Тимир усаарыллыыта
Баба5а баатыр  -  11 марта 2016 08:02   22179
Тимир араас дьиэ тэриллэринэн туолбут 2-тонналаах контейнер исигэр олорбута усус кунэ.Асыыр аса баар.исэр уута буппутэ.Хата ону бииргэ уэрэнэр уонна Убайааннаа5ы о5о дьиэтигэр бииргэ олорор до5отторо бэ5эсээ уу а5алан аранас дьусуннээх медицинскэй кэндэй эрэсиинэ туруупканы контейнер аанын быысынан уган уу исэрдэн абыраабыттара. Контейнер исэ харана.аан быысынан киирэр кун сарданалара эрэ сырдаталлар.Сайын буолан итиитэ бэрт .Атыннык эттэххэ алаадьы бусарар хобордоох урдугэр олорор курдук. Ыксаан салгын киирэр сиригэр аан аттыгар кэлэн сытар.Мэнээк сытыахтаа5ар аан быысынан ону-маны кэрэ сытар ордук курдук. Ол гынан баран утары турар контейнердартан атыны тугу да кэрбэт.Кэнтейнердары бэйэ –бэйэлэригэр утары анньыталаан кэбиспиттэр, икки ардыларынан массыына эрэ батар сирин хаалларбыттар. Ус кун манна сытар да,ол тухары биир эрэ массыына кэлэн ааста.Киэсээ утуйуох эрэ иннинэ харабыл о5онньор кэлэн кэрийэн контейнердар пломбаларын кэрэн аасар.Оччотугар Тимир кирийэн биэрэр.Иллэн да кэмэ элбэх ,инньэ гынан Тимир ону маны эргитэ саныыра элбэх.Ордук туун.халлаан сэруукутуйдэ5инэ эйэ-санаата тиллэн кэлэр.Аан быысынан куэх халлааны кэрэ сытан эйугэр урусуйда5ына :
- Ити куэх халлаан тугэ5эр эбэтэр аннараа эттугэр туох сытара буолла?Ити кэстэр сулустарга туох баара буолла?
Ону барытын билиэн ба5арар.Куннээ5и оло5уттан тэйиэн ба5арар.Ол гынан баран.бу орто дойдуга олох сокуона сорох дьонно олус кытаанах бысыылаах. Ким эрэ кэмускэ сууланар-кимиэхэ эрэ биир бысыы килиэп кунду.
Бэйэтин толкуйугар ,кинини саха ыалын со5отох мааны уол о5отун .олох охсуута онно-манна тиэртэ.Инникитин кини дьыл5ата хайдах, хайа диэки барарын. ким буолуохтаа5ын бэйэтэ да билбэт.Онно тэбэтун сынньа да сатаабат.Куннээ5инэн олорор буолбута ыраатта.Бугун эн асыыр асын,таннар танасын .сылаас хонор сирин баар буолла5ына –эн дьоллооххун! Сарсынныны-сарсынны бысарыа.
Кини манна манна Ньурбатаа5ы кэтэр ааллар кэтэр сирдэригэр таса5ас тасыллар ыскылаатыгар тасар-тиэйэр улэ5э сылдьар улэсити кытта Ньурба куоратын «кулук « убун тутан олорор хаайыылаахтар кэпсэтэннэр бу контейнер исигэр симиллэн олорор. Ол кимнээхтэрин кини бэйэтэ да билбэт. Ол гынан баран кини тэсэ да о5отун исин кинилэри кытта ус сылтан ордук бииргэ сырытта. Ис тутулларын , сокуоннарын уонна хайдах дьасаллан олороллорун,куустэрин-кыахтарын бэрткэ билэр..Бу иннинэ биир ый аннараа эттугэр Красноярскай куоратка кини Дьокуускайтан бииргэ курээн тиийбит «Сема-кулак» диэн уоруйа5ын кытта бииргэ куомуннаспыт ,киниэхэ илии-атах буола сылдьыбыт «2+3» диэн уоруйа5ы ( икки солкуобайтан ус солкуобайы онорорун исин итинник ааттаммыт) бу манна Ньурба5а уулусса5а кэрсэ туспутэ. Бэйэ-бэйэлэрэ кэрсуспуттэриттэн , улаханнык сосуйбуттара .
Киситэ, кинини 14 саастаах о5ону улаханнык эрэ тутан Ньурба5а баар со5отох кунус остолобуой, киэсээ ресторан буолар ас –уэл тэрилтэтигэр ыныран саха киситин эйдэбулун тас эттунэн асатан кундулээбитэ.
Угус кэпсэтии суо5а, бу дьон « аса5ас айахтаах» кисини сэбулээбэттэр. Хас биир тыл ыйаасыннаа5а,ону Тимир олус бэрткэ билэр. Онон кэпсэтии судургу со5ус буолбута.Кини кылгастык «Сема-кулак» Красноярскайга тутуллубутун кэннэ Грузиянан,Крымынан.Молдавиянан хайдах сылдьыбытын кэпсээбитэ. Билигин бу куорат о5о дьиэтитэн ыла сутэрбит балтын, Саха сиригэр кэлбитинэн кэрдуу сылдьарын. Онтон сылтаан иккитэ Убайааннаа5ы о5о дьиэтиттэн куруу сылдьыбытын онтуката табыллыбата5ын,онон Дьокуускай куоратка тийиэн ба5арарын эппитэ.
«2+3» Красноярскайга «кулук» экономика биир чэмчэкэтэ .Тимир киситин то5о манна Ньурба5а сылдьа5ын диэн ыйталаспата5а. Красноярскай куоратыгар «авторитеттар» ювелирнай собуоту тутан олороллорун билэрэ.
Кинини Саха сирин алмааса интириэсиргэтэрэ буолуо диэн быса сэрэйбитэ.
_- Дьокуускайга тиийэргин бу олохтоох авторитеттар бысаарыахтара Ону этиэхпит. Онтон бисиги Саха сиригэр интириэспит элбэх.Онон наадыйдахпытына булуохпут.Бу билигин иннигин кэрунэргэр диэн баран уон тысыынча солкуобайы туттаран кэбиспитэ. (Ити ааспыт уйэ 70-с сылларын кэмэ буолла5ына,билиннинэн 600-700 тысыынча солкуобай)
Ол кэпсэтии сарсынны кунугэр ,массыыналаах дьон кэлэн о5о дьиэтиттэн тиэйэн ылан бу куоратка барыахтаах контейнер исигэр укпуттара.
-Санаар5аама,куоратка тиийдэххинэ кэрсуэхтэрэ- диэн этэн кэбиспиттэрэ..
Ити кураанах тыллар буолбатахтарын Тимир билэр:
- Кэрсуэхтэрэ!- диэбит буоллахтарына .кэрсуэхтээхтэр.Онон Дьокуускай куоракка тиийэбин диэн толкуйдаах ,бу контейнер исигэр сасан сытар.
Ньурба кэтэр аалларын порда кырата суох порт,манан Миирнэйгэ.Ленскэйгэ .Иркутскайга уонна Россия сурун куораттарыгар барытыгар кэтэн тиийиэххэ сэп.Атыннык эттэххэ Саха сирин ар5аа эттун барытын хааччыйар.Алмаастаах Миирнэйи кытта сибээстиир, алмаас промышленносын кытта сибээстээх , дойдуга стратегическай суолталаах буолан бэрт тургэнник тутуллубута . Булуу эрус оройуоннарыгар саамай улахан кэтэр аал порда .Миирнэй куорат тутуллуутун хааччыйыыга бу портка саха сиригэр саамай улахан вертолетнай этэрээт тирэнэн олороро. Ол исин кэтэр ааллар кэтэр тыастара сотору-сотору исиллэр.
Амакинскай экспедиция бу манна Ньурба5а олохсуйуо5уттан тэсэ элбэх энин араас омук бу пордунан кэлбитэ –барбыта буолуой? Ким да билбэт.
Ол гынан баран бу сарсыарда биир билбэт эдэр саха уола кэлэн,контейнер ааныгар сыстан туран:
-Кыратык тулуй. Сарсынна дылы грузовой кэтэр аал кэлиэ5э , .онон ыатыахпыт –диэн солуннаах кэлэн санаатын бэ5эр5эттэ.Тимир тирээн турар оло5ун биир тугэнэ дьэнкэрэн эрэриттэн эйэ- санаата куусурэн кэллэ. Бу сытан туэрт сыллаа5ыта дьыл5а-хаан киниттэн араарбыт ,ол са5ана 6 саастаах балтын Лизаны:- Хантан?хайдах булабын?-диэн эй-санаа ыбылы кууста.Дьэ бу кырдьык улаханнык ыарыр5атар тугэнэ. Ханнык тэрилтэттэн.кимтэн ыйытан балтын буларын билбэт уонна киниэхэ санардыы чоройон эрэр 15 саастаах уолга ким бысааран биэрэрин- кини чэмчэкэтэ сатаан бусарбата.Ол барыта куоратка тиийдэ5инэ миэстэтигэр баласыанньаттан кэруллэн бысаарыллыахтаах.
Итинтэн сиэттэрэн ийэлээх-а5атын санаан кэллэ.Оо,дьэ дьоллоохтук.учугэйдик да5аны ыал-ыал курдук олорбут эбиттэр!Ийэтин кулбут.уэрбут-кэппут сирэйэ санаатыгар бу кэстэн кэлбитигэр хара5ын уута ыгыллан тахсыбытын бэйэтэ да билбэккэ хаалла.
Ийэтэ Саха сирин биир маннайгы балериналарыттан биирдэстэрэ этэ,Посельскаяны кытта бииргэ уэрэнэн кэлэн Саха театрыгар маннайгы балет группатын аспыттара. Балерина,балерина курдук дьиэтигэр-уотугар,улэтигэр барытыгар чэпчэки ба5айытык «лыах» курдук кэтэрэ, ата5ын тэбэтугэр дьыгыйа сылдьара.Тосо5ону ыйыстыбыт курдук кэбус кэнэ унуохтаа5а. Кини санаатыгар ,танна-сапта сылдьара да атын дьахталлартан олох туспата. Куруутун кулэ-уэрэ,мичилийэ сылдьара. Дьиэлэригэр ийэлэрэ хара былыттар быыстарыттан тыкпыт кун сырдыгын курдуга,кини баар буолла да барыта кулсуу –салсыы.уэруу-кэтуу буолара. Кинини,балтын Лизаны наар кууса –сыллыы
Кисиргэтэ сылдьара.О5олорун музыка5а,ырыа5а уонна пластика5а усуйбута. Куну быса дьиэ исэ музыка тыасынан, классическай ырыалар дор5ооннорунан,киси уэйбэтэх пластическай хамсаныыларынан туолара.Куоратка олохтоох сахалартан тэруттээх ыал со5отох мааны кыыстара этэ.
А5ата омос кэрдэххэ кытаанах киси курдук кэстубутун исин, о5олоругар,кэргэнигэр олус учугэй сысыаннаа5а.Бэйэтэ тулаайах хаалан со5отох улааппыт буолан уолун бэйэ5ин кэрунэр буолуохтааххын диэн, дьиэ биир муннугар боксерскай грушаны кытта боксерскай перчаткалар ыйанан турараллара.А5алара иллэн буолла да айыл5а5а тахсаллара, сайынын сэтуэлууллэрэ, кысынын куорат аттыгар тахсан куобахха тусах иитэллэрэ.Айыл5а5а сылдьан о л бу бысылаанна тубэстэххэ ,сулустарынан сирдэтэн, хоту хайысхатын хайдах булулларын, куэс уота оттулларын,хайдах танас куурдулларын барытыгар уэрэтэрэ.
Бэйэтэ улахан дуосунастаа5а. Саха сирин бутуннуутун асынан-танасынан хааччыйа олорор»Холбос»тэрилтэтин директора этэ.Инньэ гынан куорат килбэйэр киинигэр киэн-куон квартира5а олорбуттара
Ол эмискэччи биир тугэнинэн халлаанна эмискэччи этин этэрин курдук унту охсуллубута.
Тимир .пр.Ленина турар 8-№дззх оскуола5а 4-с кылааска уэрэнэрэ.Кылаасыгар отучча о5оттон биэсэ эрэ саха о5ото этэ. Бары обкомна.правительство5а улэлиир улахан дуосунастаах улэситтэр о5олоро этилэр. Маннайгы кылааска киириигэ .санардыы билсиигэ нуучча о5олоро ата5астыы сатаабыттара. Барыларын тэрэппуттэриттэн арааран кылааска киирбиттэригэр Тимир туннук баар сирин аттыгар баар паарта5а тиийэн олорон уулуссанан дьоннор,массыыналар аасар сирдэрин кэрэ олорбута. Ол олордо5уна киниттэн быдан урдук уонна бэдэн кэруннээх нуучча уола кэлэн :
-Это мое место –диэн баайсыбытынан барбыта. Тимир о4о эрдэ5иттэн нуучча о5олорун кытта бииргэ оонньоон улааппыт уонна бэйэтэ нууччалыы олох ыраастык санарар буолан улаханнык толлубакка туран :-Это место ,я первый занял. Какое право Вы имеете занять мое место-диэбитин киситэ истибэккэ, кини суумкатын паарталар икки ардыларыгар бырахпыта.Киниэхэ этуэс-батаас биэрбэккэ эрэ урдугэр тусэн туора соспутунан барбыта. Ол уолу батыса сылдьар икки нуучча уолаттара.атастара уонна онно аттыгар мустубут о5олор ол нуучча уолун кигэ турбуттара.
–Он .что самый крутой из нас .что-ли? Самое лучшее место занял. Его место там на «Камчатке»- дии турбуттара..Эсэсэн паартатын муннугуттан тутуспута.Нуучча уола куусэ-уо5а сурдээ5э, паарталыын байдыын тасырдьа сосон исэн, куускэ ба5айы искэ охсон быарын доргуппута. Аттыгар баар о5олор кинини кулэ турбуттара. Тимир маннай сосуччута бэрт буолан олорон биэрбитэ.
