарбаттар. “Коло” диэн – Күн да дииллэр, Аан дойду хараҕата да дииллэр, эргимтэ да дииллэр, тоһоҕо да дииллэр. Онтон сахалыы өйдөөтөххө бу тыл суолтата чуолкай. Нууччаларга бэйэлэригэр “коловорот” диэн тыл баар. Сахалыы “холу эргитэр” диэн өйдөбүл тахсар.
    Онтон харыгын ити курдук эргитиэҥ суоҕа – хайа да диэки эргичиҥнэт, ханна эрэ тиийэн син биир харыаҕа. Итиннэ маарынныр “харыс” уонна “хардыы” диэн тыллар бааллар – тарбахтары уона атахтары харыар диэри атытыы, аччатыы. “Атах” да диэниҥ итиннэ чугас – "Ат" (атар) аат тыл буолбута сылдьар. Ити син киһи ылыныах курдук быһаарыым. Онтон атын аҕалтаабыт холобурдарыҥ арыый уустук соҕустар. Былыргылар итинник ааттары син биир ханнык эрэ толкуйга олоҕуран үөскэппит буолуохтаахтар. Ону билиҥҥи дьон хантан билиэхпитий? Оннооҕор буолуоҕу умнабыт
    Тыл икки олохтоох буоларын туһунан мин эппэтэҕим. Ол да буоллар бу “версияны” бигэргэтэри тугу эмэ көрдөөн көрүөххэ сөп. Биһиэхэ былыргы руна суругу анаан үөрэтэр дьон бааллар. Кинилэр суруйалларынан биир руна биир дорҕоону ойуулуур. Онон тылларбыт хас рунаттан тураллар. Ол да буоллар, “иччи”, “ил”, “им”, “аҕа” диэн курдук бүтүн өйдөбүллэри биэрэр бэлиэлэр бааллар.Бу руналар тыл саҕаланыытыгар да, ортотугар да, бүтүүтүгэр да туруохтарын сөп. Онон кэпсэтэр тылбытыгар да буолбатар, былыргылыы суруктарга хастыы да олох баар буолуон сөп. Маны анаан үөрэтиэххэ эрэ наада.

    0
    • бигэ52
      19 июня 2012
       

      Амыдайга-буруйбун билинэбин. Ити кыһалҕаттан. Биир дорҕоонтон иҥнэн

      бүтүн саха аймах хайдыһа олоруо дуо-диэн куттас санааттан таҕыста. Дьиҥэр дьирээлэһэр сөп этэ буоллаҕа. Бастаан өйдөөн-дьүүллээн үчүгэйдик аахпакка Ыллык суруйбутун сороҕун көрөөхтөөбөтөхпүн. Онтум доҕоор олох атын буолан биэрдэ. Ыллык атыгар оҕуһугар мэҥэстибэппин-булгуйабын. Бэйэбэр да олордубаппын киниэхэ да олорсубаппын. Суолларбыт атырдьах салаатын курдук арахсар. Амыдайы кытта ханна баҕарар барсыахха сөп эбит. Ыллык чахчы сахараал кулута буолаары гыммыт. Сахарааллартан ырааҕынан сылдьар ордук этэ. Түмүкпэр били ыарыым ааспат-ЫМЫЫ-куруубай диэн нуучча тылын саха тылын курдук тутунна. Дьиҥнээх сахалыыта хайдах буолуохтааҕын онуоха-маныаха диэри этиэм суоҕа-бэйэтэ көрдөстөҕүнэ биирдэ этэрим дуу-эрэйдэнэ түстүн. Ыллыкка-сиэрэй диэн дьокууттар тылларын тутунна. Дьиҥнээх сахалыытын эмиэ утарытынан этэртэн туттунуом

      0
  • ыллык
    19 июня 2012
     

    .

