Саха омук хантан торуттээ5э буолуой? Чуолкайа биллибэт
Дыгын  -    2236
Ким биьигини маннык тымныыга уурэн а5албытый эбэтэр куотан кэлбиппит ду, хантан эрэ?
Ответов 192 Написать ответ
  • Отуман
    4 ноября  

    Саха төрүттэрэ Чынгыс хааны хоппут туматтар

    0
    • muuvy
      4 ноября  

      Отуман, хантан да кэлбэтэхтэр, торут сирбит уоппут ди хайдах боллун))) рассыыйа историктара политиктара соруйан ити кэлии омук курдук версияны продвмгайдыр, ведись кыныман) тюр омук ьайкалтан уьук хоту деки тийэ олордохторо дии урут урукуттан бары.))

      8
    • tirbege3
      4 ноября  

      Отуман, Дьиннээх сахалар саха сиригэр мамоннары кытта теннэ олорон кэлбит омуктар.Мамоннар 10 тыhыынча анараа еттугэр эстибиттэрэ,саха омуга эстибэтэ5э.

      2
  • Быйанг
    4 ноября  

    Эс! Хайдах биллибэт буолуой?
    Ксенофонтовы, Кулаковскайы, Антоновы аах
    Былыргы тюрк омуктартан маныаха дылы тиийэн кэллэхпит дии... Былыргы тюрк омуктартан элбэх тюрк омуктар үөскээбиттэрэ, олортон биирдэстэрэ саха буолан сырыттахпыт.

    3
    • alamaykunsilama.ru
      4 ноября  

      Быйанг, Сахалар Түүрдэр иннинэ үөскээбит омук! Билиҥҥи Саха буолбктах! Билиҥҥи Саха эдэр омук! Билиҥҥи Сахалары үөскэппит Биис уустар сорохторо тыһыынчаннан сыллар аннараа өттүгэр үөскээбит Биис уустар!

      0
  • Олохтоохпут буо
    4 ноября  

    Тас көрүҥҥүтүн көрүнүҥ эрэ-саха улахан төбөлөөх,кыра атахтаах уонна илиилээх.Муннубут кулгаахпыт соҕурууҥҥу дьонтон көстө кыра.Ханнык эрэ түөрт сүүс сыл иһигэр итинник уларыйыы буолбат.Аны генетиктар кэлиҥҥи чинчийиилэринэн даҕаны олохтоох омуктарга киирэр буоллубут курдук, кэлбит да буоллахха ырааппыппыт диэн буолла.Аҕыйах аҕалаах,элбэх ийэлээх дьон буолабыт.Тыл ханнык да буолан уларыйыан сөп,маны билигин да көрүөххэ сөп,ханнык эрэ сэттэ уон сыл иһигэр тылбыт сүтэр дьылҕаланан эрэр.Кэнэҕэскини тымтыктанан көрөр биллибэт

    2
  • ext_fb_210606689483676Ft3pL
    4 ноября  

    Оннук олохтоох омуктарбыт.

    2
  • Вас.Вас
    4 ноября  

    Хантан да кэлбэтэх, төрүт олохтоох омук буолабыт.
    Наар үүрүллэн,куотан кэлбиппит туһунан киһиргэнэн,кэпсээн бүтүөххэ наада.
    Олохтоох, саха диэн кэнники ааттаннахпыт, түҥ былыргыттан олох туһугар охсуспут биис уустара,кэнники ууһаан- элбээн,сорохпут сыыйа сылааһы батыһан, арҕаа диэки айаннаатаҕа,атын норуоттары үөскэттэҕэ.Айылҕа сокуона баар дии- туох барыта сылааһы батыһар.Биһигини буоллаҕына, төттөрү,тымныыга көһөн кэлбит курдук көрдөрө сатыыллар.Оннук буолбатах.Биһиги,арҕаа диэки айаннаабыт сорох төрүттэрбит,атын омуктары үөскэппит буолуохтарын сөп

    5
  • .
    4 ноября  

    Сахалар олохтоох омукпут.хантан да куотан ду кеьен ду кэлбэтэхпит.тюрк омукпут игин диэн мусульманнары кытта аймахтаьа сатыыр дьон элбэх.
    400 сыл аннараа еттугэр нуччалар хам баттаан иннибит кэннибит остуоруйатын суругун бичигин сотон уоттаан буккуйдулар.ахсааммытынан кыайтардыбыт буолуо.уонна мээнэ итинник сыьыаннаьыа суохтара этэ.куустээх омугу кыа5ын ыла илигинэ хам баттыахха диэтэхтэрэ нуччалар.сирбитин былдьаары эбэтэр сирбититтэн уурэр ньыма оносто сылдьаллар кэлии омуктар диэннэр буккуйаллар.
    Олохтоох омук буоларбыт туоьулара бааллар.бэйэ5итин буккуйуман.буккуллуман.
    Чел оло5у тутуьуохха,тумсуеххэ,саха ахсаанын элбэтиэххэ,сир дьиэ ылыахха наада.

    8
  • ПЛАТИНДА
    4 ноября  

    Оннук.

    Үөрэхтээх дьон сүөһүнү кытта бииргэ олорбут холбуу хотонноох Өбүгэтэ барахсаны сэнээн, сииргэнэн сүрдээх буола сатаан со5уруу дойдулуун ситимнэьэ да сатаатар, хата бу аныгы көннөрү дьон сурукка- бичиккэ үөрэнэн бэйэтин этэрэ аа5ыллар буолан Төрүт Омук буоларын билинэр буолбутун сарсыардаттан үөрэ аа5ан кыттыьан ылыахха.

    0
  • Саха
    4 ноября  

    Хантан кэлбиппитин ырытан бүтүөххэйин дии саныыбын, үчүгэйи түстээн саҥа саҕахтары аһаары аҕаллахтара өбүгэлэрбит, уруккуну умнан ыраас лиистэн үчүгэй олоҕу саҕалаатыннар диэтэхтэрэ. Хантан хааннаахпытын тоҕо биллэрбэтэхтэрэ болой, ону маны суруйан, номохтоон, олонхолоон хаалларыа эбиттэрэ буолуо . Ууга тааһы бырахпыт курдук. Баҕар соруйан бутуйдахтарара боло. Биир азия общинатын тойоно эһи первая волга миграции, мы вторая диэбитэ хас да сыллааҕыта. Ити эһи эмиэ кэлии омуккут диэн уравнивает права курдук иһиллэр. Мин манна баар этим, өбүгэм эмиэ, кэлэр көлүөнэм өссө салҕыа диэм этэ, кэлии буотахпын, мин сахабын,саха сиригэр бэйэм дойдубар олоробун.

    1
  • apanas85xsotta
    4 ноября  

    Бу туох акаары дьоно сугун буолбаттарый аа?
    Генетика этэринэн Саха эр дьоно 80-90% биир торуттээхтэр.
    Генетика этэринэн Саха чугас уруу омуктара: нганасан, коряки, угро-финны, долган, юкагиры - ити барыта арктика омуктара.
    Саха тыла тюрк тылын аймагар киирсэр, 7-13 уйэлэргэ тюрк тылынан бутун Евразия континена санарар этэ, Кытайтан Вавилонна тиийэ. Атын тюрк омуктарыттан Саха Тылын состава уонна быраабыллата лаппа атын уонна туспа турар.
    Буортан оноьуллубут Саха чорооннорун билигин даганы булаллар Саха Сиригэр, саамай былыргалара 5000 саастаах оноьуктар.
    "Саха согуруу омуга" диэн 17-20 уйэтээги немец, поляк, хохол учуонайдарын Гипотезалара билигин даганы дакаастана илик. Наоборот генетика уонна археология топторутун олохтоох омук диир.

    4
  • Р
    4 ноября  

    Хаһан да харахтаабатах, айах атан кэпсэппэтэх киһигитин просто санаатын эппитин иһин ,,акаарыгын, өй аҥардааххын'' дии сылдьаҥҥыт хаһан да түмсүөххүт суоҕа. Не сбыточная мечта. Саха саханы хаһан да убаастыа суоҕа.

    1
  • ПЛАТИНДА
    4 ноября  

    Сөбүлэһиэххэ эрээри, эмиэ биир дьикти: арай ол улуу омуктар :" Эьиги кэлбиккит,"- диэбит буоллуннар.

    Хаьааҥҥы дылы биьиги ким биһигини туох диэн быһаарбытын, быһаарарын маныыбыт? То5о бэйэбит Туспут суо5уй? Тостубут дуу?

    Тус,Сүр, Итэҕэл биьиэхэ билигин төһө баар?

    0
  • ykob57
    4 ноября  

    Ити нуучччалар идеялара "кэлбит омук" диэн. Специально буккуйбуттара 30-с сыллардаахха. Тоҕо диэтэххинэ сахалартан наһаа националистар дииллэр.билигин да. Бэйэлэрин билиннэхтэринэ баран хаалыахтара диэн сэрэнэллэр.Ол иһин игин араас легенданы толкуйдаабыттара. Они биһиги дьоммут уксэ партийнай дьоммут ити идяены көтөхпуттэрэ. Чуть ли Чингис хан бииһэбит дэнэбит өссө ) Онон дойдута суох омук диэхтэрин баҕараллар сахалары. Ол аата сир баайыгар претензиялыыр кыахтара суох дииллэр !

    5
    • apanas85xsotta
      4 ноября  

      ykob57, бу саамай сөп этии!

      1
    • Быйанг
      4 ноября  

      ykob57,


      Чингисхаан эмиэ атын тюрк омуктарын курдук тюрк омуктар оҕолоро буоллаҕа. Чингисханы биһинэ даҕаны, Биһэнэ буолбатах диир кыахпыт суох. - Биһиги курдук биир төрүттээх, биир тэҥ хааннаах киһи улахан киһи олорон, бэйэтин аатын доргуччу ххаалларан аастаҕа

      0
  • Д
    4 ноября  

    Тун былыргыттан баар омук эбит буолларбыт то5о хотоммутуттан арахсыбакка олорбуппутуй? Сайдыы суох.
    Улахан кыргыьыы кэннэ хотторон куотан кэлэн олохсуйбут дьонно маарынныыбыт.Билиннэ дылы эдэр ыччаттарбытыгар костор сутурук сокуоннаах, иэстэьии, олорсуу оьорсуу?колуонэннэн бэриллибит удьуор дуу?

    0
  • Быйанг
    4 ноября  

    apanas85xsotta,
    Генетеика омугу быһьаарбат, омугу холбообот, генетика народттары ыһыар эрэ.. Клесовтаах собус соруйан генетикананнан быһаарбыта буолан, омук бөҕөьүн хайыта сатыы сылдьаллар. Нучча омугун ылан көр. Нуччаллар ынырык элбэх омуктартан холбонон омук буола сылдьаллар, генетиканнан гаплагруппаларынан араардахха, барыларынааҕар араас элбэх гаплагруппалаах нуччалардааҕар суоҕа буолуо. Биһиги гаплагруппабыт нуччаларга салайааччыларын Рюриктар геннара буолан хааллар, Уонна нуччалар тойотторун гена буолан хахаллар. Нгассанары эгин сахаларга холбоомоҥ, олох атын гаплагруппалаахтар. Биһиги гаплагруппабыт финнар, нуччалар геннэрин курдук. БИһиги диэн мин N1C1 гаплагруппалаахтарга араарбыт народтарын этэбин. Ол гынан баран син биир, гаплагруппа нароту быһаарбат. Омук диэн - тыл, культура, итэҕэл, үгэстэр

    0
  • Venomx
    4 ноября  

    Бу туох айылаах акаары аҥала урааҥхайдар баалларый кэлиибин диир буоллахтарына көһөн бардыннар ээ саха сириттэн. Кыргыстаантан төрүттээхпит диэтэххинэ өһүргэниэхтэрэ

    0
  • 123
    4 ноября  

    Сахалар чингисхаан иннинэ кэлбиппит, айылҕа уларыйан кураан буолан өлгөм үүнүлээх сири батыһан байкалтан киирбиттэр. Хас да үйэ , хас да потокунан. Монгол хоро диэн племя эмиэ киирсибит да сахалар быыстарыгар сүтэн барбыттар.

