Үрдүк ситиһиилэр тоҕо сүттүлэр
Роман Егоров  -    2051
ТАРҔАТ.
ТОЛКУЙДАА.

ҮРДҮКҮ СИТИҺИИЛЭР ТОҔО СҮТТҮЛЭР?

Саха омуга,-- диэн ахсаан өттүнэн аччаан өй-санаа да өттүнэн аһара буомуран эрэбит ээ бадаҕа...
Ол олоххо үлэбит хамнаспыт бары тэрээһинигэр эмиэ дьэҥкэтик көстөр буолла. Кими эрэ олоххо, үлэҕэ туох да ситиһиитэ суох халы-мааргы дьону ким эрэ интэриэһигэр тойон оҥостон баран онно аһара сүгүрүйүү кэлин биһиэхэ муода буолла.
Онтон олох олоруу, үлэ-хамнас ньыматын баһылааһын, үлэ үтүө үгэстэрин үөрэтии, бастыҥа, үрдүккэ тардыһыы, диэн өйдөбүлгэ сүгүрүйүү ис иһигэр киирдэххэ биһиэхэ улаханнык мөлтөөтө. Бэл диэтэр оҕо ыччат дьоммутун урукку дьыллар улаҕаларыттан, былыргы дьыллар мындааларыттан, түҥ былыргы үйэлэртэн үгэс оҥостон илдьэ кэлбит баар суох саамай аһыыр аспытын, таҥнар таҥаспытын биэрэр, симэхпитин- киэргэлбитин оҥостор сүөһү иитиититтэн тэйитэн тэйиттибит.

Олохпут укулаата, тылбыт өспүт, култуурабыт, итэҕэлбит олоччута биһиэхэ сүөһү иитииттэн төрүөттэнэр. Туох баар оҕо сылдьан үлэлээбит, оҕо буолан оонньообут, үөрбүт-көппүт оттообут- мастаабыт ходуһаларбыт сэтиэнэҕинэн саба үүнэн, бөҕүнэн, сыыһынан бүрүллэн киһи көрүөн саллар дьулаан хартыынатыгар сир дойду кубулуйда. Хаһан эрэ манна саха ыччата оттоон- мастаан, үлэлээн-хамсаан олоххо үтүөҕэ, үрдүккэ-кэрэҕэ тардыһыы улахан оскуолатын ааһара. Сай-сат,- диэн былыргы сээркээн сэһэнньиттэрин, ытык кырдьаҕастарын ыллыктаах сүбэлэринэн үлэ араас ньымаларын баһылаан үтүөҕэ-кэрэҕэ тардыһан сүөһү ас ииттэрэ. Саха киһитин спортка да ситиһиилэригэр планета чулуута аатырарыгар бу ходуһалар, үрэхтэр сэкилэрэ үлэ араас уустук ньымаларын баһылааһыҥҥаэти-хааны эрчийиигэ аан бастакынан саха киһитигэр тирэх, өйөбүл буоллахтара. Дьэ, олохпут укулаатын бу сүрүн көрүҥэ сүөһү иитиитэ биһигини аҕыйах ахсааннаах норуоту спортка, култуураҕа аан дойду таһымыгар бэйэтэ туһунан суоллаах-иистээх сүдү омук сорҕото буоларбыт бэлиэтэ үрдүкү ситиһиилэри ыларбытыгар көмөлөстөҕө. Ол иһин саха киһитэ аһара тулуурдаах, муударай, эт-хаан өттүнэн улахан сайдыыны биэрэр көҥүл тустууга саха санаабатах, үөйбэтэх-ахтыбатах үрдүкү ситиһиилэрин ситистэҕэ.

Наһаа уһуннук арааһы дойҕохтообокко туруорсар боппуруоспар быһаччы киириим.

Биһиэхэ саха киһитигэр саамай ыарахан кэмигэр, ааспыт үйэ саҥатыттан гражданскай сэрии, репрессиялар, Гитлер сэриитэ, сут-сутурҕан сылларыттан санаата санньыйан бүк түһэн олордоҕуна үрдүккэ, кэрэҕэ кынаттаабыт, үтүө үгэстэргэ, улахан кыайыыларга угуйбут, уһугуннарбыт норуот дьиҥнээх тапталын ылбыт көҥүл тустуубут тоҕо уота-күөһэ симэлийдэ.

Эмискэ көрүүгэ судаарыстыба спорт бу көрүҥэр үп бөҕөтүн ороскуоттуур, тутуу бөҕөтүн ыытар. Аан дойдуга бастыҥынан аатырбыт стадионнар, спортзааллар биһиги улуустарбытыгар, куораттарбытыгар ыччаты иитиигэ үлэлии аҕай тураллар. Анал үрдүк үөрэхтээх тренердэр, спортивнай үлэһиттэр, врачтар, учуонайдар оҕолорбутун иитэллэр. Адьас эмискэ көрүүгэ бука барыта баар, баар курдук. Киһи дьиҥэр итини көрөн туран тыл да таһаарыа суох курдук оҥостуу тэрээһин дьиҥэр баар. Онтон ситиһии? Ситиһиибит ханна баарый?
Ханна баарый үйэ аҥарынааҕы ситиһиилэрбит. Биэс уонча сыллааҕыта аан бастаан Олимпийскай чемпионнаммыт чаҕылхай, үөрүүлээх чаастарбыт тоҕо биһиэхэ хатыламмат ? Ханна баалларый? саҥа эдэр Олимпийскай чемпионнарбыт. Син балачча уһуннук кэтэстибит ол эрээри балаһыанньаттан тахсар сөптөөх тэрээһини, түмүгү оҥосто иликпит. Ол да иһин баҕар сорохтор этиэхтэрэ: "Аата бу да оҕонньор",--диэн сүөлүргүөхтэрэ да буоллар санаабын син биир этэргэ сананным.

Биһиэхэ туга да, ханнык да ситиһиитэ суох сылдьан сиэрэ суох аһара улуутумсуйуу, киэбирии, мэйии эргийиитэ таҥнары тарта. Тугу да дьаалыйбат, ытыктаабат, ханнык да кэрэҕэ үрдүккэ сүгүрүйбэт буоллубут.

СААМАЙ СӨҔӨРҮМ БУ ОРТО ДОЙДУГА САХА КИҺИТЭ СААМАЙ ҮРДҮК КӨРДӨРҮҮНҮ СИТИСПИТ, ПЛАНЕТА СААМАЙ БАСТЫҤЫНАН ААТЫРБЫТ, АТЫН САЙДЫЫЛААХ УЛУУ СУДААРЫСТЫБАЛАРГА ТАҤАРАҔА ТЭҤНЭНЭР ДЬОММУТУН ОЛИМПИЙСКАЙ ЧЕМПИОННАРБЫТЫН ОННООҔОР, КУР ТҮҮ КУРДУК ҮӨҔЭРГЭ, ААННЬА АХТЫБАТ БУОЛАРГА ЫЧЧАППЫТЫН ҮӨРЭТТИБИТ.

Бу иэдээни биһиэхэ буолан баран итинник тиэрэтэ, айыылаах харалаах өттүнэн буолар буоллаҕа. Аҕыйах ахсааннаах кыра омуктарга итинник майгыбыт сиэрэ суох баламат, хараҥа быһыыбыт аһара улахан сэттээх сэлээннээх буолара буолуо. Буолла да быһыылаах,-- диэн киһи тоҕо эрэ киһи дьиксинэр кэмнэрэ кэллэ. Тоҕо эрэ тардына, сэрэнэ түспэппит сүрэ.

Бу маннык быһыы биһиэхэ кимнээх өттүлэриттэн тахсарый? Бил баһыттан сытыйбыт, дииллэринии бас көс дьоммутуттан баһылыкпытыттан Е.А.Борисовтан саҕалаан спорду салайар үлэһиттэрбит тиэр-маар буолууларыттан саҕаланна: "Дьөгүөрү эмиэ тоҕо аҕынна",-- диэн сорохтор этиэххит, ол эрээри олоххо баар кырдьык. Кини Олимпиецтарытүһэрэ сатаабытын туһунан анегдот норуокка тарҕаммытын билэбит эбээт бука бары. Ол да иһин сыалай Ил Дархан өйөбүллэммит бэл көҥүл тустуу тренердэрэ Олимпиеһы түһэрэн ыччат үөрэтэр оҕолоругар кэпсииллэрин оҕолорбут норуокка эмиэ тарҕаталлар. Ол Олимпиеһы иитэбин,-- дии туран Олимпиеһы үөҕэр тренер ыччат дьоҥҥо буортулаах эрэ өттүнэн дьайара кимиэхэ баҕарар өйдөнөр ини. Мюнхеннааҕы Олимпиада геройун Р.М.Дмиртриевы сэттэ сыл Монреаллааҕы Олимпиада муҥур кыайыылааҕын П.П.Пинигины икки сыл үлэтэ суох сырытыннарар "Сүдү" салайааччылардаах дьоммут сахалар. Саха норуотугар эттэрин-хааннарын сиэртибэлээн аҕалбыт сүдү улахан кыайыыларын иһин итинник махтанар, сыһыаннаһар сытыйбыт салалталаахпыт "Улуу" сахалар. Итинник хабараан сыһыаны бээрэ бу дьоммут тулуйан олороллоро сылдьаллара да аҥаардас бу кинилэр чахчы модун булгуруйбат модьу дьон буолалларын кэрэһэлиир. Саҥарбаттар, айдаарбаттар, сэмэйдэр. Аҥаардас манна да көстөр кинилэр кимиэхэ да тэҥнэммэт "Улуулара, чулуулара". Ол эрээри кимиэхэ баҕарар өйдөнөр кинилэр ис дууһаларыгар төһөлөөх улахан хомолтону, абарыыны тулуйа сылдьалларын оннооҕор чугас доҕотторугар биһиэхэ биллэрбэт чахчы да кытаанах дьон эбит. Олимпиецтар, диэх курдук. Дьиҥэр кинилэр биһиги курдук боростуой дьон эбитэ буоллар итинник аана суох атаҕастааһыннартан тэптэрэн арыгыһыт араас да буолан барыахтарын сөбө. Дьэ, итинник.

Ханнык баҕарар үлэ ханнык өйүнэн санаанан саҕаланар да түмүгэ эмиэ оннук буолар. Көрөргүт курдук көҥүл тустуу спордун сайыннарыыга үлэ бөҕө ыытыллар. Барыта харах баайан. Ситиһии суох. Төрүөтэ ити сытар.
Салгыы маннык бардахпытына ханна тиийэбит?
Билигин көҥүл тустуу спорда Улуу тренер Д.Д.Коркин үөрэтэр-иитэр методиката унньуктаах уһун сылларга анаан минээн оҥостон туран алдьатыы түмүгэр төрдүттэн үлтү сынньылынна.

Улуу тренер Д.П.Коркин үөрэҕин билинэр, салгыыр дьон салалтаҕа да, тренердэр да ортолоругар суох буоллулар. Ол түмүгэр ситиһии эмиэ оннук. Хаһан эрэ Д.П.Коркин үлэлиир оскуолатыгар ССРС-ка биир кылаастан алталыы ССРС чемпионнарын иитэрэ. ССРС диэн 15 союһунай республика уонна Москва, Ленинград куорат хамаандалара түмсэн күрэхтэһэр улахан түһүлгэлэрэ. Оччолорго Россия чемпионата, диэн олох да ахсааҥҥа киирбэт, бэрики ахтыллыбат да чемпионат буолара. Ол биһиэхэ тустуу спорда олус күүскэ сайдыбытыттан оннук этэ. Билигин РФ миэстэлэһэр хайдах курдук ыараата. Ханна баалларый, саха Ньургун боотурдара. Сахалартан ССРС оччолордооҕу албан ааттаах чемпионнарынсанатар модун ситиһиилэр. ССРС-ка бастааһын, диэн бу сүрдээх үрдүк таһым. Холобура ССРС с.м. диэни ССРС чемпионугар тэҥниир буоллахха: Бу оскуоланы саҥа бүтэрбит оҕону наука академигар тэҥнээбит курдук таһым. Наука киһитигэр тиийэн: "Бу научнай арыйыыны оҥорорго орто оскуоланы бүтэрбит оҕону ылаҕын дуу? Наука академига докторы ылыаҥ дуу",-- диэн талларар сүрэ бэрт буолуо дии. Онтон ССРС түмэр хамаандатыгар киирэн Европа, аан дойду чемпионаттарын кыайыы аһара үрдүк таһым. Онтон Олимпийскай оонньуулары планета чулууттан чулууларын баһыйыы биһиги курдук кыра мэйиилээх дьоҥҥо төбөбүтүгэр да баппат аһара улахан ситиһии. Саха киһитэ бу орто дойдуга олорорун тухары история да кэрэһэлииринэн ситиспэтэх үрдүк көрдөрүүтэ. Салгыы маннык бүгүҥҥү курдук өйүнэн санаанан салайтаран үлэлээтэхпитинэ аны итинник чыпчаалга тиийбэппит чуолкай.

Олох саҥалыыттан дьаһанан, саҥалыы өйүнэн, санаанан салайтаран үлэни--хамнаһы тэрийэр наада буолла. Олимпиецтарбытыгар сыһыаны уларытыыттан саҕалаан спортка үрдүкү Олимпийскай идеалларга сүгүрүйүү үрдүкү салалтаттан, парламентан саҕалаан спортивнай үлэһиттэргэ, тренердэргэ сыһыаны булгуччу уларытыахха. Саха киһитигэр бастакы үрдүк үөрүүнү бэлэхтээбит Олимпиецтарбытыгар сыһыантан саҕалыыр иитэр-үөрэтэр үлэҕэ туһалаах эрэ буолуо. Олимпиецтарбыт сааһыран эрэллэринэн дьиэ кэргэттэригэр, оҕолоругар, урууларыгар сөптөөх өйөбүл көмө, болҕомто наада. Кинилэр ааттарынан уулуссаны ааттыахха. Музейдары, сквердэри оҥоруохха. Ол ыччаппытын иитэр-үөрэтэр үлэҕэ оруола олус үрдүк буолуо. Олимпиецтарбыт олохторун таһыма үрдүүрүгэр, эмтэнэллэригэр көмө наада. Ол инниттэн Олимпиецтарга көрүллүбүт стипендияларын көрүллүбүт күнүттэн саҕалаан индексациялыыр хайаан да наада. Р.М.Дмитриев аатынан уулусса баар буолуута бу наһаа үчүгэй. Бу иһин оччотооҕу куорат мээригэр А.С. Николаевка сиртэн халлааҥҥа, диэри махтанар сүһүөхтээх бэйэбит бокуһан туран сүгүрүйэрбит сиэрдээх быһыы. Р.М.Дмитриев стипендиятын олоҕун эрэллээх аргыһыгар, огдооботугар хаалларар сиэрдээх быһыы буолуо. Улуу киһи ситиһиитинэн оҕолоро-сиэннэрэ саха норуотун маанылаах махталынан туһаннынар эбээт.