Ол кэнниттэн: -Бу миигин саха5ын эбэтэр кыра , мэлтэх кэруннээ5им исин ата5астаан эрэллэр- диэн санаа кини эйун –санаатын бобо туппута. Бэйэтэ да эйдээбэккэ хаалбыта,арай эрэ кэрэ туспутэ уолун сирэйэ бу малайан турара ,сынаа5а манан баар буолуохтаах диэн баран ,а5ата уэрэппит «свинг» диэн охсуутунан биирдэ эрэ охсон ,дэйутэн тусэрбитэ.Арай оскуола5а кэтэр форматын ыбылы туппут илиилэр муччу барбыттарыгар,илиилэринэн тэбэтун боксердар курдук кэмускэнэрдии туттаат туора ойбута.Ол икки ардыгар уолун кэрбутэ,уолун тыла айа5ыттан тахсан хаалбыт уонна хара5ын туора-маары кэрэн баран муоста5а к
Ответов 269 Написать ответ
  • Баба5а баатыр
    11 марта 2016  

    уонна хара5ын туора-маары кэрэн баран муоста5а кууллаах бурдук быра6ыллыбытын курдук дьиибэ ба5айытык туттан,тиэрэ тусэн сытара.муннутуттан хаана тахсан муоста5а таммалыы сытара.Кылаас исэ уу –чуумпу буола туспутэ.Тимир эйэ санаата куурбутэ куусуттэн аны ол уол до5отторугар охто сытар уолу урдунэн атыллаан ойон тиийбитэ,о5олоро кутталларыттан кэрудуэргэ биирдэ баар буола туспуттэрин бэйэлэрэ да билбэккэ хаалбыттара.Оскуола5а улахан айдаан тахсыбыта бысыылаа5а.Ону кини иманнайгы кылаас уэрэнээччитэ тугу эйдуэ5эй?
    Ол уолу кытта кылаас мунньа5ар эйэлэсиннэрэн илии тутусуннарбыттара,тэрэппуттэр мунньахтарын кэнниттэн а5атыттан тасыллыбыта. Ол гынан баран а5ата утуйаары сытта5ына киирэн тэбэтуттэн имэрийэ-имэрийэ эппитэ:
    - Уол о5о5о итинник тугэннэр инникитин да баар буолуохтара, ол аайы эн табатык хамсаныахтааххын, бэйэн ааткын тусэн биэрбэт курдук! Оннук тугэннэргэ барытыгар таба сэп тубэсэр субэ суох.Хас сырыы аайы бэйэн сэптээх бысаарыыны ылыахтааххын. Ол эн эйун тасымыттан тутулуктаах.Ити мин этиибин .куруутун эйдуу сырыт-диэн уолун уоскуппута.Ити тугэн кэнниттэн киниэхэ ким да кэлэн ата5астыы сатаабата5а,онноо5ор улахан кылаас о5олоро киниттэн саллар курдук тутталлара. Бу буолбут тубэлтэ кэпсээн буолан оскуола о5олоругар тар5анна5а.Бииргэ уэрэнэр о5олоругар улахан «авторитет» буолбута. Кини тыла ыйаасыннаа5а.Атын кылаас о5олорун кытта .эн-мин дэсии буолла5ына. Кини тиийэн бысаарсара.Угус эттэ кини этиитинэн барара.Тимир мантан бэйэтин оло5ор улахан уэрэ5и ылбыта.
    Кини тэсэ да ыал со5отох мааны уол о5ото буолбутун исин.куорат оло5ун сокуона туспата.Бу кэмнэ куорат бэйэтин исигэр кварталларынан тус-тусунан территорияларга хайдан хас биирдии территория тус тусунан кыра о5олор баандаларыгар бас бэринэн олороро.Ордук «Киин», «Залог»,»Сайсар» уонна »Рабочай городок »кыра о5олорун баандалара биллэллэрэ. Ол баандалар олорор сирдэринэн о5олор саастарынан хайдысан тус тусунан бэлэхтэргэ хайдысаллара . Тимир кыра эрдэ5инэ тэрэппуттэрэ а5ата «Холбоско» улэлииринэн , кини тэрилтэтин бас билэр дьиэтигэр «Холбос» хонтуоратын аттыгарбаар дьиэ5э олорбуттара. Инньэ гынан Тимир атастара-до5отторо «Залогтар» эбэтэр сахалыы эттэххэ «аппа унуоргулар» этилэр.Онон эн ата5астаммакка сылдьыаххын ба5арар буоллаххына ханнык эрэ о5о баандатыгар тирэниэххин наада этэ.Тимир олорор сиригэр кини саастыылаахтарыгар «Петя –цыган» диэн басылыктаах о5о баандата баара. Кини онно киирсэрэ. Суруннээн тутан олорор сирдэрэ «Лена» кинотеатр этэ. Ол быысыгар саасын.кусунун ханкылыыр каток сирэ эмиэ хонтуруолга киирэрэ..Бу кинотеатры сарсыардаттан ,тууннэри куну быса маныыллара.Ордук арыгы исэн итирбит дьон кинилэр сурун «асылыктара» буолара.Сааскы.кусунну каникулларга оройуонтан киирбит о5олор тубэсэллэрэ.Эмискэччи элбэх буолан тэгуруйээт,о л бу кыра бытархай харчылаахтарын былдьаан ылаат биир-икки балыс балтыларын харабылга хааллараат ысыллан хаалаллара. Биирдэ эмэтэ ,милиисийэлэр кэллэхтэринэ да5аны тугу да булан ылбаттара.Ол итирбит дьонтон халаан ылбыттара .танастара –саптара,сыаналаах маллара уонна да атын туох булбуттара барыта «Петя-цыганна» мунньуллара.Кинилэргэ кэмиттэн кэмигэр улахан уолаттар басылыктара кэлэн барара.Ол барыта эмискэччи сутэрэ уонна харчы буолан кэлэрэ.Оччо5уна баанда чилиэттэрэ бары туохха эмэтэ тиксэллэрэ.
    Ол быысыгар «чужактары» кытта ордук «кииннэри» кытта киирсии буолара.Территория арахсар сирэ протока уонна муоста этэ.Улахан быысаарсыылар улахан уолаттар икки ардыларыгар буолара.Ардыгар биирдэ эмэтэ улахан айдаан та5ыста5ына дьиэлэри биир гына суурэ сылдьан «суурук» уолаттар буолан олохтоохторго «мобилизация» онороллоро ,оччо5уна турар-турбат барыта охсуса киирэрэ. Онно кинилэр илии –атах буолаллара. Хаан тохтуулаах киирсии протока ортотугар буолара.
    Ити кэмнэ а5атын «Холбос» тэрилтэтин директорынан анаабыттара уонна пр Ленина баар правительство улэситтэригэр аналлаах дьиэ5э туэрт хостоох квартираны биэрбиттэрэ.Онно кэсэн кэлбиттэрэ.Ол гынан баран Тимир бэйэтин атастарыттан арахсыбата5а,сотору-сотору бэйэтин урукку биир кирилиэстээ5и уолаттарыгар Витька5а уонна Костя5а тиийэ турара. Онтуката атын эттунэн куэрэйэн тахсыбыта.Биир тугэннэ «Петя-цыган» баайсан турбута. Эн «киин» киситэ то5о бисиэхэ кэлэ5ин.тугу успуйуэннуугун диэн баайсан турбута. О5олор икки аны хайдыспыттара ,сорохтор Тимири эйээбуттэрэ. Инньэ гынан тисэ5эр тиийэн Тимир «Петя-цыганы» кытта биир- бииргэ киирсэр тугэннэрэ куэрэйэн тахсыбыта. «Петя-цыган» киниттэн икки сыл а5а этэ, унуо5унан да куусунэн быдан басыйара. Онуоха эбии «Петя-цыган» бэйэтин кыа5ар олус эрэнэрэ кэстэ сылдьара.Кини «Тимири» кэсэтэн бэйэтин авторитетын урдэтинэр ба5а санаалаах .Кини аннынан сылдьар уолаттар .кинилэргэ тиксэр харчыларын «Петя-цыган» бэйэтигэр аччарыйарын сэрэйэннэр уонна ити Витька киниттэн куусунэн кыайтарбат буолан толлубат буолан эрэр. Кини тула туспа холбосук уэскээн эрэр.Онтон ити «Тимир» кини киситэ. Онон кини бу «Тимири» кэсэттэ5инэ.кини толкуйунан урукку басылыыр авторитета тэннэн кэлиэхтээх.
    Инньэ гынан сайын улэлээбэккэ турар котельнайга киирэн бэйэ-бэйэлэрин кытта охсусар буолбуттара.
    Ол исин котельнайга киирээт «Петя-цыган» харса суох Тимиргэ ынан кэлбитэ. Тимир охсусарга олох бэлэм сылдьара .Кыайтарда да5аны,бу «Петя-цыганы» аны хасан да5аны эрэ кэрбэтэ чуолкай этэ.Кини киниэхэ «хасаайын» буола тусууэхтээ5э. Онон кини туох баар эйун-санаатын биир санаа5а тумэн туран.биир охсуунан охтордо5уна эрэ кыайыахтаа5а.Охсусуу усаата5ына кинини «Петя-цыган» тулуппата чуолкай этэ. Ол исин Тимир ким урут дайбаабыт ол «тойон»диэн санааттан салайтаран бу ынан исэр «Петя-цыганы» ма5айа тусэн баран сынаахха охсон биир охсуунан охсусуу тумугун бысаарбыта.
    «Петя-цыган» иннин диэки хаампытын курдук хааман исэн туохтан эрэ иннибиттии туох да саната суох кэрдиллиби мас курдук тыастаах ба5айытык сирэйинэн таас чох быыллаах муоста5а сууллан туспутэ. Кумаар кэтэр чуумпута буолбута. Ким да5аны охсусуу маннык тумуктэниэ диэн санаабакка турбута. Бары истэригэр элбэхтик муччургэннээх сырыыга бииргэ сылдьыбыт уолларын Тимири асына турбуттара.Кини сокууска буолуохтаа5а эрдэттэн биллэр этэ уонна бу тугэнинэн тусанан «Петя-цыган» Витя диэки санаалаах уолаттары биир-биир аллараа тусэттээн .ол кэнниттэн Витя со5отох хаалбытын кэннэ Витяны бэйэтин аллараа тусэриэхтээхтэрэ .ол курдук кини бэйэтин чугас тулалыыр уолаттарын кытта субэлэспитэ.
    «Петя-цыган» тугу да эйдээбэккэ хаалбыта.,эмискэччи сирэ-халлаана миэстэлэрин атастаса туспуттэрэ.ол курдук котельнай урдэ сууллан эрэр онтон бэйэтэ тулалаан турар уолаттарарыныын халлаан диэки кэтэн эрэллэрэ да,эмискэччи хабыс-харана буола туспутэ.биирдэ эйдэммутэ котельнай аттыгар салгынна тасааран уу исэрдэ олороллоро.Сагыы киирсэр сэниэтэ суо5а.сап-салыбырас буолан хаалбыт этэ.Инньэ гынан охсусуу тумугэ Тимир тусугар буолбута.Бу тугэн «Петя-цыган» авторитетын тостуута этэ.Итини кытта о5о баандатыгар тусэр «тусээн» кэнники кэмнэ туолбат буолбута «Петя-цыган» дьыл5атын бысаарбыта.
    Ити тумугэр «улахаттар» бысаарыыларынан Тимир атаса Витька о5олорго басылык буолбута.
    Ити тугэн Тимир оло5ор туох да уларыйыыны а5албата5а. Арай ити бииргэ улааппыт о5олорун ортотугар авторитета улааппыта,ба5ар кини до5оро Витька тойон буолбутуттан да буолуо. Кини тыла бу о5олорго эмиэ ыйаасыннаммыта.Ол гынан баран кини олорор сирэ уларыйан уонна иллэн кэмэ суо5унан,уэрэх тас эттугэр тэрэппуттэрэ такайыыларынан куораттаа5ы музыкальнай оскуола5а уонна урукку баай кыргыттар уэрэммит дьиэлэригэр Сантаев диэн тренергэ бокса5а дьарыктанарынан биирдэ эмэтэ иллэнсийдэ5инэ тиийэрэ
    Ити кэмнэ куораттаа5ы ырыынак Преображенскай танара дьиэтин аттыгар билинни эйдэбулунэн »Эруутун умайар уот» уонна «Урукку куорат « сирин-уотун хабан улэлиирэ. Бу сиргэ туох баар утуэ мал, ас-танас эргийэр киинэ буолан «кулук» эруттэр бол5омтолоро бу ырыынак тула эргийэрэ.
    Бу ырыына5ы «Кииннэр» тутан олорор сирдэрэ этэ,ол гынан баран «Аппа унуоргулартан» бу ырыынак илии уунуутун эрэ ыраа5ар сытара.Атыннык эттэххэ « Туймаада» хочотун биэрэ5ин урдунэн бу сытар протоканы туораатын да ырыынакка кэтиллэ тусэ5ин. Инньэ гынан ити улугэр «арыылаах» килиэптэн «Аппа унуордар» эмиэ тиксиэхтэрин ба5араллара.
    Куорат «кулук» эттун уэсээ араната бэйэ-бэйэлэрин кытта сэннэсэн олорор эбит буоллахтарына.О5олор баандаларын тасымынан олох атын сысыан этэ. «Аппа унуордар» ахсаан уонна куус –уох да эттунэн басыйа туталлара.Ол исин кэмиттэн-кэмигэр этэн киирии оносуллара. Ырыынак устун кэрийэ сылдьан атыысыттартан уонна татыыласааччылартан ким хайдах сатабылынанону-маны муччу туттаран ылаллара.Ол тумугэ айдааннаах буолара.Ол аайы «кииннэр» авторитеттара тусэрэ. Ол исин «Кииннэр» «Аппа унуоргуларга» сэннэсуллубутунэн тусээн тэлууллэрэ. Онтон ол тутусуллубата5ына «аппа унуоргулар» баалларын биллэрэн эмиэ этэн киирэллэрэ.Ол курдук сал5анан бара турара.