    1
  • 420
    420
    Симонян
    4 ноября  

    Блин 😂😂🤣🤣 да настоящие Якуты голубоглазые блондины с глубок посаженными глазами, с белой кожей для лучшего восприятия редких солнечных лучей, с большим и высоким носом для лучшего согрева холодного воздуха, с массивной мышечной массой и высоким ростом для житья в суровых холодных условиях (прарадители всех народов мира). А у кого азиатские черты, те не якуты, а эвенки жившие в теплых степях.

    Вот ваш ответ. Ещё и операцию делают 😂😂🤣 по европозиации глаз, увеличении грудей, ягодиц и ножных икр.

    А так вообще не надо делить людей на национальности, сейчас не первобытные времена. Только единство народов, при рыночной экономике, обеспечат развитие и прогресс.

    1
    • ykob57
      4 ноября  

      420, мээнэ теманы токурутума эрэ. Саатан теманы эйдээбэт эрээри. Эйун хойунна5ына киирэр манна ...

      2
      • 420
        420
        Симонян
        4 ноября  

        ykob57,
        Видимо совсем недалёкий, с возрастом ещё хуже будет. Советую обратиться к хорошему психиатру

        1
  • ext_fb_223280678498540SGaQb
    4 ноября  

    Саха омук олохтоох омук онтон- мантан коhон кэлбэтэх.Эт-уут эрэ аhалыктаахпыт,кэлии эбиппит буоллар оту-маhы сиэ эбиппит буолуо,коhон кэлбиппит буоллар син а5ыйах уунээйи сиэмэтин илдьэ кэлиэ этилэр,миинэрин этээрин туустаан-тумалаан аhыа эбиттэрэ буолуо?Эбэтэр коhон иhэн ыксалларыгар сиэмэлэрин умнубуттар эбэтэр аара суолга сутэрэн кээспиттэр дуу.

    2
  • Т
    4 ноября  

    Олохтоох омук буолан хайдах инник мэлтэх камелек оьохтоохпутуй???тыбыс тымныы ночоотоох эрэйдээх олорбуттар.сатаан тымныыны тулуйбат бала5ан муоста да суох?

    0
  • Урэх сахата
    4 ноября  

    Сахалар Тун былыргы этнос ди саныыбын.Сахалар ,,прородители тюркских народов,,буолуон соп, то5о эрэ сахалар бэйэбит итэ5элбитин улаханнык сутэрбэтибит,атын омуктар курдук.биhиги итэ5элбит ,,тенгрианство,,айыл5аны кытта ситимнээхпит уонна ойууннар,айыл5аны уонна куйаары кытта сибээстээх дьон.Атын орто азия тюрктара кэлин,сорохторо куус да оттунэн исламы ылыммыттара.Сахалары симбиир кэлии омуктар дии саныыбын,Байкал энин диэкиттэн,ол диэкки эмиэ олохтоох Саха биистэрэ бааллар ,,ессейскай сахалар,,уонна долганнар,то5о диэтэххэ биhиги сирдэрбит уксэ тонустуу ааттаахтар ди,кэлин сорохторо сирдэрбит сахалыы ааттаммыта.Сахалар симбиир атын-атын биистэрбит,диалекпыт да менталитет да холобур илин энээрдэр,булуу болох улуустара уонна хотулар. Тыгын Дархан холбуу сатаабыта да казактар ону утараласпыттара.Биhиги танарабыт Аар-Айыы Тойон бу тенгри итэ5элин кытта чугас сибээстээх!!!

    0
  • Талахкурдаах
    4 ноября  

    Манна үөскээбит омукпут. 2-3 т. Сыл аннараа өттүгэр Ураанхай омук икки аҥы хайдан сороҕо Саха омукка холбоһор, сороҕо Алтаайга тиийэн билиҥҥи Тыва. 5 үйэттэн Түрк омуктар кэлэллэр. 10 үйэттэн Тоҥустар, 10 үйэттэн Кээрэкээннэр, 13 үйэттэн Монол тыллаахтар, 17 үйэттэн ньууччалар.

    0
  • сэргэ
    4 ноября  

    бала5ан иьэ сылаас этэ. Мин биир итинник бала5ан оностубун киьини билэбин, муостата суох, сиргэ, 50С тымныыга комулуок ьо5унан сып-сылаас этэ, итиргии олорор киьи, маьынан сабыллар этэ комулуок оьох иьиттэн.
    Былыр дьахталлар о5олор таьырдьа тахсыбаттар этэ, хотон силбэьэ турара бала5аны кытта.

    0
  • 😎
    4 ноября  

    Омук уонна Саха диэн толкуйдаан көр

    ...
    Омук - атын дойду киһитэ
    Саха - сахалыы саҥарар Саха Сирин киһитэ

    Урдустар Саха Омук буола сатыыллара өйдөнөр

    Тоҕо?
    Кинилэр төрүттэрэ-уустара булкуллубут МАРГИНАЛ дьоннор буолаллар
    ...

    0
  • 🤔
    4 ноября  

    олордохпут ди дойдубутугар тугу сымыйаннан онтон мантан кэлбитэ бола сатаатын.

    0
    • 😎
      4 ноября  

      Ити ПСИХОЛОГИЯ

      мунмут-тэнмит киһи олоххо бэйэтин миэстэтин көрдүүр быһыыта
      Гитлеры ылан көрүҥ:
      бэйэтэ Еврей
      уонна
      хайдах курдук дьаабыланмытай?
      Ити курдук УРУУСТАР сахамсыйыахтарын сөп

      0
  • Быйанг
    4 ноября  

    Цитата:
    alamaykunsilama.ru 13:08
    Быйанг, Сахалар Түүрдэр иннинэ үөскээбит омук! Билиҥҥи Саха буолбктах! Билиҥҥи Саха эдэр омук! Билиҥҥи Сахалары үөскэппит Биис уустар сорохторо тыһыынчаннан сыллар аннараа өттүгэр үөскээбит Биис уустар!
    Күллэримэ до дьону, хайдах тюрк омук буолан баран тюрк омуктар иннинэ үөскээбит буолуохпутуй? Тюрк омуктар диэн — тюрк тылынан саҥарар омуктар... тюрк диэн тыл, хаан даҕаны, ген даҕаны, гер гаплагруппата даҕаны буолбатах.

    0
    • alamaykunsilama.ru
      7 ноября  

      Быйанг, эн манкурт күльбэтин үчүгэй буолуо этэ бэйэҕэр! Тоҕо диэтэр тыл үөрэҕин суох, онон дьону күллэримэ бэйэн! Саха тылыгар түҥ былыргы тыллвр бааллар уонна Саха тыла аглютаривнай тыл, аҥаардас аглютативнай буоларынан кырдьаҕас тыллар ахсааннарыгар киирсэр! Ону өйдөө эн! Арааһа сэбиэскэй кэмҥэ Сахатыйбыт киһигин быһылааххын, эбии этэр Сахатыйбыт киһи сыдьаанаҕын ду!?

      0
  • Курулгэн
    4 ноября  

    Эмиэ агала сатыы-сатыы..
    Ким ордук .."билиилээгин.. ойдоогумсуйуу" моккуорэ дуу??face with tears of joyface with tears of joy

    1
  • Марра
    4 ноября  

    Хантан кэллэхпитий,ычча да,учугэй ба5а бачча тымныыга кэлэ сатаан,терут буолан олордохпут ээ,сылаас дойдулаах дьон эбиппит буоллар теттеру куотуо эбиппит буолуо,уонна сылаас дойдуттан кэллэ кэлээт бачча тымныы дойдуга кыайан да кыстыа суох этибит

    1
  • Коля
    4 ноября  

    Сэһэн Боло хомуурунньугар биир сэһэни аахпытым.Омоҕойдоох,Эллэй кэлиэхтэрин иннинэ манна саха диэн аатаах омук олорбута үһү.Оннук эбит буоллаҕына сахалар кырдьык маннааҕы омук буолабыт.Омоҕой уонна Эллэй сахалары баһылаабыттар.Сахалар төрүт тылларын умнан түрк уонна монгол тылыгар көспүттэр.Билигин нууччалар баһылаатылар ,тылбыт нууччалыы буолан эрэр.

    1
  • Коля
    4 ноября  

    Сахалар маннааҕы омук буоллахпытына ,биһиги уруккута юкагир омук эбиппит.

    0
  • Коля
    4 ноября  

    Ааппыт да ону туоһулуур,юка,яко диэннэр.

    0
  • Уйбааныап
    4 ноября  

    ласпалаама, юкагирдыы ча5аара сылдьыан этэ, ханидуо и халерхаа дии-дии))

    0
  • Уйбаныап
    4 ноября  

    Норуоту тылын уларытарга сурук-бичик, кинигэлэр, мультиктар, сонуннар наадалар, ол былыргы уйэ5э ханнаа5ыы мультиктарай, кинигэтэй акаары тобо))
    Саха былыр-былыргыттан манна олорбуттара, улаатан-кэнээн баран о5олор билигин ПМЖ со5уруу барар курдук бардахтара дии, Чингиз-хан да армията ба5ар манна призыв ыыппыта буолуо дии, онно да сэриилэьэ бардылар ини, билигин Сирия5а Донбаска барар курдук.

    0
  • Мужиггг
    4 ноября  

    :)Тюркский народ рулит!!!точнее рулил:(

    0
  • Онлигеймер
    4 ноября  

    Арба онлайн игры оонньуу олордохпо нууччалары кытта саха буоларбын билэн баран хачк хачк ты не русский значит ты хачк диэн буппэттэрэ, хачк буотахпын дии сатаабытым, россиянинмын дии сатаабытым отой суох нерусский значит ты хачк. Дьэ онно билбитим хачк буоларбын.нууччалар эмиэ сэнииллэр эбит би6игини

    0
  • Нуучча
    4 ноября  

    Сирэйгин эмиэ уларыт,тылгын эрэ уларыттаххыный.

    0
  • Коля
    4 ноября  

    Былыргы түүрдэри билбэппититтэн итинник өйдөбүллэр бааллар.Былыргы түүрдэр билиҥҥи сахалар курдук сэбэрэлээхтэрэ.Холобурга Кюль Тегин сэбэрэтэ.Турок омуктар европеиднайдар да буоллаллар,уруккулара саха сырайдаахтара.