Олимпиецтар П.П.Пинигин уонна А.Н.Иванов дьиҥнээх норуот геройдарын чахчы геройдар курдук тутан олохторун уйгута тупсарыгар, үлэлэригэр, хамнастарыгар анаан-минээн болҕомтону булгуччу уурар наада. Кинилэр аҥаардас саастарынан даҕаны ытык сэттэ уон саастара буолан эрэр. Олимпиецтарбыт ааттарын олоххо, ханнык баҕарар үлэҕэ-хамнаска, наукаҕа үрдүкү ситиһиилэри ылыы сиимбэлин быһыытынан туһаныахха.

Онон бу ытык дьоммутун дьиҥнээхтик ытыктаан, бочуоттаан ыччаппытын үрдүктэн үрдүк, кэрэ идеалларга, кыайыылаах буолуу оскуолатыгар иитиигэ биһиги ортобутугар билигин баар, тыыннаах эрдэхтэринэ таба туһаныах тустаахпыт. Саха норуота бу орто дойдуга айыллан олох олорон мантан ордук үрдүк ситиһиини ыла илик. Биһиэхэ бүгүҥҥү кириисис кэмигэр
Ответов 109 Написать ответ
  • Кырдьаҕас
    5 декабря  

    Витя Лебедев соҕотоҕун саха сирин тустуутун өрө тута сырытта. Кини бүттэ , ситиһии бүттэ. Эверстов М.И.тоҕо федерацияҕа киллэрбэтилэр.? Киирбитэ буоллар , дьэ хамсатыа этэ..

    0
  • ext_vk_379795661EDMVW
    5 декабря  

    Онтон салгыыта???🤔

    0
  • Адекват
    5 декабря  

    Учугэй таланнаах спортсменнар дифицит буолар кэмэ уста турар, эрэнэ эрэнэ кутуехпутун эрэ наада

    0
  • Салгыыта
    5 декабря  

    *ТАРҔАТ.*
    *ТОЛКУЙДАА.*

    *ҮРДҮКҮ СИТИҺИИЛЭР** *ТОҔО СҮТТҮЛЭР?*

    Саха омуга,-- диэн ахсаан өттүнэн аччаан, өй-санаа да өттүнэн аһара буомуран эрэбит, ээ, бадаҕа...
    Ол, олоххо, үлэбит- хамнаспыт бары тэрээһинигэр, эмиэ, дьэҥкэтик көстөр буолла. Кими эрэ олоххо, үлэҕэ туох да ситиһиитэ суох, халы-мааргы дьону, ким эрэ интэриэһигэр тойон оҥостон баран, онно, аһара сүгүрүйүү, кэлин, биһиэхэ муода буолла.
    Онтон, олох олоруу, үлэ-хамнас ньыматын баһылааһын, үлэ үтүө үгэстэрин үөрэтии, бастыҥна, үрдүккэ тардыһыы, диэн өйдөбүлгэ сүгүрүйүү, ис иһигэр киирдэххэ, биһиэхэ, улаханнык мөлтөөтө. Бэл диэтэр, оҕо ыччат дьоммутун, урукку дьыллар улаҕаларыттан, былыргы дьыллар мындааларыттан, түҥ былыргы үйэлэртэн, үгэс оҥостон, илдьэ кэлбит, баар суох, саамай аһыыр аспытын, таҥнар таҥаспытын биэрэр, симэхпитин- киэргэлбитин оҥостор, сүөһү иитиититтэн, тэйитэн тэйиттибит.

    Олохпут укулаата, тылбыт өспүт, култуурабыт, итэҕэлбит олоччута, биһиэхэ, сүөһү иитииттэн төрүөттэнэр. Туох баар оҕо сылдьан үлэлээбит, оҕо буолан оонньообут, үөрбүт-көппүт, оттообут- мастаабыт ходуһаларбыт сэтиэнэҕинэн саба үүнэн, бөҕүнэн, сыыһынан бүрүллэн, киһи көрүөн саллар, дьулаан хартыынатыгар сир дойду кубулуйда. Хаһан эрэ манна, саха ыччата, оттоон- мастаан, үлэлээн-хамсаан, олоххо, үтүөҕэ, үрдүккэ-кэрэҕэ тардыһыы улахан оскуолатын ааһара. Сай-сат,- диэн былыргы сээркээн сэһэнньиттэрин, ытык кырдьаҕастарын ыллыктаах сүбэлэринэн, үлэ араас ньымаларын баһылаан, үтүөҕэ-кэрэҕэ тардыһан, сүөһү ас ииттэрэ. Саха киһитин спортка да ситиһиилэригэр планета чулуута аатырарыгар, бу ходуһалар, үрэхтэр сэкилэрэ, үлэ араас уустук ньымаларын баһылааһыҥҥа, эти-хааны эрчийиигэ, аан бастакынан, саха киһитигэр тирэх, өйөбүл буоллахтара. Дьэ, олохпут укулаатын бу сүрүн көрүҥэ-сүөһү иитиитэ, биһигини, аҕыйах ахсааннаах норуоту спортка, култуураҕа аан дойду таһымыгар, бэйэтэ туһунан суоллаах-иистээх сүдү омук сорҕото буоларбыт бэлиэтэ, үрдүкү ситиһиилэри ыларбытыгар көмөлөстөҕө. Ол иһин, саха киһитэ аһара тулуурдаах, муударай, эт-хаан өттүнэн улахан сайдыыны биэрэр, көҥүл тустууга саха санаабатах, үөйбэтэх-ахтыбатах үрдүкү ситиһиилэрин ситистэҕэ.

    Наһаа уһуннук арааһы дойҕохтообокко, туруорсар боппуруоспар быһаччы киириим.

    Биһиэхэ саха киһитигэр саамай ыарахан кэмигэр, ааспыт үйэ саҥатыттан гражданскай сэрии, репрессиялар, Гитлер сэриитэ, сут-сутурҕан сылларыттан, санаата санньыйан, бүк түһэн олордоҕуна, үрдүккэ, кэрэҕэ кынаттаабыт, үтүө үгэстэргэ, улахан кыайыыларга угуйбут, уһугуннарбыт норуот дьиҥнээх тапталын ылбыт көҥүл тустуубут тоҕо уота-күөһэ симэлийдэ?

    Эмискэ көрүүгэ, судаарыстыба, спорт бу көрүҥэр, үп бөҕөтүн ороскуоттуур, тутуу бөҕөтүн ыытар. Аан дойдуга бастыҥынан аатырбыт стадионнар, спортзааллар, биһиги улуустарбытыгар, куораттарбытыгар, ыччаты иитиигэ, үлэлии аҕай тураллар. Анал үрдүк үөрэхтээх тренердэр, спортивнай үлэһиттэр, врачтар, учуонайдар оҕолорбутун иитэллэр. Адьас эмискэ көрүүгэ, бука барыта баар курдук. Киһи, дьиҥэр, итини көрөн туран, тыл да таһаарыа суох курдук, оҥостуу тэрээһин дьиҥэр баар. Онтон ситиһии? Ситиһиибит ханна баарый?
    Ханна баарый үйэ аҥарынааҕы ситиһиилэрбит? Биэс уонча сыллааҕыта аан бастаан, Олимпийскай чемпионнаммыт чаҕылхай, үөрүүлээх чаастарбыт тоҕо биһиэхэ хатыламматтарый ? Ханна баалларый, саҥа эдэр Олимпийскай чемпионнарбыт? Син балачча уһуннук кэтэстибит, ол эрээри, балаһыанньаттан тахсар сөптөөх тэрээһини, түмүгү оҥосто иликпит. Ол да иһин, баҕар, сорохтор этиэхтэрэ: "Аата бу да оҕонньор",--диэн сүөлүргүөхтэрэ да буоллар, санаабын син биир, этэргэ сананным.

    Биһиэхэ туга да, ханнык да ситиһиитэ суох сылдьан, сиэрэ суох аһара улуутумсуйуу, киэбирии, мэйии эргийиитэ таҥнары тарта. Тугу да дьаалыйбат, ытыктаабат, ханнык да кэрэҕэ үрдүккэ сүгүрүйбэт буоллубут.

    СААМАЙ СӨҔӨРҮМ, БУ ОРТО ДОЙДУГА, САХА КИҺИТЭ СААМАЙ ҮРДҮК КӨРДӨРҮҮНҮ СИТИСПИТ, ПЛАНЕТА СААМАЙ БАСТЫҤЫНАН ААТЫРБЫТ, АТЫН САЙДЫЫЛААХ УЛУУ СУДААРЫСТЫБАЛАРГА ТАҤАРАҔА ТЭҤНЭНЭР ДЬОММУТУН, ОЛИМПИЙСКАЙ ЧЕМПИОННАРБЫТЫН ОННООҔОР, КУР ТҮҮ КУРДУК ҮӨҔЭРГЭ, ААННЬА АХТЫБАТ БУОЛАРГА ЫЧЧАППЫТЫН ҮӨРЭТТИБИТ.

    Бу иэдээни, биһиэхэ буолан баран, итинник тиэрэтэ, айыылаах-харалаах өттүнэн буолар буоллаҕа. Аҕыйах ахсааннаах кыра омуктарга, итинник майгыбыт, сиэрэ суох баламат, хараҥа быһыыбыт аһара улахан сэттээх- сэлээннээх буолара буолуо. Буолла да быһыылаах,-- диэн киһи тоҕо эрэ дьиксинэр кэмнэрэ кэллэ. Тоҕо эрэ тардына, сэрэнэ түспэппит сүрэ.

    Бу маннык быһыы, биһиэхэ, кимнээх өттүлэриттэн тахсарый? Бил баһыттан сытыйбыт дииллэринии, бас-көс дьоммутуттан, баһылыкпытыттан Е.А.Борисовтан саҕалаан, спорду салайар үлэһиттэрбит, тиэр-маар буолууларыттан саҕаланна: "Дьөгүөрү эмиэ тоҕо аҕынна",-- диэн сорохтор этиэххит, ол эрээри, олоххо баар кырдьык. Кини Олимпиецтары түһэрэ сатаабытын туһунан анегдот, норуокка тарҕаммытын билэбит эбээт, бука бары. Ол да иһин, сыалай Ил Дархан өйөбүллэммит, бэл көҥүл тустуу тренердэрэ, Олимпиеһы түһэрэн, үөрэтэр оҕолоругар кэпсииллэрин, оҕолорбут норуокка эмиэ тарҕаталлар. Ол Олимпиеһы иитэбин,-- дии туран, Олимпиеһы үөҕэр тренер, ыччат дьоҥҥо буортулаах эрэ өттүнэн дьайара, кимиэхэ баҕарар өйдөнөр ини. Мюнхеннааҕы Олимпиада геройун Р.М.Дмиртриевы сэттэ сыл, Монреаллааҕы Олимпиада муҥур кыайыылааҕын П.П.Пинигины икки сыл, үлэтэ суох сырытыннарар "Сүдү" салайааччылардаах дьоммут, сахалар. Саха норуотугар, эттэрин-хааннарын сиэртибэлээн, аҕалбыт сүдү улахан кыайыыларын иһин, итинник махтанар, сыһыаннаһар, сытыйбыт салалталаахпыт, "Улуу" сахалар. Итинник хабараан сыһыаны, бээрэ, бу дьоммут тулуйан олороллоро, сылдьаллара да, аҥаардас бу кинилэр, чахчы модун булгуруйбат, модьу дьон, буолалларын кэрэһэлиир. Саҥарбаттар, айдаарбаттар, сэмэйдэр. Аҥаардас манна да көстөр, кинилэр кимиэхэ да тэҥнэммэт, "Улуулара, чулуулара". Ол эрээри, кимиэхэ баҕарар өйдөнөр, кинилэр, ис дууһаларыгар төһөлөөх улахан хомолтону, абарыыны тулуйа сылдьалларын, оннооҕор чугас доҕотторугар, биһиэхэ, биллэрбэт, чахчы да, кытаанах дьон эбит. Олимпиецтар диэх курдук. Дьиҥэр, кинилэр, биһиги курдук боростуой дьон эбитэ буоллар, итинник аана суох атаҕастааһыннартан тэптэрэн, арыгыһыт, араас да, буолан барыахтарын сөбө. Дьэ, итинник.

    Ханнык баҕарар үлэ, ханнык өйүнэн, санаанан саҕаланар да, түмүгэ эмиэ оннук буолар. Көрөргүт курдук, көҥүл тустуу спордун сайыннарыыга, үлэ бөҕө ыытыллар. Барыта харах баайан. Ситиһии суох. Төрүөтэ ити сытар.
    Салгыы маннык бардахпытына, ханна тиийэбит?
    Билигин көҥүл тустуу спорда Улуу тренер Д.Д.Коркин үөрэтэр-иитэр методиката, унньуктаах уһун сылларга анаан- минээн оҥостон туран алдьатыы түмүгэр, төрдүттэн үлтү сынньылынна.

    Улуу тренер Д.П.Коркин үөрэҕин билинэр, салгыыр дьон салалтаҕа да, тренердэр да ортолоругар, суох буоллулар. Ол түмүгэр ситиһии эмиэ оннук. Хаһан эрэ Д.П.Коркин үлэлиир оскуолатыгар, ССРС-ка биир кылаастан алталыы, ССРС чемпионнарын иитэрэ. ССРС диэн 15 союһунай республика уонна Москва, Ленинград куорат хамаандалара түмсэн күрэхтэһэр, улахан түһүлгэлэрэ. Оччолорго Россия чемпионата, диэн олох да ахсааҥҥа киирбэт, бэрики ахтыллыбат да чемпионат буолара. Ол биһиэхэ тустуу спорда олус күүскэ сайдыбытыттан оннук этэ. Билигин РФ- га миэстэлэһэр хайдах курдук ыараата. Ханна баалларый, саха Ньургун боотурдара? Сахалартан, ССРС оччолордооҕу албан ааттаах чемпионнарын санатар, модун ситиһиилэр? ССРС-ка бастааһын диэн, бу, сүрдээх үрдүк таһым. Холобура, ССРС с.м. диэни ССРС чемпионугар тэҥниир буоллахха: Бу оскуоланы саҥа бүтэрбит оҕону наука академигар тэҥнээбит курдук таһым. Наука киһитигэр тиийэн: "Бу научнай арыйыыны оҥорорго орто оскуоланы бүтэрбит оҕону ылаҕын дуу? Наука академига докторы ылыаҥ дуу",-- диэн талларар сүрэ бэрт буолуо дии. Онтон ССРС түмэр хамаандатыгар киирэн, Европа, аан дойду чемпионаттарын кыайыы, аһара үрдүк таһым. Онтон Олимпийскай оонньуулары, планета чулууттан чулууларын баһыйыы, биһиги курдук кыра мэйиилээх дьоҥҥо, төбөбүтүгэр да баппат, аһара улахан ситиһии. Саха киһитэ бу орто дойдуга олорорун тухары, история да кэрэһэлииринэн, ситиспэтэх үрдүк көрдөрүүтэ. Салгыы, маннык бүгүҥҥү курдук өйүнэн- санаанан салайтаран үлэлээтэхпитинэ, аны итинник чыпчаалга тиийбэппит чуолкай.