    Биир тугэннэ Тимири кытта бииргэ уэрэнэр ,били кини маннайгы кылааска охсуспут уола , эйиигин кытта «кэпсэтиэхтэрин» ба5араллар диэн ыныран ылбыта.Оскуола кэннигэр тиийбиттэрэ ,ус уол кэтэсэн тураллара.Ол ус уолтан сахалара Тимиргэ кэлэн :-Бисиги эн кимнин билэбит. «Аппа унуордары» кытта чугаскын ордук кинилэр басылыктарыгар Витька5а сабыдыаллааххын эмиэ истибиппит. Онон эн, бисиги эйэлээхтик олорорбутугар кэпсэтиитэ ыыт диэн этии киллэрэбит- диэн туох да киирии тыла суох биирдэ быса этэн кэбиспитэ. Тимир «Аппа унуордар» ити этиллэр ырыынакка интириэстээхтэрин билэрэ.Онон бу икки куорат сурун о5олорун баандалара биир эйдэбулгэ кэллэхтэринэ икки эруткэ иккиэннэригэр тусалаа5а кэстэн турара. Ол исин кини ити этиигэ сэпсэбун диэн бэйэтин санаатын эппитэ.
    -Чэ.оччо5уна бисиги этиибитин ылынар буоллахтарына,бисиэхэ кэрсэр бириэмэлэрин уонна миэстэлэрин эттинэр.Ону ити ыныран тасаарбыт уолгар этээр-диэн сахаларын уола Тимиргэ кинилэр туох сыаллаах кэлбиттэрин а5ыйах тылынан бысааран кэбиспитэ.
    «Кииннэр» суруннээн ус куустээх о5о баандаларыттан тураллара.Ярославскайдар, Кировскайдар уонна Мордвойкалар диэн арахсаллара. Кировскайдар суруннээн сынньалан пааркатын,Ярославскайдар куорат киинин барытын «Сайсары»,»Волна» рестораннары уонна автовокзалы онтон Мордвойкалар Курашов уулуссатыгар турар 1-гы остолобуойу норуокка «мордвойка» диэн аатынан биллибит пиибэ атыылыыр «точканы» уонна «Якутскай » гостиницаны хонтуруолга ылан, кэрэн олороллоро. Онтон барыларын интириэстэрэ куорат киин ырыына5ар тумуллэрэ. Кысал5аттан да буоллар, бары манна куустэрин холбоон куорат киин ырыына5ын кэрэллэрэ.
    Тимир бу уолаттары олус чугастан да буолбатар кинилэри о5олор кэпсииллэриттэн билэр этэ.Ити саха уола »Ваня-четыре кулака» Ярославскайдар басылыктара .Ити аатын Ваня туэрт лабаатынан, илиитинэн-атахтарынан таба сатаан тусанан охсусарын исин инэрбиттэрэ. Онтон ити «кировскайдарга» Ханаластан тэруттээх баасынай уола «Яшка-сокол» басылык .Тас эттуттэн кэрдэххэ ыраас нууччатыны дьусуннээ5ин исин ,кини дьаам Соколовтартан тэруттээх буолан сахалыы да.нууччалыы да ыраастык санарара. Онтон ити усус уол «Мойдвойкалар» басылыктара «Коля-кастет» . Ити хос аата этэрин курдук куруутун сутуругар кастеты кэтэ сылдьара.
    Ол ус баанда басылыктара уолаттара кэлэн Тимири кытта кэпсэппиттэрэ да бу бугунну кэпсэтии мээнэ5э буолбата5ын уонна куоратка атын куустэр уэскээн эрэллэрин туосулуура. Ол курдук
    куорат улаатан исэрэ ,онно атын о5олор баандалара уэскээтэлээбиттэрэ. Ол исин куорат территорията санаттан уллэсиллиэн наада этэ.
    Инньэ гынан Тимир биэрбит тылын толорор инниттэн урукку олорбут дьиэтигэр Витьканы кытта кэрсэ барбыта.Эрдэ болдьоспут сирдэригэр «Лена» кинотеатрга кэрсубуттэрэ.
    Биир дьиэ5э,кэккэлэсэ квартираларга бииргэ олорбут буолан уонна олох кыра эрдэхтэриттэн эн-мин дэспит буолан бэйэ-бэйэлэрин олус учугэйдик билсэллэрэ.Онон атастыылар олус истинник кэрсубуттэрэ. Онон кэпсэтии боростуойдук биир дьиэ о5олорун .бырааттыы-убай бэйэ-бэйэлэрин кытта кэпсэтэллэрин курдук кэпсэтии буолбута. Тимир ол курдук онон-манан эргиппэккэ «кииннэр туох этиилээхтэрин туох да уларытыыта суох тиэрдэн биэрбитэ. «Кииннэр « этиилэрин сурун ис хосооно : - Куорат сурун икки о5олорун баандата биир чэмэххэ холбостохпутуна эрэ уруккутун курдук куорат киин ,сурун астаах эттун бутуннуу хонтуруоллаан олоруохпут.Ол табыллыбата5ына иккиэммитин утуруйуэхтэрин уонна биир-биир ыл5ыахтарын сэбун эппиттэрэ. Ити этии кысал5аттан инникини кэрунуу этэ. Ол курдук Сайсаарга «геологтар бэсуэлэктэрэ» тутуллан «Сайсаардар» куусурэн куораттаа5ы сынньалан пааркатыгар этэн киирэллэрэ, уу порда уонна кэтэр ааллар портара тутуллан «рабочай» городоктар «мордвойкалары» кытта киирсэллэрэ угэскэ кубулуйбута.Онтон «кииннэр» «аппа унуордары» кытта эн-мин «дэсэллэрэ « уруккуттан баара.
    «Аппа унуордарга» эмиэ уларыйыы тахсан эрэрэ.Ол курдук Покровскайга барар суол кытыытыгар «куораттаа5ы дьиэ-уот» тутар комбинат тутуллан, кини тула улахан квартал уэскээбитэ .Олор куорат аттынаа5ы «Петуховканы» урукку аттыкылар дэриэбинэлэрин кытта кыттысан , ити энэр эмиэ биир туспа куустээх о5олор чэмэхтэрэ уэскээбитэ.Итиннэ эбии ити о5о бэлэ5ун «Петя-цыган» тутан олороро. Онон инникитин утуруйсуу буолара саарба5а суо5а.Ити тас эттунэн Дьокуускайдаа5ы государственнай университет улаатан кыа5ын ылан эрэрэ.Ол гынан баран бу манна суруннээн оройуон о5олоро уэрэнэ киирэллэрэ.Кинилэр тэсэ да ахсаан эттунэн угустэрин исин куоратка куруутун олорбот буоланнар ити кэмнэ улахан оруоллара суо5а.Тус тусунан оройуоннартан кэлбит буоланнар биир куустээх чэмэхтэрэ суо5а. Ол исин кинилэри уэрэнэ сылдьар о5олору баанда о5олоро биир дохуот киирэр хайысхатынан кэрэллэрэ.Биирдии-иккилии буола сырыттахтарына быса тусэн тутан ылаллара.
    Ол исин Витька «кииннэр» этиилэрин суннунэн ылынарын,ол гынан баран бу икки бэлэх холбосто5уна ким басылык буолара уонна ити сысыаннасыыларга «аппа унуордар» миэстэлэрэ чуолкайа суо5ун ыйбыта уонна «аппа унуордар» бэйэлэрин тасымнарын илдьэ сылдьыахтаахтарын эппитэ. Тимир киниэхэ суктэриллибит соруда5ын толорбута.Ол тумугэр болдьох быспыт кэмнэригэр
    кыраныысса5а протока5а кунус катокка сиргэ биир эттуттэн «Ваня-четыре кулака», онтон «Аппа унуордартан» Витька кэрсубуттэрэ.Туораттан кэрдэххэ икки олох атастыылар ханкылыы сылдьалларын курдуга,сиэттисэ сылдьан ханкылыы сылдьар дьоннор быыстарынан сылдьан сурун мэккуэрдээх боппуруостарын бысаарсыбыттара.Онтон эйдээн кэрдэххэ,протока икки эттугэр о5о бэ5этэ мунньустан турара.Бэйэ-бэйэлэрин кыра5ытык манасаллара.Бэйэлэрин басылыктара бэлиэ биэрдэ да5аны протока5а ойон киирэн дайбасан барарга бэлэм олороллоро.Онон кэстэр кэстуу тынаасыннаах этэ.
    Бу ыраас кун ити уэрэ-кэтэ сылдьар сынньалан дьоно эмискэччи охсусуу толоонун ортотугар баар буола тусуэхтэрин сэптээ5э.оччотугар ким ба5арар эчэйиэн сэбэ.Итинник элбэх киси кыттыылаах охсусуу биирдэ эмэтэ буолара.Улахан айдааннаах буолара.Ол кэнниттэн милиисйэлэр кэлэн хомуйталаан ылаллара.оскуолаларга.тэрэппуттэргэ мунньах бэ5э буолара. Буруйдаахтары була сатыыллара.былаас бэйэтин куусун кэрдэрэ сатыыра.
    Ол исин ити икки уол бэйэлэрин дьонун диэки тахсыбыттарыгар .Бары холкутуйан «Суу» дии туспуттэрэ.Протока икки эттуттэн мунньустан турбут о5олор бэлэхтэрэ кылгас кэм исигэр суох буолан хаалбыттара.Кэпсэтии хаан тохтуута суох тумуктэммитэ барыларын уэрдубутэ.Маассабай охсусуу буолла да ким эрэ эчэйиэхтээ5э чуолкай этэ.Ба5ар ,эн бэйэн буолан хаалыан дии ?
    Кинилэр «байыастар» этилэр. Бу кэпсэтиилэр туох ис хосоонноохторун билбэттэр да этэ.
    Кэпсэтии икки эттугэр тусалаах буолар гына тумуктэммитэ.Урукку кэпсэтиилэртэн букатын атыннык барбыта.Урукку кэпсэтии ис хосооно «кииннэр» бисиэхэ «аппа унуордарга» тэсэ тусээни биэрэ5ит диэн боппуруос тула эргийэрэ. Онтон атын буолбат этэ.
    Бу манна Тимир оруола олус улахан этэ.Ити Витьканы кытта кэрсусуэ5уттэн ыла ,сысыарааччы ,кэпсэтиигэ сысыанаах киси бысыытынан элбэхтик бу басылыктар икки ардыларыгар суурдэ. Кинилэр этиилэригэр бэйэтин санаатын этэн.онтуката дирин ис хосооннноо5унан бу уолаттар махталларын ылла. Кини этиитэ боростуой этэ.Бэйэ икки ардыгар охсусууну тохтоторго,бары о5олор чэмэхтэрун «кииннэр» уонна «аппа унуоргулар» тула .биир кииннэ чэмэхтуургэ атыннык эттэххэ куорат урдунэн биир кииннээх о5олор чэмэхтэрун тэрийэргэ диэн этиитэ бисирэммитэ уонна бол5омто5о ылыныллыбыта.Оччотугар Тимир санаатыгар хас биирдии о5о бэйэтин кварталын исигэр хааттарбакка эрэ,куттаммакка куоратка ханна ба5арар сылдьыахтаа5а.
    Маннайгы кэпсэтии тасымынан бэйэ-бэйэни эйэсэргэ диэн сэннэсуу буолбута. Ол гынан баран бысаарыллыбакка хаалбыт боппуруостар эмиэ бааллара.маннайгытынан «политическай» боппуруос ким уопсай куус басылыга буолврыгар .иккисинэн «экономическай» баай –дуол уллэстиитигэр бысаарыллыбатах боппуруостар хаалбыттара .Ол гынан баран тэрээсиннээх о5олор чэмэхтэрэ тэриллиитигэр улахан хардыы оносуллубута.
    Ити кэпсэтии тумугэр «Аппа унуордарга» исинээ5и биир сытыы боппуруос боппуруос куэрэйэн тахсыбыта. Ону «Петя-цыган» куэттээбитэ.
    - «Кииннэр» бисиэхэ урут-уруккуттан эстээхтэр.онон кинилэри кытта эн-мин дэсии олох суох буолуохтаах кинилэри билигин бисиги куус эттунэн утуруйэр кыахтаахпыт диэн басымах эйдэбулу «Аппа унуордарга «- биэрэ сатаабыта.
    Кини Витька5а :-Эскэтун ити бисиги этиибитин ылыммат буоллаххына ,бисиги эсигиттэн арахсабыт.Бэйэбит баспытын бэйэбит билиниэхпит -диэн сурдээх сытыы боппуруосу туруоран «Аппа унуордары» икки аны араара сатаабыта.
    «Петя-цыган» дьининэн ыллахха «Кииннэри» кытта холбосору , ис санаатыгар утарбат этэ. Бары «арыылаах килиэптээх» сирдэр куорат киинигэр бааллара. Ол онтон тиксэр буоллахха эрэ. Тугу эрэ манньалаан о5олору бэйэ тула чэмэхтуэххэ сэбэ.
    Кини бэйэтигэр урукку туругун тэннэрэ сатыыра,»Аппа унуордарга» басылык буолла5ына биирдэ эрэ ити «Кииннэр» басылык уолаттарын кытта тэннэ эн-мин дэсиэхтээ5э. Ол исин ба5ар –ба5арыма Витьканы кытта киирсэрэ , кини маннайгы соруга этэ. Онтон аннараа эттугэр «хаарты- маатыска» хайдах тусэринэн буолуохтаа5а,атыннык эттэххэ дьыл5а –хаан хайдах дьасайан сытарынан ,ба5ар куорат бутуннуутун «бас билээччитэ» буолан халыан эмиэ сэбэ. Онон кини бу тубэлтэни бэйэтин тусугар тэнуннэрэ сатаабыта.Онон «атын астан» тиксэрдээ5эр «Аппа унуордарга» тэттэрутун бэйэ икки ардыгар былаас былдьасыыта куэрэйэн тахсыбыта
    Ити курдук куорат исигэр кутталлаах о5олор бэлэхтэрун оло5о бэйэтин сокуонунан хамсаан испит буолла5ына,дьыл5а хаан Тимир оло5ун , ытык куэрчэ5и ытыйарын эбэтэр холорук уйэлээх тиит мастары унту баччалыырын курдук кылгас кэм исигэр тиэрэ эргиппитэ.