    0
  • Oidov
    4 ноября  

    Тыл? smiling face with open mouthАзия киэнэ , тюрк.омук. э)))
    smiling face with open mouthаттытар букас олохтох.омуктары кытта..Х - k оннугар ,уонна атын да букуба

    0
  • 123
    4 ноября  

    Сахалар олохтоох түҥ былыргы омук буолар.
    Сахалар ынаҕы, сылгыны эрэ ииппэт этилэр, табаны эмиэ иитэр этилэр.
    Тунгус-маньчжур омуктары табаны иитэргэ үөрэппиттэрэ:

    Цитата:
    Якутские термины оленеводства:

    Что же касается из давности появления у якутов своих оленей, можно удостовериться и из якутской части применяемой ныне по всей Якутии, оленеводческой терминологии. Например, «таба» – «олень»; «куукэйи» — бодливый олень; «лынта» – спокойный олень; не отходящий далеко от жилья; «кыычча» — важенка; «буур» – хор; «туолан» – взрослый олень; «уонэс» – олень – трёхлеток; «тарагай», «муойка», «хорой» – молодняки – двухлетки; «ынаах» – подросший оленёнок, почти одногодок; «тугут» – совсем маленький оленёнок; «харама» – олень тёмной масти; «элик», «тиикээн» – дикий олень; «дьиэрэн» — дикий олень трёхгодовалого возраста; «далда» («далла») – щит для скрадывания диких оленей; «Эрсэнэй Айыы» – бог оленеводства, ведающий размножением домашних оленей; «оттук» – оленье пастбище; «маатычча» – временная неводообразная изгородь для поимки оленей – предшественник современных коралей; «суумаhыт» – олений пастух; «миинэр» – верховой олень; «сырга» – нарта; «ыраакы» – летняя нарта; отличающаяся от зимних жёсткостью укрепления копыльев к полозьям; «олох сырга» – легковая нарта; «сэтии сырга» – грузовая нарта для каравана; «ала» или «когус» – широкий, ярко орнаментированный пояс, надеваемый только на ведущего в упряжи оленя; «аалык» – лямка; «сулар», «бас быата» – недоуздок», «дэпсэ» – подушка и набивка оленьего седла; «уурэр» – хорей; «чэнкээйи» – палка, надеваемая на ночь на шею трудновылавливаемого оленя; «хойох» – остаток не проваренной пищи в желудке оленя; «ынтака» – капорообразная шапка из оленьей шкуры с орнаментированным верхом; «буурпэх» – короткие мужские зимние сапоги из оленьих, лосиных и лошадиных лап; «ургуллу» — длинный их вариант; «уктас» – чулки из оленьей шкуры; «саныйах» – распашная меховая доха; «сукуй» – арктическая глухая доха из того же материала и т д.

    *Часть данных материалов предоставлены нам лингвистом Н.К. Антоновым, а остальные позаимствованы из ранее уже упомянутого труда Г.В. Ксенофонтова «Ураангхай – сахалар»].

    Как видим, термины охватывают все области оленеводческого дела. Они не похожи на кальку из эвено-эвенкийских оленеводческих терминов. Судя по богатству и своеобразию, данный комплекс оленеводческих терминов якутов претендует на большую самостоятельность и свою отдельную историю возникновения. В этом смысле весьма многозначен факт возникновения у древних якутских оленеводов особого антропоморфизированного божества из семейства «айыы», ведающего делами размножения домашних оленей. Как известно, ни у эвенов и ни у эвенков нет подобного божества. Приведённый только что комплекс оленеводческих терминов применяется в настоящее время всеми якутоязычными из оленеводов Якутии. А их численность составляет добрых две трети наших оленеводов.

    0
  • Курулгэн
    4 ноября  

    10-тан тахсата эргитэн агала агала ырыталлар, ырытагыт даганы- туьа суох))))..
    Надоел буолбакка дьэ моккуьэгит ...

    0
  • Коля
    4 ноября  

    123,xомойуон иһин ити тыллары кииҥҥэ олорор сахалар билбэттэр,саха тылын түөлбэ тылларыгар киирсэр.Уонна ити тылларын барыта эбээн уонна эбэҥки тыллара буолаллар.Историческай форумҥа мин ити туһунан суруйбутум,уол диэн ниигинэн.

    0
    • 123
      4 ноября  

      Коля, мөккүһүмэ! сахалыы тыллар.

      0
      • 😎
        4 ноября  

        Коля Йака...

        Дьыл диэни Йыл диир
        чэ
        арааһа
        Йэдэх (сэдэх) йака (саха) быһыылаах
        Яхши (чахчы) кинигэлэргэ олорон, кинигэттэн үөскээбит быһыылаах.
        Эн
        Коляны кытта кэпсэтиэҥ кэриэтэ, гуглы кытта кэпсэт. Ол көнө буолуо.

        0
        • 123
          4 ноября  

          smiling face with sunglasses, оннук, Коля сахалыы төрүт билбэт быһылаах. Саха тылын барытын тунгусо-маньчжурскай диир киһилиин мөккүстэхпин.

          0
          • 😎
            4 ноября  

            Аһыныахха эрэ сөп

            төрдө-буора суох (олоҕо суох)
            Үөрэхтээх Коля быһыылаах
            НАУКА ЖЕРТВАТА
            итинник дьоннор идеализмҥа охтоллор

            0
            • 123
              4 ноября  

              smiling face with sunglasses, дьиҥэ хантан! Үөрэхтээҕэ буоллар мөккүһүө суоҕа этэ. Кинигэ аахпата, билиитэ суоҕа мөккүһэриттэн көстөр.

              0
              • 😎
                4 ноября  

                Ким билэр

                ЛИТЭРЭТИЭРЭ ҮНҮСТҮТҮҮТҮН ҮЛЭҺИТЭ быһыылаах

                0
                • 123
                  4 ноября  

                  smiling face with sunglasses, ама да буолтун иһин инник билиитэ суох киһини хайдах ыллахтарай)
                  Арааһа кмнс эрэ диэн аһынан ыллахтара.

                  0
                • alamaykunsilama.ru
                  7 ноября  

                  smiling face with sunglasses, э да кэнэрээлинэй дириэктэр доо! Ачыкы да кэппитин иһин эрэдэбиэйин сим биир көстөр омук ачыкытын кэнниттэн хе хе!

                  0
  • Анна
    4 ноября  

    как правильно пишется- боло ден? буолуо?

    0
    • 😎
      4 ноября  

      Төрдө БУ

      БУ Оҥоһулларыгар БУО буолар
      Тойукка
      ДЬЭ БУ диэн тУОйулларыгар ДЬЭ БУО
      Оттон ДЬЭ диэн тойукка ДЬЭИЭ диэн эбитэ ду???

      0
  • Олохтолох эбээн
    4 ноября  

    Онтон мантан куотан кэлэн баранныт санарыа да суох этигит))

    0
    • 123
      4 ноября  

      Олохтолох эбээн, сахалар кимтэн да куотан кэлбэтэхтэрэ. Былыр-былыргыттан Байкалтан саҕалаан хоту муораҕа дылы олохсуйан олорбуттара.

      0
    • 😎
      4 ноября  

      Саха төрүт олохтоох дьон

      ону ынаҕа-сылгыта туоһулуур
      уонна
      олорор сирдэрэ
      Уонна
      өссө
      саха төрүт дьон эбитин туоһутунан Эллэйдээх Омоҕой кэлиилэрин өйдүүллэрэ буолар

      0
  • информатор
    4 ноября  

    онтон бу соторутаа5ыта биир уол Өлүөнэ өрүс кытылыттан суруктаах таастары булбут этэ дии, 50-чэ кэриэтэ таас, Эллэй хаһан эрэ өрүскэ сүтэрбит таастарын, ол уол ханна сүппүтэ буолла?

    0
  • Steelhat
    4 ноября  

    То5о ону билэ стаатыҥ тукаам? Урукку дьыл ула5атыгар, былыргы сыл мындаатыгар олорбут дьон билигин кэлэн тугу кэпсиэхтэрэй. Арай Саха омугу хараарда сатааччылар эҥин ыйытыылары биэрэллэр. Бэл эбээн омук о5ото, Өлуөнэ өрус уутун амтанын билбэт эрээри "эһиги сахалар көс омуктаргыт" диэн миигин соһутан турардаах. Бэйэтэ табаны эккирэтэн көһө сырытта ини. Ученайдар бэйэлэрэ мунаахсыйар ыйытыктара буолар. Ону эбээн о5ото быһаарбыт. Дьэ тукаам кинилэртэн ыйыт.

    0
  • Анна
    4 ноября  

    вам нрва спорить? ладно, я задала ? и никто не ответил. Поке2

    0
  • Анна
    4 ноября  

    да пошли вы! ? снят. адью face with tears of joy

    0
  • Коля
    4 ноября  

    Кими этэҕитий?Мин үрдүк үөрэҕим диэн,массыынаны салайары баһылаабытым.Мин кыра,үөрэҕэ суох дьоннортон төрөөбүт буруйдаахпын,билсии- көрсүү суох буолан үрдүк үөрэҕэ суох хаалбытым.

    0
  • Битва_замков_2016
    4 ноября  

    Николай Якутскайы аагын онтон толкуйданаарын. Саха омук диэн тюрк,тунгус,монгол уонна бутэьик уйэлэргэ славян буккааьа. Манна суруйар да тылгыт ол омуктар тылларын буккуйан холбоон этии таьааран суруйагыт.

    0
    • 123
      4 ноября  

      Битва_замков_2016, киһи сөҕөр, эһи кырдьык акаарыгыт, өй-билии өттүнэн оччо мөлтөххүт дуо? эбэтэр суруйбут эрэ киһи диэн ду!
      Бастаан сахалар тустарынан үөрэт, онтон биирдэ биллэҕимсэй!

      0
    • 123
      4 ноября  

      Битва_замков_2016, Сахаларга монгол да, тунгусо-маньчжур булкааһа суох.
      Аны тыл өттүнэн ыллахха, төттөрүтүн саха тыла монголларга киирбит, саха монгол омуктааҕар кырдьаҕас омук.

      0
      • Битва_замков_2016
        4 ноября  

        123, Чэ кытаат, сотору сахалар майнкампфтарын суруйарын буолуо. Саатар Бутэй Булууну аахпытын дуо?

        0
        • 123
          4 ноября  

          Битва_замков_2016, Бастаан саха тылын, генетикатын үөрэт, онтон биллэҕимсэй!
          Эн миэхэ манна СССР саҕана суруллубут номохтору кэпсээмэ. Сказкалары оҕолоргор аахтар.

          0
          • Битва_замков_2016
            4 ноября  

            123, ол аата аахпатаххын, оннук киьини кытта кэпсэтэрим суох. Биллээҕимсэй диэмэ, билээҕимсий диэ. Сыыьа суруйарын киьи харагын аалар.

            0
            • 123
              4 ноября  

              Битва_замков_2016, бастаан сахалар тустарынан научнай үлэлэри аах, онтон мөккүс, күлүүгэ барыма художественнай литературанан саха историятын үөрэппикинэн.

              0
        • 123
          4 ноября  

          Битва_замков_2016, монгол диэн этнос омук быһыытынан 17-үйэҕэ эрэ үөскээбит омук.
          Древнемонгольскай тыл былыргы саха тыла, монгольскай диир сыыһа. Ону лингвист учуонайдар быһааран тураллар.

          0
        • 123
          4 ноября  

          Битва_замков_2016, инник сказкалары ааҕар буолан, дьиҥнээх саха историятын билбэххин.

          0
          • Битва_замков_2016
            4 ноября  

            123, Туох айылаах оро туппут генетиктарын эбитэ буолла? Тугу учугэйи агалбыт ученайдарый ол? Мин коруубунэн кинилэр уорэхтэрэ убагас мэйиилээх киьиэхэ туох да учугэйи агалбат, омугу оро-аллараа эрэ туьэрэр, сабыдыала геноцид, нацизм, евгеника ХIХ-ХХ уйэ ону кордорбутэ улахан сэриилэринэн. Биьи уйэбит улахан ситиьиитэ диэн дьон бары омугуттан, дьуьунуттэн, итэгэьиттэн тутулуга суох тэн ПРАВАЛААХ. Ити ученайдаргын иннигэр уктума, уктар буоллаххына ааттарын-суолларын уонна улэлэрин манна сырдат.

            Билбэххин диэмэ, билбэккин диэ. Харагым тэстээри гынна.

            0
            • 123
              4 ноября  

              Битва_замков_2016, бэйэн булан аах ээ! тугу барытын кэрдэн биэриэхтэхпиний.

              0
  • Коля
    4 ноября  

    Сөпкө этэҕин.Бүтэһик түүр тылынан Убаарыскай суруйа сат8ыырын өйдөөн хаалбыппын.Бу суруйбут тылларгын омугунан арааран аахтым.Толкуйдаа (нууччалыы).Онтон,диэн,бүтэһик,манна,тылгыт,ол,тылларын,этии,таһааран ( түүрдүү).Омук,булкаас,үйэ,холбоон ( монголлуу).

    0
    • Кря -кря
      4 ноября  

      Коля, эмэһэҕин сыллаа кытай кырбаһа, хэ-хэ

      Толкуй, дуума, омук, үйэ, холбоон барыта төрүт саха тыллара.