    Олох саҥалыыттан дьаһанан, саҥалыы өйүнэн, санаанан салайтаран үлэни--хамнаһы тэрийэр наада буолла. Олимпиецтарбытыгар сыһыаны уларытыыттан саҕалаан, спортка үрдүкү Олимпийскай идеалларга сүгүрүйүү үрдүкү салалтаттан, парламентан саҕалаан, спортивнай үлэһиттэргэ, тренердэргэ сыһыаны булгуччу уларытыахха. Саха киһитигэр, бастакы үрдүк үөрүүнү бэлэхтээбит Олимпиецтарбытыгар сыһыантан саҕалыыр, иитэр-үөрэтэр үлэҕэ туһалаах эрэ буолуо. Олимпиецтарбыт сааһыран эрэллэринэн, дьиэ кэргэттэригэр, оҕолоругар, урууларыгар сөптөөх өйөбүл көмө, болҕомто наада. Кинилэр ааттарынан уулуссаны ааттыахха. Музейдары, сквердэри оҥоруохха. Ол ыччаппытын иитэр-үөрэтэр үлэҕэ оруола олус үрдүк буолуо. Олимпиецтарбыт олохторун таһыма үрдүүрүгэр, эмтэнэллэригэр көмө наада. Ол инниттэн Олимпиецтарга көрүллүбүт стипендияларын, көрүллүбүт күнүттэн саҕалаан, индексациялыыр хайаан да наада. Р.М.Дмитриев аатынан уулусса баар буолуута, бу, наһаа үчүгэй. Бу иһин оччотооҕу куорат мээригэр, А.С. Николаевка, сиртэн халлааҥҥа диэри махтанар, сүһүөхтээх бэйэбит бокуһан туран, сүгүрүйэрбит сиэрдээх быһыы. Р.М.Дмитриев стипендиятын, олоҕун эрэллээх аргыһыгар, огдооботугар хаалларар, сиэрдээх быһыы буолуо. Улуу киһи ситиһиитинэн, оҕолоро-сиэннэрэ, саха норуотун маанылаах махталынан, туһаннынар эбээт.

    Олимпиецтар, П.П.Пинигин уонна А.Н.Иванов, дьиҥнээх норуот геройдарын, чахчы геройдар курдук тутан, олохторун уйгута тупсарыгар, үлэлэригэр, хамнастарыгар анаан-минээн болҕомтону, булгуччу, уурар наада. Кинилэр, аҥаардас саастарынан даҕаны, ытык сэттэ уон саастара буолан эрэр. Олимпиецтарбыт ааттарын олоххо, ханнык баҕарар үлэҕэ-хамнаска, наукаҕа үрдүкү ситиһиилэри ылыы сиимбэлин быһыытынан туһаныахха.

    Онон, бу ытык дьоммутун дьиҥнээхтик ытыктаан, бочуоттаан ыччаппытын үрдүктэн үрдүк, кэрэ идеалларга, кыайыылаах буолуу оскуолатыгар иитиигэ, биһиги ортобутугар билигин баар Олимпиецтары, тыыннаах эрдэхтэринэ, таба туһаныах тустаахпыт. Саха норуота, бу орто дойдуга айыллан, олох олорон, мантан ордук үрдүк ситиһиини ыла илик. Биһиэхэ, бүгүҥҥү кириисис кэмигэр, кинилэр ситиһиилэрэ, кыайыыга дьулуурдара, үрдүккэ, кэрэҕэ дьулуһууга угуйар сулус оҥоһуннахпытына, ыччаппытын олоххо иитиигэ, аҥаардас барсы эрэ биэриэҕэ. Бу спорт эйгэтигэр үлэлиир дьоҥҥо, кытаанах ирдэбил баар буолуохтаах. Олимпиецтары ылыммат, билиммэт спортивнай үлэһиттэри, тренердэри, кимиттэн да тутулуга суох, үлэлэриттэн, муус ураҕаһынан, үүртэлиэххэ. Оччоҕо эрэ, ханнык эмэ хамсааһын, саҥалыы тыыны киллэрии саҕаланыа.

    Ордугургуур, сайдыылаах элбэх Олимпийскай чемпионнаах диир, омуктарбытыгар, холобура, эмиэ биһиги курдук, аҕыйах ахсааннаах омуктары дагестанецтары да, ылан көрүөх. Кинилэр, ханнык баҕарар, үрдүкү эппиэттээх спортивнай үлэлэригэр, Олимпийскай чемпионнарын үлэлэтэллэр. Ол да иһин, ситиһиилэрэ эмиэ, спорт хайа баҕарар көрүҥэр, баһырхай. Ону, бары, истэ билэ сылдьабыт. Биһиги, бу сааһырбыт, олох бары кытаанах оскуолатын ааспыт, спортка үрдүкү ситиһии түөрүйэтин, методикатын, үрдүк таһымҥа баһылаабыт уонна ону практическай кыайыыларынан бигэргэппит дьоннорбутун, П.П.Пинигини, А.Н.Ивановы хайаан да үчүгэй дуоһунас биэрэн үлэлэтэн, кинилэр муспут баай билиилэрин, көрүүлэрин хайаан да, муҥ саатар олохторун бүтэһик сылларыгар, биһиги спортивнай салайааччыларбыт, тренердэр туһаналлара, суруналыыстар суруйан- бичийэн хаалларар, ытык иэспит уонна хайаан да, булгуччу наада. Мин бу үс Олимпиец саастыылаахтарым да, бииргэ оонньообут дьонум да быһыытынан, олус үчүгэйдик билсэр, хардарыта ытыктаһар доҕотторум. Кинилэр, хас биирдиилэрэ Айсен Сергеевичтыын олус үчүгэй итии, доҕордуу сыһыаннаахтарын эмиэ билэбин. Онон, саҥа Ил Дархан, Айсен Сергеевич Николаев, мин бу этиибэр болҕомтотун уурарыгар уонна историческай хамсатыылаах дьаһаллары ыларыгар, бүк эрэнэбин.

    Этиим бүтэһигэр, аан дойдуга көҥүл тустуу сайдыытыгар, олус элбэх үтүөлээх, биһиги П.П.Пинигиммит тренерэ, Георгий Бураков этиитин санатыым: "Роман, Александр Иванов туһунан суруйууну саҕалаабытыҥ наһаа үчүгэй, ол эрээри, наһаа хойутаабыккыт. Александр Николаевич туһунан, олох эрдэттэн, суруйуулар, видиоустуулар, фотолары хомуйуу оҥоһуллубут буолуохтаахтара, ол кэлин даҕаны, көҥүл тустууга эдэр ыччаттары иитэр-үөрэтэр үлэҕэ, наһаа элбэҕи биэриэхтээҕэ, эн, кини туһунан хаһан да суруйан бүтэриэҥ суоҕа, ол курдук, кини олус киэҥ, дириҥ билиилээх. Тустуу, инникилээн иһэр, ким да өссө айа, билэ илик түөрүйэлэрин билэр, кыһыл көмүс саппааһын, бэйэтин кытта тустан бүтээт, олоччу илдьэ барда,-- диэбиттээх.
    Дьэ, бу иһиттигит аан дойду ааттаахтара чулуулара ымсыырар күндү матырыйаалын биһиги "Чулуу",--сахаларбыт тааҕы таах тэпсэ, быраҕа сылдьабыт. Бу аата хайдаҕый ? сайдыы дуу, кэхтиидуу ?

    , *УоТ "Сомоҕо күүс" чилиэнэ*
    *АРАМААН ДЬӨГҮӨРЭП.*

    *Нам сэлиэнньэтэ, 04.12.2018 с.*

    0
  • 123
    5 декабря  

    Кикбоксинг результат стабильнай, чэпчэки атлетикаҕа баарбыт, гиревиктар көрдөрүүлэрэ үчүгэй.

    0
  • Местный
    5 декабря  

    Тустуу ханна сүттэ..?

    0
    • мс
      6 декабря  

      Роман,надо подготовить коллективное письмо новому президенту борьбы Саха, вручить через официальных органов власти и опубликовать в печати.

      0
  • Роман
    6 декабря  

    Тустуу сайдыытыгар күлүк көстүүлэри киһи өссө да элбэҕи аҕала олоруон сөп. Ити коллективнай сурукка кимнээх илии баттаһаллар ?

    0
  • Мас Мэхээлэ
    6 декабря  

    Үрдүк ситиһии сүппүтэ ыраатта. Барыта харчы эрэ тоһуйта сылдьар дьон үлэлиир буолан , ситиһиилэр сүттүлэр. Үлэлиир кыахтаах киһини чугаһаппаттар , холобур Александр Иванов - Пехлеван үлэлиирэ буоллар , дьиннээх ситиһии кэлиэ этэ. Билиҥҥи тренердэр туста бардахтарына наар 5 иһигэр киирбит киһи диэн толкуйдара . Эбэһээт бастыыбын диэн суох. Оннук дьонтон туох ситиһии кэлиэй.

    0
    • Harbis
      6 декабря  

      Мас Мэхээлэ, Пехлеваннаан бутуе да этигит сеп буолуо. Саастаах киьини сынньатын, кыратык эмэт ытыктаан. Эргитэн а5ала а5ала ахта турдаххыт бэйэ5ит да сылайбаккыт да.
      Эдэр эрчимнээх элбэх буолуо, улэлиэзтэрэ!

      1
  • сэмэй
    6 декабря  

    Дьон улэлиэхтэрин наада. О5олорун, дьиэлэрин-уоттарын корунуохтээхтэр. Спортаан оонньуу сылдьан 30 саас кэнниттэн таах уулусса5а туран хаалыахтарын соп. Онон о5олор ойдорун-санааларын буккуйуман. Уорэнэн улэлээх буолаллара, дьиэ-уот тэринэллэрэ быдан туьалаах. Спорду олох да тохтотуохха наада. Мас тардыытын бюджет суотугар олимпийскай оонньууларга анньа сатыыллара олох туьата суох дьыала. Тугу эрэ кыммыт эрэ киьи диэн. Аан дойду чемпионатын барытын саха сирин бюджета уйуммут. Спорстменнар кэлэр-барар, аьыыр-сиир, утуйар-сынньанар ороскуоттара барыта толоммут.

    0
  • Мас Мэхээлэ
    6 декабря  

    Үрдүк ситиһиилэр баар этилэр. Билигин суох. Биир соҕотох Лебедев аҕыйах сыл бүөлүү сырытта. Сөптөөх дьаһаныы суох. Балайда элбэх харчы көрүллэ сырытта да , туһата суох. Наар үллэстии айдаана.

    0
  • Орто-дойду
    6 декабря  

    Төрүт үгэстэртэн тэйэн мөлтөөтүбүт.

    Коллекивизация, омукпут чөл олоҕун алдьатан саҕалаабыта. Уон араас омук кэлиитэ, саха ынаҕын эһии, сиртэн тэйэн, куоракка дьулуһу - ити барта омукпут олоҕун сатарытар.

    Төрдүлээх, силистээх, ыраас хааннаах - ол чөл олохтоох, ол бөҕө санаалаах.

    0
  • Harbis
    6 декабря  

    Кырдьык да5аны Лебедев кэнниттэн молчок эбит батта!

    0
  • Олоччу аах эптим.
    6 декабря  

    *ТАРҔАТ.*
    *ТОЛКУЙДАА.*

    *ҮРДҮКҮ СИТИҺИИЛЭР** *ТОҔО СҮТТҮЛЭР?*

    Саха омуга,-- диэн ахсаан өттүнэн аччаан, өй-санаа да өттүнэн аһара буомуран эрэбит, ээ, бадаҕа...
    Ол, олоххо, үлэбит- хамнаспыт бары тэрээһинигэр, эмиэ, дьэҥкэтик көстөр буолла. Кими эрэ олоххо, үлэҕэ туох да ситиһиитэ суох, халы-мааргы дьону, ким эрэ интэриэһигэр тойон оҥостон баран, онно, аһара сүгүрүйүү, кэлин, биһиэхэ муода буолла.
    Онтон, олох олоруу, үлэ-хамнас ньыматын баһылааһын, үлэ үтүө үгэстэрин үөрэтии, бастыҥна, үрдүккэ тардыһыы, диэн өйдөбүлгэ сүгүрүйүү, ис иһигэр киирдэххэ, биһиэхэ, улаханнык мөлтөөтө. Бэл диэтэр, оҕо ыччат дьоммутун, урукку дьыллар улаҕаларыттан, былыргы дьыллар мындааларыттан, түҥ былыргы үйэлэртэн, үгэс оҥостон, илдьэ кэлбит, баар суох, саамай аһыыр аспытын, таҥнар таҥаспытын биэрэр, симэхпитин- киэргэлбитин оҥостор, сүөһү иитиититтэн, тэйитэн тэйиттибит.

    Олохпут укулаата, тылбыт өспүт, култуурабыт, итэҕэлбит олоччута, биһиэхэ, сүөһү иитииттэн төрүөттэнэр. Туох баар оҕо сылдьан үлэлээбит, оҕо буолан оонньообут, үөрбүт-көппүт, оттообут- мастаабыт ходуһаларбыт сэтиэнэҕинэн саба үүнэн, бөҕүнэн, сыыһынан бүрүллэн, киһи көрүөн саллар, дьулаан хартыынатыгар сир дойду кубулуйда. Хаһан эрэ манна, саха ыччата, оттоон- мастаан, үлэлээн-хамсаан, олоххо, үтүөҕэ, үрдүккэ-кэрэҕэ тардыһыы улахан оскуолатын ааһара. Сай-сат,- диэн былыргы сээркээн сэһэнньиттэрин, ытык кырдьаҕастарын ыллыктаах сүбэлэринэн, үлэ араас ньымаларын баһылаан, үтүөҕэ-кэрэҕэ тардыһан, сүөһү ас ииттэрэ. Саха киһитин спортка да ситиһиилэригэр планета чулуута аатырарыгар, бу ходуһалар, үрэхтэр сэкилэрэ, үлэ араас уустук ньымаларын баһылааһыҥҥа, эти-хааны эрчийиигэ, аан бастакынан, саха киһитигэр тирэх, өйөбүл буоллахтара. Дьэ, олохпут укулаатын бу сүрүн көрүҥэ-сүөһү иитиитэ, биһигини, аҕыйах ахсааннаах норуоту спортка, култуураҕа аан дойду таһымыгар, бэйэтэ туһунан суоллаах-иистээх сүдү омук сорҕото буоларбыт бэлиэтэ, үрдүкү ситиһиилэри ыларбытыгар көмөлөстөҕө. Ол иһин, саха киһитэ аһара тулуурдаах, муударай, эт-хаан өттүнэн улахан сайдыыны биэрэр, көҥүл тустууга саха санаабатах, үөйбэтэх-ахтыбатах үрдүкү ситиһиилэрин ситистэҕэ.

    Наһаа уһуннук арааһы дойҕохтообокко, туруорсар боппуруоспар быһаччы киириим.

    Биһиэхэ саха киһитигэр саамай ыарахан кэмигэр, ааспыт үйэ саҥатыттан гражданскай сэрии, репрессиялар, Гитлер сэриитэ, сут-сутурҕан сылларыттан, санаата санньыйан, бүк түһэн олордоҕуна, үрдүккэ, кэрэҕэ кынаттаабыт, үтүө үгэстэргэ, улахан кыайыыларга угуйбут, уһугуннарбыт норуот дьиҥнээх тапталын ылбыт көҥүл тустуубут тоҕо уота-күөһэ симэлийдэ?