    Ити сыҥа диэҥҥэ сыҥаламмыккын да эйиэнэ буолтун иһин барыта тутах ситэтэ суох буолан иһэр. Сыҥаһа диэн эмиэ аһара бэрт саха тыла баар буолуохтаах этэ дии. Ити курдук талбыт(выборочно) тылгын эрэ ырыта сырыттаххына кырдьык өнүйбэппит буолуо, ким кырдьыгы этэрин ону дакаастыыртан соло буолуохпут суоҕа. Учуонайдар курдук таах кураанаҕы эрэ куолулуу сылдьыахпыт. Өссө төгүл этэбин саха тылын барытын кыайан биирдии тылынан ырытан чопчу таба суруйуу тылдьытын оҥоруоҥ суоҕа. Итиннэ Дорҕооннор дьүөрэлэһиилэригэр биир тылыҥ хайдах дьүһүн кубулуйарын барытын быһаарыаххын наада. Ханнык эрэ түгэҥҥэ этииҥ ис хоһоонугар сөп түбэһиннэрэр туһуттан биир тылы араастаан уларытаргын кытта саныаххын наада (аакайдаан дуу, оокойдоон дуу). Кэнники сыһыарыыларын уларытары эмиэ, ону барытын билиҥҥи туттулла сылдьар быраабыла кыайан быһаарбат. Атыннык сыһыаннаһыыны эрэйэр суол.

    0
  • Амыдай
    20 июня 2012
     

    Чэ, убайбыт Бигэ бэйэҕин олус намтатыма

    Эн саха тылыгар ис сүрэххиттэн бэриниилээххин бука бары бэркэ билэбит. Мин санаабар ити куттас санаа буолбатах. Омук дьылҕатыгар олус күүскэ ыалдьар киһи санаата. Санаатын кырдьыгын ыйааһын хараҕар ууран тэҥнээн көрөн эппит этиитэ дии санаатым. Омук инники кэскилэ төһө да тылыттан тутулуктаннар, кинитээҕэр бэрт кыранан да инники турар ини?
    Онтон Ыллыгы кытта сорох сороҕор мэҥэстиэххэ да сөп буоллаҕа дии. Биллэн турар хайа диэки аттанарыттан көрөн. Бу киһиҥ ардыгар, бэйэтин санаатын ситиһэр туһугар туспаны-тиэрэни эрдэн барар идэлээх. Ол кэмҥэ киниэхэ мэҥэһиннэххэ ханна-ханна аараан айанныа биллибэт. Ол да буоллар тиэрдиэхтээх сиригэр тиийэр киһи дии санаатым.
    Онтон бэйэм туспунан эттэххэ. Дьон бары билэр сирдэрин бүтэйдии эргийэн айанныыр идэлээхпин. Киһи-сүөһү үктэммэтэх, тэпсилгэн оҥорботох, ыллык арыллыбатах сирдэринэн сылдьарбын ордоробун. Онон сороҕор сиэри таһынан омуннуран дьон-сэргэ сэҥээрбэт киһитэ буолан ылаачыбын.
    Манна бары да бэйэ-бэйэбитин билсэр дьоммут. Түһүлгэбитигэр ким да суолун хаалларан бардын, биир бэйэм, санаам көтөҕуллэр. Сороҕор төһө да тиэрэ-маары үктээтэллэр.
    Ыллык “учуонайдар таах кураанаҕы куолулуу сылдьаллар” диэбиккин. Мин да итинник этээччибин да, кинилэрэ суох син биир сатаммаккын. Биһиги манна аралдьыйа, арыт кыратык өйдөөҕүмсүйэ түһээри киирэбит. Ким да таба суруйуу тылдьытын суруйуом, диэн улахан сорук туруоруммата буолуо. Ол да буоллар, ким эрэ киирэн ааҕан баран – бу киһи сөпкө этэр эбит ээ – диэҕэ, сайыннаран сурукка киллэриэ, диэн баҕа санаалаах буолуопут.
    Онтон “сыҥаһа” даҕаны “сыҥа” диэнтэн таҕыстаҕа дии. Кыра оҕо сыҥаһалыыр – туохтан эрэ тутуһан баран, киниэхэ сыҥаланан хаамар. Сыҥаахпыт даҕаны төбөбүт уҥуоҕун иэччэҕиттэн тутуллан баран аппаҥнаан эрдэҕэ

    0
  • Ник
    20 июня 2012
     

    Лэбийэн туhэн элбэх да сан'алаах дьон'н'ут, сын'ааххыт да уйарын киhи бэркиhиир!

    Мин толкуйбунан, былыргыта, оhуокай - "обряд" буолар. Бутэhик суhу85э хайа диэнтэн тахсыбыт. Урдук ытык т8гуруктун'у быhыылаах хайа5а тахсан, кун'н'э анаан он'оhуллар дьайыы..

    0
  • ыллык
    20 июня 2012
     

    .