      Ити баар эн үөрэҕэ суоҕуҥ уонна арыгыһытыҥ содула, хэ-хэ

      0
  • romazan
    4 ноября  

    первыми были хоринцы....

    image?qf=26311550&qs=70994722

    Хоро создали Якутию,Бурятию,Монголию и Корею....

    0
    • romazan
      4 ноября  

      Омогой (предок некоторых якутов) был вором....

      image?qf=26311546&qs=70994725

      Элляй появился позже....

      значит,первым был Улуу Хоро.....

      0
    • Кря -кря
      4 ноября  

      romazan,

      Хоро = сука в переводе на русский.

      Суки не бывают первыми, хэ-хэ

      0
  • Maks.iz.Vervila
    4 ноября  

    123123123йцу

    никто не знает закройте тему
    а по моей версии мы тут родились на мамонтах ездили
    хоронили в одно место вот и кладбище мамонтов находят

    0
  • Дьоллоох2
    4 ноября  

    Бутун эрэ, сайын коьон кэлээхтээбиппит кыьын буоларын билбэккэбит, кыьын уксубут тонон олбуттэр, ким да кими да сэриилээбэтэх оннук же хаалан хаалбыппыт

    0
  • Кыргыдай
    4 ноября  

    Киргиз Сара Бай со своей женой татаркой Сайсары,первыми были.

    0
  • Саха сирин олохтоозо
    4 ноября  

    Тозо наар хантан кэлбиттэрин быьаара сатыллара буолуой олох ойдообоппун бэйэбит дойдубут диэхтээх буоллахпыт ди бу алдьархай байдаах сиргэр

    0
  • ext_ok_574871952076Y4xU9
    4 ноября  

    Мамонт саҕаттан баарбыт,ол дакаастанан турар.Кэнники кэлиилэр эмиэ бааллар,ол гынан баоан бу улахан сиргэ бары биир тылынан саҥарабыт,нууча оһоҕун олох хойут билбиппит,былыргыттан эргиэн да баар эбит,ити сорох суруйааччылар сымыйаннан суруйаахтаабыттар

    1
  • lekas_26
    4 ноября  

    Саха диэн омук манна уескээтэ5э дии. Ол кеьен кэлбит биистэр ханан да саха буолбатахтар.

    0
    • Кря -кря
      4 ноября  

      lekas_26,

      Кус-хоролор сахаларга холбостохторо дии диэри гынаҕын дуо, ээ-э? хэ-хэ

      0
  • Местный эвенк
    4 ноября  

    Тептеру барыах этигит степькит диэкки,биьиги терут сирбит кыараата кыараан иьэр!!

    0
    • Кря -кря
      4 ноября  

      Местный эвенк,

      Эн баҕас Кытайгар бар, онно баар эн төрүт дойдуҥ, хэ-хэ

      0
      • 😎
        5 ноября  

        Кря-кря, мээнэ тыллаһыма

        Хоро диэн хоро
        Өйдүөхххүн да сөп этэ
        Тэллэх ыт курдук буолума
        Хоро саха ууһугар киирэр
        Оттон Эллэйиҥ татаар. Эн ону батан, мээнэ-мээнэ саҥараҕын быһыылаах.

        0
  • А
    5 ноября  

    Эбээннэр 10 млн. үһү Кытайга. Онтон маннааҕы эбээннэри ол эбээннэр билинэллэрэ ду, суоҕа ду? Уонна олору кытта тоҕо сибээстэспэккэ олорбуттара буолуой?

    0
  • ext_fb_210606689483676Ft3pL
    5 ноября  

    Улуу мотуок саҕана уста сылдьыбыт ааллара билигин да баар үһү, мээйик баран көрдьүү сылдьан булта дуо?

    0
  • ext_fb_210606689483676Ft3pL
    5 ноября  

    Ээ манна саха сиригэр үөскээбит омукпут,хас да омуктан таҥыллан.

    0
  • Саргыда
    5 ноября  

    САХА ТӨРДҮН туһунан генетиктэр....туох дииллэрий..быһа тардан....
    сүрэҕэлдьээбэккэ ааҕыҥ..

    Хаһан эрэ мөккүөр буолбутугар..киллэрэ сылдьыбытым быһылааҕа...

    Сахалар хантан хааннаах дьоммутуй?

    05.11.2013 16:19 | АВТОР: АЛЬБЕРТ КАПРЫНОВ

    Билигин кимтэн эмэ “сахалар хантан хааннаах, туохтан тууралаах омуктарбытый?” диэн ыйыттахха, киһи эрэ барыта тута “түүрдэрбит” диэн хоруйдуура буолуо.

    Кырдьык, ону тылбыт да туоһулуур курдук. Тыл үөрэхтээхтэрэ этэллэринэн, анал литэрэтиирэҕэ да суруйалларынан,
    саха тылын быһа барыллаан 30-ча %-на – монгуол, 3-5 %-на – тоҥус-маньчжур, 5 %-на – биллибэт төрүттээх тыл, онтон атына, баһыйар үгүс өттө түүрдүү диэн буолар.

    Онуоха эбии, грамматикабыт эмиэ дьиҥ түүрдүү.

    Онон биһиги бэйэбитин хаһан эрэ монгуоллары кытта адьас ыкса алтыһа сылдьыбыт, кэлин, Саха сиригэр кэлэн баран, тоҥус-маньчжур тыллаах омуктары кытары булкуһан олорбут түүр омугунан ааҕынабыт.

    Ол эрээри, генетика диэн билим салаата ону билиммэт.

    Кини киһи тылыттан-өһүттэн, көстөр дьүһүнүттэн, бэйэтин ханнык омугунан ааҕынарыттан тутулуга суох, ДНК анаалыһын көмөтүнэн, киһи төрдүн-ууһун, хантан силистээҕин-мутуктааҕын тута быһааран ыраас мууска ууран биэрэр.


    Билигин тылы биология билимин дуоктарыгар, Вашингтон университетын (АХШ) Биологияҕа департаменын ДНК-лабораториятын генетик-учуонайыгар Зоя Ивановна Ивановаҕа биэриэҕиҥ (генетика – уустук үөрэх, онон урут хаһан да истибэтэх тиэрминнэргитин-тылларгытын иһиттэххитинэ -- соһуйумаҥ).

    Секвенирование уонна амплификация туһунан

    -- Оскуоланы Сангаарга бүтэрбитим. СГУ-га биология факультетыгар үөрэммитим.

    Ол кэннэ Москубаҕа Уопсай генетика институтун аспирантуратыгар үөрэнэн (1981 с.),
    “Киһи хромосоматын мутацията” диэн тиэмэҕэ хандьыдаат истиэпэнин көмүскээбитим.

    Онтон 1997 с. “Саха сүөһүтүн иммуногенетиката” диэн үлэнэн дуоктар буолбутум.

    2000 сс. биэнсийэҕэ тахсыбытым уонна ыал буолан АХШка көспүтүм.
    Онно тиийээт, Вашингтон университетын Биологияҕа департаменын ДНК-лабораториятыгар үлэҕэ киирбитим.


    -- Зоя Ивановна, АХШка тиийбитиҥ кэннэ, маннааҕы учуонай истиэпэҥҥин ким да саарбахтаабата, тута ылыннылар дуу?

    -- Суох. Мин туспар инньэ гымматахтара. Тута университекка барбытым.
    Хас даҕаны лабораторияҕа сылдьыбытым.
    Онно биир күн иһигэр бэйэм идэбинэн түөрт сиргэ үлэҕэ ыҥырбыттара.

    Биллэн турар, бастаан докумуоммун ылан ааппын-суолбун, үлэбин-хамнаспын барытын бэрэбиэркэлээбиттэрэ. АХШ дуоктарын истиэпэнин ылыаххын наада дии сылдьыбыттара да, ону сэҥээрбэтэҕим.

    Мин генетическэй анализаторга үлэлиэхпин баҕарар этим.

    Онно ДНК-ны чаас чааһынан арааран баран (ол “секвенирование” дэнэр), араарыллыбыт сүһүөхтэрин туспа-туспа ырыталлар, үөрэтэллэр.

    Судургутук эттэххэ, ДНК өлүүскэлэрин “ааҕаллар”.
    Оттон ол – билиҥҥи генетика муҥутуур чыпчаала.
    Үөрүөм иһин, хата, тута ылбыттара.

    Арийдартан хааннаахпыт дуо?

    Итинтэн сиэттэрэн, “баҕар, сахалар бэрт былыргы төрүттэрин устуоруйата ханнык эрэ кэрдиис кэмҥэ, холобур, б.э.и. 10-9 тыһ. сыл анараа өттүгэр, Анатолияттан саҕаламмыта буолаарай?” диэн ыйытык үөскүүр.

    Ити курдук араас толкуй кэнниттэн, генетика саха төрдүн-ууһун туһунан тугу кэпсиирин, тугу суруйарын үөрэппитим.

    Оттон генетика:
    “Саха омуга сайдан кэлбит хронологиятынан да, географиятынан да, биир төрүттээх, биир силистээх омук”, -- диэн эрэллээхтик этэр.

    “Хронология” диэни “омук түҥ былыргыттан бүгүҥҥэ диэри сайдан кэлбит кэрдиис кэмэ” диэн өйдүөххэ сөп.

    Билигин үрдүттэн саба быраҕан “сахалар бу уһук хоту сиргэ соҕурууттан көһөн кэлбит араас түүр, монгуол уонна олохтоох омуктар булкаастарын түмүгэр үөскээбит норуот” дииллэр эрээри...

    Генетика билимэ саха омуга туох да булкаас хаана суох, былыр биир төрүттэн үөскээбит адьас биир көһөҥө, сомоҕо төрдүлээҕин-уустааҕын ырылыччы дакаастыыр.

    Төрүттэрбит онно-манна көһө, кэлэ-бара сылдьыбакка, Өлүөнэ орто сүүрүгэр бэрт өрдөөҕүттэн олорбут кырдьаҕас омук эбиттэр.

    Ол эрээри, этнос быһыытынан сайдыыбыт бастакы түһүмэҕэ, неолит эратын саҕана, били этиллибит Турция сирин кытта ситимнээх курдук.
    Киһи аймах тыһыынчанан сыллаах улуу көһүүлэрин (миграция) билэбит.

    Ол да буоллар, өбүгэлэрбит төһө даҕаны тыһыынчанан сыллар усталарыгар көһө сылдьыбыттарын иһин, хас да сиргэ тохтоон-аараан, төһө эмэ өр олорон, холбоһон-арахсан ааһытаалбыт сирдэрэ бааллар.
    Ону генетика да, устуоруйа да туоһулуур.

    Биология билимин дуоктара, генетик В.В. Фефелова былырыын күһүн баччаларга
    ГЧИ-гэ саха төрдүн-ууһун хайар кэмпириэнсийэҕэ кэлэ сылдьан, билиҥҥи Кытай сирин хотугулуу-арҕаа өттүгэр баар Тарим өрүс намталыттан көстүбүт мумиялар европеоид хааннаахтарын эппитэ.

    Оттон ол мумиялар геннэрэ ордук хото хинди (индус) уонна саха омук хааннарыгар баара дакаастаммыта.

    Билим бу арыйыытыгар тирэҕирэн, В.В. Фефелова “сахалар монголоидтыы буолбакка, индоевропалыы хааннаах омук эбит” диэн аһаҕастык эппитэ.

    Быһата, кини сахаларга Индия арийдарын кытта атылыы геннэр баалларын эппитэ.
    Холобур, мин ити этиигэ сөбүлэһэбин.

    Ол эрээри...

    Саха омук -- киһи аймах устуоруйатын феномена.