    Эмискэ көрүүгэ, судаарыстыба, спорт бу көрүҥэр, үп бөҕөтүн ороскуоттуур, тутуу бөҕөтүн ыытар. Аан дойдуга бастыҥынан аатырбыт стадионнар, спортзааллар, биһиги улуустарбытыгар, куораттарбытыгар, ыччаты иитиигэ, үлэлии аҕай тураллар. Анал үрдүк үөрэхтээх тренердэр, спортивнай үлэһиттэр, врачтар, учуонайдар оҕолорбутун иитэллэр. Адьас эмискэ көрүүгэ, бука барыта баар курдук. Киһи, дьиҥэр, итини көрөн туран, тыл да таһаарыа суох курдук, оҥостуу тэрээһин дьиҥэр баар. Онтон ситиһии? Ситиһиибит ханна баарый?
    Ханна баарый үйэ аҥарынааҕы ситиһиилэрбит? Биэс уонча сыллааҕыта аан бастаан, Олимпийскай чемпионнаммыт чаҕылхай, үөрүүлээх чаастарбыт тоҕо биһиэхэ хатыламматтарый ? Ханна баалларый, саҥа эдэр Олимпийскай чемпионнарбыт? Син балачча уһуннук кэтэстибит, ол эрээри, балаһыанньаттан тахсар сөптөөх тэрээһини, түмүгү оҥосто иликпит. Ол да иһин, баҕар, сорохтор этиэхтэрэ: "Аата бу да оҕонньор",--диэн сүөлүргүөхтэрэ да буоллар, санаабын син биир, этэргэ сананным.

    Биһиэхэ туга да, ханнык да ситиһиитэ суох сылдьан, сиэрэ суох аһара улуутумсуйуу, киэбирии, мэйии эргийиитэ таҥнары тарта. Тугу да дьаалыйбат, ытыктаабат, ханнык да кэрэҕэ үрдүккэ сүгүрүйбэт буоллубут.

    СААМАЙ СӨҔӨРҮМ, БУ ОРТО ДОЙДУГА, САХА КИҺИТЭ СААМАЙ ҮРДҮК КӨРДӨРҮҮНҮ СИТИСПИТ, ПЛАНЕТА СААМАЙ БАСТЫҤЫНАН ААТЫРБЫТ, АТЫН САЙДЫЫЛААХ УЛУУ СУДААРЫСТЫБАЛАРГА ТАҤАРАҔА ТЭҤНЭНЭР ДЬОММУТУН, ОЛИМПИЙСКАЙ ЧЕМПИОННАРБЫТЫН ОННООҔОР, КУР ТҮҮ КУРДУК ҮӨҔЭРГЭ, ААННЬА АХТЫБАТ БУОЛАРГА ЫЧЧАППЫТЫН ҮӨРЭТТИБИТ.

    Бу иэдээни, биһиэхэ буолан баран, итинник тиэрэтэ, айыылаах-харалаах өттүнэн буолар буоллаҕа. Аҕыйах ахсааннаах кыра омуктарга, итинник майгыбыт, сиэрэ суох баламат, хараҥа быһыыбыт аһара улахан сэттээх- сэлээннээх буолара буолуо. Буолла да быһыылаах,-- диэн киһи тоҕо эрэ дьиксинэр кэмнэрэ кэллэ. Тоҕо эрэ тардына, сэрэнэ түспэппит сүрэ.

    Бу маннык быһыы, биһиэхэ, кимнээх өттүлэриттэн тахсарый? Бил баһыттан сытыйбыт дииллэринии, бас-көс дьоммутуттан, баһылыкпытыттан Е.А.Борисовтан саҕалаан, спорду салайар үлэһиттэрбит, тиэр-маар буолууларыттан саҕаланна: "Дьөгүөрү эмиэ тоҕо аҕынна",-- диэн сорохтор этиэххит, ол эрээри, олоххо баар кырдьык. Кини Олимпиецтары түһэрэ сатаабытын туһунан анегдот, норуокка тарҕаммытын билэбит эбээт, бука бары. Ол да иһин, сыалай Ил Дархан өйөбүллэммит, бэл көҥүл тустуу тренердэрэ, Олимпиеһы түһэрэн, үөрэтэр оҕолоругар кэпсииллэрин, оҕолорбут норуокка эмиэ тарҕаталлар. Ол Олимпиеһы иитэбин,-- дии туран, Олимпиеһы үөҕэр тренер, ыччат дьоҥҥо буортулаах эрэ өттүнэн дьайара, кимиэхэ баҕарар өйдөнөр ини. Мюнхеннааҕы Олимпиада геройун Р.М.Дмиртриевы сэттэ сыл, Монреаллааҕы Олимпиада муҥур кыайыылааҕын П.П.Пинигины икки сыл, үлэтэ суох сырытыннарар "Сүдү" салайааччылардаах дьоммут, сахалар. Саха норуотугар, эттэрин-хааннарын сиэртибэлээн, аҕалбыт сүдү улахан кыайыыларын иһин, итинник махтанар, сыһыаннаһар, сытыйбыт салалталаахпыт, "Улуу" сахалар. Итинник хабараан сыһыаны, бээрэ, бу дьоммут тулуйан олороллоро, сылдьаллара да, аҥаардас бу кинилэр, чахчы модун булгуруйбат, модьу дьон, буолалларын кэрэһэлиир. Саҥарбаттар, айдаарбаттар, сэмэйдэр. Аҥаардас манна да көстөр, кинилэр кимиэхэ да тэҥнэммэт, "Улуулара, чулуулара". Ол эрээри, кимиэхэ баҕарар өйдөнөр, кинилэр, ис дууһаларыгар төһөлөөх улахан хомолтону, абарыыны тулуйа сылдьалларын, оннооҕор чугас доҕотторугар, биһиэхэ, биллэрбэт, чахчы да, кытаанах дьон эбит. Олимпиецтар диэх курдук. Дьиҥэр, кинилэр, биһиги курдук боростуой дьон эбитэ буоллар, итинник аана суох атаҕастааһыннартан тэптэрэн, арыгыһыт, араас да, буолан барыахтарын сөбө. Дьэ, итинник.

    Ханнык баҕарар үлэ, ханнык өйүнэн, санаанан саҕаланар да, түмүгэ эмиэ оннук буолар. Көрөргүт курдук, көҥүл тустуу спордун сайыннарыыга, үлэ бөҕө ыытыллар. Барыта харах баайан. Ситиһии суох. Төрүөтэ ити сытар.
    Салгыы маннык бардахпытына, ханна тиийэбит?
    Билигин көҥүл тустуу спорда Улуу тренер Д.Д.Коркин үөрэтэр-иитэр методиката, унньуктаах уһун сылларга анаан- минээн оҥостон туран алдьатыы түмүгэр, төрдүттэн үлтү сынньылынна.

    Улуу тренер Д.П.Коркин үөрэҕин билинэр, салгыыр дьон салалтаҕа да, тренердэр да ортолоругар, суох буоллулар. Ол түмүгэр ситиһии эмиэ оннук. Хаһан эрэ Д.П.Коркин үлэлиир оскуолатыгар, ССРС-ка биир кылаастан алталыы, ССРС чемпионнарын иитэрэ. ССРС диэн 15 союһунай республика уонна Москва, Ленинград куорат хамаандалара түмсэн күрэхтэһэр, улахан түһүлгэлэрэ. Оччолорго Россия чемпионата, диэн олох да ахсааҥҥа киирбэт, бэрики ахтыллыбат да чемпионат буолара. Ол биһиэхэ тустуу спорда олус күүскэ сайдыбытыттан оннук этэ. Билигин РФ- га миэстэлэһэр хайдах курдук ыараата. Ханна баалларый, саха Ньургун боотурдара? Сахалартан, ССРС оччолордооҕу албан ааттаах чемпионнарын санатар, модун ситиһиилэр? ССРС-ка бастааһын диэн, бу, сүрдээх үрдүк таһым. Холобура, ССРС с.м. диэни ССРС чемпионугар тэҥниир буоллахха: Бу оскуоланы саҥа бүтэрбит оҕону наука академигар тэҥнээбит курдук таһым. Наука киһитигэр тиийэн: "Бу научнай арыйыыны оҥорорго орто оскуоланы бүтэрбит оҕону ылаҕын дуу? Наука академига докторы ылыаҥ дуу",-- диэн талларар сүрэ бэрт буолуо дии. Онтон ССРС түмэр хамаандатыгар киирэн, Европа, аан дойду чемпионаттарын кыайыы, аһара үрдүк таһым. Онтон Олимпийскай оонньуулары, планета чулууттан чулууларын баһыйыы, биһиги курдук кыра мэйиилээх дьоҥҥо, төбөбүтүгэр да баппат, аһара улахан ситиһии. Саха киһитэ бу орто дойдуга олорорун тухары, история да кэрэһэлииринэн, ситиспэтэх үрдүк көрдөрүүтэ. Салгыы, маннык бүгүҥҥү курдук өйүнэн- санаанан салайтаран үлэлээтэхпитинэ, аны итинник чыпчаалга тиийбэппит чуолкай.

    Олох саҥалыыттан дьаһанан, саҥалыы өйүнэн, санаанан салайтаран үлэни--хамнаһы тэрийэр наада буолла. Олимпиецтарбытыгар сыһыаны уларытыыттан саҕалаан, спортка үрдүкү Олимпийскай идеалларга сүгүрүйүү үрдүкү салалтаттан, парламентан саҕалаан, спортивнай үлэһиттэргэ, тренердэргэ сыһыаны булгуччу уларытыахха. Саха киһитигэр, бастакы үрдүк үөрүүнү бэлэхтээбит Олимпиецтарбытыгар сыһыантан саҕалыыр, иитэр-үөрэтэр үлэҕэ туһалаах эрэ буолуо. Олимпиецтарбыт сааһыран эрэллэринэн, дьиэ кэргэттэригэр, оҕолоругар, урууларыгар сөптөөх өйөбүл көмө, болҕомто наада. Кинилэр ааттарынан уулуссаны ааттыахха. Музейдары, сквердэри оҥоруохха. Ол ыччаппытын иитэр-үөрэтэр үлэҕэ оруола олус үрдүк буолуо. Олимпиецтарбыт олохторун таһыма үрдүүрүгэр, эмтэнэллэригэр көмө наада. Ол инниттэн Олимпиецтарга көрүллүбүт стипендияларын, көрүллүбүт күнүттэн саҕалаан, индексациялыыр хайаан да наада. Р.М.Дмитриев аатынан уулусса баар буолуута, бу, наһаа үчүгэй. Бу иһин оччотооҕу куорат мээригэр, А.С. Николаевка, сиртэн халлааҥҥа диэри махтанар, сүһүөхтээх бэйэбит бокуһан туран, сүгүрүйэрбит сиэрдээх быһыы. Р.М.Дмитриев стипендиятын, олоҕун эрэллээх аргыһыгар, огдооботугар хаалларар, сиэрдээх быһыы буолуо. Улуу киһи ситиһиитинэн, оҕолоро-сиэннэрэ, саха норуотун маанылаах махталынан, туһаннынар эбээт.

    Олимпиецтар, П.П.Пинигин уонна А.Н.Иванов, дьиҥнээх норуот геройдарын, чахчы геройдар курдук тутан, олохторун уйгута тупсарыгар, үлэлэригэр, хамнастарыгар анаан-минээн болҕомтону, булгуччу, уурар наада. Кинилэр, аҥаардас саастарынан даҕаны, ытык сэттэ уон саастара буолан эрэр. Олимпиецтарбыт ааттарын олоххо, ханнык баҕарар үлэҕэ-хамнаска, наукаҕа үрдүкү ситиһиилэри ылыы сиимбэлин быһыытынан туһаныахха.

    Онон, бу ытык дьоммутун дьиҥнээхтик ытыктаан, бочуоттаан ыччаппытын үрдүктэн үрдүк, кэрэ идеалларга, кыайыылаах буолуу оскуолатыгар иитиигэ, биһиги ортобутугар билигин баар Олимпиецтары, тыыннаах эрдэхтэринэ, таба туһаныах тустаахпыт. Саха норуота, бу орто дойдуга айыллан, олох олорон, мантан ордук үрдүк ситиһиини ыла илик. Биһиэхэ, бүгүҥҥү кириисис кэмигэр, кинилэр ситиһиилэрэ, кыайыыга дьулуурдара, үрдүккэ, кэрэҕэ дьулуһууга угуйар сулус оҥоһуннахпытына, ыччаппытын олоххо иитиигэ, аҥаардас барсы эрэ биэриэҕэ. Бу спорт эйгэтигэр үлэлиир дьоҥҥо, кытаанах ирдэбил баар буолуохтаах. Олимпиецтары ылыммат, билиммэт спортивнай үлэһиттэри, тренердэри, кимиттэн да тутулуга суох, үлэлэриттэн, муус ураҕаһынан, үүртэлиэххэ. Оччоҕо эрэ, ханнык эмэ хамсааһын, саҥалыы тыыны киллэрии саҕаланыа.

    Ордугургуур, сайдыылаах элбэх Олимпийскай чемпионнаах диир, омуктарбытыгар, холобура, эмиэ биһиги курдук, аҕыйах ахсааннаах омуктары дагестанецтары да, ылан көрүөх. Кинилэр, ханнык баҕарар, үрдүкү эппиэттээх спортивнай үлэлэригэр, Олимпийскай чемпионнарын үлэлэтэллэр. Ол да иһин, ситиһиилэрэ эмиэ, спорт хайа баҕарар көрүҥэр, баһырхай. Ону, бары, истэ билэ сылдьабыт. Биһиги, бу сааһырбыт, олох бары кытаанах оскуолатын ааспыт, спортка үрдүкү ситиһии түөрүйэтин, методикатын, үрдүк таһымҥа баһылаабыт уонна ону практическай кыайыыларынан бигэргэппит дьоннорбутун, П.П.Пинигини, А.Н.Ивановы хайаан да үчүгэй дуоһунас биэрэн үлэлэтэн, кинилэр муспут баай билиилэрин, көрүүлэрин хайаан да, муҥ саатар олохторун бүтэһик сылларыгар, биһиги спортивнай салайааччыларбыт, тренердэр туһаналлара, суруналыыстар суруйан- бичийэн хаалларар, ытык иэспит уонна хайаан да, булгуччу наада. Мин бу үс Олимпиец саастыылаахтарым да, бииргэ оонньообут дьонум да быһыытынан, олус үчүгэйдик билсэр, хардарыта ытыктаһар доҕотторум. Кинилэр, хас биирдиилэрэ Айсен Сергеевичтыын олус үчүгэй итии, доҕордуу сыһыаннаахтарын эмиэ билэбин. Онон, саҥа Ил Дархан, Айсен Сергеевич Николаев, мин бу этиибэр болҕомтотун уурарыгар уонна историческай хамсатыылаах дьаһаллары ыларыгар, бүк эрэнэбин.
    Аны тустуу, диэн араас өрүттэрдээх туттуллар албаһа да элбэҕинэн аны биирдии албас оҥоһуллар барыйаана да элбэҕинэн аһара уустук спорт көрүҥэ. Итинник уустук спорт көрүҥэр биһиги элбэх дойдулар икки ардыларынааҕы спорт маастардаахпыт. Бу наһаа үчүгэй, ол эрээри бу дьоммутуттан эмиэ үрдүкү спорду тэрийэр "Улууканнаах" салалтабыт мөлтөҕүнэн барыларыгар кэриэтэ түптээх өйөбүл, кинилэри таба туһаныы мэлиссээй.
    Баҕар сорохтор этиэхтэрэ: "Биһиги Олимпиецтарбыт киин куораттарга эрчиллэн Олимпиец буолбуттара",-- диэхтэрэ Ылан көрүөҕүҥ Саха сирин үрдүкү мастерство оскуолатыттан ССРС үтүөлээх маастара буолбут дьэ, чахчы улуу тустуугу Василий Гоголевы ССРС үтүөлээх тренерэ Д.П.Коркин үлэтин сэкириэттэрин балачча баһылаабыт, уһуннук бииргэ үлэлээбит аҥаардас тустан ШВСМ чиэһин 15 сыл көмүскээбит киһини хаһан санаатылар үлэтиттэн үтүөх- батаах тутан баччааҥҥа диэри үйэлэрин тухары спортка тугу да ситиспэтэх "Улуу" үрдүкү спортивнай салайааччыларбыт өрөгөйдөөн аххан кэллилэр. Сүрдээх киэҥ холку киһи Баһылай сүөргүлээбиттии мүчүйэн эрэ кэбиһэр майгылаах.