    Ол курдук кини маннайгы кылаасы бутэрээри сылдьан .биир сайыннылыы ,биир да былыта суох кун муннун анныгар араадьыйаттан санардыы истибит ырыатын кинигэйэ-кинигэйэ ,оскуолатыттан кэлэн олорор дьиэтигэр, квартиратын аанын тонсуйбутугар,. милииссийэ форматын кэтэ сылдьар киси аспыта.Тимир маннай утаа онтон улаханнык сосуйбата5а. Арай уруккутун курдук:-
    -Хайа,Тимир эн кэллин дуо?Асын ити остуолга турар.Хайа оскуола5ар туох сонун? Хас сыананы ыллын?-диэн уэрбут-кэппут ийэтин саната суо5а, суурэн –кэлэн тэбэтун имэрийбэтэ5э.Ол оннугар сирэйэ кубарыйан ,куруутун уэрэ-кэтэ мичилийэ сылдьар харахтара эсэн хаалбыт ,чэпчэкитик ойо-тэбэ сылдьар бэйэтэ олоппосугар хам сыстан хаалбыттыы олорор ийэтин уонна ийэтин аттыгар кыра балтыта Лиза ийэтиттэн тутусан туран саната суох ытыы турарын кэрэн баран Тимир олус куттаммыта, сосуйан:-Ийээ!Хайа туох буоллун?- диэбитинэн ийэтин тиийэн кууса туспутэ. Ол эрэ кэнниттэн тула эттун эйдээн кэрбутэ.квартиратын исэ угус кисинэн туолбут. Куутэр сиргэ биир бэдэн саха киситэ тугу эрэ суруйбут кумаа5ытыгар кинилэри кытта сэргэстэсэ олорор дьоннорго икки дьахтарга уонна эр кисиэхэ илии баттаппыта.А5ата диванна икки эр киси ортотугар саната суох сэнэн баран олороро. Тимир бу тугэннэ санардыы эйдээбутэ. Бу милиисийэ улэситтэрэ а5абын ханна эрэ илдьэ бараары кэлбиттэрин.Эр-этэр буолбатахтара,бары бараары гыммыттарыгар ийэтэ уонна о5олор а5аларыгар тиийэн бары куустусан туран марылаччы ытаабыттара. А5алара о5олорун биир-биир ылан куусан туран сыллаталаабыта уонна эмискэччи :-Кунду дьонум! Эсиги иннигитигэр улахан буруйдаахпын! Кыаллар буолла5ына бырастыы гынаарын!-диэн усутуу тусээт ,хара5ын уутун туора соттоот ,кимтэн эрэ куотардыы тургэн улугэрдик кэрудуэргэ тахсыбыта.Ити кэнниттэн ийэлэрэ эмискэччи эйун сутэрэн дьиэ муостатыгар сууллан.налыс гына туспутэ .Инньэ гынан «сусал кэмэну» ыныран ыланнар ийэлэрин кэрдэрбуттэрэ. Укуол кэмэтунэн бэттэх а5албыттара.
    Бу Тимир а5атын бутэсик кэруутэ этэ. А5атын суут сокуон « государство баайын-дуолун тэрээсиннээх уоруу» диэн ыстатыйатыгар тубэсиннэрэн усун болдьоххо, ытыллары эрэ аннынан суурбэ биэс сылга ыыппыта.
    Онтон ийэтэ кэргэнин олох буруйа суо5унан аа5ара.Урдук сололоохтор ,обком салалтата бэйэтин кутуругар сэрээтэ ,кинилэр типтиргэлэригэр киирэн биэрдэ диирэ.
    А5алара хаайыыга барыа5ыттан Тимирдээх олохторо олох тосту уларыйбыта.Урут а5алара баарына Тимир тэбэтугэр ас-танас хантан кэлэригэр тэбэтун толкуйдаппат этэ. Бииргэ тулалыыр о5олоруттан туох да итэ5эсэ суох сананара. Ийэлэрэ балерина буолан эрдэ эдэр эрдэ5инэ пенсия5а тахсан улэлээбэккэ олорбута. Билигин о5олорун кэрээру Саха театрыгар кассирынан киирэн улэлииргэ кусэллибитэ.    Онон дьиэ ис улэтэ Тимиргэ суктэриллибитэ. Балтын Лизаны сарсыарда эрдэ детсадка илдьэрэ ,киэсээ ылара. Ас астаасына,муоста-танас сууйуута киниэхэ тиксибитэ Тэсэ кыалларынан ийэтигэр кэмэлэсэ сатыыра. Киси оло5ор харчы сункэн оруоллаа5ын этинэн-хаанынан эйдээбутэ. Ийэлэрин хамнаса туохха да тиийбэт этэ. Тимир кун-туун улаатан исэр уолга санаттан сана танас наада буолбута.
    Ордук биир тугэннэ бииргэ уэрэнэр уолуттан улаханнык эсургэммитэ. Улуу Эктээп быраасынньыгар хорга ыллаабыттара,онтон кэлэн истэхтэринэ эппитэ:- Тимир чего так оделся? На клоуна Никулина был похож. Твоя школьная форма на тебя висит . На свои руки и ноги посмотри ,рукава пиджака длина брюк короткие –дии-дии Тимир илиитин-ата5ын ыйбыта.Тимир эсургэммитин олох биллэрбэтэ5э, биир да тылы санарбата5а. Дьиэтигэр киирэн сиэркилэ5э кэруммутэ, кырдьык школьнай формата олох кыччаан хаалбыт этэ.
    -Оо, А5ам баара буоллар? Бисиги маннык олоххо тиийиэхпит суо5а этэ. Бисигини барыбытыгар эн дурда-хахха буолан ,кэрэ олорбут эбиккин- дии-дии кысыытыттан санаата оонньоон хара5ын уута ыгыллан тахсыбыта,сыттыгар умса тусэн балачча эр ытаабыта.
    Урукку эттугэр мунньубут куннээ5и олоххо тусаныллыбат ордук тэриллэрин атыылаан уптэнэллэрэ.
    Куннээ5и олох ыараан испитэ.Ол курдук ийэлэрэ а5алара тэйиэ5иттэн ыла ,ыарытыйан барбыта.Сотору-сотору балыыса5а киирэр буолар хаалбыта. Урукку эттугэр кэтэ-дайа.уэрэ-кэтэ мичилийэ сылдьар эбит буолла5ына ытыы-сонуу ,аймана сылдьар буолан хаалбыта.
    Тимири олох кысал5ата кысарыйан «аппа унуордары» кытта куораты биир гына кэрийэр туох куса5аннык сытарын барытын хомуйса сылдьар буолан хаалбыта.Ол курдук тууннэри кэрийэн студеннар уопсайдарыттан,икки этээстээх мас дьиэлэргэ олорор дьон туннуктэрин форточкатын асан баран аттыгар эбэтэр бэйэтигэр ыйаан кэбиспит тон асылыктарын(урут холодильник дэлэйэ илигинэ) ,эбэтэр олбуорга куурда ыйаабыт танастарыттан сэбулуу кэрбуттэрин хомуйан ылаллара.Кэлин суолун-иисин билэннэр куорат ырыына5ар тиийэн быса атыысыттары кытта харчыга эбэтэр аска-уэлгэ мэнэйдэсэн кэбисэллэрэ.Куорат гастрономнарыттан, цыганнар курдук хос сиэп тиктэн баран прилавкаттан ас араасын уктан тахсаллара уонна да атын албастар элбэх этэ.(Ол са5ана самообслуживание уонна билинни курдук уоран тахсан эрэргин биллэрэр уонна видео5а усулар тэриллэр суохтара.) Ол исин атыысыттар билбэккэ хаалаллара.Киэсээ харанарыыта,11 чааска «Сайсары» уонна «Волна» рестораннары маныыллара.(Сэбиэскэй былаас са5ана рестораннар 11чааска дылы улэлииллэрэ.)Онно биир эмэтэ итирик тахсыбыт киси кинилэр асылыктара буолара. Кэмус сууйааччылар, командировка5а кэлбиттэр ол исин угустэрэ харчылаах буолара. Олору тэбииллэрэ.Итирик киси тугу эйдуэй?Биирдэ эмэтэ милиисийэ5э унсуу киирэрэ.
    Ити курдук тэсэ эр олоруохтара эбитэ буолла? Ол гынан дьыл5а-хаан эссэ биир улахан охсууну Тимир дьыл5атыгар анаан турара.Ол курдук биир сарсыарда ийэлэрэ оронуттан турбата5а,хайдах сыппытынан «уэсээ» дойдуга баран хаалбыта.Тимир билигин да эйдээбэтуонна билбэт , ким кэмэтунэн, кимнээх дьасайан ийэтин кистээбиттэрин уонна ыал аата ыал дьиэ исинээ5и тэриллэр кимиэхэ тиксибиттэрин. Биирдэ эйдээбутэ балтын Лизаны кытта быстах олорор тулаайах о5олор дьиэлэригэр(дом приюта)олохсуппуттара.
    -Суут бысаарыыта уонна уэрэх салаатын министиэрстибэтэ ханнык детдомна бараргытын дьасайыар дылы манна олоруоххут- диэн бысаарбыттара.
    -Ок.сиэ! Манна бааллара араасынай кытаанах дьыл5алаах о5олор. Саха сирин бары усугуттан бааллара:-кэмустээх Алдантан,таас чохтоох Сангаартан,тымныы оройо Эймэкээнтэн уонна да атын сирдэртэн,нууччалар-сахалар.Уксулэрэ норуокка биллэринэн арыгыттан сылтаан тэрэппутэрэ суох хаалбыт о5олор этилэр. Инньэ гынан тэсэ да саастара кыратын исин араасы барытын кэрбут о5олор этилэр.
    «Ити кэмнэ, бу маннык тэрилтэлэр А5а дойду сэриитин кэннэ кэруутэ-истиитэ суох хаалбыт о5олору кытта улэлииргэ ананан тэриллибит тэрилтэлэр этилэр.Сэрии тулаайахтарыгар государство да,нэсилиэнньэ да учугэйдик сысыаннасара,о5олор да да сэрии кысал5атын эттэринэн-хааннарынан билбит буолан олоххо тардысыылара олус куустээ5э.Бэйэ-бэйэлэрин икки ардыгар олус учугэйэ.
    Ол гынан баран сэрии кэнниттэн тулаайах хаалбыт о5олор , сыл-хонук ааста5ын аайы арыгы содулуттан о5устарбыт тэрэппуттэр о5олорунан солбуллубуттара. Атыннык эттэххэ, «тыыннаах тэрэппуттээх» сылдьан тулаайах хаалбыт о5олор этилэр. Исигэр киирдэххэ, угустэрэ эй-санаа да эттунэн мэлтэхтэрэ.Ол быысыгар саха сиригэр буруйу онорон хаайыыга ыытыллыбыттар, «потитическайдар», «бандеровецтар» ,харчыны эккирэтэн кэлбит «хаамаайылар» о5олоро этилэр.
    О5олор бу тэрилтэ5э олорор сирдэриттэн оройуоннаа5ы уэрэх салалтата ыытан кэлэллэрэ, ол исин быстах кэмнэ кэлбиттэрин билэллэрэ . Олохтоох сирдэрин булалларыгар дылы о5олорго быстах олорор «перевалочнай»дьиэ-уот этэ. Ол исин бэйэлэрин икки ардыгар сысыаннара букатын атын эйгэлээх этэ.
    .Турар сирэ билинни 17 –квартал, сана тутулла сылдьара.Икки этээстээх хааччыллыылаах мас дьиэ5э олоролоро. Куорат кииниттэн .суол-ис ,транспортнай схемата мэлтэ5унэн ити кэмнэ ыраах этэ. Сынньалан пааркатыттан са5алаан, кальвица уулууссатын тас эттунэн киэн бэс чагдата сабардаан сытара.Инньэ гынан тула эттулэрэ барыта бэс масынан буруллэн турара.Аттыларыгар атын тэрилтэ суо5а,тункэтэх дойду этэ.
    Ол исин ,бу тэрилтэ улэситтэрин о5олорго сысыана эмиэ боростуой этэ. Хайдах эмэтэ гынан кылгас кэмнэ тулуйбут киси,о5олор барыахтарыгар дылы диэн буолара.О5олор бэйэ-бэйэлэрин куруутун эн-мин дэсэн ,тун-тан анньыса сылдьыбатахтарын исин, биирдэ эмэтэ олох баппат о5олор кэстэн аасаллара.,бэрээдэк суох буола тусэрэ.
    Дьэ.оччотугар ,дьиннээх адьыр5алар» сокуоннара ,бу дьиэ исигэр уэскуурэ.. Ким мэлтэх куннээ5и асылыгыттан мэлийэрэ.Охсулла-тэбиллэ сылдьарын диэн кыра курдуга,тугу ба5арар онотторуохтарын сэбэ.
    Кыргыттар уонна уолаттар тус тусунан асыыллара,куннээ5и режимнара да туспа этэ.Кысал5аттан оннук дьасаннахтара.
    Тимир балтын Лизаны кытта, бу тэрилтэ5э кэлбит кэмнэригэр Ваня – хохол уонна Леня-беззубый диэн Алдантан кэлбит уолаттар басылыы сылдьар кэмнэрэ этэ.

    Тимир эбиэткэ остолобуойга тиийбитигэр, асыыр сиргэ уончалыы о5о олорор туэрт остуола тардыллан турара. Биир остуолугар биир иллэн миэстэ баарыгар олордубуттара. Хас биирдии о5о5о асылык нуорма этэ:-икки бысыы килиэп,туэрт устуука саахар,биир курууска уутэ суох чэй уоннат остуол басыгар уопсай миискэ5э щи- миинэ кутуллан турара.Тимир остуолга олороот аччыктаабытын дьэ билбитэ.асаабытынан киирэн барбыта.
