7 лет на форуме Автор 3 уровня Топ пользователь Все
Награды
7 лет на форуме
7 лет на форуме
Автор 3 уровня
Автор 3 уровня
Топ пользователь
Топ пользователь
5000 просмотров
5000 просмотров
Баанчыктаах кыыс.
  11331
Верить не хочу и думать не хочу,
Что придёт разлука и не сбудутся мечты…
- диэн ырыа көлүдүөргэ телевизортан иһиллэр. Ити ырыа тыллара хайдах эрэ дууһам ортотунан киирдэ. Арба, ол хаһан этэй бу ырыа өйбүн-санаабын аймаабыт кэмэ. Сэттэ уонус сылар ортолоругар, оскуоланы бүтэрээт, «Оскуола – производство – үрдук үөрэх» – диэн девиһинэн сопхуоска үлэҕэ киирбитим. Ол саҕанаа5ы оҕолор үксүбүт даҕаны ол суолунан ааспыппыт. Хотон түннүгүнэн Москва көстөн турар – диэн буолара. Сорохторго кырдык – Москва көстөөччү. Ол да иһин биһиги выпустар үөрэҕи кыайан ылбатах курдукпут. Билигин үксүбүт дойдубутугар баарбыт. Үксүбүтүгэр ол девиз: «Оскуола – производство – армия – производство» - буолбута. Армия кэннэ саңа үөрэхтэрин бүтэрбит о5олордуун туруктаһар кыах суох курдуга. Онон орто, орто-анал үөрэхтэринэн түмүктэнэрбит…
Күһүн, балаҕан ыйыгар, хотон ремонугар – Ньукулай оҕонньору кытта үлэлиир буоллум. Ньукулай бэйэтэ кыра уҥуохтаах, хара, хатыҥыр оҕонньор. Оччотооҕу санаабар саастаах баҕайы этэ. Билигин санаатахха – биэһуончатыгар сылдьар киһи эбит. Хотоннор муосталарын, үрдүлэрин, ааннарын, түннүктэрин, күкүрдэрин, сургуйдарын ремоннуубут.
Биирдэ күнүс, хотон иһигэр үлэлии сырыттахпытына, кыргыттар бөҕө киирэн кэллилэр. Ньукулайбын кытта тугу эрэ кэпсэтэн баран тахсан бардылар. Ньукулайым тугу эрэ ыйар курдук туттар, илиитин далбаҥнатар. Мин тэйиччи турар буолан көрөн эрэ хааллым. Тахсааттарын кытта киһибэр тиийдим. Ньукулайым кэтэҕин тарбана-тарбана:
- Учуулусса оҕолорун ыыппыттар, хотон таһын ыраастата, кыралара да бэрт – диэтэ.
Түннүгүнэн көрдөхпүнэ, били кыргыттарым, хотон аттыгар сыыс хомуйа сылдьаллар. Эдэр киһи быһыытынан ымсыыра көрөн турдум. Кыргыттар барахсаттар ыллыы-ыллыы хотон таһын сыыһын-бөҕүн биир куучаҕа таскайдыыллар. Сотору-сотору тыал:
Верить не хочу и думать не хочу
Что придёт разлука и не сбудутся мечты…
– диэн ырыа тылларын охсон аһарар.
Киэһэ кулуупка киинэ буолла. Табаарыспын Павлигы кытта бүтэһик эрээккэ киирэн олордубут. Киинэ саҕаланан эрдэҕинэ залга кыргыттар бөҕө «тоҕо» кутуллан киирдилэр.
- Учиилища оҕолоро кэлбиттэр, фермаҕа сыыс ыраастыыллар –
диэн, эрдэ билбит киһи быһыытынан дакылааттаатым.
Ол икки ардыгар, кыргыттар проходунан кэлэн биһиги иннибитигэр, үөр кус көтөн кэлэн мончуукка «барылаабытын» курдук, олорунан кэбистилэр. Ону кытта, биир улахан баҕайы, халлаан күөх оҥнөөх баанчык киинэбин бүүс-бүтүннүү бүөлээн кэбистэ. «Широкоэкраннай» экран син кэҥэс соҕуһа да, баанчык кэннэ туох да көстүбэт. Хайдах да онон манан өҥөңнөөн көрдүм да – «туһа суох». Дьэ элбэхтик бааллыбыт, сараччы тэрэйбит баанчык буолан биэрдэ. Хайыамый, сыалай киинэни быһа, ол баанчыгы көрө, үөрэтэ олордум. Киинэ бүтэн, тахсыыга, уот умайбытыгар көрдөхпүнэ: били «Баанчыгым» кыра уҥуохтаах, хара моһуоннаах, эдэркээн кыыс-оҕо эбит. Хайдах эрэ, сонно – сөбүлүү көрдүм, «Үҥкүүгэ көрсүөхпүт» – дии санаатым. Ол күн, кулуупка үҥкүү буолуохтааҕа. Мин дьэ, үңкүүгэ били «Баанчыкпын» эрийсэрдии сананным. Сыалай киинэни быһа манаабытым да баар. Дьиэм кулууптан чугас буолан оргууй а5ай хомунан бардыбыт. Бардыбыт да диэн буолуо дуо? Уулуссаны эрэ туорааһын буоллаҕа. Кулуупка кэлбиппит хабыс-хараҥа. Муҥар ол саҕана уоппут чаастатык барара. Аны санаатахпына ГЭС уота кэлэ илик кэмэ быһыылаа5а, оттон дизель киэһэ уон иккигэ дылы эрэ үлэлиирэ. Дьиҥэр ол ким да уолуйбат, билэр балаһыанньабыт этэ.
Уопсайынан дэриэбинэҕэ үҥкүү уон икки кэннэ саҕаланааччы. Биллэриигэ төһө да – тоҕус, уон диэн сурулуннар, уон икки иннинэ – ким да кэлээччитэ суох. Кулуупка киирбиппит онно манна чүмэчи умаппыттар. Аҕыйах киһи баара онно-манна бөлөхтөһөн көстөллөр. Дьон ситэри кэлэ илик эбит.
- Бу хараҥа5а, дьон быыһыттан били «Баанчыкпын» хантан булабын? – диэн санаалар охсуллан аастылар, үүйэ-хаайа туттулар.