    Миигин сахараалдьыт диэбиккин да, мин сахараал диэн тугун ханныгын бу диэн этэр кыаҕым суох. Сахараал туһунан михэ туох да чопчу өйдөбүл суох. Ол гынан баран Б-кы А-т эмиэ инньэ диэн турар, суолум сахараалдьыттары кытта алтыһан ааһар буоллаҕына баҕар сахараалдьыттар норуоттан таһааран үөрэх туспа салаатын оҥоро сатыыллара олохтоох дуу диэн санааҕа тийэн эрэбин быһылаах. Төһө да бу диэн билбэтэрбин.

    0
    • саллыбыт саха
      20 июня 2012
       

      сынаахтара сылайбат куолуьуттар

      Дьэ һахаҕа да куолуһут гиэнэ атамааннара баар буолаллар эбит.Айыбыын!Тоҕо бэрдэй доҕор, ааҕан да киһи сылайыах....

      0
  • ыллык
    20 июня 2012
     

    .

    Ынах маҥыраһан, киһи кэпсэтэн билсэр диир буолаллара. Хайдах мэлдьи ууну омурдубут курдук сылдьыахпытый. Хата оннук сырыттахха сыҥааҕыҥ ордук ытыстан тыыныҥ хайтарар ини. Сиэрдээхтик мөккүстэххэ эбии сайдаҕын, ньимиликээн сырыттаххына куулайан эбии мөлтүүгүн, муннуҥ анныттан ырааҕы кыайан көрбөккүн. Мэлдьи ээҕи кытта, хайа дьиэкки үрбүттэрин хоту көтө сылдьыаҥ турдаҕа.

    0
  • Амыдай
    20 июня 2012
     

    Дьикти-дьиибэ дьоннор киирбиттэр

    Мунньахтыы олорор дьоҥҥо "мыык" да диэмэҥ, диэбиккэ дылы. Манна утуйа киириэхтээх этибит дуо? Депутатынан талбыккыт буоллар утуйуллуо да этэ )

    0
  • ЫМЫЫ
    21 июня 2012
     

    Бигэҕэ

    Эчи өйгүт бэрт буолан мөккүһэн эрдэххит.Мин бииргитин аахтахпына -кырдьык даҕаны -диибин,иккискитин аахтахпына-ээ оннук эбит дуу-диибин.Олох иэччэҕэ суох курдук-үрдэр антах,эҕирийдэр бэттэх буола сылдьабын:)Чэ баҕар хаһан эмит, мөккүөр бүтүүтүгэр дьиҥнээҕэ хайдах буоларын билиэм.
    Бигэ-куруубай диэн тылы сахалыытын этиэҥ буолаарай?Мин толкуйдуу сатаатым да арай- сөрүөстүгэс - диэн тыл өйбөр баар , мин бэйэбин хаһан даҕаны, үйэм тухары-сөрүөстүгэспин -диэм суоҕа,аймахтарбын дьахталлары эмиэ .Онтон арыый ама тыл буоллаҕына көннөрүнүөм.

    0
    • бигэ52
      21 июня 2012
       

      балтым эрэйдэммитиҥ иһин уонна үчүгэй баҕайытык ыйытарыҥ иһин

      биллэн турар эйиэхэ анаан уонна күндү Сахам сирин бары тылын сэҥээрээччилэригэр-куруубай диэн нуучча тылын сахалыыта- ТОЛООС-диэн. Биир да саха тыла өлүөн-сүтүөн умнуллуон баҕарбаппын. Таатталарга эҕэрдэ Таатталары олох умса уур-сахалар тиэрэ бырах-сахалар дии саныыр этим Онтум баара син биир биһиги курдук бааһынай буолан эрэллэр эбититтэн оттон хомойон да хайыаҥый-олохпут оҥоһуута оннук буоллаҕа эрэ диирбитигэр эрэ тиийэбит-Ньурбаттан Бигэ Өрөкүй Бааһынай

      0
  • ЫМЫЫ
    21 июня 2012
     

    Бигэҕэ

    БУКА ДИЭН Таатталары миигинэн сирэйдээн эрэ көрүмэ дуу.Мин да бэрткэ сахалыы суруйабын дии сананабын:)Ол холобур дьахталлар биһиги куруубайбыт диэбитим-дьахталлар биһиги толооспут диэн эмиэ соччото суох ээ:).Мин туох да куһаҕаны оҥорбот,тосту-туора тылласпат,күөх оту тосту үктээбэт сэмэй саха дьахтара хайдах да толооско бэриммэппин.Айылҕа анаабыт сиэринэн эр дьоҥҥо кыратык кыҥкыйдаан,хаппырыыстаан ыларбыт бэйэбит саныахпытыгар сүрдээх үчүгэй ээ:)

    0
  • Ник
    21 июня 2012
     

    Толоос диэн "вульгарнайга" чугас ини..