    Ол олорон эйдээн кэрбутэ, о5олор бэйэлэрин элуулэриттэн лоп курдук анарын:- биирдии килиэби,иккилии саахары остуол басыгар чэмэхтуу мустулар. Ол исин Тимир аттыгар олорор сахалыы сирэйдээх уолтан:-Ити то5о саахаргытын,килиэпкитин .ити остуол басыгар уурдугут?- диэн ыйыппытыгар уола:-Я,по Вашему не понимаю. Я бурят-диэтэ. Онуоха утары олорор нууччалыы сирэйдээх уол.баасынай эбит.
    - Ити тусээммит.Ол олорор уолаттар, бисигини дьасайаллар.Атын остуолга олоро уолаттар диэки хара5ынан имнэннэ. Эн элуугун биэрэ о5ус,биэрбэтэххинэ кырбаныан уонна наар куруутун ата5астана сылдьыан –диэн тургэн улугэрдик сибигинэйэ былаастаан сэрэтэ о5уста.Тимир уолун санатын истибэтэх курдук тутунна асаабытын курдук асыы олордо. Бэйэтин элуутун барытын сиэн кэбистэ.бииргэ остуолга олорор уолаттара.кинини асынан саната суох сэнэн олороллорун кэрэн исигэр куэн кэрсэргэ бэлэмнэммитинэн барбыта.
    Тимир уруккута буолбатах,бу кэмнэ кини «аппа унуордары» кытта элбэх бысылаанна сылдьыбыт, , олох кысал5атын билбит уонна куоратка саасын ситэ илик о5олор бэлэхтэругэр сэп тасымнаах чыыннаах уонна «сур бэрэлэр» сокуоннарын этигэр-хааныгар инэриммит о5о этэ.Онон кини эрдэттэн бу уолаттары сирэй-харах анньысыахтаа5ын билэр этэ.Билигин буолбата5ына туун ,утуйар кэмнэ кэлэн утэн-анньан кэруэхтээхтэрин сэрэйэрэ. Ол исин эрдэттэн бысаарсарга бэлэм этэ.
    Эр-этэр буолбата5а Хохоллаах.Беззувый тиийэн кэлбиттэрэ: -Кто.это,из Вас свою долю не сдал?-диэбитинэн барбыттара. О5олор кутталларыттан, ба5ар миэхэ саайсыахтара диэбиттии,Тимиртэн тэйэн биэрбиттэрэ.
    -Аа,это Вы-новенький ничего не дал. Проучить тебя надо,чтобы знал ,кто здесь хозяин-диэбитинэн баайсан киирэн барбыта уонна Тимири охсоору ынан кэлбитэ.
    Хохол тимиртэн икки-ус сыл а5а этэ.Хас да тарба5ынан урдугэ. «Хамаайылартан» тэруттээх буолан бэдэн-садан этэ.Онон Тимири олох сокууска оностобун диэн турара.
    Тимир куус уонна ахсаан эттунэн басыйтарарын барытын кэрэн турара.Ол исин туох да саната суох уол остуолга тайанан турар илиитин , остуолга биилкэнэн хата5алаан кэбиспитэ.Эмискэ остуол урдэ хаан бэ5этэ буола туспутэ,ону кытта тэбис тэннэ киси куйахатын куурдэр дьиикэй хасыы исиллибитэ.
    Тимир эмискэччи ыскамыайкаттан ойон турбута.Сирэйэ-хара5а турбутун кэрдэххэ букатын атын киси турара.
    -Это Вы хозяин? Сейчас .посмотришь.где твое место?-диэт айаккалыы турар уолу биир куустээх охсуунан суулларан тусэрбитэ.Ол кэнниттэн «Беззувайга»:-Что, Вам остальные зубы вышибить-диэбитинэн ойон тиийбитэ. «Беззувый» аатын курдук айа5ар бэрт а5ыйах тиистээх этэ.Кырдьык-курдьук акэмускэнэрдии айа5ын илиитинэн саба туттаат.остуол анныгар дьылыс гынан хаалбыта уонна остуол биир муннугунан ойон тахсаат тилэ5э хараара турбута.
    Тустаах улэситтэр маннык тугэн та5ыста5ына тугу гыныахтаахтарын чуолкайдык билэллэрэ.Эмискэччи тэрилтэ улэситтэрэ бары , суоппарыгар тиийэ бары суурэн кэлэн охсусуу кыттааччыларын тун-тан тутан кэбиспиттэрэ. «Хохолу» бэрт тургэнник массыына5а олордон балыыса5а илдьэ барбыттара. Онтон Тимири «карцер»диир хосторугар хаайан кэбиспиттэрэ.
    Бу сиргэ маннык охсусуулаах « хаан» тахсыылаах тугэннэр угустук буолаллара. Элэрсуу-сутэрсии эрэ тахсымыан наада этэ.Ол исин бу тугэни тэрилтэ салалтата оскуола5а буоларын курдук сиэри тасынан буолар тубэлтэнэн ылымматахтара.
    Ол исин киэсээ утуйар кэм кэлиитэ, дьусуурунай иитээччи кэлэн угус саната суох Тимири тасааран кэбиспитэ.
    -Баран орннор утуй, «Хохол» бугун балыыса5а сытар.Сарсын ылабыт. Оччотугар,эйиигин манна тэттэру «карцерга» угуохпут. Кэллэ5инэ сугуннуэ суо5а - эрэ диэбитэ. Тимир исигэр улаханнык буруйданарым буолуо дии саныы сылдьыбыт бэйэтэ улаханнык сосуйбута.
    Уэруутуттэн эмискэччи уэсээ иккис этээскэ, утуйар хосугар биирдэ баар буола туспутэ.Киирбитэ- туэрт кыра 5-6 саастаах о5олор биир оронно хоонньосон баран утуйа сыталлара.онтон атын хосугар баар о5олоро уэрбут курдук туттубуттара да, ким да5аны кэлэн кинини кытта кэпсэппэтэ5э. Билигин да5аны «Хохолтан куттаналлара, арай сарсын тиийэн кэллэ5инэ эссэ ким басыйара биллибэт. Мантан барарыгар саныы бэ5этун саанан барбыта: -Как приеду.я его зарежу – диэн ысыы-хасыы бэ5этэ эрэ.Тимир бэйэтэ да5аны бу тугэн бу биир хамсаныынан буппэтин билэр этэ.Сэрии тылынан этэр буоллахха :-Противник не был полностью уничтожен- диэн эйдэнуллэрэ. Ол «Хохол» балыысаттан туох эйдээх-санаалаах кэлэриттэн тутулуктаа5а.
    Тимир бэйэтэ манна со5отох эбитэ буоллар куоратка атах балай баран хаалыахтаа5а. Онон боппуруос бутуэхтээ5э.Куорат киэн далайыттан, «Хохол» кинини хантан булуой? Кэрустэхтэринэ да5аны «Хохолу» бэйэтин муосун тосутуллуохтаа5а.Ханныгын да син ,бу куорат кини тэрээбут дойдута буолла5а. Ол табыллыбат кэстуу этэ,то5о диэтэххэ манна кини балтыта Лиза баара. Кинини ата5астыахтаахтара.Ол чуолкай этэ. Ол исин Тимир манна хаалабын –диэн бигэ санааны ылыммыта.
    Тимир бэйэтин оло5о эмиэ туэрэнкэй этэ.Бу туун тугу да тобулбата5ына,бэйэтин манна тугу гыналлара биллибэт.
    Ол исин Тимир бу тугэни бугун бэйэтин тусугар табатык эрэ тусанна5ына эрэ табыллара.Дьининэн Тимир маа5ын «карцерга» олорон хайдах хамсаныахтаа5ын тэбэтун чэмкэтугэр толкуйдаан сылдьара. Биир-икки кун исигэр ,бу быстах кэмнэ тулаайах о5олор дьиэтигэр баар о5олору бэйэтин диэки тардара уустук уонна туолбат сорук .Ону кини ити о5олор сысыаннарыттан хосугар киирээт эйдээбутэ.Ол эмиэ эйдэнэрэ .кинини о5олор туох эйдээх-санаалаах сылдьар киситин сана кэрээт хантан билиэхтэрэй? Истэригэр тэсэ да «Хохолу» да абаасы кэрдэллэр Тимир хамсаныытыттан кинилэр да буолбуттарын исин улаханнык сосуйдахтара уонна бу харса-хабыра суох уол бисиэхэ бас-кэс о5о буолла5ына «Хохоллаа5ар» эссэ амырыын киси буолуон сэп –диэн санаалаах сырыттахтара.
    Тимир киирээт ,хас да иллэн турар ороннору кэрээт о5олоруттан ыйыппыта :- Почему они вместе спят? Что,постельного белья не хватает?. Онуоха били нуучча кэруннээх уола:-Ити о5олор утуйар танастарын «Хохол» ылбыта. Дьиэбит мас дьиэ буолан уонна ити котельнайбытын таас чохторун кэмчилээн сугун оттубаттар,онон туунун тымныйар – диэн бысааран кэпсээн биэрбитэ.
    Маны Тимир ийэтэ элэн а5ыйах хонуктаа5ыта тулаайах хаалбыт уонна олоххо дьонтон дьиннээх сэнэбили уонна ата5астабылы кэрсэ илик буолан маны олох ис иситтэн сэбулээбэтэ5э.Бу кини санаатыгар киси эйугэр-санаатыгар баар эйдэбуллэр кээмэйдэрин тас эттунэн барыы этэ.
    Тимир олох охсууларыгар тубэсэн уонна олох дьэбир-кытаанах сокуоннарынан салайтаран саасын ситэ илик кутталлаах о5олор бэлэхтэругэр тэсэ да сыстыбытын исин,ийэлээх-а5атын иитиитин этигэр-хааныгар инэринэ сылдьара.Бэйэтэ олох аллараа тасымыгар тусэ илигэ.Эйэ-санаата чэбдигэ.
    Ол исин бу « олохтоох о5олору» асынан, ОСКУОЛА5А КИИРЭР СААСТАРА ТУОЛА ИЛИК БУОЛАН кинилэри ХАННА ДА ЫЫППАТТАРА,СААСТАРЫН СИТИЭХТЭРИГЭР ДЫЛЫ МАННА ОЛОРОЛЛОРО, кэрудуэрунэн суурэн исэн истиэнэ5э муоста сууйарга аналлаах шбавра эйэнуллэн турарын ылаат, «Хохол» олорор хосугар ойон киирбитэ.
    Бу хоско бэйэлэрэ да ба5арбаталлар да5аны «Хохол»диэки энэрдээхтэр олороллоро.
    Хохоллаах .Беззувый дьининэн манна алдантан бииргэ айаннаан кэлбит эрэ кэмнэриттэн билсэллэр.
    Кинилэр иккиэн да5аны а5ыйах хонугунан кыра саастаах о5олор тасымнарыттан тахсар саастаахтара. Ол исин бу о5олорго тас эттулэринэн кэруугэ улахаттара , куус эттунэн кыахтаахтара уонна биир сиртэн кэмустээх алдантан кэлбит буолан бэйэ-бэйэлэрин эйэнсуспуттэрэ.
    Бу манна тиийэн кэлэллэригэр инники о5олор бары тар5атыллан сана о5олор бэлэхтэрэ тэриллэр кэмигэр ,кинилэр эрэ улахан саастаах о5олор буола туспуттэрэ.Ол исин кинилэргэ утарсар кыахтаах уолаттар суохтара.
    Манна кэлээт бэйэлэрин эйдэругэр-санааларыгар сэп тубэсэр сокуоннаах оло5у олохтообутунан барбыттара. Хамсаныылара барыта бэйэлэрин тусатыгар этэ. Бэйэлэрин иллэн кэмнэрин олохтоох 5-6 саастаах о5олору дьасайан ырыа ыллатан,бииргэ тэннэ хаамтаран, бэйэ-бэйэлэрин кытта охсусуннартаан, онон иллэн кэмнэрин атаараллара. Тусээн тусэрэн астарын.танастарын былдьыыллара. Онтон кэлин кэлбит о5олору биир-биир бэйэлэрин анныларыгар киллэртээн.билигин мунур ыраахтаа5ы курдук сананан олорор кэмнэрэ этэ.
    Тимир кэлиитигэр Хохол , Беззувый да хоско суохтара. Биирдэрэ ма5ыын куоппутунан бу энэр кэстэ илигэ.атына балыыса5а этэ. Инньэ гынан хоско биэс-алта уол баара ,оронноруттан турбакка суор5аннарын анныгар киирэн утуйбута буола сыппыттара. Кинилэр ,дьининэн ыллахха «Хохол» уонна Тимир бэйэ-бэйэлэрин кытта охсуспуттарыгар туох сысыаннаах буолуохтарай? Эйдэрэ-санаалара букатын атын этэ. Тимир харса-хабыра суох хамсаныылаа5ын бары кэрбуттэрэ ол исин миигин эрэ тыыппатын диэн эйдэбуллээх сыталлара .
    Манна баар уолаттар , бары иккилии матараастаах уонна суор5аннаах сыталлара.Ол исин Тимир барыларын кэрийэ сылдьан ыарыылаах со5устук швабра масынан охсо-охсо , оронноруттан сиргэ тардыталаан тусэрбитэ.
    _А,ну всем!Откуда взяли эти постельные ? Туда и отнесли!-диэбитигэр бары туох саната суох ,ордук утуйар танастары сукпутунэн о5олор сытар хосторунан тар5аппытынан барбыттара. Сорохторо .истэригэр ба5ар «Хохол» кэлиэр дылы куннээн эр дии санаабыттара буолуо да,ким да Тимир этиитин утарсыбата5а.Тимир барыларын кэннилэрттэн батыса сылдьан о5олор олорор хосторун барытын кэрийтэрбитэ,утуйар танастарын тэнуннэртээбитэ.