Ол кэмҥэ кулууп дириэктэринэн будьурхай баттахтаах, сырдык мөссүөннээх, уһун уҥуохтаах – куорат уола үлэлиирэ. Кини били мин бииргэ үлэлиир Ньукулайбар олороро. Тугунан эрэ аймахтара үһү. Ол уол муннук диэки баянҥа оонньуу олорор. Билигин санаатахха: чүмэчи сырдыгар баянынан доҕуһуолланан үҥкүүлүүр үчүгэй да эбит. Ол уол соро5ор гитараны тыаһата-тыаһата ыллыырын өйдүүбүн. Санаабар:
«Всё, всё что в жизни есть у меня…» – дии-дии ыллыы олороро бу баарга дылы көстөн кэлэр.
Үҥкүүгэ баянынан вальсы, твиһи, тустебы, польканы оонньууллара.
Уонна да атын оонньуулары, үҥкүүлэри оонньуурбут. Көр буолааччы.
Биһиги да киирэн бүдүк-бадык быыһынан үҥкүүлээн бардыбыт.
Сотору соҕус, ыанньыйан, дьон элбээн барда. Студеннар каникулларыттан бара илик кэмнэрэ этэ. Онон дэриэбинэҕэ ыччат элбээбит кэмэ. Онно-манна одноклассниктарым да көстөн ааһаллар. Мин хараҕым аан диэкиттэн арахпат. Санаабар били «Баанчыктаахпын» кэтэһэбин. Соро5ор: «Баттаҕын ыстаҕына хайдах булабын? Итиччэ элбэх кыыстан бу хараҥаҕа хайдах булабын?» – диэн санаалар киирэн ааһаллар. Тоҕо эрэ: «Үҥкүүгэ кэлиэхтэрэ суоҕа» – диэн толкуй суоҕа. Санаам барыта «Баанчыктаахпар» этэ.
Эмиэ, маарыын киинэҕэ курдук, үҥкүү ортолообутун кэннэ – аан аһылла түстэ. Дьэ до5оор – кыыс бөҕө хочугураһа түстэ эбээт! Хараҕым барыта кинилэргэ. Киирээт фойе биир муннугар баран турунан кэбистилэр. Саҥа кэлбит дьон быһыытынан «публиканы» үөрэтэллэр быһыылаах Кыргыттар быыстарыгар «Баанчыкпын» көрдүүбүн. Уҥуоҕа кыра буолан кыайан көстүбэт. Чүмэчи уотугар дьон быыһыгар күөх баанчык көстөн ааспытыгар дьэ «һуу» - гынным. Аны баян хаһан «вальсы» оонньуурун кэтэстим. Кэтэстэххэ, наадалаах музыкам тыаһаабакка сордоото. «Вальсы» тыаһатааттарын кытта, быһа түһүөхтэрэ диэбиттии, зал ортотунан муннук диэки тэбинним. Урут кыргыттардаабатах киһиэхэ – хорсун быһыы диэтэҕиҥ. Оскуолаҕа сылдьан кыргыттары көрбөт этим диир – арааһа сымыйа буолуо. Көрүүтүн-көрөр этим да, итинник туруммутум суох этэ. Арааһа сөбүлүү көрөр кыргыттарым уолаттардаахтара быһыылааҕа. Сорох-сороҕор бэйэм да кэмчиэрийэрим буолуо. Быһата уопут диэн суох муҥнаа5а этим. Аны санаатахха – бириэмэтэ дьэ кэлбит эбит.
Муннукка тиийэрбэр сүрэҕим тэбэрэ күүһүрбүккэ дылы буолла. Хара5ым барыта «Баанчыкпар». Тиийэн кыыспын үҥкүүгэ ыҥырдым. Мин дьолбор, кыыһым улгумнук сөбүлэстэ. Илиититтэн сиэтэн зал ортотугар киирдим. Ол кэмңэ төгүрүйэ мин «Баанчыктаахпыттан» ураты ким да суох курдуга. Атыттар бааллара буолуо да – хараҕым, санаам барыта «Баанчыктаахпар» этэ.
-    Кыысчаан, аатыҥ ким диэний – диэн буолла.
-    Вера
-    Оттон мин …– ааппын эттим.
Ол киэһэни быһа бииргэ үҥкүүлээтибит. Вера атын оройуонтан сылдьарын, училищеҕа туттарсан киирбитин кэпсээтэ.
-    Вера, үҥкүү кэннэ атаарабын дуо?
Кыыһым мух-мах бара түһэн баран:
-    Атаараар ээ – диэтэ.
-    Үҥкүү кэннэ таһырдьа күүлэҕэ кэтэһиэм, бүтэһик соҕус тахсаар
– диэтим, эр ылбычча.
Кыыһым саҥата суох мин диэки көрөн кэбистэ. Бутэһик үҥкүүнү биллэрээттэрин кытта, таҥнан, таһырдьа тахсан күүлэҕэ турунан кэбистим. Халлааммыт ыйдаммыт. Дэриэбинэ иһэ ыйдаҥаҕа боругулдьуйан көстөр. Күүлэҕэ мин курдук тэпсэҥнэһээччилэр да бааллар. Үҥкүү бүтэн тарҕаһыы саҕаланна. Бастаан, куруук буоларыныы, уолаттар бөҕө хочугураһан таҕыстылар. Испиискэ уота, табаах буруота, саҥа-иҥэ элбии түстэ.
Өр буолбата, «даамалар» тахсыылара саҕаланна. Үөрүйэх дьон быһыытынан, олохтоох кыргыттар бастакыннан хочугураһан таҕыстылар. Хас да кавалер олору кытта сүттүлэр. Основной состав – син биир турда. Дьэ онтон училищеларбыт тахсан бардылар. Мин бэлиэ «баанчыкпын» көрө сатыыбын. Уонча уол бастакылары кытта бардылар.
Аттыбар соседым Болуодьа баар буола түстэ.
- Эн били, улахан баҕайы «баанчыктаах» кыыһы кэтэһэҕин дуо? – диэн соһутта.
- Эн ону хантан биллиҥ?
- Отто, киэһэни быһа үҥкүүлээбиккин көрбөтөх үһүбүн дуо?, дьиҥэр мин билсибит – Дуся диэн кыыһым подругата ээ, – бүтэһик тахсыах буолбуттара.
Мин санаабар – кулуупка иккиэйэх эрэ курдукпут ээ… Болуодьаны үҥкүүгэ көрбүппүн да өйдөөбөппүн. Саамай бүтэһигинэн Вера биир бэйэтин саҕа кыыстыын тахсан кэллилэр. Болуодьам санныга таптайан баран Вера подругатын диэки хаамта. Мин да Вера аттыгар баар буолбуппун билбэккэ хааллым.
Ответов 22 Написать ответ
  • Хомустан
    26 июля 2013  