    Маннык олох атын дойдуга сылдьар курдук үтүөх-батаах, буолар-буолбат үлэлээх Герман, Александр Контоевтар о.д.а олох кыһыл көмүскэ тэҥнээх аан дойду кылаастаах спорт маастардара үгүстэрэ адьас да атын эйгэҕэ сылдьаллар. Арай бу маннык үрдүк кылаастаах уонча уолу түмэн анаан-минээн бэйэҕит эрэ албастаргытынүөрэтиҥ,-- диэн баран көбүөргэ ыыталаан да кэбиспит киһи иэдээн күүстээх бөҕөстөрү киһи иитэн таһаарыа этэ эбээт. Итинник улахан көһөҥө, эҥинэ бэйэлээх өҥүнэн күлүмүрдээбит сомуруодактарбытын олох сатаан туһаммакка олоробут. Дьиҥэр бэртээхэй тэрийээччини туох баар муҥутуур үрдүк дьаһайар былааһы туттаран туран үрдүкү маастарыстыба оскуолатын Улуу Пехлеван-Александр Ивановка дьаһайтарбыт киһи даа. Төһөлөөх эрэ күүстээх өрө көтүү, үтүөкэн ситиһиилэр кэлиэ этилэрэй ? Хаарыаннаах үтүөкэн дьиҥнээх үрдүкү маастарыстыбаоскуолата буолуо этэй?

    Монулуогум бүтэһигэр аан дойдуга көҥүл тустуу сайдыытыгар, олус элбэх үтүөлээх, аан дойду тренердэрин эргимтэтигэр улахан абтарытыаттаах биһиги П.П.Пинигиммит тренерэ, Георгий Бураков этиитин санатыым: "Роман Романович эн Александр Иванов туһунан суруйууну саҕалаабытыҥ наһаа үчүгэй, ол эрээри, наһаа хойутаабыккыт. Александр Николаевич туһунан, олох эрдэттэн, суруйуулар, видиоустуулар, фотолары хомуйуу анаан-минээн оҥоһуллубут буолуохтаахтара, ол кэлин даҕаны, көҥүл тустууга эдэр ыччаттары иитэр-үөрэтэр үлэҕэ, наһаа элбэҕи биэриэхтээҕэ, эн, кини туһунан хаһан да суруйан бүтэриэҥ суоҕа, ол курдук, кини олус киэҥ, дириҥ билиилээх тустуу улууканнаах академига. Тустуу, инникилээн иһэр, ким да өссө айа, билэ илик түөрүйэлэрин билэр, кыһыл көмүс саппааһын, бэйэтин кытта тустан бүтээт, олоччу илдьэ барда,-- диэбитэ уонна хаарыан туох эрэ күндүттэн күндүнү малы тутан олорон мүччү тутан мэлийбит киһилии чахчы улаханнык абарбыт көрүҥнэннэ.
    Дьэ, бу иһиттигит аан дойду ааттаахтара, чулуулара ымсыырар, умсугуйар күндү матырыйаалын биһиги "Чулуу",--сахаларбыт тааҕы таах үлтү тэпсэ, үтүөх батаах быраҕа сылдьабыт. Бу аата хайдах хайдаҕый ? сайдыы дуу, кэхтии дуу ?

    , *УоТ "Сомоҕо күүс" чилиэнэ*
    *АРАМААН ДЬӨГҮӨРЭП.*

    *Нам сэлиэнньэтэ, 04.12.2018 с.*

    0
  • Маппый
    6 декабря  

    ССРС үтүөлээх спордун түөрт маастара баар дуо? Аа, сөп доҕор. Биһиги спортпут тойотторо бырахтарыылар эбит дии.

    0
  • Түмээс
    6 декабря  

    Туох да мунааҕа суох Улуу Пехлеваны ШВСМ муҥур тойоно оҥоруохха Гаай Баасканы онно замынан олордунар эбээт. Дьэ ити дьон үлэлиэ эрэ этилэр. Чтэһигэйдэрэ той харчыны баҕас дьэ чачы уорбаттар.

    0
  • Мас Мэхээлэ
    6 декабря  

    Мас Мэхээлэ, Пехлеваннаан бутуе да этигит сеп буолуо. Саастаах киьини сынньатын, кыратык эмэт ытыктаан. Эргитэн а5ала а5ала ахта турдаххыт бэйэ5ит да сылайбаккыт да.

    Александр Иванов билигин да кыахтаах . Кинини туоратан , туох да ситиһии суох. Олимпияҕа тиийэр суолу барытын ааспыт киһи. Кини эрэ билэр ..

    0
  • Ньургун
    6 декабря  

    ШВСМ ҥа Олимпиецтары туруоруохха баара. Үлэни тэрийиэ этилэр. Түмээс сөрү сөпкө этэр. Санааҕытын тустуу фанаттара этэн иһиҥ эрэ.

    0
  • Санаабын этэбин
    6 декабря  

    Ити чердонов диэн туохха наадалаах киһиний ? Биир кэм өрө тута сылдьаллар. Ити киһи биирдэ эмэ ссср , рф гимн ырыатын тэҥҥэ флагын таһаарбыта буолуо дуо ? Саарбахтыыбын..

    0
  • Пиэрибэйдээх
    6 декабря  

    Улуу Пехлеван, Василий Гоголев лаһырҕатан түһэн тустар дьон этэ. Ханна баарый билигин оннук тустуулаах дьон. Сөбүр бволлахтарына ШВССМ салайтаран мындыр өйдөрүн сүбэлэрин,амаларын туһаныахха буоллаҕа. Кырдьаҕаһы хааһахха хаалаан илдьэ сырыт, диэн баара дии. Хата тустуубут уһуктуо этэ.

    0
  • Чээкэ
    6 декабря  

    Ок кэпсэтэн силлиргэппиккит дуу? Сөпкө этэҕит.Оннооҕор ыраахтааҕы кырдьаҕас Кутузовы кэпсэтэн Наполеону кыайбыта.Биһиги УлууПехлеваны тоҕо туһаныа суохпытый? Гоголевтыын дьэ хата бэркэ үлэлиэ этилэр.
    ОЛ ХАРА ДУУ , МАҔАН ДУУ ТУСТУБАТАХ ДА КИҺИ ҮҺҮ ДИ.

    0
  • Тустуу фаната
    6 декабря  

    Хаһан эрэ Штыров саха тустуутун барытын Пинигинҥа туттаран баран , олипиец оҥороҕун диэбит. Ону Байбал сөбүлэспит. Онтон укаһа тахса илигинэ тиийэн хараны мантан бар , ыраах сырыт диэбит. Ону гуляев , беа эҥин буолан штыровка киирэн ол указ тахсыбатах. Арай онно Пинигин былааһы ылан , Иванов кыттыһан арааһа уолаттар тыас таһаарыахтаах этилэр. Пинигины айдаарбатын триумф туттарбыттара. Ол курдук бириэмэ бөҕөтө таах ааста. Беа федерация тойоно буолан өссө бууса ыһан барбыта. Лебедев аан дойду чемпиона буолбута , аҥардас ЭМИ үтүөтэ. Ону бары билэбит. Айсен тустууга сыһыана суоҕа көстөн кэллэ. Барыта эргэ , туһата суох дьоннору хаалларда

    0
  • Миитэрэй
    6 декабря  

    Оо, муҥун баҕаһын

    0
  • Эһээкий
    6 декабря  

    Бу кэпсэтэр Улуу Пехлеваҥҥыт, Василий Гоголевкыт дьэ чахчы улууканнаах бөҕөстөр. Билиилэрэ көрүүлэрэ сүрдээх буоллаҕа. Биһиги дьоммут кырдьык да ону тоҕо туһамматара эбитэй? Эмиэ тустуу авторитетын туһанан харчы эрэ эргитэр миэстэ оҥоһуннахтара. Аата айыырҕаабаттарын ыччаттарын үөһэ көтүтэр миэстэлэригэр саатар кыһамматтар эбит дуу ?

    0
  • Тустуу фаната
    6 декабря  

    Үрдүк ситиһиилэр баар этилэр. Хас да сыл ааста . Туох да ситиһии кэлбэтэ. Ким эрэ буруйдаах баар буолуохтаах. Тоҕо үрдүк ситиһиигэ баҕарбат буоллубут. Тоҕо саха омук аатын аан дойдуга ааттата сатаабат буоллубут. Харчы , массыына , күүлэй инники миэстэҕэ таҕыста. Тоҕо россия глав.тренерын истибэккэ Японияҕа күүлэйдии барабыт. Хас да сылга төттөрү быраҕылынныбыт. Бу билигин ити тустууну тула көтө сылдьар үрүҥ хара подделка тустууктар буруйдара.

    0
  • Спортсмен
    6 декабря  

    Мин санаабар урукку да тустууктар наһаа үчүгэй дьон буотахтар быһылаахтар,тоҕо диэтэр школа якутской борьбы 40-сыл тухары бэйэтин ааттаппатаҕыттан көрдөххө.Эбэтэр айылҕаттан мөлтөх дьон дэниэхпитин,мас тардыһыытыгар наһаа мөлтөх дьон буотах курдукпут дьи,уонна бааһынай да уолаттар биирдэ эмит 40 сылы быһа результат көрдөрүөхтэрин сөп этэ.Взрывной күүспүт суох ол иһин результат суох диэхпитин,кавказтар ол чааһыгар биһигиннээҕэр бытаан дьоннор.

    0
    • Bootur2017
      8 декабря  

      Спортсмен, тустууга бааһынайдар буолбакка тоҥус аҥардаахтар результат көрдөрөллөр.
      Биллэр тустууктар улахан аҥардара.

      0
  • Бааска
    6 декабря  

    Сөптөөх суруйуу курдук эрээри,урукку баһылыгы үөҕэн - билиҥҥи баһылыкка ньылаҥнаан, хайдах эрэ суруйуу быһыылаах.Наһаа кыһаммыт курдук гынан баран,арааһа дьону тиксиһиннэртиир,утарыта туруорар сыаллаах быһыылаах.Баҕар алҕаһыырым буолуо гынан баран- Арамаан Дьөгүөрэби итэҕэйбэппин.Суруйууларын ааҕар этим .

    0
  • Ньургун
    6 декабря  

    Биирдэ сыыһа өйдөөбөт буоллахпына Р.М.Дмитриевы сэттэ сыл биһиги дьоммут сирэн буоллаҕа буолуо үлэлэппэтилэр. Онтон табаарыһа Иван Ярыгин ыҥыран ылан ССРС эдэрдэргэ сборнай хамаандатыгар главнай тренер оҥостон туһамммыттара аххан. Бадаҕа онтон ССРС үтүөлээх тренерэ буолан кэлбттэ. Сахалар оннук улуу дьоннорун тэпсэ сылдьалларынан хата Геннис рекотдугар киириэхтэрин сөп эбит. Дьэ аатыран аатырабыт ээ оччоҕо. Куһаммытынан да буоллар.

    0
  • Каака
    6 декабря  

    Оннук онон Улуу Пехлеваны туһаналлара саарбах. Сахаҕа улуулар наадата суохтар.

    0
  • Ньургун
    6 декабря  

    Эс ама сүрүн.

    0
  • Киһи ону маны истэр ээ..
    6 декабря  

    Пехлеван үлэлээтэҕинэ эрэ туох эрэ тыас тахсыа. Ити хара сааскаттан явно ордук буолуо. Беа Коркины билэбин 2 эрэ разрядтаах этэ диэн баран 1 разрядтаах киһини главн.тренер анаабыт. Анекдот болбатах дуо. ? Тэҥнээбит да киһитэ баар..

    0
  • Спортсмен
    6 декабря  

    Кырдьык Коркин наар сатыы хаамар идэлээҕэ үһү,онон взрывной хамсаныы кистэлэҥин ис иһиттэн билэр да буоллаҕына көҥүлэ эбит.Билэр да буолан оҕолорун үрдүк таһымҥа таһаарбыт буолуон сөп эбит.Только оннук хамсаныыны ис иһиттэн билэр дьон 100 сылга биирдэ төрүүллэр.Ол дьонтон дьоҥҥо кыайан бэриллибэр дар диэтэхпинэ олох сыыһа буолбат диэххэ наада.Тоҕо диэтэр коркинҥа эрчиллибит уолаттар атын оҕолрго кыайан 40 сылы быһа тиэрдибэтэхтэрин көрдөххө.

    0
  • Охоноон
    7 декабря  

    Арыгы, табах,пиибэ, наркотик. Манна кока кола, суши муши араас суьурдэр омук дьаабытын эбин. Экология иэдээнэ- радиация, орустэр суьуруулэрэ.
    Ити барыта генетическай таьымна охсор.
    Торуох тоннор. Сахалыы эттэххэ.Улахан глобальнай проблема. Ону Иванов, Петров, Сидоров тохтоппоттор.

    0
  • Аба
    7 декабря  

    БЕА саха тустуутун тобуктатан баран атын федерация5а курээбитэ, эбиитин саха тустуутун, ыалдьааччыларын , норуотун репутациятын аан дойдуга унту туhэрбитэ. Ол кэнниттэн Дагестаннар кэлэллэрин тохтоппуттара

    0
  • Миитээ
    7 декабря  

    БЕА тугу тэрийэр да харчы эрэ
    тоһутар айдаана. Ол иһин барытын ыһан тоҕон алдьатан барда. Бэл тустууну бүтэрдэ. Беаҕа үлэлээбит диэн буолла да үүрүллэрэ наада. Улуу Пехлеванны ханнык эрэ Хара Сааскаҕа тэҥниигит дуу!!