    Ити курдук,ити туун бу дьиэ5э олорор о5олорго куннээ5и олохторугар уларыйыылары киллэрэн эрэр сибиэсэй салгын биллибитэ. О5олор угустэрэ Тимир ити дьасалын сэбулуу кэрсубуттэрэ уонна кини тэсэ да хабыр хамсаныылаа5ын исин, кисилии бысыылаа5ын бэлиэтии кэрбуттэрэ.
    Бу быстах кыайыы этэ , дьиннээх эн-мин дэсии инникитигэр турара. »Хохол» куус да,кинини эйуур о5олору аа5ыстахха ахсаан да эттунэн басыйара . Балыысаттан кэллэ да5аны кинини кытта аахсыахтаа5а чуолкай . Утары тахсан киирсии, «эттэнии» эрэ этэ.
    Ол исин Тимир маа5ын «карцерга» сытан толкуйдаабытынан,о5олор утуйбуттарын кэннэ кимиэхэ да эппэккэ эрэ дьиэттэн туннугунэн тахсан курээн куоратка до5оругар Витька5а барбыта.
    Куоратка туунну айан диэн.уруккуттан билиннэ дылы кутталлаах.Ити кэмнэ, 17-кварталтан куоратка быса барар буоллаххына , ким да олорбот сиринэн,балачча киэн бэс чагданы унуордаан сынньалан пааркатыгар тахсарын. Тимир бэйэтин дьолугар итиннэ кими да кэрсубэтэ5э.
    Ити киэн бэс чагданы унуордаат ,куорат киинигэр тахсан кэлбитэ. Мантан антах кини бэйэтин дойдута.»Соколлаах» уонна «чЧетыре кулака» кэрэн олорор сирдэрэ уонна бэйэтэ да5аны бу диэки олохтоох о5олору барыларын да билбэтэр, «туунну» олохтоох уолаттарын угустэрин билэр,сорохторо кини оскуолатыгар уэрэнэллэр. Онон кини таас дьиэлэри кэрээт , санаата чэпчии туспутэ.
    Киэнник эргитэн кэрдэххэ Тимир бэйэтэ сана хоройон эрэр .олоххо ону-маны сана билэн эрэр, атын тугэн эбитэ буоллар ыал мааны атаах о5ото буолуохтаах о5о,кысал5а5а кысарыйтаран бу тууннэри куораты кэрийэн истэ5э.
    Бу кини дойдута.кини манна ууга баар балык курдук сылдьар,бу иннинэ бэс чагда исинэн хааман исэн хас биирдии мас кулугуттэн, дьигиннии .куттана испитэ.
    Уулусса5а утары кэрсубут биир-икки киситэ бэйэ-бэйэлэриттэн сэрэхэсидийэн ыраахтан кинини кэрээт ,чугасыан икки ардыгар ханна эрэ сутэн хаалбыттара. Инньэ гынан туох да тубэлтэ5э тубэспэккэ ,эрдэ бэйэтэ олорбут дьиэтигэр до5оругар Витька5а тиийэн кэлбитэ.Кинилэр дьиэлэрэ «Холбос» улэситтэрэ олорор дьиэтэ,онон манна олорор о5олор тэрэппуттэрэ бары биир тэрилтэ5э улэлиир буолан бэйэ-бэйэлэрин учугэйдик билсэллэрэ. Витькалыын квартиралара кэккэлэсэ турарынан уонна тэн саастаах буолан олус до5ордуулара. Кинилэр ийэлэрэ, дьыл5а хаан ыйыытынан биир кун, биир балыыса5а уолаттарын тэрээбуттэрэ. Биир кун удьуору сал5ааччылар кэлбиттэрин дьиэ кэргэнинэн бииргэ бэлиэтээбиттэрэ. Тимир ийэтин эмиийин уутэ эрдэ бутэн,Тимир ити Витька ийэтин уутун ордугуттан тиксибитэ. Онон бэйэлэрин кун сирин кэруэхтэриттэн , балыыса истиэнэтиттэн са5алаан билсэллэрэ.Кыра о5о тэрилтэтигэр бииргэ сылдьыбыттара.Хайалара да5аны,хасан ба5арар до5орун квартиратыгар бэйэтин дьиэтигэр киирэр курдук,ойон киирэрэ.Ону ким да5аны икки эттуттэн кырыы хара5ынан кэрбэт этэ. Улаатан истэхтэрин аайы эссэ до5ордосон испиттэрэ. Онон кэлин бэйэлэрин , «мы молочные братья» дэнэллэрэ.
    Бу уолатар сунньунэн ыллахха олохторо эмиэ майгыннасар курдуга. Витька тэрэппуттэрэ ,ийэтэ «Холбос» тэрилтэтигэр кассирынан ,а5алара суоппар быысыытынан улэлииллэрэ.А5алара дальнобойщик идэлээ5э.«Холбос» Чита уобаласыгар тимир суол «Сквородино» станциятыгар баар базатыттан(урукку кэмнэ Саха сиригэр кэлэр ас-уэл манна тумуллэрэ.) «КамаЗ» массыынанан таса5ас тасара. Бу массыына сана уэдуйэн эрэр кэмэ этэ.Мэнээк кисиэхэ сысыарыллыбат,ааттаах-суоллаах эрэнэр эрэ кисилэригэр биэрэллэрэ.Витька а5атын улэситтэр бэйэлэрин икки ардыгар « уордьаннаах суоппар « диэн ааттыыллара. Хамнаса да урдугэ. Суол куса5ана,уустуга,ыраа5а .Суолга энин араас барыта буолара,саахалланыы,сыыса-халты туттунуу.Ол тумугэр Витька а5ата тымныйан .онтон кэлин онтон тэбиллэн ,билигин суор5анна-тэллэххэ сытар, ыарытыйан маннайгы группалаах инбэлиит буолан хаалбыта.
    Тимир квартира аанын тыасаппытыгар Витька ийэтэ кэлэн аспыта.Тимир тууннэри кэлбититтэн улаханнык сосуйбата5а,ол оннугар сурдээ5ин уэрбутэ.Ону маны ыйыталаспыта,ол гынан баран барытын истэ-билэ сылдьара.Дьокуускай тэсэ да куоратын исин «улахан дэриэбинэ» буолла5а ,туох буолбута барыта исиллэ турара.Ол исин Тимири асата охсоот Витька хосугар киллэрэн кэбиспитэ. Витька кини кэлбитин истэн усуктан сытара.До5ордуулар ахтыспыттара бэрт буолан куустуса туспуттэрэ,кэпсэтэн сонуннарын атастаспыттарынан барбыттара.
    Тимир туох кысал5алаа5ын туох баарынан барытын кэпсээн биэрбитэ.Ону истэн баран Витьката
    =Ну.что ты Тимир ! Конечно.помогу! Утром ребят соберем да,поедем.Покажем свою силу. Поставим его на место. Не таких ломали. Все будет «О,кей!».спи спокойно –диэн до5орун уоскуппута.
    Сарсыарда олох эрдэ туран дьонноро тура илигинэ иккиэн элэс гынан хаалбыттара.
    «Аппа унуордар» саасын ситэ илик о5олорун бэлэ5э усун сылларга чочуллан-чочуллан билинни сэбилэниилээх куустэр курдук тутулуктаах этэ.тэрут «аппа унуордар» олорор сирдэринэн чэмэхтэсэн хас да бэлэххэ хайдысан олороллоро.хас биирдии бэлэххэ бас басылык- биригэдиир о5о баара.ол олорор сиригэр туох буоларыгар барытыгар эппиэттиирэ.Кыаммата5ына атын о5о басылыгынан ананара. Ол сиргэ баар «дьиэлээхтэри » бэлэх чилиэттэрэ буолбатахтары барыларын , онно баар биэс-алта бэлэх уолаттара быысыгар биирдиилээн кыргыттар биир сутурук буолан чэмэхтэсэн барыларын туурэйтэлии сылдьаллара. Инньэ гынан олохтоох о5олор бары бу бэлэх о5олор анныларынан , кинилэр тугу эппиттэринэн сылдьаллара. Кэмиттэн кэмигэр биирдэ эмэтэ кинилэри элбэх о5о кыттыылаах охсусууга « мобилизация» онорон хомуйан ылаллара.Атын куннэргэ ити о5олор «дьиэлээхтэр» кэнул босхо сылдьаллара, атын о5олор ата5астыылларыттан кэмускэллээх буола тусэллэрэ.
    Тэрээсиннэх о5олор бэлэ5эр элбэх о5о баара наадата суох этэ,туох барыта харчынан- убунэн бысаарыллар .Бэйэн сокуону кэсэн да туран булунар «хамнаскын» элбэх о5о5о тунэтэр сэбэ суо5а. Ол исин биригэдиирдэр бэйэлэрин икки ардыгар сэбулэсэннэр, бэйэлэрин бэлэхтэрунэн сурун дохуоттаах сири «Лена» кинотеатрын уонна куораттаа5ы ырыынагы кунунэн уллэстибит куннэригэр манасаллара. Бу кэсиллибэт сокуон этэ.Онтон атын куннэ ити икки точканы тыыппакка бэйэн булуммут дохуотун эн биригээдэн суотугар киирэрэ.
    Ол дохуоткуттан анара уопсай котелга , онтон ол анара уэсээлэргэ «улахаттарга» барара. Ити эмиэ кэсиллибэт сокуон этэ. Эскэтун тугу эмэ уорбутун,кистээбитин билиннэ5инэ, ол «биригэдиири» кытта кэпсэтии атыннык барара.Ону биригэдиирдэр уопсай мунньахтара бысаарара.Итинник тугэн биирдэ эмэтэ буолара. Уксугэр оннук биригэдиири «дьиэлээхтэргэ» тасаараллара уонна «петушок» онорон кэбисэллэрэ.Ол аата ким ба5арар кинини ата5астыан сэптээ5э.Ону ханна да унсэн кырдьыгын булар кыа5а суох онороллоро. Онтон оскэтун биригээдэ иситтэн биир эмэтэ о5оттон итинник тугэн та5ыста5ына,ону биригэдиир бысаарар этэ. Ити тас эттунэн сурун басылыкка .билинни кэмнэ Витька дьасалыгар инники куэннэ сылдьар «силовой» бэлэх бас бэринэрэ.
    Ол бэлэххэ кинилэр атастара Костя басылык буолан олороро уонна ону кытта атын бэлэхтэру кытта бысаарсыылаах кэпсэтэтиилэри ыытарга эрэллээх уонна омо5ой тыллаах, кэпсэтэр дьонун бэйэтин тылыгар киллэрэр тасымнаах кэпсэтиилээх киситинэн бу Тимир этэ. Кини Витька5а бу тугэни «аппа унуордарга» тусалаахтык эргитиэххэ сэптээ5ун ыйбыта. Ол курдук бу быстах олорор тулаайах о5олор дьиэтигэр саха сирин бары муннугуттан кэннилэригэр тугу да сутэрэллэрэ суох уонна кинилэр интириэстэрин таба тайаннахха туохха барытыгар харса суох киирсэр кыахтаах бэлэм «байыастар» сылдьалларын ыйбыта. Кырдьыга да оннуга. Витька итини сэргэгэлии истибитэ «Петька-цыганы» кытта киирсэригэр байыастар наадалар этэ.
    Онон до5ордуулар дьиэлэрин исигэр икки этээсинэн аллараа олорор атастарын Костяны усугуннаран тасырдьа тахсыбыттара. Бэрт тургэнник уопсай баласыанньаны кэпсээт. Витька Костя5а дьасал биэрбитэ:- Костя! У нашего друга в доме ребенка проблемы. Срочно собери своих ребят. Поедете с Тимиром и там надо установить порядок. Остальные вопросы обсудите с Тимиром. А у меня здесь дела» -диэт дьиэтигэр тэттэру киирэн хаалбыта..
    Костя Тимирдээх ,Витькаттан икки сыл а5а этэ.Бэйэтэ нуучча кэнэтэ,ол исин барытын киэнник эргитэ толкуйдуу барбакка тугу барытын тургэнник бысаара сатыыр .тургэн хамсаныылаах биир сиргэ олорбот о5о этэ. Харса суо5унан ,куусунэн-уо5унан, бу «аппа унуордарга» дьининэн кини басылык буолуон сэптээх этэ .Ол гынан баран кини саасынан бэрт сотору «улахан уолаттар» бэлэхтэругэр тахсаары сылдьара . Улахан уолаттар бэлэхтэрун сокуона атын этэ. Кинилэр аса5астык бу саастарын ситэ илик о5олор курдук охсусууга киирбэттэрэ. Бары хамсаныылара барыта эрдэттэн толкуйданан ,ким да билбэтин курдук оносуллара. То5о диэтэххэ сокуон хара5ын иннигэр 14 сааскыттан онорбут содулгар эппиэттиигин. Ону барытын учуотка ылан, ыйаасынна ууран баран »уэсээлэр» кини оннугар кыра о5олор бэлэхтэругэр Витьканы бигэргэппиттэрэ. Ол оннугар Костя анныгар бэйэлэрин кыанар.бэйэтин курдук харса-хабыра суох киирсэргэ бэлэм «аппа унуордар» гвардиялара баара. Ити дуосунаска сылдьарын Костя бэйэтэ да сэбулуурэ.сурун боппуруостар син биир кинитэ суох бысаарыллыбаттара.Бу кэлин « Петька-цыган» насаалаан бас-баттах баран , Витька тылын туохха да уурбат буолан эрэр. Ону бэрээдэктиэххэ наада этэ. Кинини

    0
  • Баба5а баатыр
    11 марта 2016  

    Бу кэлин « Петька-цыган» насаалаан бас-баттах баран , Витька тылын туохха да уурбат буолан эрэр. Ону бэрээдэктиэххэ наада этэ. Кинини эйуур биригэдиирдэр бааллара.»Кииннэри» кытта холбосору сорохтор сэбулээбэттэрэ.