    .

    Кэннибитигэр кулууп боробуойун хатанар тыаһа, уонча уол – күлсэр саҥалара иһиллэ хаалла.
    Ону-маны кэпсэтэ-кэпсэтэ ый уотун сырдыгар уҥуор барыгылдьыйан көстөр ферма диэки хаамтыбыт. Отделениялар оҕолору ферма уопсайыгар олохтообут этилэр. Дэриэбинэни тахсарбыт саҕана Болодьалаахтан кыратык хаала быһыытыйдыбыт. Хайдах да уһата сатаабыт иһин, сотору ферма уопсайыгар тиийэн кэллибит.
    -    Өссө хаамса түһэбит дуо? – диэтим.
    Кыыһым саҥата суох төттөрү хаамта. Икки эдэр дьон кэпсэтэрбит диэн – баһаам буоллаҕа.
    - Арба даҕаны, мин эйигин маарыын фермаҕа көрбүтүм. Хотонҥо үлэлии сылдьаргын, өссө түннүгүнэн көрөн турарың дии.
    - Оттон мин онно тоҕо эрэ күөх баанчыктаах кыыһы көрбүппүн өйдөөбөппүн дии? Арай киинэ көрдөрбөтөх «Баанчыгы» өйдүүбүн – диэтим күлэ-күлэ. Кыыһым эмиэ күлэр:
    - Үлэҕэ, хайдах итинник баанчыктаах сылдьыамый? Кулуупка эрэ барарбар өрүммүтүм. Итиччэтигэр аны баанчыктаныам суо5а
    - Суох! Кэбис, баанчык эйиэхэ олус барар, куруук баанчыктанар буолаар. Дьиҥэр баанчыгыҥ суо5а буоллар – мин эйигин итиччэ элбэх кыыс быыһыттан хайдах булан ылыамый? Уонна ити киинэни хаһан эмит көрүөм буолла5а дии. Хата, ити баанчык мэһэйдээн эйигин кытта көрүстүм буолбат дуо? Билигин эйигин баанчыккынан – сүүс да кыыс ортотуттан булан ылыам. Арба аны киинэҕэ кэккэлэһэ олоруом, оччоҕо мэһэйдиэ суоҕа.
    Кыыһым үөрбүт харахтара ыйдаҥаҕа кылапаччыһаллар. Хаста да төттүрү-таары хаамсан баран уопсай ааныгар – сарсын киинэҕэ көрсүөх буолан араҕыстыбыт.
    Сарсынҥыбын саныы-саныы диэбэр кэлбиппин билбэккэ хааллым.
    Олбуорга киирэн, дьиэм кирилиэһигэр тахсарбар кэннибэр калитка аана тыаһаата. Эргиллэн көрбүтүм Болуодьам эбит.
    - Хайа, доҕор эккирэтэн сиппэтим дии, хаһыытаабыппын да истибэтиҥ. Дьэ хаамардаах уол эбиккин.
    - Ама, дьүлэй буолламый? Хаһыытаабытыҥ буоллар син истиэм
    этэ.
    - Кырдьык, кырдьык кыратык да буоллар хаһыытаан көрбүтүм. Наһаа дэриэбинэни уһугуннарар курдук «хайа барбат» буоллаҕым дии. Эн олбуортан тахсаргар биһиги дьиэ кэннигэр турбуппут. Онтон сразу, покалаһаат эккирэппитим.
    - Хайа, төһө бэркэ күүлэйдээтиҥ?
    - Үчүгэй буоллаҕа дии, биһиги онно-манна хаампакка дьиэ кэннигэр
    турбуппут. Эһиги кэлэ-кэлэ төннөргүтүн көрөн турбуппут. Дьэ ноко, ол турдахпытына элбэх уол кэлэн барда. Хараҥа буолан кими да билбэккэ хааллым.
    - Хайа, ноо сарсын көрсүөх буоллугут дуо?
    - Киинэҕэ – диэтэ.
    Онтон, арахсан утуйа киирдибит. Түүнү быһа кыайан утуйбатым. Харахпар: Верам бу көстөн кэлэ турар. Хап-хара харахтарынан утары көрөн турара бу көстөн кэлэргэ дылы. Хантан эрэ күнүс истибит:
    Верить не хочу и думать не хочу
    Ч то придёт разлука и не сбудутся мечты…
    - диэн ырыа тыллара охсуллан ааһаллар. Элбэхтик эргичиҥнээн
    баран, сарсыарданнан умуллубут этим.
    -    Нохоо, бу бүгүн үлэҕэр барбаккын дуо? Аҕыс ааста – диэн эбэм
    тардыалыырыттан уһуктан кэллим.
    Ойон туран, кылатарым дуомун ньуххаммыта буолан баран, остуолга олордум. Саныыр санаам барыта ыраах, атын сиргэ сылдьар. Ол быыһыгар:
    -    Уугун кыаммат буоллаххына тоҕо түүннэри сылдьаҕын – диэн
    эбэбиттэн хаарылынным.
    Сып-сап аһаабыта буолаат сүгэбин ылан, үлэбэр сүөдэҥнээтим. Бэҕэһээ сытыылаан кэлиэх буолбутум хааллаҕа. Тиийбитим оҕонньорум былыыр кэлбит. Сургуй саайа сылдьар.