    Бачча үлүгэрдээх тыйыс дойдуга ынаҕын-сылгытын туппутунан кэлбит, нуучча кэлиэн 500 сыл иннинэ уйаара-кэйээрэ биллибэт киэҥ сири толору баһылаабыт уонна, ол тухары, бэйэтин төрүт култууратын ыһыктыбатах омук -- аан дойдуга ханна да суох.

    Уопсайынан, быдан былыр дьылларга Саха сиригэр аан бастаан ат миҥэлээх саха эр дьоно тиийэн кэлбиттэр...

    Хаан тардар халыҥ аймах

    Генетика көрдөрөрүнэн, саха төрдө букатын аҕыйах киһиттэн турар эбит.

    Ол ордук эр дьонунан эрэ утумнуур Y-хромосомаҕа көстөр.

    Оттон бу хромосома N1 C1 гаплогруппата (гаплогруппа диэн, судургутук эттэххэ, ДНК Y-хромосоматын өлүүскэтэ, биир кэрчигэ.

    Оттон Y-хромосома паарата суох буолан, хаан утума эр киһиттэн эр киһиэхэ эрэ бэриллэрин курдук -- кубулуйбат, туораттан дьайыыга бэриммэт, суураллан хаалбат) саха эр дьонун бука барыларыгар, ол эбэтэр 100-чэ %-гар баар.

    Аан дойдуга маннык көстүү биир даҕаны омукка суох.

    Атыннык эттэххэ, хотугу-соҕурууҥҥу, Бүлүү, илин эҥээрдээҕи сахалара бука барылара быдан былыр биир киһиттэн төрөөн-ууһаан тэнийбит дьоммут.

    Ону, бэл, генетик учуонайдар кытта сөҕөллөр.

    Арай, биһиэхэ ханыылыы буолан баран, арыый даҕаны намыһах, 50-60-ча % араастаһыылаах (частоталаах) гаплогруппалаах финнэр, саамнар, балт омуктара бааллар.

    Ол омуктар былыргы биллэр-көстөр бэрэстэбиитэллэрэ: нуучча судаарыстыбатын төрүттээбит Рюрик уонна былыргы Литва кинээстэрэ.

    Судургутук эттэххэ, ол биһиги хаан уруу аймахтарбыт.

    Эппитим курдук, саха эр дьоно бары биир эр киһиттэн төрөөн-үөскээн тахсыбыттар, бары биир геннээхтэр.

    Онон саха номохторугар “сахалар бары биир киһиттэн – Эллэй Боотуртан төрөөн-ууһаан тэнийбиттэрэ” дэнэрин генетика бигэргэтэр.

    Аны туран, биһиэнигэр ханыылыы 50-60 % араастаһыылаах, Скандинавияттан саҕалаан, Евразияны уҥуордаан, Саха сиригэр тиийэ тарҕанан олорор омуктар үгүстэрэ сэргэлээхтэр (коновязь).

    Гаплогруппа эмиэ ол курдук финнэр, саамнар, балтар олорор сирдэриттэн биһиэхэ тиийэ кэлэр.

    Бу эмиэ таабырын.

    Бригитта Пакендорф диэн биир бастакынан саха омук төрдүн-ууһун молекула-генетика таһымынан үөрэппит ньиэмэс дуоктара суруйбута баар: “Сахаларга баар үрдүк частоталаах гаплогруппа хантан кэлбитэ -- таабырын”, --диэн.

    Уопсайынан, этногеномика билигин тохтоло суох сайда турар.

    Онон ити мин үөһэ эппитим барыта “100 % бигэргэтиллибит чахчы, хайаан да оннук буолар” диэн бүтэһик туочуканы туруорбат.

    Билим сайдан, генетика саҥа суоллары тобулан истэҕин аайы, ити чахчылар ситэриллэн-хоторуллан, чопчуланан иһиэхтэрэ.

    Уопсай хартыына толору буоларын наадатыгар генетиктэр, историктар, тыл үөрэхтээхтэрэ, энтографтар, археологтар бары бииргэ кыттыһан үлэлиэхтээхтэр.

    Хаан суураллыбат

    “Сэргэ: мегалит народа Саха” кинигэбэр аҥаардас молекула-генетика ырытыыларын, түмүктэрин эрэ буолбакка, историктар, тыл үөрэхтээхтэрин, этнографтар, археологтар үлэлэрин эмиэ киллэрдим. Кинигэни нуучча уонна англия тылларынан суруйдум.

    Саха омугун уонна сирин-уотун туһунан аан дойду ааҕааччыта уопсай өйдөбүллээх буолуон баҕарабын.

    Биһиги устуоруйабыт – киһи аймах бүттүүн устуоруйатын сорҕото.

    Киһи аймах тыһыынчанан сыллардаах улуу көһүүтүн санаан көрүҥ ээ.

    Сөҕүмэр дьыала. Биһиги төрүттэрбит Африкаттан көһөн, былыргы Анатолия сиригэр кэлэн,
    онно туспа итэҕэллээх, култууралаах омук, этнос быһыытынан сайдан, атахтарыгар туран, Кытайга Тарим намталыгар суолларын-иистэрин хаалларан, Тянь-Шань, Памир хайаларын уҥуордаан, улуу судаарыстыбалары төрүттээн, Алтаай сиригэр тиийэн кэлбиттэрэ.

    Молекулярнай генетиктэр биһиэхэ саамай чугас омуктарынан монгуоллары, чукчалары, юкагирдары уо.д.а. буолбакка, ала-чуо тувалары, хакаастары уонна эбэҥкилэри ааҕаллар.

    Ол дакаастаммыт суол диэххэ сөп.

    Эбэҥкилэри кытта сыһыаммытын генетик Бригитта Пакендорф эмиэ быһааран турар. Кини этэринэн, саха эр дьоно бары биир индоевропалыы хааннаах эбит буоллахтарына, дьахталларбыт кытайдарга, монгуолларга уонна эбэҥкилэргэ чугастар.

    -- Зоя Ивановна, оттон хаан, ген суураллан хаалбат дуо?
    -- Кырдьык, араас булкуһуу элбэх буоллаҕа.

    Ол эрээри, өссө төгүл тоһоҕолоон уонна анаан бэлиэтээн этэбин,
    аҕа уолугар, ол эбэтэр эр киһиттэн эр киһиэхэ бэриллибит
    Y-хромосома, хайдахтаах да булкуллуу-ытыллыы буолбутун иһин, суураллыбат.

    Холобур, саха эр киһитэ төһө даҕаны эбэҥки (нуучча, кытай) дьахтарын ойох ылбытын иһин, өскөтүн кини уолланна да, кини индоевропалыы
    Y-хромосомата уолун сыдьааннарынан бара турар
    (син биир ол тэҥэ, саха дьахтара ханнык эрэ туора омук киһититтэн уолланнаҕына,
    ол уолун генэ сахалыы буолбат).

    Өссө биир дьикти суол баар. Б.Пакендорф сахалар геннэрин чинчийэн баран
    “саха дьахтара хаһан даҕаны атын омук киһитигэр эргэ тахсыбат эбит” диэн түмүккэ кэлбитэ.

    Ол этии төһө олохтооҕун билбит суох эрээри, кини хайаан даҕаны бэрт элбэх генетическай анаалыс түмүгэр олоҕуран инньэ диэбитэ буолуо дии саныыбын.

    Уопсайынан, кэнэҕэски өттүгэр генетика сайдыыта киһи аймах саамай кырдьыктаах устуоруйатын хайаан да арыйыа, барытын сааһылаан биэриэ диэн эрэнэбин.

    Биллэрин курдук, билигин устуоруйаны кыайбыт дьон суруйаллар.

    Ол түмүгэр, кыралар-кыайтарбыттар кырдьыктара туора

    1
  • Саргыда
    5 ноября  

    Мин Эллэйтэн төрүттээхпит диэбитин ылыммаппын. Ол Эллэй кэлиэн иннинэ сахалар суох баҕайылара дуу? Омоҕой баайбыт ханна барбыта буолла? Оттон дьиэлэнэн - уоттанан, оҕолонон урууланан, кулут - чаҕар дьоннонон олорор буолуохтаах этэ дии. Оттон саха дьахтара атын омукка тахсыбат диэбиттэрин кытта сөбүлэһиэх курдукпун. Кэнники хамсааһын баар курдук да, оннук айылаах буолбатах. Хата, олох көрдөрөнүнэн, эр дьоннорбут омугумсах курдуктар.

    1
    • рядовой
      рядовой
      Ветеран
      5 ноября  

      Саха Сиригэр олорор дьоннор гаплогруппалара биирэ киһини сөхтөрөр...

      бачча киэҥ сиргэ олорор дьон киэнэ (киинэ), син араастаах буолуон сөп этэ.

      1
      • 123
        5 ноября  

        рядовой, атын омук суох буоллаҕа, сахалартан ураты.
        Тунгусо-маньчжурдар 16-17 үйэҕэ эрэ кэллэхтэрэ.
        Юкагирдар, чукчалар ыраах Халыма, Индигир диэки олордохторо.
        Уонна саха сиригэр атын омуктар суохтар.

        1
  • 77
    5 ноября  

    10-ча тыьыынча ыннараа оттугэр 1 киьи да буолуон соп буолла5а дии, неолиттан киниттэн о5олоро, о5олорун о5олоро, сыыйа тэнийэн киирэн барда5а дии.
    Египет пирамидалара 4 эрэ тыьыынча ыннараа оттугэр туппуттара, ити 4 тыь. са5а сахалар элбэхтэр ини уже, 4 тыь сыл устата элбииллэр буолла5а дии Евразия5а барытыгар тэнийэн олорбут курдуктар дии,дьэ Саки диэн итэ5эй киирэн бардым.
    Дьиктитэ диэн суппэт эбит дии саха гена, эр киьини кытары сылдьар, дьэ сурдээх кытаанаах ген эбит. Атын омуктар киэннэрэ суураллан хаалаллар эбит дии, саха киэнэ сылдьар.
    Ол аата биьиги геммыт олус былыргы эбит, 10-тан тахса тыь. сыл. ыннараа диэн, мамоннар сылдьар кэмнэрэ дии.

    1
  • Хотой 1
    5 ноября  

    Бэт кэпсэтии бара турар эбит. Дьон сэргиир темата. Көрдөххө үгүстэрэ манна мээнэ киирбэт дьон санааларын эппиттэр. Арай күрүлгэн киирэн ытанан тахсыбыт. Соруйан ыһа сатыыр эбит дии санаатым. Элбэх дьон киирэн форумы топтары сэргэхситэллэрин утарар бу сылдьар эбит. Мин санаам итинник. Без обид.
    Аны кря кря үөҕүтэлээн көннөрө сатаабыт. Тоҕо да туттуна түһүллүбэтэ буолла?

    1
  • 77
    5 ноября  

    Саха ына5а,сылгыта эмиэ 8-10 тыь.саастаах дии,оччо5о саха омук сааьа соп да буолан тахсар эбит дии.
    70С тымныыны тулуйар саха сылгытын, ына5ын 5-6 тыь ыннараа оттугэр а5алан адаптациялатыахтарын сеп эбит дии. Саха ына5а,сылгыта бу 400-500 сыл аайы бачча тыйыс тымныыны сиргэ адаптацияламмат ини.