    0
  • Тыа уола
    7 декабря  

    Охоноон сөпкө этэр. Аһыыр сиир аспыт уларыйда. Билиҥҥи оҕо уҥуоҕа уһаата, ол гынан күүһэ мөлтөөтө. Бэйэ теплицатын оҕурсута уонна химияламмыт кэлии оҕурсу курдук холобурдуохха сөп. Бастакыта кыра, ол гынан минньигэс, иккиһэ улахан, ол гынан сымсах. Ону тэҥэ тыаҕа илии хара үлэтэ суох буолан эрэр. Барыта механизация. Илиинэн от охсуу суох, илиинэн кыраабыл, мас суоруута, от тордуохтааһына, балбаах оҥоруута, ойбон алларыыта,,мас хайытааһына, мас көтөҕүүтэ, күөлтэн биэдэрэнэн уу баһыыта, бугулу илиинэн таһыы, оту атырдьаҕынан кэбиһии, сатыы оскуолаҕа кэлии барыы, хаарынан бырахсыы, сылгы-ынах хаппыт сааҕынан сэрии, моҕотойу эккирэтии, тииккэ үөһээ ыттан тахсыы, сөтүөлээһин, сир аһын хомуйа ыраах сатыы хаамыы, ынах хомуйуута, сылгы аһатыыта уо.д.а.бүппэт тыа үлэттэ билигин олох суох буолла...Оҕолор киэһэ 5-6 чааска диэри үөрэнэллэр. Сорох оҕолор 7 чааска бүтэллэр. Дьэ, уонна хантан үчүгэй доуобуйа кэлиэй? Манна ол аһыыр аныгы астары эбэн кэбис...

    0
    • 123
      7 декабря  

      Тыа уола, былыргы методика, билигин таһым уларыйда, американецтар курдук дьарыктаныахха наада. Оскуолаҕа үчүгэйдик тустан, дьарык барыта функционалка, күүс өттө буолуохтаах, тыа үлэтэ характеры эбэр, ол гынан баран күүс, выносливость өттүгэр кроссфитка хантан тиийиэй. Билиҥҥи оҕолор улааттыннар ээ, биһиги наар кыра эрэ ыйааһыны эккирэтэн тахсабыт. Улахан ыйааһыннаах тустууктар баар буоллахтарына туох куһаҕаннааҕый.

      0
  • Кырдьаҕас
    7 декабря  

    Беа диэн улахан алдьатыылаах киһи кэлэн барда. Кини сыстыбыта барыта банкрот.

    0
  • Каака
    7 декабря  

    Оо, барыта тобук

    0
  • Бааска
    7 декабря  

    Оннук ээ, кытаатын буруйу барытын Е.А.Борисовка түһэрэн иһин.бэйэҕит тугу оҥордугут,туох күттүөннээҕи?

    0
    • Дьэ оннук
      7 декабря  

      Бааска, беа дьонун барытын туораттылар , сорохторун хаайдылар. Бэйэтэ халыҥ харчынан сф нэһиилэ миэстэ атыылаһан саһа сылдьар.

      0
  • клеб
    7 декабря  

    Спиридонов игин мэьэйдээн уоллаттар урдук ситиьииллэрэ суох ,Лебедев тустар эрдэггиннэ онно Кини мэьэйдэспэт этэ от иьин ситиьии бэгэ буоллара

    0
    • Ол бу араас
      7 декабря  

      клеб, тугу кэпсээтиҥ.?

      0
      • клеб
        7 декабря  

        Ол бу араас, ол Кини саьа куотта сылдьарын кжпсиирин ,ол иьин наар кэттээн тусталлар , психология эттуннэн олох мэлтэх советник

        0
  • Лэппэй
    7 декабря  

    Оо бу үөдэттэр, ону-маны баллырҕаһан, киһи кэлэйиэх... Киэҥ халлаан кыыллараҕыт, дьэ. Тылбыт диэн тыллаһа, саҥабыт диэн саҥара олороохтуугут ээ, туох да киһи иилэн ылар күттүөннээх, дьоһуннаах, кэскиллээх, ыллыктаах этиини көрбөтүм. Бэйэ бэйэни үөхсүү, түһэрсии, сорохтору арбааһын...

    0
  • Айсиха
    7 декабря  

    Лэппэйи арбыырбыт дуу? Олимпиецтардааҕар баҕас лаппа ордук киһи кэллэ арааһа. ШВСМ ҥа директор оҥостуохха.

    0
  • буолар да эбит
    7 декабря  

    оннук

    0
  • Бааска
    7 декабря  

    Кини дьоно,биһиги дьоммут дии сылдьан үрдүк ситиһиилэри күүппэппит буолуо.
    Ким киһититтэн тутулуга суох, дьиҥнээхтик үлэлиир эрэ дьону өрө тутарбыт буоллар.атын суол суох .

    0
  • Һөөпөөн
    7 декабря  

    Туох да мэккиэрэ суох Улуу Пехлеваны кэпсэттинэр. Сөбүлэстэр кини бэрт буолуо эбит. Итинник улуу дьонунан тамнааттанар дьэ сүрдээх сахаларбыт.

    0
  • Сунтар уола
    7 декабря  

    Саҥа министр тустууга сыһыана суох киһи. Айсен эмиэ. Ивановы кинилэргэ сыһыаран үлэни ирдиэххэ. Пинигин тустууттан тэйтэ быһылаах Гуляев баһылыктаах ил түмэн спорт комитетка адьас киирбээппин диэбит диэн баара. Киниэхэ харчыны эргитэр эрэ миэстэ наада быһылаах.

    0
  • Толкуйдааҥ
    7 декабря  

    тустууга застой буолбутун сана билбит дьон курдук суруйа5ыт, застой буолбута быдан ыраатта, соготох Лебедевынан хаххалана сылдьыбыппыт уонтан тахса сыл ааста, ол тухары туох да результат суох,
    "Ба5ар ытан кэбиhиэ" дии дии бэрээмэ 30-лыы туох да бэлэмэ суох киhини Россия чемпионаттарыгар соhо сатаа да сатаа - хантан ытыай иитиитэ суох саа?
    Уонна дьэ кэлэн соhуйабыт - то5о результат суо5уй диэн?
    Кыра саастарыгар биhиги о5олорбут билигиг да5аны атын регион о5олоруттан хаалсыбакка тусталлар ээ, оттон юниортан улахан дьонно коhоллоругэр дьэ ыарахаттары корсоллор, ол аата средней звено тренердара син база биэрэллэр диэн санаа киирэр, оттон урдуку мастерство биэрэр тренердарбыт уже молтохтор - ол иhин бачча сыл тухары туох да результат суох (Лебедевы аа5ыман, кини Красноярскай тренердар итиллээчилэрэ).
    Олимпиецтарбыт кыайылара уhуйээн буолара чугаhата - оннук ыраатта саха тустуга олимпиада курдук улахан туhулгэни кыайбата5а.....онон Улуу Пехлеваны главнай тренер оҥорор саамай сөп.

    0
  • Тыа уола
    7 декабря  

    Американецтар диигит...онтон кинилэр хаарга сүүрэн, тииккэ хатаастан, ууга харбаан, араас ыарахан таастары көтөҕөн дьарыктаналлар. Өйдөөтүгүт ини, ити урукку сэбиэскэй саҕанааҕы биһиги өбүгэлэрбит дьарыктарын арыый саҥардан биэрбиттэр. Мин убайдарым, билигин ГТО 15 саастаах оҕолор быраҕар 150 гр,ыйааһыннаах мээчиктэрин 125 миэтэрэ кыыратар этилэрэ, икки 32 кг гиирэлэри холбуу тутан үөһээ анньаллар этэ, сөтүөлүүр сиргэ ырааҕы ыстанан 5 м.тахсаны түһэллэрэ. Көҥүл тустууга да, хапсаҕайдаһан да ситиһиилээхтэрэ, бу анал дьарыга суох сылдьаннар. Бу аҥардас ити оҕо сылдьан оонньообут көрүлээбит хамсаныылара буолаллар. Кинилэр эрэ буолуо дуо, билиҥҥи 55-60 саастаахтар бары да кыаналлара үчүгэй этэ. Ханнык да американец кроссфит киһитэ биир күннээх илиинэн от охсуутун тулуйара саарбах.

    0
  • хм
    7 декабря  

    БЕА диэн hордоммут салайааччы буо, тугу ылыспыта барыта косяк, ыhыллыы-то5уллуу, уп бе5е халлааца кетуу. Саатар тустуубутун аптырытыатын куускэ туhэрэн баран сааттаахтых дьугулэйдэ

    0
  • Камазист
    7 декабря  

    Бары сыыһа суруйаҕыт. Тустуу урут тоҕо сайдыылаах этэй?
    1. Хас дэриэбинэ аайы тустуу секцията баара. Бокса да суох, ох да суох, плавание да суох, теннис да суох. Тустуу эрэ! Оҕо 80% тустуунан дьарыктанар этэ. Массовость баар этэ атыннык эттэххэ.
    2. Урукку оҕоҥ планшета суох, компьютера суох, телевизорга биир канал баар онно да мультик суох. Аны ыал аайы ынах сүөһү, оһох оттуута,балбаах соһуута-ол эбэтэр бу оҕоҥ күн аайы хара үлэҕэ эриллэр. Оонньуур буоллаҕына таһырдьа эрэ оонньуур-хамсанар, сүүрэр көтөр.
    3. Урукку оҕоҥ билиҥҥи оҕолордооҕор быдан үлэһит.(конечно бары буолбатах)Тустуу диэн бэйэтэ үлэ буоллаҕа дии. Үлэһит киһи ордук тустар.
    4.Билигин дэриэбинэлэрбит дэлби эһиннилэр, ыраах дэриэбинэлэр кураанахтар. Киһи бары куораты былдьаһар. Чэпчэки олоҕу. Улахан тустууктарбыт бары дэриэбинэ оҕолоро этэ ээ! Үлэ бөҕөнү үлэлээбит, барыны бары сатыыр оҕолор этэ!

    Билиҥҥи кэм оҕолорун куһаҕаттар диэбэппин, оннук кэм кэллэ диибин. Урбанизация, цивилизация, оннук маннык сайдыы - ити барыта тустууга туох да үчүгэйи аҕалбат.
    Аны туран билигин оҕоҥ дьарыга элбэх, ол курдук спорт араас көрүҥэ, үөрэх араас көрүҥэ, эбиитин телефон,компьютэр, телевизор. Дэриэбинэ кэхтиитэ эмиэ мөлтөттө тустуубутун.

    Көрүҥ, мин эппитим бу билигин баар суол.

    Хайдах быыһанабыт?
    Мин санаабар, оскуолаҕа университекка колледжка тустууну обязательнай предмет курдук киллэриэххэ сөп. Онтон уже селекционнай үлэ ыытан саамай талааннаахтары талан ылыахха сөп.
    Ол талыллыбыт оҕолоргун дьэ иитиэххэ наада.интэриэс тардан эҥин иитиэххэ сөп, холобур премия биэрэн чемпионнаатахха

    0
  • Камазист
    7 декабря  

    Билигин главнай тренеры уларытан туһата суох. Уровень оннук буо, конкуренция суох тустууктарга. Шадрин билигин да лидер сборнайга! Тугу этэрий ити? ТУСТАР КИҺИ СУОХ. БҮТТЭ.
    Онон тренер уларыйыыта, чердонову ууратыы, эверстову анааһын тугу да биэрбэт!

    0
  • Дьэ буолар да эбит
    7 декабря  

    Эверстовы главнай тренер оҥоруохха диэн ким да эппэт ээ. Балыынка соҕус киһи буоллаҕа. Биһиги Александр Иванов билиитин , опытын туһаныахха диэн этэ сатыыбыт. Олимпиадаҕа реально тустубут киһини. Ираны тэпсэн ааспыт киһини. Эн ити камазист , камаз курдук дар акаары эбиккин.

    0
  • Бааска
    7 декабря  

    Олимпиец буолла да улуу тренер буолуохтаах диэн сыыһа. Оннук хаһан да буолбат.Коркин курдук киһи наада,аны төһө да мэнэрийин- кини курдук улуу үйэҕэ биирдэ төрөөтөҕүнэ баһыыба.

    0
  • Көөтүүн
    7 декабря  

    Кэбис уолаттар дардаабакка кэпсэтиҥ. Улуу Пехлеван улахан үрдүк култууралаах киһи дииллэр. Аны маны киирэн ааҕан саакка барыахпыт. Иэдээн дии.

    0
  • Аат
    7 декабря  

    Пехлеван диэн мухачтарга аат инэрбэттэр, тяжтарга эрэ

    0
  • Тыа уола
    7 декабря  

    Пехлеванынан Ираннар бэйэлэрэ билиммиттэрэ...Тыһыынчанан көрөөччү ортотугар (ол кэмҥэ көрөөччүлэр таах тоҕута тырыта тыытан кэбиһэр кыахтаахтара) сэттэ иран бөҕөстөрүн лапаахыларынан уурбутун кэннэ, полициялар куттанан кутуйах хороонун кэҥэтэ турбуттар.

    0
  • Кырдьаҕас
    7 декабря  

    Xаһан коллективнай сурук суруллар. Министр аатыгар .илии баттыыбын. Александр Иванов баай опытын , билиитин туһанан саха тустуута дириҥ кризиска киирбитин таһаарар кыахтаах кини эрэ баар. Пинигин тустууттан бүттүм , Гуляевы кытта үлэлээбэппин диэбитэ. Ил Түмэнҥэ. Онон олимпиада да билэр билигин Улуу Пехлеван эрэ хаалла.

    0
  • Кэпсээн этэ
    7 декабря  

    Ол иранецтарын ааттара суох этэ. Уонна соготогун сэттэ Иранеьы кытта хайдах тустар круговой система дуо туорааьына суох

    0
  • Спортсмен
    7 декабря  

    Иванов кыайан эрчийбэт,киһини эрчийэр уопсайынан ыарахан.Хамсаныы тонкостьтара элбэҕэ бэт ,ону барытын билэрэ эбитэ буоллар уже почеттаах тренер буолбута ырааппыт буолуо этэ.

    0
  • Дьэ дьаабы
    7 декабря  

    Бу явно хара сааска дьонноро суруйбуттар. Тустууну билбэт киһи , хайдах ссср сборнайын чилиэнин , олимпиада иккис призерын итинник диэххэ сөбүй. Арааһа эмиэ камазист суруйбут быһылаах.

    0
  • Тыа уола
    8 декабря  

    Иванову, Эрцеган мээнэҕэ , эталон борьбы диэбэтэҕэ буолуо. Борец будущего, борец, на которого равняться не кому, его приемы и броски неповторимы диэн оччотооҕу кэм спортивнай журналистар, көрөөччүлэр, спортсменнар эппит тыллара. Биһиги көрбөтөх буолан билбэппит. Онон баар суох олимпиец киһибитин араастаан саҥаран бүтүө да этибит...