    -    Саайан да диэн, баайтаһын дьахталлар син биир өр гымматтар
    – дии-дии күлэн лаһыгыратар.
    Кэпсэтэ түһээт сиэрдийэлэрбитин суора таҕыстыбыт. Били сыппах сүгэм дьэ «иэстэстэ». Саараама хоппот, дьоҕойон эрэ дьурукаайдыыр. Сотору-сотору, оҕонньортон игии уларсан сытыылаабыта буолабын. Бастаан кыратык хотон иһэн – мэлийэн хаалар. Ханна эрэ училище оҕолоро ыллыылларын истэн чөрбөс гынным.
    -    Ньукулай, мин туалетка барыыһыкпын, иһим хайдах эрэ буолла –
    диэн баран, тэйиччи турар туалет диэки, хаамтым. Баран иһэн хараҕым тэйиччи турар – субай хотонун диэки. Туалетка чугаһыырбар ынтах үлэлии сылдьар кыргыттар көһүннүлэр. Мин көрдөхпүнэ бары биир курдуктар. Туалет таһыгар туран кыҥастастым. Кыргыттар ону-маны хомуйа-хомуйа чохчолуу сылдьаллар. Санаабар, харахпынан күөх баанчыгы көрө сатыыбын.
    Син кыҥастастым да көстүбэт. Хайа муңун туруомуй, төттөрү сүөдэҥнээтим. Ол да буоллар хараҕым ынараа хотон диэки. Иҥин-араас санаалар субуруҥнаһан аастылар. Төннөр суолбун ортолоон истэхпинэ субай хотонун аана аһылла түстэ. Биир кыыс уһун сиэрдийэни баһыттан соһон та5ыста. Сиэрдийэ бүтүүтэ, төрдүн туппутунан күөх баанчыктаах кыыс тахсан кэллэ. Верабын – көрөн, суол ортотугар аппайан турдум.
    - Ноо, хааман иһиий! – диэни истэн дьэ сыҕарыйдым. Тиийбитим
    оҕонньорум – былыыр суоран бүтэн, миигин кэтэһэн олорор.
    - Хайа, иһим ыалдьар диэн баран – туалетка сылдьыбакка кэллиҥ дуу?
    - Онтон, тиийэн истэхпинэ нүөлүйбэт буолан хаалла ээ – куотунабын.
    - Атын иһиҥ ыалдьыбыт быһыылаах ээ – диэн баран, оҕонньорум
    мүчүк гынна уонна сис туттан баран хотон диэки кэккэлэтэ
    турда. Хотонҥо киирэн иһэн:
    -    Ноо, айаххын атан туруоҥ дуо, сиэрдийэ5ин таскайдаа – диэтэ.
    Быстыам дуу, ойдуом дуу – сиэрдийэ сүкпүтүнэн бардаҕым дии. Ол эрэн, ыраахтан да буоллар, «Баанчыктаахпын», Верабын көрөн сэниэлэммит курдугум. Ити кэмңэ хайа да хайаны хайа – суоруох курдук этим, ол сиэрдийэ сыыһын баҕас…
    Эбиэт кэннэ аттыбытынан ааһан иһэллэрин хаста да көрдүм.
    Күөх баанчык ыраахтан этэрээт былааҕын курдук тэлээрэн көстөр. Мин санаабар: Вера барыларыттан үрдүк, кыраһыабай буолан көстөр. Уонна, ааһан иһэн, мин диэки эргиллэн көрөр курдук гынар. Ол аайы сүрэҕим мөҕүл гынар, хайдах эрэ – ураты дьолломмут курдук буола түһэбин.
    Киэһэ киинэҕэ ох курдук оҥостон кэллим. Арыый эрдэ кэлэн уолаттары кытары кэпсэтэ-кэпсэтэ күүлэҕэ турдум. Бэйэм олох атын кээмэйгэ киирэн хаалбыт курдукпун. Хараҕым барыта сопхуос хонтуоратын диэки. Ферматтан кэлээччилэр хонтуора кэнниттэн тахсыахтаахтар. Уолаттар кэпсэтиилэрин күдээринэ истэбин. Ыйыттахтарына да мээнэннэн эппиэттиибин. Киирэн, киинэм билиэтин атыылаһан таҕыстым. Тахсыбытым хонтуора кэннин диэкиттэн – училище оҕолоро тоҕо анньан иһэллэр. Ким эрэ, санныга, охсубутугар эргиллибитим – Болуодьам кэлэн турар.
    - Хайа, кэтэһэн тура5ын дуу? – диэтэ.
    - Ээ, оттон…
    Ол икки-ардыгар кыргыттар саҥа-иҥэ бөҕө буолан, үөр хаас
    саҥатын түһэрэн, кэлэн кулуупка кутулуннулар. Кэннилэриттэн кыратык тохтуу түһээт киирдибит. Киинэ уже саҕаламмыт. Кыргыттар билиэттэрин ылан киирэн эрэллэр. Биһиги батыһан киирэн бүтэһик эрээккэ кэккэлэһэ олордубут.