    0
  • ЫМЫЫ
    21 июня 2012
     

    Дьэ эмиэ түбэһэ сыстым.Хата Бигэ ыһыахтаары киирэ сылдьыбатаххын

    Хаппырыыс диэн арба да каприз буоллаҕа дии.Таатталарым барахсаттары эмиэ уган биэрбиппин(түһэн дуу).Олох суруйарбар куттанан иҥиирим тардыах курдук) ордук Тааттабын ааттаан туран сэмэлээтэххитинэ. МинТааттам- мин дьолум,мин үөрүүм, киэн туттуум,ыра санаам кыната(ырыаттан)...тылбынан мин сатаан эппэппин...

    0
  • Сыр5ан
    21 июня 2012
     

    Э5эрдэ

    капризный-кыҥкый,грубый-толоос(сахата)
    хаппырыыс,куруубай(дьокууттуу)быһылаах дуу?

    0
  • Амыдай
    22 июня 2012
     

    "Грубый" нууччалыы тыл

    Онтон "куруубай" диэтэххэ, бу тыл төрдүгэр сахалыы өйдөнөр олоххо нуучча тылын сыһыарыыта сыстыбыт дуу, дии саныыгын. Ол "кур" диэн тыл.
    Сүөһү тириитэ (тирии эрэ буолбатах) өр сыттаҕына курсуйар - кытаатар, хатар, куруубай буолар.

    0
  • :))
    22 июня 2012
     

    Ити сахалыы биллгимийэр нууча

    Бигэ52 бука саха тылын саха улуу олонхоьута Чоппоухааптан ордук билэрэ буолуо) Куруубай хааннаах Кулун Куллустуур диэн олонхолоох киьиттэн. Оччого толоос хааннаах кулун куллустуур буолуохтаах этэ дуо? Нуучаттан сахалыга туруору тылбаастыы2 манна бастын саха буолан олорор)

    0
    • бигэ52
      22 июня 2012
       

      Сырҕан хаһан да киирэ сылдьыбатах киһи киирэн бэккэ быһаарбыт.

      Нууччалар кэлиэхтэриттэн элбэх нуучча тыла сахатыйан эбэтэр саха тылын курдук туттуллара элбээн иһэр. Өксөкүлээх саҕана кини ааҕарынан 2500 тыл киирбит курдук.Билиҥҥи кэмҥэ онтон эбилиннэҕэ. Улахан үөрэҕэ суох сахалар дьон туох дииллэриттэн истэн хайдах өйдөөбүттэринэн тылы туһанан ырыаҕа-хоһооҥҥо, олөҥхоҕо тойукка чабырҕахха дорҕоон дьүөрэлэһиитигэр бас да бэринэн киллэрбит тыллара үгүс буоларын сэрэйэбит. Мин анал тыл үөрэхтээҕэ буолбатахпын. Көннөрү орто саха киһитин таһымынан үөрэхтээх саха дьонун ортотугар иитиллибит миккиллибит киһи буоллаҕым. Бу кэмҥэ-билигин эмиэ дьонум-сэргэм ортотугар илиибинэн-харым күүһүнэн үлэлии сылдьар киһибин. Хаарыан кэрэ тылым өлүөн-сүтүөн киртийиэн баҕарбаппын. Мин 1999 сылтан баҕа өттүбүнэн республикатааҕы Ийэ тыл көҥүл түмсүүгэ көхтөөхтүк үлэлиибин-Ньурбатааҕы салаатын түмээччитэбин. Биир да тылы хайа да бэйэлээххэ бэрдэриэм суоҕа-сүүһүгэр сулустаах да буоллун -оннук бигэ санааны ылынан төрөөбүт сахам дьонун иннигэр бэйэбэр бэйэм андаҕар биэрбитим. Ким да буолуҥ-ол кэриэтэ өлүөҕүм. Нууччаҕа биир да тылы биэриэм суоҕа . Соҕотоҕун да сэриилэһиэҕим

      0
      • кылбар
        22 июня 2012
         

        Бигэ:) Теттерутун сахаттан нуучча5а баран

        баран тенненен кэлэр. Нууччаттан кирии а5ыйах. Уксэ омук тыла нууччалыы тылбааьа киирэр. Дьэ эрэ, Бигэ! АНДА5Ар диэн саха тыла туох ис ейдебуллээ5ий?