    0
  • Moxulu
    8 декабря  

    так, как борется Александр Иванов, будут бороться в 21 веке! - диэбит этэ Милан Эрцеган. Итинник урдук сыанабылы ылбыт бэгэс сахалартан суох!!!
    Мин санаабар сахалар кэнники спортка, ол иьигэр тустууга результат суох буолбута баай дьоммут суогуттан быьыылаах. Восточнай атыы эргиэн менталитета суох буоламмыт 90-ус сылларга биир да саха байбата, олигарх буолбата. Кавказтарга ол оннугар омуннаан эттэххэ сууьунэн долларовай миллионердар баар буоллулар. Харчы барытын да буолбатар олус элбэги бу олоххо быьаарарын бары да эйдээтугут ини. Спортка эмиэ харчы элбэги быьаарар. Итинтэн сылтаан 90-с сыллартан биьиги бэьэгэстэрбут наар бэрт кыра тиийбэтэх аатыран кыайтаран барбыттара. Уонна хайдах ССРС сборнайыгар ус бэгэьу киллэрэр кыахтаах омук эмискэ Россияга да ытыьын соттор буолан хаалыагай? Хайдах эрэ дии санаабаккыт да?. Бастаан утаа по инерции, убайдар авторитеттарыгар сигэнэн син результаттар бааллар этэ, Онтон 2000 сыллартан Россияга букатын ытыспытын соттор буолбуппут. Харчыта суох, аахсар кыага суох тренердэри предтсавителлэри кытта сылдьар тустуукка уверенность да сутэрэ буолуо, элбэхтик нагло балыйар да буолбуттара. Аны тустуу тула функционердар кавказтартан хаалсымаары харчылаах курдук кэстээру бюджеттэн кэруллубут убу тоьутааьынынан дьарыктанан барбыт буолуохтарын сэп. Кинилэри да эйдуэххэ сэп, ынараа дьоннор харчынан ыьыахтана сылдьаллар буо, но олор спонсорстваттан, олигархтара биэрэр харчыларынан ыьыахтаналлар буо. Биьиэхэ олигарх суох буолан бюджекка эрэ присосись гыннахха харчыланагын. Онтон сылтаан ити билигин элбэх функционер уэгуллэллэр ди саныыбын. Короче тэнэ суох балаьыанньага сылдьан уолаттар тустан муннаналлар. Онон уолаттары уэгэр табыллыбат. Онноогор улуу тустуу школалаах Иран, Япония, США игин курдук дойдулар ити кэмнэ результаттара лаппа мэлтуу сылдьыбыттара. Ол аата коррупция международнай уровенньа тиийэ син биир баар. Дагестан олигархтарын прищеми гыммыттарын кэннэ ити дойдулар тэптэру урукку позицияларыгар тэннэн эрэллэр. Онон наьаа айманыман. Сотру кэминэн результат биьиэхэ да кэлиэхэ. Уэхсумэн главная!!!

    0
  • Кырдьаҕас
    8 декабря  

    Уопсайынан , кэпсэтии сүнньэ саха тустуутун кризистан хайдах таһаарабыт диэн. Үөхсүү диэн суох. Арай ити биир камазист Ивановы сатаан тустубат диэбит. Эрцеган борец будущего диэбит киһитин. Хара сааска суруйда ини..

    0
  • Хаампый
    8 декабря  

    Оок, дьэ. Кэпсэтэ сатаабыккыт. Улуу Пехлеван диир эбиккит дуу ? Дьэ чахчы тустууга эрэ анан төрөөбүт киһини туһаныах да баар эбит. Ол эрээри урукку БЕА дьоно спортка олороллор. Хара Саамкаттан саҕалаан Д.Гуляев, Баишев о.д.а. "Былааспытын бтэрбэппит урукку дьоммут олоччу тутуспутунан хаалыахтара",-- диэн дуоһунас үллэстэ олороллор сурахтааҕа. Онооҕор мин кулгаахпар киирдэ. Ол кырдьык Олимпиецтары уопсайынан үлэлиир кыахтаах дьону туоратар бары первэй эрэсирээттээх дьон мааппыйата. Ол хоруупсуйуонньуордары хайдах кыайабыт?

    0
  • Мыычаар
    8 декабря  

    Тустуу, тустуу барахсаҥҥа биһиги көлүөнэ үөрэр көтөрөда этибит. Басөакы тренердэр кирил Григорьев, Баһылай Үрүмээһэп, Николай Волков, Д.Коркин ааттарын хас биирдии эр киһи билэрэ. Басьакы ССРС см Борис Аргунов Дм.Д анилов, Альберт Захаров, Максим Сибиряков, С.Дмитриев о.д.а. ааттара дьон уоһуттан түспэт этилэрэ. Д.Коркин үөрэтэр оҕолоро ССРС, аан дойду чемпионнара тасыылара саха киһитин үөрүүтүн өрөгөйүн чахчы үрдэппитэ. Ыалдьааччылар хас биирдии көбүөргэ ьуста тахсар дьону уруйдуура айхаллыыра бу кулгаахпар билигин да иһиллэргэ дылы. Бастакы Мюнхеннааҕы Олимпиада чемпиона Роман Дмитриев, Монтеаллааҕы Олимпиада геройдара Роман Дмитриев, Павел Пинигин, Александр Иванов-Улуу Пехлеван саха санаабатах, үөйбэтэх улууканнаах кыайыылара саха киһитин сүргэтин көтөхрүтэ, өрөгөйүн үрдэппитэ. Бу үлэ, олох ханнык да көрүҥэр саха киһитин ситиспэтэх планета үрдүнэн муҥур кыайыылара кэлин да кэлэр үйэлэргэ аттара ааттана саха хааннаах дьон киэн туттуута буола туруоҕа. Саха киһитэ мантан ордук улуу ситиһиитэ киһи аймах ортотугар суох. Онон Олимпиецтар ханнык баҕарар бочуоттаах үрдүк аакка, уруйга айхалга ааттара ааттана туруохтаах. Биһиги сахалар бу Олимпиецтарбыт иннигэр хас биирдии саха сүгүрүйэр ытык иэстээх. Кинилэр бочуоттаах сынньалаҥнарын, үлэлэрин, оҕолорун, сиэннэрин дьоллоох соргулаах олохторун хаачыйсар онон дьоллонор иэстээхпит.
    Киһи кимэ тойон буоллаҕына үрдүк ааты ыллаҕына биллэр дииллэо.
    Олимпиецтарбыт кинилэр аҕай буолан түөстэрин тоҥсуна, кими эмэ киэптии сылдьаллара иһиллибэт. Аһара үрдүк култууралаах дьон.
    УЛУУ ПЕХЛЕВАН ХАННЫК БАҔАРАР ҮРДҮК ДУОҺУНАСКА ЧАХЧЫ ЭППИЭТТИИР КИҺИ. КИНИ ШВСМ ЫЛЛАҔЫНА ТУСТУУ АВТОРИТЕТА НОРУОККА ТӨННҮӨ ЭТЭ. СИТИҺИИЛЭР ДА ОЛ СИЭРИНЭН КЭЛИЭ ЭТИЛЭР. ИВАНОВКА ШВСМ ХАЙААН ДА ДИРЕКТОРЫНАН ТУРУОРСУОХХАЙЫҤ. КЫТААТЫҤ, ТУРУОРСУҤ.

    0
  • Кырдьаҕас
    8 декабря  

    Оннук. Адьас сөпкө этэҕин.

    0
  • Уйбаанчык
    8 декабря  

    Өйүүбүөөн Алексагдр Иванока ШВСМ биэриэххэ.

    0
  • 123.
    8 декабря  

    1993 сыллаахха Чурапчыга "Ветеран сулустар" диэн курэх буолта. Ус олимпиец бастаабыттара, саамай ча5ылхайдара Улуу Пехлеван этэ, керсубут дьоннорун илилээх-атахтахтаах оцорбрто5о, прием арааhын кердербутэ оhyoба подсечката ынырык этэ. Онно П.Пинигин финалга нэhиилэ биир баалынан Никон Брызгалабы хоппута. Кириллинтэн туha cyo5ун курдук суох буолуо, уопсайынан ити чк-ны хаhaн тохтотоллоруй?

    0
  • Тустуу фаната
    8 декабря  

    Кириллин чыкатын эрэ иһин главн.тренер болбута. Беа диэн табаарыс Коркин 1 разрядтаах этэ , Кириллин эмиэ 1 разрядтаах Коркин курдук буолуо диэбит үһү. Тэҥнээбит да киһитэ баар . Уопсайынан Александр Ивановы ситэ туһаммакка , куоттараары гынныбыт

    0
    • хм
      8 декабря  

      Тустуу фаната, эппитэ да баар, андаатыра дьуобанай(( 50 сс Саха Сиригэр пиербэй разрядтаах, билицци мсмк-тан быдвн урду сыаналанар убаастанар кэтэ. Оччолорго Саха Сиригэр 1-й разрядтаах бе5ес тарбахха баттанар этэ

      0
  • Каака
    8 декабря  

    Оннук Улуу Пехлеван тустууну билэрэ, аны сааһыран ырытар үөрэтэр дьоҕура муудара дьэ киирдэҕэ. Бэйэтэ эрэ утарбат буоллар хайдах эмэ туруорсан анатар наада.

    0
  • Сөдьүөт
    8 декабря  

    Дьэ дьикти дьоммут көҥүл тустууга МКСМ юөҕөлөөхпүт, түөрт ССРС үтүөлээх спорт маастардаахпыт. Бу дьоммут Пинигинтэн уратылара спорду салайыыга суохтара дьикти. Сахалар мөлтөхпүт манна да көстөр. Улуу Пехлеваны уонна Василий Гоголевы улахпн үлэҕэ туһанар наада. Хайаан даҕаны.

    0
  • Ылдьаа
    8 декабря  

    Ындаатар дьэ үчүгэйдик ыһан барда.

    0
  • Мас Мэхээлэ
    8 декабря  

    Ындааьар сыстыбыта барыта банкрот
    Арай били пиво завода эрэ үлэлии турар ини. Оҥорбута диэн ол эрэ саха сиригэр

    0
  • Кырдьаҕас
    8 декабря  

    Кириллин эмиэ бастаабыт , Аланҥа эмиэ бары охтубуттар.

    0
  • Камазист
    8 декабря  

    Кэм сахалар тыллаах дьахталлар курдук. Көрүҥ эрэ ханна мин Александр Иванову сатаан тустубат диэбиппини! Иванов туһунан мин олох да тугу даҕаны суруйбатаҕым нах! Өссө биирдэ этэбин тренер уларытан туһа суох, хоть буракову да олорт

    0
  • Мааппа
    8 декабря  

    Хара сааска камазист буолбут дуу..

    0
  • Петр
    8 декабря  

    Урут улахан курэхтэьиилэргэ профилар киирбэттэр этэ, анардас любительлэр эрэ. Любитель да дьининэн анардас спордунан дьарыктанара да билигин атына диэн спорт бизнес буолла. Алларааттан уэьээннэ диэри. Биьиги уруккунан сылдьабыт блх.
    Мин Алексеев учууталы, Коркин тренеры кылгас кэмнэ кэрэн ааспыт киьибин. Онно кэрдэхпунэ кинилэр уэрэтэр эрэ буольакка уэрэнэргэ уонна дьарыктанарга уэрэтэр этэ дии санаабытым. Сыаллара огону аьаллара уонна сыал туруораллара.
    Ал. Иванов эппитэ-огону маннай хамсаныыга до точки уэрэппэккэ бэйэтин хамсаныытын айылгатын туьанан сайыннарыахха диэбитэ сэп этэ. Ол аата хас биирдии спортсмен ручная работа буолан преимуществоны сразу ылыахтаах диэбит этэ. Билигин биьиги дьонно барыта эйдэнуллэр серия таьаарабыт.

    0
  • Bootur2017
    8 декабря  

    Результат тоҕо намыһаҕый?Хоруйа биир-массовость кыччаабыт.Билигин тыа дэриэбинэлэригэр аҕыйах оҕо дьарыктанар.
    Дагестаҥҥа уол өттө үксэ сылдьар

    0
    • Камазист
      Вчера, 10:33  

      Bootur2017, мин эмиэ оннук диибин. Массовость суох. Манна ытыы олорбокко оҕолоргутун сиэннэргитин тустууга биэриҥ

      0
  • Мимино.
    8 декабря  

    Манна да көрдөххө Улуу Пехлеван дьоҥҥо улахан авторитеттаах киһи эбит. Биир да хараардар тыл көстүбэт. Сахалар обургулар дьэ онно кыраҕыбыт сүрдээх. Аны олус чиэһинэй киһи дииллэр. Эргиччи өттүнэн үтүө холобур буолар ыраас киһи. Ол да иһин БЕА хамаандата сөбүлээбэтэ ини. Киниэхэ түөкүн аҥаардаах киһи наада.
    Ыччаппытыгар маннык лиидэр наада.

    0
  • Мас Мэхээлэ
    8 декабря  

    Мимино сөпкө эттиҥ. Беа дьоно бары криминал аҥаардаах дьон.

    0
  • Роман
    Вчера, 06:38  

    Хара Сааска, диэн киһигит суобас той суураллыбыт киһитэ эбит. Ити үлүгэр элбэх МКСМ, ССРС үтүөлээх с.м. баалларын
    үрдүнэн кинилэр үрдүлэринэн тойон буола сатыыр. Албыннаһары, бэрик биэрэри сатаан онон киэбирэн эрдэҕэ. Идэтигэр твох да талааннааҕа иһиллибэт. Маннык кирдээх дьону спорт эйгэтигэр чугаһаппат сөп. Оччоҕо эрэ спорт дьоҥҥо ытыктанар, үтүөҕэ кэрэҕэ үөрэтэр, угуйар буолуо.
    ИТИННИК КИРДЭЭХ ДЬОН ҮЛЭЛИИР БУОЛАННАР МААСТАРЫСТЫБАНЫ БАҺЫЛЫЫ САТЫЫР ОННУГАР ОННООҔОР КӨБҮӨРГЭ КЫАЙЫЫНЫ АТЫЫЛАҺЫЫ КУРДУК ТҮКТЭРИ СИДЬИҤ КӨСТҮҮЛЭР БААР БУОЛАЛЛАР. БҮТТЭ ИТИННИК БЫҺЫЫЛАР СПОРДУ ҮЛТҮРҮТЭЛЛЭР. СИТИҺИИЛЭР ИТИННИК ДЬОНТОН ЭРЭЙИМЭҤ. СПОРТКА ҮРДҮКҮ СИТИҺИИ ЫРААС, ЧИЭҺИНЭЙ, ДЬҮККҮӨРДЭЭХ ҮЛЭ ТҮМҮГЭ.
    Онон бу топка УОР ШВСМ диэни аналынан хайаан да үрдүкү кылаастаах ыраас, чиэһинэй дьиҥнээх спортсменнарга биэрэр наада. Хара Сааскалары спорт эйгэтигэр олох чугаһатымыахха. Оччоҕо спорт дьоҥҥо авторитета үрдүөҕэ. Дьон сэҥээриэҕэ. Киһи аймах үтүөҕэ кэрэҕэ тардыһар күүһэ сүрдээх улахан. Ону ити үрдүк кылаастаах спортсменнар эрэ уһугуннарар кыахтаахтар. Онон УОР ШВСМ Улуу Пехлеваҥҥа биэрии көҥүл тустуу эрэ буолбакка спорт бары көрүҥнэрин аналын толорорго быыһааһын буолуо.