    Мин ол онно ханнык киинэни көрбүппүн, туох туһунанын билигин да билбэппин. Кыыһым чаҕылыҥныыр харахтарыттан уонна ытыһын туппахтыырбыттан атыны тугу да өйдөөбөппүн. Бу мин кыыстыын бастакы киинэ көрүүм этэ. Тугу эрэ сибигинэһэр быһыылаахпыт. Киэһэ үҥкүүгэ көрсүөх буолбуппутун эрэ өйдүүбүн.
    Киинэ кэннэ, дьиэлээн иһэн, Болуодьалыын былаан бөҕөтүн былааннанныбыт.
    Ити кэмҥэ, олохтоох студеннар баар буоланнар, үҥкүү – почти күн аайы буолара. Арааста, кулууп дириэктэрэ уолу үҥкүү-битии тэриттэрээри сордуур буолуохтаахтар.
    Үҥкүү этэҥҥэ, кэминэн ааста. Бу киэһэни быһа мин Вераттан арахпатым. Олох «килиэйдэммит» курдук сыстыбыт аата биир. Музыка бүттэҕинэ хараҥа муннукка баран турабыт. Биһигиттэн ураты дьоллоох киһи суоҕун курдук. Быыһыгар ону-маны кэпсэтэбит.
    Үҥкүү кэннэ атааран бардым. Бу сырыыга оргууй аҕай, онон-манан эргийэн бардыбыт. Ол онно тугу кэпсэппиппитин, туохтан үөрбүппүтүн, тугу ыраламмыппытын ый эрэ билэн эрдэҕэ.
    Ыйдаҥа суолун устун куустуһан баран түүнү быһа хаамыстыбыт. Ол түүн, мин Верабын аан бастаан уураабытым. Ол уураһыыбыт кылгас да буоллар киһи өр сылларга саныы сылдьар уураһыыта этэ. Кыратык уоспутун таарыйсан ылбыппыт да буоллар бу дьиҥнээх иэйии уураһыыта этэ. Кэлин уурастым-уураспатым ини, ол гынан баран ол уураһыыттан ордук минньигэс, иэйиилээх, долгутуулаах суоҕа. Хайа да тылынан этиллибэт дьол этэ. Сэгэрим кэмчиэрийбит сырайа билигин да харахпар көстөн ааһар. Иэдэһигэр хараҕын уута таммалыыра. Ити мин кыыстыын бастакы уураһыым этэ. Мин эрэ буолуом дуо, Верам эмиэ. Кэлин уоскуйан баран:
    - Хараҕыҥ уута кэлбит – диэбиппэр, оргууй сибигинэйэн:
    - Долгуйан – диэбитэ.
    Ол түүнү быһа тохтуу-тохтуу, хаама сылдьан уураспыппыт. Сэгэрим сып-сылаас уостарыттан утаппыттыы ууруурум. Олох кыайан арахсыбакка өр сылдьыбыппыт. Күөл кытыытыгар киирэн ый суолун одуулуурбут. Ый уота күөл уутугар түһэн дьиримнээн көстөрө. Тоҕо эрэ ол ый суола киэҥ-ыраас суолга ыҥырар курдуга.
    Кэмниэ-кэнэҕэс халлаан суһуктуйуута, сарсын эмиэ көрсүөх буолан, арахсыбыппыт. Онно даҕаны:
    - Эн бастаан киир, онтон мин барыам, – эбэтэр – эн бастаан бар онтон мин киириэм – диэннэр бааллара. Онтон иккиэн: «Чэ» – дэһэн баран эргиллэн барбыппыт. Ол да буоллар уоран хайыһан көрбүтүм. Кыыһым аанын тутааҕын тутан баран, эргийэн мичээрдии-мичээрдии көрөн турара. Көрөөт – көрбөтөҕө буолбутум уонна дьэ дьиэлээбитим. Верам сайыспыттыы эргиллэн көрөн турарыттан испэр үөрэ санаабытым. Урут хайа да кыыс сайыспатах киһитэ буоллаҕым дии. Кэннигэр киһи сайыһа хаалара төннөрго эрэли үөскэтэр буоллаҕа.
    Дьиэбэр кэлэн эмиэ кыайан утуйбакка сордоннум. Эргичиҥнии сатаан баран туран аһаабыта буоллум. Онтон мастерскойга тэбинним, били сүгэбин сытыылата. Мастерскойдар эрдэ кэлээччилэр. Сүгэбин чочуга аалларан, үөрэ-көтө фермалаатым.
    Тиийбитим оҕонньорум кэлэ илик. Тахсан сиэрдийэ суоран бардым.
    Иккис сиэрдийэбин суоран бүтүүбэр Ньукулайым куулга тоһоҕо сүгэһэрдээх тиийэн кэллэ.
    - Хайа, ноо бу манна хоннуҥ дуо? – диэн оҕонньорум соһутта.
    - Хайдах?
    - Оттон эрдэлээн үөрпүтүҥ көстүбэт курдуга дии.
    - Биирдэ эрдэлээтэҕим дии.
    - Ээ, ол иһин хараҕыҥ дьөлтөччү кытарбыт дии – оҕонньор
    бэтиэхэлээхтик күлэр. Ол күн уһаабытын көрүөҥ этэ. Бүттэр-бүтэн биэрбэккэ сордоото. Олордум да утуйан барабын.
    Ол киэһэ дьиэбэр тиийээт ороммор охтубутум. Уһуктубутум уон икки чугаһаабыт этэ. Сып-сап чай иһээт, хомунан кулууптаатым.