    1
  • 3 тылы билээччи
    5 ноября  

    Далан "Тыгын Дархан" уонна "Бүтэй Бүлүү" диэн айымньыларын ким да аахпатах дуу? Сахалыы билбэттэргэ нууччалыыта кытта баара. Өлүөнэ өрүс устун Бай5ал диэккиттэн кырдьа5аhы хааhахха суулаан ким кэлбитэй? Саха төрдө ити кинигэлэргэ уостан уоска этиллэн онно суруллубута. Ол көhөн кэлбиппит диэн туох куhа5аннаах үhүнүй? Истиэп түүрдэрэ бары көс оло5у тутуhаллара. Тө5ө диэтэххэ сүөhүннэн дьарыктаналлара. То5о биhиги тылбытыгар со5урууңңу кыыллар ааттара баарый? Манна тус олохтоох буоларбыт итини билиэ суох этибит. То5о биhиги тылбыт турок, киргиз, казах тылын кытта маарыңнаhарый? Хайдах маарыңныырын билбэт буоллаххытына, киргиз омуктан сиргэнэр буоллаххытына, турок нууччалыыга тылбаасчытын арыйан көрүң. Туох баар ахсаан, кэл-бар, уол-кыыс, уонна да атын олоххо туттуллар тыллар атылыылар. Уонна сирэйгитин көрүң. Нуучча буолан хаалбыккыт ду, американецтаргыт ду, негирдэргит ду? Ол кэннэ Столичнай ырыынак диэкки хаамың уонна аймахтаргытын көрүң. Кимиэхэ ордук майгынныырын хара5а суох уонна дьүлэй көрсүө суо5а.
    Ити тиийбэтэ5инэ Дьурулуйар Ньургун Боотуру аа5ың. Геройдар дьүhүннэрин хоhуйууларын аа5ың. Биир эрэ хоhоон буолбатах. Икки саарба сэргэсэhэ сырпыт курдук хаастаах, тумус курдук хонто5ор муруннаах дьоннор онно бааллар. Ити өссө соро5о эрэ.
    Ол кэннэ киргиз, казах оhуорун көрүң. Саха оhуорун нуучча-скандинав-индеец-эбээн оhуорун кытта холоон көрүң. Кимиэнигэр ордук маарынныырый? Интернет босхоң хас биирдиибитигэр баар.
    Дьэ ол кэннэ нуучча буола көстө сатаан киэбириң. Баттаххытын саhархай гына кырааскаланың уонна Москуба диэкки көтө туруң. Киhилээх сиргэ тиийээт маңгайгыннан казах омук уруур5уу көрүө, балачча өр буолаат саhархай баттах үрдүнэн кугас хоройон тахсыыта киргиз дорооболоhуо. Оттон нууччаларгыт паспоргын көрдөр, миграционнай ол бу диэн тохтотуохтара.

    0
  • 3 тылы билээччи
    5 ноября  

    Уонна саха тыла сэргэ да олордор эбээн эбэңки юкагир тылыттан тосту атын. Тылбыт оңоhуута кытта атын. Кинилэр генетика быhаарыытынан Америка төрүт олохтоохторунуун аймахтыылар. Былыр Америка хотута биhиги сирбитиниин ситимнээх эрдэ5э. Ол кэннэ материк хамсаан арахпыт. Уонна оhуордарын көрүң. Коряктар ямаллар кинилэр аймахтыылара. Ону сахалар кэлэн холбоhон сирэйбит быhыыта арыый уларыйбыт. Билиңңи нуучча бааhынайдара дьүhүннэрэ уратыларын курдук.

    0
    • рядовой
      рядовой
      Ветеран
      5 ноября  

      Тыл түргэнник уларыйарын бары көрө-билэ сылдьабыт...

      Эн хааныҥ гаплогруппатын бил, түүрдэргин кытта тэҥнээн көр,
      төһө сөп түбэһэр эбиткин.
      Финнары кытта тэҥнээн көр,
      төһө майгыннаспат эбиткин.
      Бу темаҕа оннук-маннык диэн уруурҕаспытыҥ тугу даҕаны быһаарбат.
      Гаплогруппа диэн баар, БИИС УУҺА. Хаанҥын сууйбаткын.

      1
  • 3 тылы билээччи
    5 ноября  

    Былыр Чыңыс Хаан ду Ат Тыла ду боотурдарыгар нуучча кыргыттарын ойох ылан о5олоон иhиң диэн ыйаах биэрбиттээхтэр. Хааны тубуhуннараары. Уонна тубуhуннарбыт. Онтон иннэ күөх харахтаах, үрдүк уңуохтаах, кытархай баттахтаах элбээбит. Татаардар диэкки көрүң.
    Тупса5ай саханы элбэтээри гыннаххытына омук кыргыттарын ойох ылан иhиң. Уонна холумтаңңа а5а баhылыгабын дэнэн дуоспуруннаахтык туттан о5олоргутун сахалыы иитиң. Икки атын омук холбоспут о5ото чөл буолар. Түргэнник улаатар уонна ыарыыга ылларбат.
    Бэйэбит а5ыйахпыт. Ыраа5ынан аймахтыы дьон ханна да тиий эбэхпит. Саха дьахтара о5отун омуктан төрөөн холбоhон олорон сахалыы эн саха5ын диэн ииттэ5инэ эмиэ саха буолар. Дьиңинэн киhи омугун яйцеклетка ( ийэтэ ) быhаарар. Ханнык клетка икки аңыы арахсан онтон туөрт буолан, онтон а5ыс буолан киhи буоларый да ол омук. Сирэйэ негр да буолааччы - иhэ саха, уонна саха сирэйдээ5и төрүү турар. Итинник гынан биhиги элбиибит. Атыттары туhанан тупсабыт. Сүрүнэ сахалыы эрэ иитиң

    0
    • Саргыда
      5 ноября  

      3 тылы билээччи, ол б.э.и. 9-10 тыһ. сыл иннинээҕини хантан билэн мөккүһэҕин? Эчи ырааҕа да бэрт дии. Саки диэнтэн саха буола уларыйыахпытыгар дылы сыалай эраттан ордук кэм ааспыт. Аймахтарыҥ да үйэ иһигэр уларыйбыттарын сөҕө көрөҕүн дии. Киһи мунаарара күнтэн күн элбээн иһэр. Үөйбэтэххин оҥороллор, сайдыы улахан. Биир бэйэм билбэппэр мөккүспэппин. Ити маннык баар диэн киллэрдим эрэ.
      Куттанарым диэн аҥаардара омуктар сыыйа атын омукка тахсан омук буолар курдуктар, хайдах да иит. Хааннара тардар быһыылаах. Ол саха аҕыйааһыныгар тиэрдэр.

      0
    • рядовой
      рядовой
      Ветеран
      5 ноября  

      ПРЯМАЯ ЛИНИЯ диэн баар...

      ол хайысхатын уларытпат.
      Аньыыны саҥарыма, хаанмын уларытабын диэн.
      Кэбис.

      0
  • -кытыыСаха-
    5 ноября  

    3 тыллаах,

    То5о биhиги тылбытыгар со5урууңңу кыыллар ааттара баарый-диэ...
    Ити кыыллар со5уруу эрэ бааллар дуо?
    Онтон манна сыыр быстыбытыттан ,харыс тиистээх баабыр уҥуо5а,хатан хаалбыт хахай о5ото, мунна муостаах бадараан кыыла сыл аайы тахсан кэлэ тураллар дии. Олор эмиэ со5урууттан кэлэн сыыр быарыгар симиллибиттэр,таала ахсын тарҕаммыттар дуу?
    Онтон тыл туһунан эттэххэ;Туурак тылын соторутааҕыта эрэ бэрсиэ тылыттан көһөрөн саха тылыгар олоҕуран таҥыллыбыта

    1
  • Быйанг
    6 ноября  

    Урэх сахата,

    Саха тоҥустара ханнык тылынан саҥарар этилэрин билбэтэҕэ буолумаҥ. Саха тоҥустара сахалыы саҥарар этилэр. Народ итиччэ түргэнник тылын умнубат, саха тоҥустара куруук сахалыы сылдьыбыт буолан сахалыы тылынан саҥараллар.
    Саха тоҥустара өбүгэлэрэ саха буоланнар, сахалыы үгэстэри урукк биһиги өбүгэлэрбит үгэстэрэ дии санаан, барытын үлтү бутуйан баран сылдьаллар. Кытай кыраныыссатын аттытыгар баар тоҥустар, кытай диэки майгыныыр культуралалаахтар, үгэстээхтэр. Кинилэр эмиэ баратын үлтү буккуйан баран сылдьаллар.

    0
  • А
    6 ноября  

    Түүрүк
    Түрүк
    Түрүүк
    Түүрүүк

    0
  • А
    6 ноября  

    Холбоһуктаах ахсанньыарнай хампаанньа диэн түүрүктээх ахсанньыарнай хампаанньа диэн дуо? Оннук курдук ди.

    0
  • А
    6 ноября  

    Содружество независимых государств - кимтэн да тутулуга суох дойдулар түүрүктэрэ диэбит курдук эбит ди :)

    0
  • А
    6 ноября  

    Түмэлим эйгэтин ситимэ баара эчи үчүгэйин, санаабыппын барытын суруйабын :)

    0
  • Вас.Вас
    6 ноября  

    Далан суруйуутун- абсолютнай истина курдук ылыныы сыыһа дии саныыбын.Кини да соторутааҥы киһи,төрүт былыргыны, син биһиги курдук,үһүйээннэртэн эҥин эрэ билэр.Сэбиэскэй өйдөөх- санаалаах,уонна нуучча кэргэннээх киһи. Онон төрүт уус олохтоох омукпут диирэ ыарахан буолуо

    1
  • ext_fb_210606689483676Ft3pL
    6 ноября  

    Быйанг тоҥустары олох сахаларга сыбаама.туспа омук, нуучча дьүһүннээх сахалыы билбэт буоллаҕына тоҥ нуучча дииллэр, эбэҥкилэри эмиэ сахалыы билбэттэр этэ тоҥ уустар дииллэрэ.

    1
    • рядовой
      рядовой
      Ветеран
      7 ноября  

      Түүрдэр бэйэ-бэйэлэрин кытта өйдөһөллөр

      ...
      Тоҕо???
      Кинилэр бары чугас-чугас олороллор
      Оттон
      биһиги ойдон хаалбытпыт.
      ...
      Бу биһиги ойдуубут хаһыс үйэлэртэн саҕаланмыта буолуой???
      ...
      Нуучча кэлиитэ кэлинҥи кэм
      ...
      Ойдуубут Чыҥыс Хаан үйэтинээҕи кэм-кэрдии быһыылаах
      ...

      0
  • ext_fb_210606689483676Ft3pL
    7 ноября  

    Ити үөһэ суруйбуттар,нуучча кэлиэн 500сыл анараа өттүгэр саха суол иис хаалларбыт быһылаах. Ити бириэмэҕэ орхон түүрдэрэ саха сиригэр сыбыытыыллар этэ, хайаларга уруһуй хаалларбыттара билиҥҥэ дылы турар дииллэр. Ол орхон түүрдэрин аармыйата атын уус омуктар эмиэ бааллар үһү. Сахалар да бааллара буолуо, түүрдүү саҥарар саҥабыт орхон түүрдэртэн буолуон сөп.

    0
    • рядовой
      рядовой
      Ветеран
      7 ноября  

      Саха тылын түүрдэргэ холоомо...

      ...
      Саха тыла былыргы
      Ити түүрдэриҥ тыла барыта булкаас
      Өйдөөн иһиттэхххинэ даҕаны биллэр курдук
      ...
      Саха тыла түүр-монгол тылларын төрүттээбит быһыылаах
      ...

      0
  • рядовой
    рядовой
    Ветеран
    7 ноября  

    Бу мантан көрүҥ:

    .....
    Алтайские языки — условная языковая семья, в которую включают тюркскую, монгольскую и тунгусо-маньчжурскую языковые ветви.
    .....
    Олорор сирбит
    саҥарар тылбыт
    бу эргин
    .....
    Саха тыла тарҕаныыта бу сылдьар
    .....

    0
  • Быйанг
    7 ноября  

    Цитата:
    alamaykunsilama.ru 4 ноября
    Быйанг, Сахалар Түүрдэр иннинэ үөскээбит омук! Билиҥҥи Саха буолбктах! Билиҥҥи Саха эдэр омук! Билиҥҥи Сахалары үөскэппит Биис уустар сорохторо тыһыынчаннан сыллар аннараа өттүгэр үөскээбит Биис уустар!