    0
  • Дьэ буолар да эбит
    Вчера, 11:01  

    Хара Сааска , Чердонов курдук беа дьоно саха тустуутун сиргэ буорга тэбистилэр. Олох улахан позор. Кириллины чканы этэ да барыллыбат. Уларытыҥ барыларын. Бу күҥҥэ биир эрэ киһи баар Александр Иванов.балаһыанньаны көннөрүөн сөптөөх. Коллективнай сурук Ил Дархан аатыгар ыытыахха.

    0
  • Эһээкий
    Вчера, 12:43  

    Арамаан олус да сөпкө эппит. Киһи аймах үөскүөҕүттэн көҥүл, кырдьык, чиэһинэйдик үлэлээн үрдүк ситиһиини ылар иһин охсуһан кэллэ. ССРС үтүөлээх тренерэ үөрэнээччилэриттэн итини аан бастаан күүскэ ирдиирэ. Ол үтүө түмүктэрдээх буолбута. Иэдээннээх балыырдары тулуйан ыраас чиэһинэй тустууну өрө тутан ССРС курдук модун судаарыстыба сборнай хамаандатын Монреаллааҕы Олимпиадаҕа модун ССРС үс гыммыттан биирин мэтээлинэн саха Д.П.Коркин уолаттара хааччыйбыттара. Үйэтин тухары ити үрдүк ааты түһэн биэрбэтэх Улуу Пехлеван УОР, ШВСМ өссө туох үрдүк дуоһунастааххыт спортка. Ону олоччу Александр Иванов салайара сөп. Бачча тухары киргэ хоххо сыстыбатах ыраас чиэһинэй планета үрдүнэн саамай үрдүкү ситиһиини ситиспит киһи үлэлиир бырааптаах. Оччоҕо кырдьык спорт норуокка авторитета да, үрдүкү ситиһиилэр да биһиэхэ кэлиэ этилэр.

    0
  • ох
    Вчера, 14:45  

    Кириллин эр киhибин дэнэр буолла5ына тохтуур кэмэ кэллэ, бэйэтэ сайыбыланньа биэрэрэ ирдэнэр. Улуу Пехлеван эрэ тустуубутун кутаттан оруон сеп. Олбу Хара Сааскалары, Чердоннары спортка саа да чугаhыырыгар киллэрбэккэ!

    0
  • Кырдьаҕастары убаастааҥ, сүгүн сырытыннарыҥ!
    Вчера, 17:11  

    Бу дьон өйгүтүн холбооҥ эрэ, ол үйэ аҥаарын анараа өттүгэр туста сылдьыбыт 70-х оҕонньоттору олордон тустуубутун таһаарыахпыт диигит дуо? Арыый бэтэрээ соҕус да дьону ааттаабаккыт, Спиридоновтааҕы, Контоевтары, Лебедевы. Билигин 21 үйэ ортото буолан эрэр, атын кэм, атын тустуу, атын политика. Ити Айдааннаах киһини үтүктэн: пеклеван да пеклеван бөҕө буоллугут. Оччоҕо өссө эһэбитин Волковы аҕалыахха, тустууну саҕалаабыт киһини!

    0
    • ох
      Вчера, 17:30  

      Кырдьаҕастары убаастааҥ, сүгүн сырытыннарыҥ!, Буолкап о5онньору консультанынан ылаллара буоллар, "Кырдьа5ас о5онньору хааhахха илдьэ сылдьан субэлэт" диэн этии саха норуотугар баар

      0
  • Мээнэ киирэн көрдум
    Вчера, 17:36  

    Оо, бу суруйар да буолар эбиттэр убайдар. Бу телепуеҥҥутугэр бичийэ5ит дуо?
    Айыбыын, суруктаргыт уьуннара.
    Хара Сааска диэн туох киһитин ити кыайдыгыт?grinning face

    0
  • Көмусчүт
    Вчера, 17:45  

    Тоҕо суоҕуй ? Эппиэт биллэр дии олох оҕо дьарыктаммат буолла . Д.П.Коркин барыаҕыттан туох туьалаах ШВСМ тэрийдибит ? Улуустар олох да най бардылар оннооҕор улуус күрэҕин ыыттахтарына Аан дойдуга арбаналлар. Өмурэх эмээхсин курдук Республика ыытабыт ол быыһыгар ШВСМ . Онно сыл аайы биир дьон кытталлар бу тугуй ? Республика бюджета ШВСМ-на төһө харчы кутар ,төһө штат тутар ? Оҕо тахсаары гынна да сразу УОР-га уга сатааһын олох сыыһа . От оттоон ,мас мастаан сайын Бэстээххэ баар лааҕыры оннук үлэлэт. Үйэ анарын аастым да арааһа топ тустууктары кутурукпар да олордубатым буолуо от охсуутугар,эгэ кыдамаҕа . Үлэни үлэлээбэт дьонтон ситиһии ирдээмэн .6 мүнүүтэ маакка ким баҕар мөхсүө.Лебедев диигит кини саҕана тустуу саамай түспүт кэмэ ,быраабыла уларыйар ,рейтинг киирэр ол охсуута биһиэхэ олус күүскэ билиннэ ону эрдэ билэр этилэр да мин санаабар дань моде кыайан онтон өрүттэр ыраах .Билигин ДФО Бурятия ,Забайкалье киирдилэр Россияҕа суол сабыллар кыаҕа өссө урдээтэ. Куораттан тэйиччи киин тэрийиэххэ уонна Саха оҕото үлэни ,үөрэҕи ,эрчиллиини дьүөрэлээн сайыннын .Теплица иһиттэн туох да туһа суох.Аат суол былдьаспакка ,улуустаспакка ,бары бииргэ буолан. Тренер да ыныран .ШВСМ сабарга туһа суох муоданы үтүктүү . Ол харчыта Оҕолорго .

    0
  • Мааппа
    Вчера, 18:05  

    Кытаанах эстии. Беа табаарыс үлэтэ..кини дьонноро олороллор.цветнойдар , чердоновтар..па да па..

    0
    • Камазист
      Вчера, 18:56  

      Мааппа, причём тут БЕА! Массовостт суох, вот причина

      0
  • Уус алдан уола Сиипсэп
    Вчера, 19:57  

    Беа диэн табаарыс кэлэн саха тустуутун эһэн барда. Тустууга көрүллүбүт харчыны кини дьонноро эрэ үллэстэ олордулар. Манна куорат иһигэр. Массовать диэн тылы умнубуттара ыраатта. Харчы , харчы уонна өссө харчы. Триумф диэн харчы эрэ оҥостор сир , спорт заала болбатах. Кырдьык бары кучкалаһан сырыттылар гуляев , беа , чердонов , цветной буолан.биир өссө кик боксер баара. Ол хата эрдэ куоппута.

    0
  • Уус алдан уола Сиипсэп
    Вчера, 19:59  

    Пехлеван иранҥа тиийэн 7 иранеһы тэҥҥэ төкүнүтэн , иранецтар хас да сыл Александр аатын иһиттэхтэринэ билиҥҥи биһи тренердэрбит курдук салыбырас буолаллар диэбитттэрэ. Ол курдук эрэ тоһуттаҕа. Оннук болуохтаах буоллаҕа , тустуу диэн.

    0
  • Сиэрдээх Сэмэн
    Вчера, 20:14  

    Улуу Пехлеван Иранҥа тиийэн 7 иранеһы утуу субуу үөһээнэн аллараанан тамнааттаан төкүнүтэн, иранецтар тренердэрэ хас да сыл Александр аатын иһиттэхтэринэ билиҥҥи биһи тренердэрбит курдук салыбырас буолаллар диэбитттэрэ. Ол курдук куттарын-сүрдэрин тоһуттаҕа. Оннук болуохтаах буоллаҕа , тустуу диэн.

    0
  • Fiz
    Вчера, 20:18  

    Хаарыан талааннаах көлүөнэ оҕолору ситэри туһамматыбыт. Скрябин, Пономарев, Рассадин, Григорьев, Охлопков, Тютрин, Александров... Бу киһи сирэр уолаттара дуо? Мин, улахан дьоҥҥо саҥа тахсан эрэр уолаттарга, бу уолаттарга тиийиэхтэрэ суох дуу диэхпин баҕарабын. Биһиги үрдүк кылаастаах тустуугу кылаанныыр, аан дойду бастыҥ (Дагестаныҥ билигин оннук), тустууктарын хотор, үлэбитинэн-хамнаспытынан, билиибитинэн-көрүүбүтүнэн кыахпыт суох эбит? Ол разницата ити Рассадиннаах, Начын Кууллартан даҕаны көстөр. Икки сыл иһигэр, Рассадин ханна этэй уонна билигин ханна сылдьарый диэн боппуруос үөскүүр? Разницалара диэн Кууллар, Маргиевка эрчиллэр, Витя буоллаҕына Дмитриевка. Мин, Дмитриевы оччо куһаҕан тренер диэбэппин, биһиги сахабыт сиригэр билиҥҥи кэмҥэ саамай стабильнай көрдөрүүлээх тренербыт, ол гынан баран, атыттар аата атыттар эбит. Россия лидера буолар кыахтаах уолу, ситэ арыйбатыбыт. Мин санаабар, икки тус туспа научнай группа баар буолуохтаах. Биирэ ити, билиҥҥи ШВСМ үлэлэлээн олорор систиэмэтинэн үлэлээтин, иккиһэ Московскай уобаласка базаланан, тустууга эрчийэр уонна олорор сирдээх спортивнай база наада. Ити Швсм филиала быһыытынан тэриллиэн сөп. Уонна онно, билиҥҥи дойду күүстээх тренерын үлэҕэ ылан үлэлэтэбит. Манна үчүгэй тренер кэлиэ суоҕа, Москваҕа тоҕо кэлэн үлэлиэхтэрэ суоҕай? Туокка, ити икки группа оҕолоро талааннарынан, ол аата исходнай позиция тэҥ буолуохтарын наада. 3-4 сыл иһинэн хайа хайысха сүүйүүлээх буолуохтааҕа олох бэйэтэ көрдөрүөҕэ.

    0
    • Мэнэ
      Вчера, 21:45  

      Хас да куоба5ы эккирэтэн туьа суох а5ыйах ахсааннаах норуотка, мас тардыьыытын тохтотон тустууну ере тутуо этилэр тойоттор, Олимп керунун, тустар кыахтаах уолаттар мас тардыьа сылдьаллар. Кыайан ону толкуйдаабат дьон салайааччыларын.

      0
  • Көмусчүт
    Вчера, 21:56  

    Харчы диэн ыһыытаат ШВСМ филиалын оноро сатыыбыт дуо?Хайдах өйдөөбөккут билинни тустуук уруккуга хаһан да тиийиэ суоҕа пока көбүөргэ эрэ төкүнүйэр буоллаҕына . Наука диигит онтугут төттөруну дакаастаан турар наар биир сиргэ биир киһилиин тустан улахан застой төбөҕө онорор .Оннук киһи туох ситиһии аҕалыай . Сайын от охсон , куһун муус ылан ,кыһын тратуар ыраастаан эрчиллии быыһыгар и то туһа .Олох чаччылара зал быылыгар улааппыт оҕолор ситиһии биэрбэттэр .Эрчиллии диэн маатка эрэ буотах буоллаҕа .Тоҕо бэлэмнэ эрэ олорон үрдүк ситиһии кэлиэй.Көлөһүн көбүөргэ эрэ тохтубат.Ситиһии кэлиэ бары Улуустар Тойотторо уһугуннахтарына .Бэйэ бодотун тардынар кэм кэлтэ ыраатта да биһи сыарҕабыт бытаан .Д.П. КОРКИН методиката аны үөрэхтээх дьонно кыайан киирбэт быһыылаах оннук улуулар дуу?Эбэтэр кумааҕыга эрэ дуу?Россияҕа суол Спорт бары көрүнэр сабыллан эрэрэ дьиксиннэрэр Дуобаттан ураты .Боксабыт эмиэ эһиил биир уолбут сана ыйааһынна ылара суох .Оҕолору улаатар кэмнэригэр элбэх ыйааһын түһэрбэккэ эрчийэн таһааран иһиэххэ . Оччоҕо орто ыйааһын элбиэ этэ. Хаһан сэнэнэн бүтэбит .Олох уларыйан аһыыр аспыт уларыйан номнуо улааттыбыт ону тойоттор өссө да кыра ыйааһын биһиэнэ дииллэрэ өйдөммөт .Уонна туһалаах үлэни сайын оттоотуннар Мэнэ Ханалас дьаһалтата сирдэ биэрдин.Киһи сонньуйар иччэ доруобай дьон сайын аайы бэлэм босхо аска үөлгэ эрчиллибит аатыран сыталлар . Сымыйа буотах оҕустуннар от ,кээстиннэр от бэйэлэрин холлоругар .

    0
  • Маппый
    06:35  

    Көмүсчүт саамай сөпкө этэҕин. Тыа сирин оҕото хаһан да былыргыттан быйылгыга, диэри баһыйар. Үлэлии үөрэммит оҕо үлэ толоруллар ньыматын билэр. Ол иһин албастары түргэнник баһылыыр уонна ылынар буолар. Тулуурдаах туруоруммут сыалыгар күүстээх дьулуурдаах буолар.
    Адьас сөпкө этэҕин. Куорат оҕото атаах мааска курдук иитиллибит оҕоттон ситиии кэлбэт. Тренердэр тыаҕа быдан тахсыылаахтык үлэлиэ этилэр да тыа сирин соруйан эһэн кэбистилэр.

    0
  • бар
    14:05  

    Кириллин и К хаhан тохтуулларый?спорт тойотторо уопсайынан бары балыыцка дьонноро! ити дьон баарын тухары спортпут ессе да мелтуу-туhэ туруо5а

    0
  • Бэтэрээн
    18:33  

    Ст тренер таҥара мэтириэтэ дуу, кэрэ сибэки буолбатах. Цикл аайы уларыйыан наада.

    0
Ответ на тему: Үрдүк ситиһиилэр тоҕо сүттүлэр
Введите код с картинки*:  Кликните на картинку, чтобы обновить код
grinning face grinning face with smiling eyes face with tears of joy smiling face with open mouth smiling face with open mouth and smiling eyes smiling face with open mouth and cold sweat smiling face with open mouth and tightly-closed eyes smiling face with halo smiling face with horns winking face smiling face with smiling eyes face savouring delicious food relieved face smiling face with heart-shaped eyes smiling face with sunglasses smirking face neutral face expressionless face unamused face face with cold sweat pensive face confused face confounded face kissing face face throwing a kiss kissing face with smiling eyes kissing face with closed eyes face with stuck-out tongue face with stuck-out tongue and winking eye face with stuck-out tongue and tightly-closed eyes disappointed face angry face pouting face crying face persevering face face with look of triumph disappointed but relieved face frowning face with open mouth anguished face fearful face weary face sleepy face tired face grimacing face loudly crying face face with open mouth face with open mouth and cold sweat face screaming in fear astonished face flushed face sleeping face dizzy face face without mouth face with medical mask face with no good gesture face with ok gesture person bowing deeply person with folded hands raised fist raised hand victory hand white up pointing index fisted hand sign waving hand sign ok hand sign thumbs up sign thumbs down sign clapping hands sign open hands sign flexed biceps
  
Обратная связь
Предложения и замечания