    0
    • Хомустан
      26 июля 2013  

      .

      Ол курдук уонча хонук биир хонук курдук ааспыта...
      Үлэ, киинэ, үҥкүү, күүлэй… Уураһыы…
      Күн аайы дьолбут туолан иһэрэ. Биһиги санаабытыгар бүтэр уһуга суох куруук маннык буолуох курдуга. Бэйэ-бэйэбитигэр тардыһыыбыт улааттар-улаатан барбыта. Күнүс көрсүбэтэхпитинэ суохтаһар этибит. Тугум эрэ тиийбэт курдуга. Оттон көрүстэхпитинэ – көрсүбэтэҕэ ырааппыт дьон курдук буоларбыт. Миэхэ Верабыттан ордук кэрэ, күндү, ахтылҕаннаах – кыыс суоҕа. Миэхэ кинилиин уураһар саҕа минньигэс суоҕа. Киһи салҕыбакка күнү быһа ууруу эрэ олоруох курдуга.
      Быһата, таптал кутаата сүрэхпитигэр күөдэпчилэнэ умайара. Биһиги киһи барыта ыалдьар – бастакы тапталыгар ыалдьыбыппыт.
      Ол иннинэ таптал суох – диир да буоллахпына, билигин таһырдьа тахсан:
      - Таптал баар, мин Верабын таптыыбын!!! – диэн хаһыытыах
      курдугум.
      Биирдэ, үлэлии сырыттахпына эмиэ ырыа-тойук түһэрэн Вералаах ааһан иһэллэрэ. Вера кыргыттарыттан хаалан, аттыбар кэлэн тохтоото.
      -    Киэһэ, үлэҥ кэннэ, манна кэтэһээр – диэтэ. Уонна кыргыттарын
      эккирэтэн баанчыга «элээрэ» турда.
      Биирдэ өйдөөбүтүм оҕонньорум эргиллэн батыһа көрөн турара. Дьүлэйдиҥи буолан кэпсэтэрбитин истибэтэх быһыылаах.
      - Ити о5о туохха кэлэ сырытта?
      - Ээ, ааһан иһэн дорооболоһон ааста – диэн көлбөрүтүннүм.
      Киэһэ, үлэ бүтүүтэ:
      - Ньукулай бара тур, мин туалеттаан баран ситиэҕим – диэтим.
      Оҕонньорум бэтиэхэлээхтик күлэ-күлэ хомунан дьиэтин диэки тэпсэҥнии турда.
      Син уһуннук кэтэстим. Тапталлааххын кэтэһии долгутуулаах да буолар эбит. Мин «манан кэлиэ» – диэн ферма уопсайын диэкини маныыбын. Онтон, алҕаска, дэриэбинэ диэки эргиллэн көрдүм.
      Арай көрдөхпүнэ дэриэбинэ даамбатыгар күөх баанчыктаах кыыс хааман иһэр. Сүрэҕим, сэгэрим иһэрин, сонно таайда. Верам тиэтэйбит ахан, сороҕор сүүрэн сэгэйэн ылар. Хаһан тиийэн кэлиэр дылы хас биирдии хаамыытын, хамсаныытын ааҕа көрөн турдум. Хотонҥо киириитэ утары көрсөн куустуһан туран уураһыы-сыллаһыы бөҕө буоллубут. Ахтыспыт да эбиппит! Былыыр сүтэрсэн баран булсубут дьон курдукпут. Онтон кэлин уоскуйан баран:
      - Биһиги практикабыт бүгүнҥүннэн бүттэ – диэн соһутта.
      - Хайдах?
      - Онон сарсын барар буоллубут…
      Саҥата суох олордубут. Мин хайдах да Верам барарын кыайан өйдөөбөккө, кыайан буһарбакка дөйөн олордум. Мин санаабар куруук маннык буолуох курдуга. Хайдах эмискэ…
      - Кулуупка кэнсиэрт көрдөрдүбүт. Мин ыллаат манна кэллим. Ыллыы туран эйигин кэтэһэрэ буолуо диэтэхпинэ ыгылыйан ылабын. Оҕолорум өссө да кэнсиэртии хааллылар. Киэһэ тоҕуска биһиэхэ кэлээр. Банкет курдук оҥоруохпут. Кэтэһиэм – диэтэ.
      - Оттон маарыын тоҕо инньэ диэбэтэххиний? Саатар ыллыыргын баран көрүөм этэ дии.
      - Оҕонньоруҥ көрөн ахан турара уонна эйиэхэ бэйэҕэр бүөмнээн этээри гыммытым. Уонна… ахтыбыт курдугум. Билигин эппитим үчүгэй буолбат дуо?
      - Үчүгэй. Мин эмиэ аҕынным ахан. Маарыын эн барбыккар туохпун эрэ былдьаппыт оҕо курдук буолбутум.
      - Мин эмиэ. Маарыын кэлэн иһэн хайдах этэбин диэн толкуй бөҕө. Ол аайы ыксыыбын, ардыгар сүүрэн ылабын быһыылаах.
      Ол курдук дэриэбинэ диэки көрөн куустуһан олордубут. Онтон чаһыыбын көрбүтүм – ырааппыт этэ.
      - Вера бириэмэ ырааппыт, кэлэрим да чугаһаабыт. Эн бар, онтон мин барыаҕым.
      - Кэлээр, олус кэтэһиэҕим – диэн баран иэдэскэ «чоп» гыннараат тахсан барда.
      Сэгэрим сыыһа күөх баанчыга көстүбэт буолуор дылы түннүгүнэн көрөн турдум…
      Тоҕуска ферма уопсайыгар баар буоллум. Сэгэрим таһырдьа кэтэһэн турара. Мин кэлбиппэр мичээрдээбитинэн утары хааман кэллэ. Онно үөрбүтүн көрүөҥ этэ.
      Таһырдьа уол аймах син элбээбит. Били Болуодьам эмиэ баар.Онтон киирэн остуолга олоруу буолла. Аһааһын, кэпсэтии-ипсэтии бөҕө буолла. Онтон таһырдьа тахсан оонньооһун иҥин баара. Бу барыта өйбөр хаалбатах.