        0
        • бигэ52
          22 июня 2012
           

          тыл үөрэхтээҕэ буолбатахпын-саха тылыгар тылы олохтоон араарыы

          диэн суох диэн бу түһүлгэҕэ быһааран тураллар быһыылаах этэ.Нууччаларга тыл олоҕо диэн баарын билэбин. Биһиэнигэр хас биирдии тыл биирдии дьайыыны өйдөбүлү биэрэр быһыылаах.

          0
  • Бигэгэ
    22 июня 2012
     

    республика диэни былдьаарыый.

    0
    • бигэ52
      22 июня 2012
       

      бииринэн мантыҥ аан дойдуга туттуллар тыл-французтар айбыт тыллара

      буолуохтаах.Нуучча да саха да тыла буолбатаҕын кыра да оҕо билэр ини-итинник намыһах таһымнаах кэпсэтиини ыытаары оҥоһуннуҥ дуо

      0
  • К-2
    30 июня 2012
     

    хайа таптаабытынан суруллар эбит :)

    15_00 "Эйэ оһуокайа" Установка рекорда Гиннеса по круговому танцу "Оһуохай" - ыһыах праграмматыгар сурулла сылдьарын букуба буукубатыгар суруйдум :)

    0
  • ьахачаан
    18 сентября 2012
     

    оьуокай

    мин кыра сырыттахпына сунтаар ыьыагар дьуохардыы бардыбыт дииллэрин элбэхтэ истэрим мин санаабар оьуокай диэн сеп согус быьыылаах хаьан да оьухайдыыр оьуохай диэбэттэр ээ

    0
  • ьахачаан
    20 сентября 2012
     

    оьуокай

    ьунтаарга урут-уруккутан оьуокай этэ икки ус куннээх тохтоло суох буолар этэ эьиги сымыйаннан биир икки сыл оьуокайдаат билээхимсийимэн

    0
  • Быйанг
    14 ноября 2012
     

    .

    Оһуохай - диэн буолар.
    Оьу хаай = Замкни круг

    0
  • Быйанг
    14 ноября 2012
     

    .

    Оһуохай - диэн буолар.
    Оьу хаай = Замкни круг
    =======================================
    Ohuokhai
    Ohuokhai Dance
    The Sakha word "yungkyu" (Yңкүү, dance) comes from the verb "ungk" (Yң, to worship).
    http://en.wikipedia.org/wiki/Yhyakh

    0
Ответ на тему: Рекорд гинеса киллэрэллэригэр оһуоКай диэн табыгастаах дуу оһуоХай диэн дуу
Введите код с картинки*:  Кликните на картинку, чтобы обновить код
grinning face grinning face with smiling eyes face with tears of joy smiling face with open mouth smiling face with open mouth and smiling eyes smiling face with open mouth and cold sweat smiling face with open mouth and tightly-closed eyes smiling face with halo smiling face with horns winking face smiling face with smiling eyes face savouring delicious food relieved face smiling face with heart-shaped eyes smiling face with sunglasses smirking face neutral face expressionless face unamused face face with cold sweat pensive face confused face confounded face kissing face face throwing a kiss kissing face with smiling eyes kissing face with closed eyes face with stuck-out tongue face with stuck-out tongue and winking eye face with stuck-out tongue and tightly-closed eyes disappointed face angry face pouting face crying face persevering face face with look of triumph disappointed but relieved face frowning face with open mouth anguished face fearful face weary face sleepy face tired face grimacing face loudly crying face face with open mouth face with open mouth and cold sweat face screaming in fear astonished face flushed face sleeping face dizzy face face without mouth face with medical mask face with no good gesture face with ok gesture person bowing deeply person with folded hands raised fist raised hand victory hand white up pointing index fisted hand sign waving hand sign ok hand sign thumbs up sign thumbs down sign clapping hands sign open hands sign flexed biceps
  
Обратная связь
Предложения и замечания