    Угустэрэ тэрэппуттээх дьиэ-кэргэн о5олоро буолануонна Петька –цыган аннынан сылдьыбыт буоланнар кэннилэрин кэрэ сылдьаллара Онон сирэй киирсиигэ киириэхтэрин ба5арбат этилэр.Инньэ гынан икки аны хайдысыы тахсаары гыммыта.Ол исин «аппа унуордарга» или тэрийбэтэххэ Витька да кини авторитета тусуэхтээ5э. Ол исин , бу Тимир этиитин, Костя бэйэтигэр олох чугастык ылыммыта. Кырдьык ол о5олору бэйэ анныгар киллэрдэххэ дьиннээх байыастар кинилэр буолуохтаахтара олох чуолкай этэ. Ол исин бириэмэ кылгасынан «лена» кинотеатры бу кун хонтуруоллуу сылдьар биригээдэ о5олорун бэйэлэрин кытта илдьэ барбыттара.
    Инньэ гынан уонча буолан ол быстах кэруугэ сылдьар о5олор дьиэлэригэр автобусунан ,соро5ун сатыы айаннаан суоттаныллыбытын курдук кунуску асылык кэмигэр тиийбиттэрэ.
    Бу о5олорго эбиэт кэмэ диэн олох «святой» эйдэбул, эбиэт кэмэ эрэ буолуо дуо? Сарсыардааны.киэсээнни асылык кэмнэрэ эмиэ! Ханна да сылдьар буоллаххына тугу барытын быра5ан туран, хайаан да кэллэххинэ табыллара. Манна дьиэлээх о5олор курдук дьиэ5эр кэллин да ыскаабы.холодильнигы хаспытынан барбаккын, манна ийэн-а5ан суох . Асылык кэмэ буттэ да5аны «лавочка» сабыллар . Ол кэнниттэн ,эн тэсэ да ытаа –ыллаа, эйиэхэ анаан иккистээн ким да исит-хомуос тардан асаппата. Оччотугар ити кун аччык сылдьаргар тиийэрин.Онуоха эбии асылык астааччылар бэлэмниир астара боростуойа,элбэх кэрунэ суо5а. Ол исин эрдэ субэлэспиттэринэн Костялаах Тимир соруйан бу кэмнэ кэлбиттэрэ.»Хохол» балыысаттан тахсыбыт буолла5ына остолобуойга хайаан да5аны баар буолуохтаа5а.
    Тимири киллэрдэххэ.»Хохол» хайдах хамсанара биллибэт этэ.Ба5ар саната суох кэлэн быса5ынан анньан кэбисиэн , эбэтэр киксибит буоллахтарына бары саба тусэн ,охторон баран унту тэбиэлээн кэбисиэхтэрин эмиэ сэбэ. Билинни кэмнэ Тимир «Хохол» хара5ар коррида5а атыыр о5ус иннигэр кысыл танас ыйанан турарын курдуга - чуолкай этэ .Онон туох ба5арар буолан хаалыан сэптээ5э. Ол исин дьиэ исигэр Костя бэйэтэ эрэ киирбитэ.Кини остолобуойга киирбитигэр, ким да5аны улахан бол5омто5о уурбата5а ,сана о5о кэллэ дии санаабыттара уонна бу «Хохол» балыысаттан кэлэн барыларын утуруйтэлии сылдьар кэмэ этэ.
    - Удрал гад! Испугался. За это Вы все мне ответите! За то что его поддержали! –диэн сааныы кытаана5а этэ.Инньэ гынан тойонноро «Хохол» тимир сирэйдээх олороруттан куттанан уонна кимиэхэ эрэ абатын-сататын тусэрэн «кэрдэруулэх» уэрэ5и оноруо,ол киситинэн мин эрэ буолбатарбын ханнык- диэн санаанан салайтаран бары саната суох ньимиликээн буолан асыы эрэ олорбуттара. Инньэ гынан остолобуой исэ уу-чумпу этэ Манна кэлээт Тимир суо5ун б*****., Тимир хосугар киирээт били нуучча сирэйдээх баасынай уолун муннун то5о охсон кэбиспитэ
    .-Вы.у меня еще попляшете-диэн суосур5анан тахсыбыта. Бу о5олор буруйдара диэн ол Тимири кытта биир хоско олороллоро эрэ этэ.онон атын о5олордоо5ор ордук буруйданыллыахтаахтара.
    Ол аата бу туун утуйбат аналлаахтара.Хайдах ата5астаналлара биллибэт этэ.
    Костя илиитэ бэрэбээскилээ5иттэн уолу, бу «Хохол» диэн кэрээт билбитэ уонна супту хааман тиийэн «Хохолу» утары олорон кэбиспитэ.
    Бу иннинэ ким да5аны бу курдук «нахально» кэлэн утары олоро илигэ уонна кини хара5ар тэрут куттаммыт бысыы кэстубэт этэ.Балачча эр иккиэн утарыта кэрсэн баран олорбуттара.Ол олорон Костя холку ба5айытык «Хохол» иннигэр кутуллубут мииннээх тэриэлкэни бэйэтигэр тардыммыта уонна асаабытынан барбыта. Ол быысыгар «Хохолга» тусаайан : - Сиди не рыпайся! Думай,ошибку не сделай.. Здесь не вы хозяин, а мы! Это город наш! Вы в нашем городе «гость» . так –то учти законы гостеприимства.
    Если хочешь выяснить отношения ,посмотри на улицу , там мои ребята стоят. «Хохол» киниттэн толлубакка кэлэн олорбут уолтан сэрэхэдийэ бысыыламмыта.Ол да буоллар баар тугэни чэмчэкэтун исигэр ырыта олороро:

    -Билигин уонча о5ону илдьэ тахсан охсусуохха сэп этэ.Охсусуу тумугэ тугунан тумуктэнэрэ биллибэт.Ол гынан баран, сарсын бу олохтоохтор мунньустан элбээн кэлэллэрэ чуолкай .Оччо5уна тумугэ атын буолра эмиэ биллэр .Онтон кини манна кырата эссэ биир ый олоруон наада уонна бэйэтин о5олоругар эрэммэт этэ.
    .Ол исин балачча олоро тусэн баран, бириэмэ ыытан кэтэсэ тусэргэ санаммыта:- Ладно,я Вас понял. драки не будет- диэн бэрт нэсиилэ иситтэн сана тасаарбыта.
    Онуоха Костя :- Молодец .хвалю Умное решение принял. Мы, пришли с тобой не драться. У нас имеется деловое предложение .
    Ол кэнниттэн аттынаа5ы остуолтан биир уолу ыныран баран ыйыппыта:
    -Хочешь быть сытым и одетым?
    -А кто, не хочет? Все мы хотим- диэн тула эттуттэн хас да уол саната исиллибитэ.
    - Вот видишь «Хохол» все хотят быть сытыми и одетыми. Мы берем Вас всех под свое крыло. Будете ходить по городу без боязни. Ник то вас бить не будет.А чтоб быть сытым и обутым.надо поработать.Это мы Вам скажем Куда ходить,что делать. Тогда все будет нормально. Ол кэннэ балачча усуннук, о5олорго ис тутулук хайдах буолуохтаа5ын , уопсай баласыанньаны барытын уонна бу Тимир кимин уолаттарга бысааран биэрбитэ.Итини истэн туран «Хохол» бу дьиэ5э бэйэтэ куустээх буолан талбытынан дьасайа сылдьыбыта тохтуура кэлбитин этинэн-хаанынан билбитэ.Бу олохтоох о5олор тулаайах о5олору таах дьасайа сылдьыбытын курдук дьасайтарбат,наада буолла5ына бэйэтин уэрэтэн биэриэхтээхтэрин тута эйдээбутэ. Костя мантан антах манна кини сурун киси буоларын эппитэ,онтон эн «Хохол» мин анныбар ударнай гвардия5а киириэн диэбитин утарсыбата5а.

    Ити кэмнэ Тимир уолаттарын кытта уулусса5а турбута. Костя киирэн баран эр буолбутугар сэрэхэчийэ уонна баласыанньа муччургэннээх буолаары гынна дуу?-дии саныы сылдьаллара. Остолобуой туннугун манасан турбуттара, кэпсэтии бысыытынан эйдэммэт тугэн та5ыста5ына Костя туннуккэ кэстэн аасыахтаа5а эбэтэр туннугу тугунан эрэ унту быра5ыахтаа5а, оччотугар уолаттар саба суурэн киириэхтээхтэрэ. Сотору кэминэн остолобуой туннугун форточката асыллыбыта.ону кытта :-Тимир ,заходи!- диэн Костя саната исиллибитэ.
    Тимир остолобуойга киирэн кэлбитигэр боппуруостар барыта бысаарыллан бутэн тураллара.О5олор киниэхэ сысыаннарыттан уонна «Хохол» сунньэ тостон турарын кэрэн Тимир манна хасаайын буолбутун эйдээбутэ.


    Кинини Костя бэйэтигэр ыныран ылбыта, аттыгар олордубута уонна о5олорго тусаайан:
    - Мы,здесь все вопросы обговорили.»Хохол» к тебе претензий не имеет. Раз претензий нету. Будем считать, что между Вами никаких противостояний не было. Кто-то если из Вас вспоминать это, будет наказан по нашему закону. Вы все будете под крылом нашей « котлы» и мы назначаем здесь у Вас главным Тимира. Если будут какие-то недоразумения «не понятки»., то эти вопросы с сегодняшнего момента решать будем мы.На этом все,мои полномочия на этом кончаются,остальные вопросы решайте с Тимиром.-диэн бэйэтин аатыттан ыйаасыннаах тыллары этээт остолобуойтан тахсан бара турбута.


    Билигин Тимир уруккута буолбатах, бу кэлин кылгас кэмнэ элбэ5и кэрдэ –биллэ. Били котельнайга охсусуу кэнниттэн ,хайдах курдук «улахаттар» «Петька –цыганы» тосуппуттарын кэрбутэ.Бэйэтэ хас да биригэдиири тосутарга кыттыбыта. Петька-цыган туруорбут биригэдиирдэрин оннугар, бэйэлэригэр чугас уолаттары анаталаабыттара.
    Онон кини бу сырыыга онно-манна аралдьыйбакка,«Хохолтан» толлубакка бу дьиэ хасаайынын курдук: -В первую очередь будем решать организационные вопросы, в каждой спальной комнате будут старосты,которые будут отвечать за все , начиная с уборки комнаты до каждого малыша.С старост особый спрос будет за каждого малыша, не будете их обижать как это было раньше .Будете следить как они обуты и сыты . Потому-что, с сегодняшнего дня будем жить ,как одна семья.
    Во-вторых никакой драки между собой ,вместо этого мы должны объединится в один кулак и это должны почувствовать наши противники, а то Вы боитесь выйти за пределы нашей территории. Должна быть железная дисциплина. За это тоже будут отвечать старосты. А дальше как быть сытым и обутым, будем обмозговать поз же. Так что.все вопросы житейские будет решать совет старост. А вот насчет старост посоветуйтесь у себя в комнатах, потом скажете мне.- диэн бэйэтин санаатын ,туох толкуйдаа5ын эппитинэн барбыта. Тимир бу этиитигэр туох да сананы киллэрбэтэ5э.Кини ис тутулу тутарга «аппа унуордар» тутулуктарыгар тирэммитэ.атына диэн «биригэдиирдэр» оннуларыгар «старосталар» ,кварталлар оннуларыгар хостор этилэр. Хас биирдии хоско олорор о5олор,биир бойобуой тутулук буолуохтаа5а.
    О5олор истибэтэхтэрин истэн сосуйан ким да саната суох тахсан барбыттара. Маннайгы толкуйдарыгар бу куораттар кэлэн бисигини эссэ улахан хабала5а киллэрэн эрэллэр дии санаабыттара. Онтукалара ити Тимирдэрэ о5олор бэйэлэрин эйдэбуллэригэр сэп тубэспэт эйдэбуллэри этэн барда.Урукку эттугэр бу олбуордарын тас эттугэр та5ыстахтарына олохтоох о5олортон кырбанан киирэллэрэ,ол исин биир дьиэ исигэр хааттара сылдьар буоланнар кун аайы бэйэ-бэйэлэрин икки ардыгар охсусан тахсаллара. Ким мэлтэх ата5астанар этэ. Ордук ити кыра саастаах о5олор. Ол барыта туора сотуллар курдук. Ол быысыгар сорох о5олор ,нолуок буолан кэлэр эбилик астарыттан мэлийэр курдуктар.О5олортон улахан саастаах эттэ мунчаарыы эйдэбулугэр хам ыллаттаран.чэ бириэмэ кэрдэруэ-диэн толкуйдаах хосторугар тар5аспыттара.Арай кыра о5олор уэруулэрэ улахан этэ.
    Ол курдук куннээ5и олоххо уларыйыылар бэрт тургэнник киирэн сал5анан барбыттара.Тимир эппитэ олоххо киирэн барбыта. Ол уларыйыылар тумуктэрин манна улэлир улэситтэр да5аны,билиннинэн сана тэриллэн олохсуйан эрэр 17 квартал олохтоохторо бары билбиттэрэ. Старосталар сэбиэттэрэ о5олор ортолоругар бэйэтин улэтин са5алаабыта..