      Остуолга олорон өйдөөн көрдөхпүнэ сорох-сорох кыргыттары олох да билэттээбэт эбиппин. Билиэхтээҕэр көрбөтөх да курдукпун. Аны биир уоллаах эбиттэр. Олор бары – ол курдук, ол киэһэ өйбүттэн көтөн хаалтара Бу олорон тэҥнии көрдөхпүнэ мин сэгэрим, «баанчыгым», Верам олус кэрэ, барыларыттан таһы кыраһыабай, күндү буолан көстөр. Кини мин аттыбар баарыттан, кини миэнэ буоларыттан – олус дьоллооҕум.
      Онтон биһиги, дьиэттэн тахсан, күүлэйдии бардыбыт. Бу түүнү быһа илэ хааман таҕыстыбыт. Санаабытын санньыар сайҕыыра. Ол кэмҥэ биирбит-биирэ суох – биир да күн, биир да чаас сатаныа суоҕун курдуга. Тохтоло суох уураһарбыт.. Хайдах эрэ, аны хаһан да көрсүө суох курдукпут. Барыта манан бүтүөх курдуга. Бу аҕыйах күн иһигэр убанса да охсубут этибит. Сарсыарда күн тахсыыта покалаһан, сыллаһан-уураһан араҕыстыбыт. Арахсаары туран:
      - Самолётка атаара киирэҕин дуо? – диэтэ.
      - Суох, үлэм кэмэ уонна уһун атаарыыны сөбүлээбэппин. Оттон син биир көрсүөхпүт буоллаҕа дии…
      - Мэ, бу баанчыгы көрдөххүнэ миигин саныыр буолаар – диэн баран Вера баанчыгын устан уунна.
      Дьиҥэр самалётка атаара киириэхпин олус баҕарарым. Ол эрэн тоҕо эрэ чугуйбутум. Арааста, кыыһым аһары аймаммытыттан буолуо. Иккистээн хараҕын уутун көрүөхпүн баҕарбата5ым быһыылаах. Сэгэрим Вера хараҕын уутун сотто-сотто аан аттыгар туран хаалбыта. Хаста да эргиллэн төннүөхпүн баҕарталаан ылбытым… Билинҥи санаабынан эбитэ буоллар батыһан да барыа эбиппин. Кэнэн да эбиппин. Кэлэйэн да диэн.
      Самолёт көтөн тахсан үрдүбүнэн «бирилээн» ааста. Санаабар:
      Верить не хочу и думать не хочу
      Что придёт разлука и не сбудутся мечты…
      - диэн ырыа иһиллэн ааспыт курдуга.
      Аҕыйах хонон баран бастакы суругун туппутум. Иккис да суруга өр күүттэрбэтэҕэ. Суруктара барыта ахтылҕан аргыстаах этилэр. Сэгэрим суруктарын, сиэппэр укта сылдьан, илбирийиэхтэригэр дылы аахпытым. Онтон эмискэ сурук кэлбэт буолан хаалта. Өктөөп бырааһынныгар кулуупка киирэн иһэн Вера подругата Дусяны көрсө түспүтүм.
      Миигин көрөөт мух-мах барбыта.
      - Вера дойдулаабытын билэҕин дуо?
      - Суох.
      - Биир сарсыарда туран хомунан – дойдулаабыта.
      - Тоҕо?…
      Хараҕым хараҥарарга дылы буолбута уонна кулууптан тахсан барбытым. Санаабар дойдутуттан суруйуо диэн кэтэһэ санаабытым. Суруйбата5а…
      Сурэх ыарыыта уһуннук сордоон баран – син сөҕүрүйбүтэ.
      Ардыгар били ырыа иккис чааһа:
      Ночью я кричу, от горя я кричу
      Если снится что меня – не любишь ты…
      –    диэн иһиллэн ааһара. Өр кэмҥэ, ол түлэй түүннэр – түүлбэр
      чаастатык киирэллэрэ. Оччоҕо олус үөрэн, дьоллонон уһуктарым. Билигин даҕаны хам-түм түүлбэр киирэн санаабын иирдэллэр.
      Мин бастакы тапталым ити курдук долгутуулаахтык, түргэнник, ыарылаахтык ааспыта. Бастаан утаа ким эрэ кырбаабыт, атаҕастаабыт киһитин курдугум. Билинҥи телефон, сотовай, интернет кэмигэр эбитэ буоллар баҕар туох-эмит уларыйыы тахсыа хааллаҕа. Муҥ саатар киһилии суолбут да суоҕа.
      Уонна оччотооҕу оҕо кэнэн да соҕуһум буолуо…
      Кэм аастаҕын аайы ол күннэр – мин олоҕум биир саамай үтүө кэмнэрэ эбит диэн саныыбын. Сороҕор «Ол күн, күөх баанчык экраны бүөлээбэтэх буоллун, хайдах-туох буолуо этэй?» – диэн бэйэм-бэйэбиттэн ыйытабын. Бастаан утаа ол боппуруоска кыайан эппиэттээбэтим. Билигин билэбин – син биир көрсүө этибит! Дьылҕа-хаан көрүһүннэриэ этэ.
      Мин «Баанчыкпар», Верабар, «Бастакы тапталбар» – кылгастык да буоллар таптал муҥун биллэрэн ааспытыгар олус махтанабын. Уонна бу ырыа тылларынан түмүктүүбүн:
      Махтанабын эйиэхэ
      Кылгастык да буоллар
      Чаҕылхайдык олохпор
      Эн сандаарыйан ааспыккар.
      P.S. Тоҕуһуонус сыллар саҥаларыгар командировка5а сылдьан Верабын көрсөн турабын. Санаабар эмиэ уруккутун курдуга.
      Ол эрэн иккиэн уларыйбыт этибит…
      Тапталбытын сыллар-хонуктар – уулара-хаардара сайҕаата5а. Алдьаммыты силбээбэккин.