    Саха нарота тылын, итэҕэлин, үгэстэрин баар буолуҕуттан илдьэ сылдьар. Народ диэн тыл, итэҕэл үгэстэр, остуоруйалар - народ дэн ген гаплагруппата буолбатах!
    Биһиги тылбытын, үгэсэрбитин, культурабытын, остуруйаларбытын ылыммыт, атын омук хоту дьонноро, саха буолан хааллахтара дии.. Дьону буккуйумаҥ. Сахалар былыр былыргыттан Сибирь барытынан, Байкалынан, хоту сирдэринэн культуратын, тылын, итэҕэлин тарҕатан олорбут народ. Сахалар киһи бэйэтин киһинэн билинэр буолуҕуттан куруук баар. Биһиги бэйэбитин - Таҥара оҕолоро, Айыылар аймахтара диэн билинэбит.

    0
  • Быйанг
    7 ноября  

    Карпини, Мауро уонна даҕаны атын Азия хоту өттүн кэрийбит этнографтар, Хоту сирдэр, Сибир, Дальний восток бардахха, Тюрк тылын (Саха тылын) билэр буоллун даҕаны кими баҕар, ханнык баҕар народ киһитин кытта саттаан кэпсэтэр буолаҕын - диэн бэлиэтээн кинигэлэригэр уонна ахтыыларыгар суруйбуттара.

    Бетлинг Саха тыла диэн группаҕа - тюркскай тылары аатыахха диэн этии киллэрэ сылдьыбыта

    0
  • Быйанг
    7 ноября  

    рядовой,

    Саха тыла тюркскай тыл. Биһиги тюркскай народтарбыт. Саха тыла атын тюрк омуктар тылларынааҕар улаханнык атына суох. Тюрк народтара диэн тюркскай тылынан саҥарар народтар.

    0
    • рядовой
      рядовой
      Ветеран
      7 ноября  

      Биири биир үөһэ саҥардаххыный?

      саха тыла ити омуктарга тиийдэҕэ
      уонна
      кинилэр аттыларынааҕы дьонҥо тарҕаннаҕа
      Монгол тылыгар саха тыла эмиэ баар
      Маньчжурдарга эмиэ баар
      Англичаннарга эмиэ баар
      Ниэмэстэргэ эмиэ баар
      Гректарга эмиэ баар
      .....
      Ити БИЛИҤҤИ ТҮҮР ТЫЛА.
      Ити тыл былыргыта ханна баарый, төрдө???
      Төрүт тылы кочевниктар илдьэ сылдьаллара буолуо диигин дуо, омуктары кытта булкуһа сылдьар дьоннор???
      ....

      0
      • Быйанг
        7 ноября  

        рядовой,

        Европеецтар (Европа барыта) тюрскай тылынан сараҥара сылдьыбыт периода баар буола сылдьыбыта

        0
  • ext_fb_210606689483676Ft3pL
    7 ноября  

    Быйанг туох наагылай киһитэҕин,учуонай эппитин утарар, билигин урукку үэрэхтээхтэр эппиттэрэ хаалан турар, сайдыы үйэтэ, ким ханнык омугун ,ханна олорбуттарын быһаарар үйэлэрэ кэлэн турар,

    0
    • Быйанг
      7 ноября  

      Афанахий Корякин,

      Мин эмиэ ученайдар тылларын, быһаарыыларын, саха наротун толкуйун, санаатын суруйабын. Эн, саха тылын үрэтээччилэр, уонна тюрколог идэлээх Антонов, Ксенофонтов диэн учонайдары утараҕын дуо?
      Уонна элбэх атын омук тюрколаг ученайдара саха тылын тюркскай тыллаах омуктарга килэрбиттэрэ. Ону таһынана, тюрк тылаах омуктары, сахалыы (якутский) тыллаах омуктарга килэрэри туруорса сатаабыттыра

      0
  • Быйанг
    7 ноября  

    Цитата:
    alamaykunsilama.ru 4 ноября
    Быйанг, Сахалар Түүрдэр иннинэ үөскээбит омук! Билиҥҥи Саха буолбктах! Билиҥҥи Саха эдэр омук! Билиҥҥи Сахалары үөскэппит Биис уустар сорохторо тыһыынчаннан сыллар аннараа өттүгэр үөскээбит Биис уустар!


    Эс.. Хайдах ол тюрк омук буолан баран, тюркдар иннилэригэр үөскүөй?
    Тюркскай народтар - диэн тюрк тылынан саҥарар омуктар. Биһиги — Сахалар 6-8 үлэрдээҕи, Кюль Тегин саҕанааҕы тюркскай тылынан саҥарар омук буолабыт.

    0
  • санаа
    7 ноября  

    Археология түмүктэрин көрдөххө иһиттэххэ бу дойдуга саха олоро сылдьыбыт.Айылҕа уларыйан сылаас сирдэргэ көспүттэр.Кэлин төннүү буолбут.Дьүһүн,майгы,тыл уларыйан ыраас саха буолбатах дьон кэллэхтэрэ арааһа.

    0
  • Вас.Вас
    7 ноября  

    Наһаа мөккүһүмүөххэйин.Түҥ былыргыны ким да билбэт. Арай биири өйдүөххэ сөп- ол тыһыынчанан сыллар аннараа өттүгэр биһиги төрүттэрбит манна олорбуттара.Ол сахха,саха диэн ааттана иликтэрэ буолуо.ол гынан баран ол биһиги төрүттэрбит- сахалар этилэр.

    0
    • рядовой
      рядовой
      Ветеран
      7 ноября  

      Чопчу САХА диэн аан дойдуга ханна баарый?

      .....
      ханна да суох
      ол саки, скифы, өссө сакалибин эҥин диэннэрэ.....
      таах
      дойҕох
      .....
      Сир-дойду ааттарын, инньэ Охотскай муораҕа, хоту Тиксиигэ, Таймыырга бүтүннүү
      кимнээх ааттаабыттарай???
      Түүрдэр дуо
      биитэр
      нууччалар ду?
      .....
      Саха дьонун түүрдэргэ суурайыахтарын саныыллар эбит
      Тоҕо???
      Сири-дойдуну аан бастаан баһылаабыт аатыраары
      .....

      0
  • рядовой
    рядовой
    Ветеран
    7 ноября  

    Гаплогруппа N

    .....
    N1c1Практически все N1c принадлежат к ней. Зашкаливает у якутов и народов уральской группы, с умеренным распределением в Северной Евразии. Возраст SNP M178 — 10600-12700 лет. Возраст общего предка обнаруженных представителей — 10600 лет.
    .....

    0
    • Быйанг
      7 ноября  

      рядовой,

      Ити соруйан народтары хайыта саттаан, народтары гаплагруппаларынан араарары Клесов уонна кини диэкилэр киллэрбиттэрэ. Омук — ген даҕаны, ген гаплагруппата даҕаны буолбатах. Тотоҕо сахалары, уонна атын кыра омуктары ген гаплагруппатыгар баайа сатыылларый? Холобур нуччаларга омуктарга ынырык элбэх гаплогруппа баар, кинилэр гаплагруппанан арахсыбаттар, атын омуктар эмиэ элбэх араас гаплагруппалаахтар. Омук диэн - омук культурата, уонна саммай сүрүҥэ омук саҥарар тыла буолар, уонна итэҕэлэ, үгэстэрэ - бааллар омугу омук дэтэр.

      0
      • рядовой
        рядовой
        Ветеран
        7 ноября  

        Көр бу:

        ...
        Основное внимание исследователей Y-хромосомы якутов привлекает гаплогруппа N1c1. Это неудивительно, так как она наблюдается у 90% мужчин якутов-саха
        ...
        Ханнык да омукка,
        сахалар киэннэрин курдук биир сүрүннүүр гаплогруппа суох.
        Муҥутаан 60-70%-ҥа тиийэллэр
        ...

        0
      • рядовой
        рядовой
        Ветеран
        7 ноября  

        Быйаҥ, сөпкө этэҕин

        омук диэн ОМУК
        БЕЗ РОДА, БЕЗ ПЛЕМЕНИ
        олоҕо суох

        0
      • рядовой
        рядовой
        Ветеран
        7 ноября  

        Быйаҥ

        туох барыта эргийэр кииннээх буолар
        Ол киинэ (төрдө) төһөннөн дириҥ,
        оччоннон тирэхтээх.

        0
    • Быйанг
      7 ноября  

      рядовой,

      Ханнык даҕаны атын омук киһтиттэн үскээтинин, саха сиригэр олорон, саха культуратын, саха тылын, сахалыы саналаах, үгэстээх буолла даҕаны - саха буолар. Бэйэтин - мин сахабын дэнэр.

      0
      • рядовой
        рядовой
        Ветеран
        7 ноября  

        ОСТУОРУЙАлыы олорума

        ...
        ...
        ...
        Гаплогруппа - БИИС УУҺА
        Бу биис ууһа биир аҕа ууһуттан үөскүүр
        Кырдьык - ХААНҥар
        ...
        ...
        ...

        0
        • Быйанг
          7 ноября  

          рядовой,

          Омук - гаплогруппа буолбатах. Омук - тыл, культура, үгэстэр, итэҕэл..

          0
          • рядовой
            рядовой
            Ветеран
            7 ноября  

            Быйаҥ американец (новый свет) буолан бүтпүт эбиткин

            долларгын умнума
            итэҕэлгин тутус
            культураҕын ыстарыма
            дьоллоох буол

            0
            • рядовой
              рядовой
              Ветеран
              7 ноября  

              Быйаҥ отой салгынынан аһаан сылдьар киһи быһыылаах

              0
              • рядовой
                рядовой
                Ветеран
                7 ноября  

                РЕЛИГИЯлаах буоллахпытына

                халлаанҥа көтөн тахсар үйэбит кэлээри гынмыта ду?
                Д Ь И К Т И
                Быйаҥ отой САҤА НАУКАны, САҤА ОМУК диэни төрүттээри сылдьар саха быһыылаах.
                УЛУУ РОССИЯҕа УЛУУ ДЬОННОР диэннэр баалларыгар итэҕэйээри гынным

                0
            • alamaykunsilama.ru
              7 ноября  

              рядовой, гаплогруппа диэн барытын быһаарбат! Тоҕо диэтэгин ол n1c1 билигин муҥутаабыта Сахаҕа 70%! Уоннааҕыта 10% R1a b17, R1ab37! 20%-араас омуктан киирбит гаплогруппа но бары Сахалар буолаллар! Ити 80-90% диэн чинчийбит дьон этэллэрэ точнай чинчийии буолбатах ити Саха дьонун барытын чинчийбэтэх! Ол чинчийэ сылдьыбыт сирдэригэр быһа холоон 1-2 тыһыынча дьону чинчийдэхтэрэ! Уонна Саха омуга манна Казаактар кэлиэхтэрин иннинэ отой атын состаабтаах расклаадкалаахтара саарбахтаммат!10-16 үйэлэргэ n1c1 80-90% буолбатаҕа сэрэйиллэр! Оччолорго R1a b17-b37 баҕар 40-50% булуо! Бу гаплогруппа Хаҥаластар(Саха-Канглы) гаплогруппалара саарбахтаммат! Кинилэр ол орто азия диэкиттэн соҕуруу сибиргэ көһөн, онтон соҕуруу сибииртэн прибайкальеҕа кэлэллэр, онтон дьэ Саха сирин булаллар! Ол иһин Зороастнизмҥа майгынныыр Аар Айыы Итэҕэллээхтэр уонна Санскрит тылыгар майгынныыр тыллардаахтар! Уонна Түүрдэр Наврузтарыгар майгынныыр Ыһыахтаахтар!

              0
  • Быйанг
    7 ноября  

    alamaykunsilama.ru,

    казак диэн омук суох. казак — сословие

    0
  • рядовой
    рядовой
    Ветеран
    7 ноября  

    Ис иһин билбит суох

    көстөрүн курдук ити түүрдэриҥ даҕаны, казактарыҥ даҕаны бары биир биис уустаахтар.