      0
  • ......
    9 января 2014  

    наьаа учугэй))) онтон билигин, ыал боллун доо? Вера эмиэ оло5о хайаспыта этэ боллар?

    0
  • Хомустан
    15 января 2014  

    Махтал! Вера билигин дойдутугар дьоллоохтук олорор.

    0
  • аахтым
    27 марта 2014  

    бэккэ суруллубут

    0
    • Хомустан
      28 марта 2014  

      Махтал буолуохтун! Этэҥҥэ буолуҥ!

      0
      • дьуогэ
        15 апреля 2014  

        Хомустан

        Наьаа учугэйдик да суруйа5ын кэпсэннэргин барытын аахтым олох барыта элэнээн ааьар ити бириэмэ5э баар курдук сананным оссо да суруйан ис этэннэ буол

        0
      • дьуогэ
        15 апреля 2014  

        Хомустан

        Наьаа учугэй кэпсээн баянынан ункуу гитараннан ырыа оччотоо5у о5олор симик тапталлара уол кыыьы убаастыыр кэмэ олус бэккэ суруйа5ын махтал истин ыраас кэпсээннэрин иьин этэннэ буол бары учугэйи

        0
        • Ная
          15 апреля 2014  

          Хомустан

          кэрэ кэпсээннэрин иьин махтал. Бары учугэйи,дьолу, доруобуйаны ба5арвбыт! Айар улэн сайда турдун! Атыттар эмиэ эн курдук кэрэ, сырдык кэпсээннэри суруйаллара. буоллар олохпут тупсуо этэ. Махтал дьоллоох буол!

          0
          • Хомустан
            20 апреля 2014  

            Үтүө тылгытыгар барҕа махтал буолуохтун! Эһиги эмиэ дьоллоох буолуҥ!

            Барытын ааҕыан баҕалаахтарга бу тиһигин угабын.
            “Кэпсээннэргэ”:
            http://forum.ykt.ru/viewtopic.jsp?f=154&id=1923439
            “Дьоһун саас түһүлгэҕэ”:
            http://forums.ykt.ru/viewtopic.jsp?id=3049722&f=298
            “Кэпсээннэргэ” баара утары суруллуу. Онон хайдах суруллубутунан, комменнардыын сылдьар.
            Онтон “Дьоһун саас түһүлгэ” форумҥа баар кэлиҥҥи эрэ комменнар, хоһооннордоох, хаартыскалардаах.

            0
Ответ на тему: Баанчыктаах кыыс.
Введите код с картинки*:  Кликните на картинку, чтобы обновить код
grinning face grinning face with smiling eyes face with tears of joy smiling face with open mouth smiling face with open mouth and smiling eyes smiling face with open mouth and cold sweat smiling face with open mouth and tightly-closed eyes smiling face with halo smiling face with horns winking face smiling face with smiling eyes face savouring delicious food relieved face smiling face with heart-shaped eyes smiling face with sunglasses smirking face neutral face expressionless face unamused face face with cold sweat pensive face confused face confounded face kissing face face throwing a kiss kissing face with smiling eyes kissing face with closed eyes face with stuck-out tongue face with stuck-out tongue and winking eye face with stuck-out tongue and tightly-closed eyes disappointed face angry face pouting face crying face persevering face face with look of triumph disappointed but relieved face frowning face with open mouth anguished face fearful face weary face sleepy face tired face grimacing face loudly crying face face with open mouth face with open mouth and cold sweat face screaming in fear astonished face flushed face sleeping face dizzy face face without mouth face with medical mask face with no good gesture face with ok gesture person bowing deeply person with folded hands raised fist raised hand victory hand white up pointing index fisted hand sign waving hand sign ok hand sign thumbs up sign thumbs down sign clapping hands sign open hands sign flexed biceps
  
Обратная связь
Предложения и замечания