    0
  • Быйанг
    7 ноября  

    alamaykunsilama.ru,

    Саха даҕаны дьонноруттан элбэх казак баар буола сылдьыбыта

    0
  • ext_fb_210606689483676Ft3pL
    7 ноября  

    Быйанг уруккаттан сириустан кэлбиппит диир этэ,улуу киһи ,киэһэ аһыырдаах киһи кыттыспат киһитэ.

    0
    • Быйанг
      7 ноября  

      Афанахий Корякин,

      Эн итэҕэли, историяны, үгэстэри, уонна науканы барытын үлтү буккуйан баран сылдьар киһигини дуо?

      0
      • рядовой
        рядовой
        Ветеран
        7 ноября  

        Эн өйдүүргүнэнэн

        НАУКА туспа турар, ИТЭҔЭЛ туспа турар...
        дьэ
        үчүгэйдик даҕаны арыыланмыт РЕЛИГИЯ эбит.

        0
      • Саргыда
        8 ноября  

        Быйанг, билигин омуктар бары да хааһыланан баран сылдьаллар ини. Ол эрээри кимтэн кииннээхпит, хантан хааннаахпыт төрдө - ууһа хааныҥ хааппылатынан быһаарыллар үйэтэ кэлбит. Үгүс элбэх киһини ырытан түмүк оҥордохторо. Эн тус санааҥ дуу, быданнаабыт дьыллары хабар наука этэрэ дуу?

        0
        • рядовой
          рядовой
          Ветеран
          8 ноября  

          МЕГАПОЛИСка олорор дьоннор бары үлтү хааһы буолан баран

          омугумсуйаллар
          РЕЛИГИЯланаллар
          бэйэлэрин төрдүлэрин-уустарын көрдүүллэр
          "олоҕо" суох хаалбыттарын өйдөөн
          СИР уонна ХАЛЛААН икки ардыгар мунан хаалбыттар

          0
  • -кытыыСаха-
    7 ноября  

    Хайаабыккыт да иһин, Быйаҥ сөпкө этэр.

    Цитата:
    Омук - гаплогруппа буолбатах. Омук - тыл, культура, үгэстэр, итэҕэл..

    Сахалыы билбэт,сахалыы үгэстэри кэһэр,аллаах таҥара дии дии тобугунан сына сылдьар киһи,төһө да N1c1гала группаламмытын
    иһин саха диирим саарбах.

    0
    • рядовой
      рядовой
      Ветеран
      7 ноября  

      Мин ити ОМУК диирин өйдөөбөтпүн.

      ОМУК диэн тыл АТЫН диэн суолтаҕа туттуллар

      0
    • рядовой
      рядовой
      Ветеран
      8 ноября  

      "Омук - тыл, культура, үгэстэр, итэҕэл"

      ПРАВИЛЬНО диэххэ сөп
      диэххэ эрэ сөп
      үчүгэй

      0
    • рядовой
      рядовой
      Ветеран
      8 ноября  

      Гаплогруппаннан арахсан олорор саарбахтардаах гынан баран

      УУСТУК ТЕМА быһыылаах
      КЫЛБАЙАН ТУРАР КЫРДЬЫК диэн баар
      онтон ханна да барар кыахпыт суох
      өл-тилин
      синэ биир

      0
  • А
    7 ноября  

    Ыйга дьон эмиэ олоро сылдьыбыта эбитэ буолуо дуо? Төҕө билигин күл көмөр буолан турарый?

    0
  • тох
    8 ноября  

    багар

    эмэ ким эрэ олоро сылдыбыта боло. Онтон багар атомы эспитэрэ ду метероит унту туспутэ дуу ((

    0
  • Илья
    8 ноября  

    Маҥнайгы саха 5 миллиард сыл анараа өттүгэр үөскээбитэ,микроорганизм буолан.

    0
  • Быйанг
    8 ноября  

    рядовой,

    Саха омуга - Биһиги — Сахалар.
    Атын омуктар - Сахалартан атын омуктар

    0
    • рядовой
      рядовой
      Ветеран
      8 ноября  

      Омукпун диир буоллаххына, ОМУК буоллаҕыҥ ди, мин олохтоох (абориген) киһибин...

      баҕар
      САХА ОМУК (атын саха) да диэн буол ээ
      бэйэҥ көҥүлүҥ

      0
  • ext_fb_210606689483676Ft3pL
    9 ноября  

    Элбэх омуктан таҥыллыбыт саха омуга!

    0
    • рядовой
      рядовой
      Ветеран
      9 ноября  

      ол ТҮҮР ОМУКТАР...

      ...
      ол иһин
      барыларын сомоҕолуу сатаан
      АЛЛААХха тобуктатан олороллор.

      Итинниги БЫДЛОМАССА дииллэр.

      Саха дьонун оннук тобуктатыахха, АЛБЫНныахха сөп диигин дуо???
      ...

      0
    • Быйанг
      9 ноября  

      Афанахий Корякин,

      Саха омуга ханнык даҕаны элбэх омуктан таҥыллыбатах.

      Омук - тыл, культура, итэҕэл. Саха тылын, культуратын ылыммыттар саха наротун иһигэр сурулланнар саха буолаллар.
      Ханнык баҕар омуктар бары араас хаан буккаастаахтар. Киһи ыт даҕаны, сүөһү даҕаны буолбатах, ханнык даҕаны омуктарга ыраас хаан диэн суох. Сахалыы культураны билинэр, сахалыы саҥарар буолбуттар саха, бэйэлэрин сахабын дэнэр дьоннор саха буоллахтара дии..

      0
  • ext_fb_210606689483676Ft3pL
    9 ноября  

    Быйанг сахалыы саҥарарга саха тылын үэрэт!

    0
  • Быйанг
    9 ноября  

    рядовой,

    Итэҕэллээх народтары быдло масса диир сатаммат.
    Оттон тюрк омуктар мусульманин ээрэ буолбатахтар. Христинскай католическай, Христианскай Православнай даҕаны тюрктар бааллар, атын даҕаны итэҕэллээх тюрк омуктар эмиэ бааллар. Онтон биһиги — Сахалар - өбүгэлэрбит итэҕэлин, Таҥара итэҕэлин - Айыы үрэҕин баччанҥа дылы илдьэ сылдьар омукпут. Тюрк тылын эмиэ улаханнык уларыппака өбүгэлэрбит саҕаттан илдьэ кэлэн сылдьабыт. БИһигиттэн соҕуруу олорор тюрк омуктар, элэбэх народтар атыыларыгар баар буолан, тылларын дэлби уларытан кэбиспиттэр. Ону, Ттуроктарга Ата Тюрк диэн баһылыктара, тылларын көннөрөргө Пекарскай словарынан Саха тылынан көннөрбүттэ, элбэх араб тылларыттан Сахалыы тыл словарын туттан Турок тылыгар Араб тыллара киирбит Саха тылларынан уларыппыта.

    0
  • ext_fb_210606689483676Ft3pL
    10 ноября  

    Анатолий гоголев ,кыһыл тастаах якуты диэн кинигэтигэр ,сахалар автохтоннар олоххтоох омуктар диэн дакаастаан суруйбутун аан дойду ученайдара ылыммыттар.ити соторутааҥҥы тахсыбыт кинигэ, тылбытын кэлии түүр монгол ,эбэҥки омук тыллара диэбит, тылбыт 12% эбэҥки тыла үһү.

    0
    • ц
      10 ноября  

      Афанахий Корякин, тугу албыннаан туойа олороҕун 12% эбэҥки тыла үһү диэн, саха тылыгар эбэнки тыла суох!

      0
    • -кытыыСаха-
      10 ноября  

      Кэрээхин,эн бу суруйбут 33 тылгытан 12тыл нууччаттан киирии.Ити 43% буолар

      Цитата:
      Анатолий гоголев ,кыһыл тастаах якуты диэн кинигэтигэр ,сахалар автохтоннар олоххтоох омуктар диэн дакаастаан суруйбутун аан дойду ученайдара ылыммыттар.ити соторутааҥҥы тахсыбыт кинигэ, тылбытын кэлии түүр монгол ,эбэҥки омук тыллара диэбит, тылбыт 12% эбэҥки тыла үһү.

      0
  • ext_fb_210606689483676Ft3pL
    10 ноября  

    Эбэҥки тыла баарын суоҕун тыл үөрэхтээхтэрэ билэн эрдэхтэрэ,претензияҕытын кинилэргэ этиҥ.

    0
    • ц
      10 ноября  

      Афанахий Корякин, Бригитта Пакендорф саха тылыгар эвенкизм суох диэбитэ. Кини тыл үөрэхтээҕэ биллэҕэ.

      0
    • ц
      10 ноября  

      Афанахий Корякин,
      Анатолий гоголев эбэнки хисторига. Сахалар Бүлүүгэ 17-үйэҕэ эрэ кэлбиттэрэ диир хисторигы итэҕэйимэ. Суруйарыттан, хаптарыттан көрдөххө сахалары абааһы көрөрө өтө көстөр.
      Өссө нууччалар суруйбуттара сахалар Бүлүүгэ баалларын:

      Цитата:
      Из сообщений сына боярского Воина Шахова, первым начавшего систематически собирать ясак на Вилюе, видно, что он застал там якутские «роды»: урготов (орготов), онтулов, кыргыдайцев, кукуев, кирикийцев, осекуйцев; все они принадлежали к числу «пеших якутов»; где именно был расселен каждый из этих «родов», установить с точностью не удается, но ясак они платили в зимовье, построенном Шаховым при устье реки Вакуты, или Варки (Мархи?), и там сидели их аманаты. Впрочем, позже (с 1640-х годов) орготы, так же как и «конные якуты тагусы», известны были ближе к устью Вилюя, на оз. Токсоме. Кокуйцы во второй половине XVII в. тоже жили около устья Вилюя. Кроме перечисленных якутских групп в документах XVII в. упоминаются также Лучинская и Ланская якутские «волости» на Вилюе (ЛОИИ, Якутские акты, кор. 188, №2, лл. 48-51; кор. 219, №2, л. 1; РГАДА, Сиб. прик., кн. 145, лл. 183-196 и др.). О якутских племенах реки Вилюя см. также: Николаев. Основные этапы этнической истории вилюйских якутов).

      0
  • ext_fb_210606689483676Ft3pL
    11 ноября  

    Гоголев историческай наука доктора, профессор академик, саха историятын анаан үэрэтэр,эһиги киниттэн ордук билээри гынаҕыт дуо.

    0
Ответ на тему: Саха омук хантан торуттээ5э буолуой? Чуолкайа биллибэт
Введите код с картинки*:  Кликните на картинку, чтобы обновить код
grinning face grinning face with smiling eyes face with tears of joy smiling face with open mouth smiling face with open mouth and smiling eyes smiling face with open mouth and cold sweat smiling face with open mouth and tightly-closed eyes smiling face with halo smiling face with horns winking face smiling face with smiling eyes face savouring delicious food relieved face smiling face with heart-shaped eyes smiling face with sunglasses smirking face neutral face expressionless face unamused face face with cold sweat pensive face confused face confounded face kissing face face throwing a kiss kissing face with smiling eyes kissing face with closed eyes face with stuck-out tongue face with stuck-out tongue and winking eye face with stuck-out tongue and tightly-closed eyes disappointed face angry face pouting face crying face persevering face face with look of triumph disappointed but relieved face frowning face with open mouth anguished face fearful face weary face sleepy face tired face grimacing face loudly crying face face with open mouth face with open mouth and cold sweat face screaming in fear astonished face flushed face sleeping face dizzy face face without mouth face with medical mask face with no good gesture face with ok gesture person bowing deeply person with folded hands raised fist raised hand victory hand white up pointing index fisted hand sign waving hand sign ok hand sign thumbs up sign thumbs down sign clapping hands sign open hands sign flexed biceps
  
Обратная связь
Предложения и замечания