    Аан маннай тэрилтэ улэситтэрэ сосуйбуттара уонна кэрбуттэрин итэ5эйбэтэхтэрэ.Биир кун исигэр уолаттар утуйар эттулэригэр улэ бэ5э ыытыллыбыта. Сарсыарда улэситтэр улэлэригэр кэлбиттэрэ, урукку эттугэр сарсыардаанны асылыкка остолобуойга о5олор бэрт нэсиилэ мустар эбит буоллахтарына, бу сарсыарда о5олор улэлээн ырааппыт этилэр. Хосторун муосталара сууллан, оронноро хомуллан,.хос исигэр ысылла сыппыт бэх-сах барыта хомуллан тасырдьа бэх тэ5эр буочукаларга быра5ыллыбыттара. Тэрилтэ улэситтэрэ эр сылга туруорсубут боппуруостара хос исин сууйуу,орон танасын хомуйуу биир кун исинэн бысаарыллыбыта. Ити кун улэситтэр айахтарын сынаа5а ыпсыбат буолуор дылы сосуйбуттара, атын сиргэ улэлии кэлбит курдуктара.Дьикти кэстуулэр санаттан сана сал5анан бара турбута.Ити кун тэрилтэ баанньыгар,урукку эттугэр хас биирдии хос о5олоро хасан кэлэн суунуохтаахтара тэсэ да кумаа5ы5а суруллан турбутун исин , бэрт нэсиилэ биирдиилээн о5о кэлэн суунар эбит буолла5ына, бу кун уолаттар биир о5отугар тиийэ сууммуттара. Баттахтарын кырыйсыбыттара,ис- утуйар танастарын сууммуттара уонна хасан да кэстубэтэх кэстуу, улахан уолаттар кыра саастаах уолаттар танастарын бэрийэ сылдьалларын кэрбуттэрэ.Утуйар танастарын тэллэхтэрин,суор5аннарын уонна сыттыктарын салгылаппыттара.Урукку эттугэр маннык улэлэр биир бэлэх о5олоро.,атын бэлэх о5олорунан солбуллалларыгар буолара. Остолобуой улэситтэрэ эмиэ кэрбуттэрин итэ5эйбэтэхтэрэ.Урукку эттугэр ким эрдэ киирбит асылык тар5атар сириттэн чугас олороро,хайдах кэлбитинэн.Бу сырыыга хас биирдии хос о5олоро кургуэмунэн киирэн биирдии остуолу бас билэн олорбуттара уонна ким да утурусэ-анньыса сатаабата5а,остуол аайыттан иккилии о5о кэлэн бэйэлэрин остуолун о5олорун элуутун ылан о5олорунан тар5атан кэбиспиттэрэ.Ол курдук чуумпу ба5айытык.дуоспуруннаахтык асаат ,бары эмиэ кургуэмунэн тахсан баран хаалбыттара.Киэсээ бары хомуллубут хоско,сибиэсэй танаска.ып-ыраас эттээх хас биирдиилэрэ бэйэтин оронугар санаалара эрэ кэтэ5уллэн туран утуйбуттара уонна улахан уларыйыылар олохторугар киирэн эрэрин билбиттэрэ.
    Ити туун о5олор хасааннытаа5ар да холкутук,бу туун бэйэлэрин олохторугар аан маннай миигин ким эрэ туун киирэн оронмуттан таннары тардан тусэрэн баран сарсыардаанна дылы ункуулэтиэ диэн кэтэх санаата суох утуйбуттара.
    Тимир киэсээ эттугэр хостор басылыктарын ыныран ылан ,бугунну кун тумугэ куса5ана суо5ун уонна эссэ тэгул инники эттугэр манна олорор о5олор сурун тутулуктара хайдах буолуохтаа5ын эппитэ.Кини онно эмиэ туох сананы ыйбата5а ,эмиэ «аппа унуордар» бэйэлэрин икки ардыгар баар сысыаннарыгар тирэммитэ Сурун тутусар тутулуктарбыт аан маннайгынан : - мин со5отох буолбатахпын ,бу бииргэ олорор о5олор биир дьиэ кэргэммит бырааттыыларбыт.Ол онно ким да бэйэ=бэйэни тусэн биэриэ суохтаахпыт ,иккисинэн хостор басылыктара о5олорго эппитэ сокуон,инники куэннэ бэрээдэк тахсар ,ол барыта туох да куолута суох толоруллуохтаах, усусунэн хас биирдии хос о5олоро бэйэлэрэ туспа сокуоннардаах буолуохтарын сэп- диэн эйдэбуллэр диэн бигэргэппитэ.
    Тимир хосугар киирэн кэлбитэ.О5олор бары оронноругар сытан утуйбуттар э. Арай биир саамай кыра саастаах Вася –чумазый диэн уол суор5анын анныгар ытаан сынсыйа сытара.Тимир о5о суор5анын арыйан кэрбутэ,уола анар хара5а кэ5эрбут.муннуттан хаана кэлбитин хасыаттан эрийэн буэ оностубутунан муннун хайа5астарын буэлуу анньыбыт. Муннуттан кэлбит хаана бугун сууммут маайкатын уонна бырастыынатын марайдаабытын кэрээт Тимир эрэ кыынньа туспутэ.Сип сибилигин а5ай, кыра саастаах о5олору ата5астыа суохтаахпыт.Бэйэн быраатын курдук санаа диэн эйдэбулу биэрэ сырытта5ына,ким маннык бысыыламмытын билиэн ба5арбыта:
    -За что и кто тебя так обидел?
    Урукку эттугэр , кып-кыра 6 саастаах , бэйэтин сытаан кэруммэт буолан «Вася-чумазый» диэн ааттана сылдьыбыт о5о бугун баанньыкка суунан:-Ама бу Вася дуо? –диэн киси билбэт гына уларыйбыт Васек Тимир асыммыт харахтарын кэрэн санна эссэ куускэ ырданалаан ,сана тасааран ытаан барбыта.
    -Мне.мама сегодня приходила и дала деньги три рубля. Я на это хотел в магазине купить мороженое, конфеты и лимонад. А, меня по пути в магазин встретили местные ребята и отобрали деньги .Я не хотел отдавать ,подрался и они меня побили- ытыырын быысыгар Тимиргэ туох буолбутун кэпсээн биэрьитэ.
    Бу а5ыйах хонуктаа5ыта ийэтин сутэрбит Тимиргэ ,бу кырачаан о5о тыллара сурэ5ин ортотунан киирбитэ:
    - Васек,давай успокойся не плач, я верну твои деньги! Это я тебе обещаю!-дии-дии уолу куусан олорон, Васек тэбэтун имэрий,имэрий буолбута.Урукку кэмнэргэ улахан уолаттартан наар ата5астана сылдьыбыт Васек бу маннык истин сысыантан сысыйан ,кэлин уоскуйан ,бэрт тургэнник утуйан хаалбыта.
    Васегы оронугар сытыараат Тимир оронугар оностон утуйуон ба5арбыта да. уута кэлэн биэрбэтэ5э ону-маны саныы сыппыта. Ити Васек тылларыттан улаханнык долгуйан, ийэтин санаан кэлбитэ. Санаатыгар ийэтэ бу илэ тыыннаах курдук балтын Лизаны сиэппитинэн кэлэн, Тимиргэ : -Кэл,уолчааным.тирэ5им!Билигин а5абыт кэлиэ.Аспытын тардыахха –дии турар курдуга, онуоха Тимир:_Ийээ!мин эйиигин таптыыбын!-диэн сана тасаарбытын эйдээбэккэ хаалбыта. Тула эттун кэруммутэ хос исэ хабыс харана.кураана5а.Онтон сосуйбуттуу уонна Тимир эмискэччи хара5ыттан хоргутуу таммахтара ыгыллан тахсыбыттарыттан кыбыстыбыттыы бэйэтигэр суор5анын бурунэ тардаат утуйбутунан барбыта.
    Ханык ба5арар о5о5о, ийэ кини кунэ-ыйа, дурдата-хаххата! Кини о5отугар утуэ сысыана,минньигэс мичээрэ, сылаас таптала! О5о тусугар тугэ5э биллибэт иэйиитэ,мунура биллибэт бэриниилээ5э!Тугунан да кээмэйдэммэт,туохха да тэннэниллибэт ыраас эйдэбул!
    Дьэ,ити Васек ийэтэ тэсэ да арыгысыт буолан хаалан,тэрэппут ааттытан сокуон хара5ынан быспыттарын да исин. Ханна эрэ тэбэтун чэмчэкэтун исигэр бу мин сыдьааным,хааным салгыыта диэн эйдэбул кыыма ууйэ тутан.о5олоохпун диэн кэлэ турар. Ити уолугар кэлэн,хантан эрэ булбут бутэсик харчытын биэрэн барда5а.Тимир кинилэри ,олбуор кэтэ5эр,бэстэр быыстарыгар баар ыраасыйа5а уолунаан ытаса туралларын кэрбутэ. Ол харчытын ити олохтоох о5олор кырбаан туран былдьаан ыллахтара.Тимир бэйэтэ олох бу чугас кэмнэ дылы кинилэр курдук этэ. Ол курдук биир эмэ атын сиртэн кэлэн «аппа унуордарга» киирэн биэрдэ5инэ, ити Васек курдук ата5астаныллара. Ол кинилэр кыайыылара,ситисиилэрэ курдук буолара.Уэруу-кэтуу .бэйэ-бэйэни уруйдасыы буолара. Онтон ол о5о5о ата5астаныы тэсэ хомолтолоо5ун.ыарыылаа5ын билэ да сатаабаттара.
    Бу билигин Тимир олох диэн уустугун, дьылга хаан диэн ыараханын бэйэтэ этинэн-хаанынан билэн эрэр.Кини бэйэтин инники дьыл5ата хайдах буолуохтаа5ын?Кини оло5ун ситимэ бу орто дойдуга хайдах эриллэн тахсарын бэйэтэ да билбэт.Ол мунчаарыытыгар сылдьар.
    -Ийээ!Урут а5ам баарына,олус да учугэйдик олорбут эбиппит. Эсиги бисиги аттыбытыттан суох буолуоххутуттан,олохтоох былаастар балтым бисигини «хаасына5а» ииттэрэ ыытан эрэллэр.Ханна тиийэрбит бисигиттэн тутулуга суох буолан эрэр. Балтым кырата бэрт.Онтон бэйэм .бу тэрээбут .уэрэнэ сылдьар куораппыттан ханна да5аны барыахпын ба5арбаппын.Ити курдук Тимир ийэтин кытта кэпсэтэ сытан утуйан хаалла.
    Сарсынны кунугэр Тимир сарсыардаанны асылык кэнниттэн биригэдиирдэри чэмэхтээн бэйэтин хосугар ыныран субэлэспитэ.Кини туох да киирии тыла суох, ити кыра саастаах уол Васек олохтоох о5олортон харчытын былдьатан.бэйэтэ кырбанан кэлбитин кэпсээбитэ уонна бу кунтэн урукку курдук маннык тугэннэри «кини бэйэтин кысал5ата» диэн эйдэбултэн тахсыахтаахпыт , бу олохтоох о5олорго кууспутун кэрдэруэхтээхпит уонна бу быстах олорор о5олор дьиэлэрин иитиллээччилэрин ким да ата5астаабатын курдук уэрэтиэхтээхпит –диэн бэйэтин санаатын тиэрдибитин ким да5аны утарсыбата5а. Кырдьык, бу кэмнэ дылы бары бэйэлэрин тустарыгар сылдьыбыттара.Ким эрэ бэйэтэ кырбанан кэллэ5инэ.кинини ким да кэмускэсэ барбат этэ.Ол оннугар бэйэ-бэйэлэрин ата5астасан тахсаллара. Ол исин ким да5аны атын о5о5о наадыйбат. Бары тус тусунан бэйэлэрин хахтарын исигэр сылдьыбыттара.
    Онтон бу сана басылыктара букатын атын эйдэбуллэри этэн эрэр.бары биир киси курдук туруннахтарына.кинилэри утары «дьиэлээхтэр» утарсар кыахтара суо5а,ол кэстэн турар дьыала этэ.Кинилэри бу энэр баар со5отох ма5асыын аттыгар манаан сылдьан биир-икки о5о кэлбитин быса тусэн тутан ылаллара.
    Тимир бу сырыыга эмиэ «аппа унуордар» туттар хамсаныыларын тусаммыта. Ол курдук кыра саастаах о5олору мэниэ оностон инники куэннэ ыытан , ма5асыынтан ону-маны ыллаттара ыыппыта.
    Ол кэнниттэн бэйэлэрэ икки бэлэххэ хайдан, ол ма5асыынна тиэрдэр уулусса икки эттунэн дьиэлэргэ кулуктэнэн сасан турбуттара.
    Куутуллубутун курдук о5олор ма5асыынтан тахсалларын кытта .кинилэр аттыларыгар уонча дьиэлээх о5олор баар буола туспуттэрэ. О5олор астарын былдьаат.утарылыспатахтарын исин биирдэ-иккитэ эмэсэ5э тэбиэлээт ыыталаан кэбиспиттэрэ. Ол кэнниттэн,кинилэр ити о5олортон ылбыт астарын уллэстэ ма5асыынтан чугас кыра о5олорго тутуллубут площадка5а мунньустубуттара. Бу сырыыга атын хартыына буолбута. Эмискэччи кинилэри икки эттуттэн билбэт о5олорун бэлэхтэрэ кэлэн, тэгуруйэн кэбиспиттэрэ. Сип –билигин кыайбыт-хоппут дьон быысыытынан сананан сылдьан, тэттэру бэйэлэрэ кутуйах тутар тэрил исигэр киирбит «кутуйахтар» курдук буола туспуттэрэ.эттэрэ асыйа илик о5олорго дьулаан хартыына этэ.Онуоха эбии бэйэлэрин хара дьайыыларын билэ сылдьаллара. Бу биир эрэ тугэн буолбатах этэ. Онно эппиэттииллэрин билэллэрэ.Онон бары биситини билигин , хайдах кырбыыллара буолла диэн эйдэбуллээх тураллара.
    Ити о5олор бэлэхтэруттэн Тимир тахсан : - Кто у Вас главный?-диэн ыйыппытыгар , биир киппэ кэруннээх нуучча уолун ыйбыттара.
    Тимир бу олохтон ылбыт билиитинэн,бу тугэни элбэх о5о охсусуутугар тиэрдиэн ба5арбата5а,ол айдаанннаах буолара.Ол кэнниттэн о5олор эчэйдэхтэринэ, милиция улэситтэрэ кэлэн сугун олордубаттара уонна олохтоох нэсилиэнньэ утары туруон сэбэ.Оччо5о кыра туох эмэтэ тугэнэ баар буолла да , барыта бу эсиги онордугут диэн буолара.
    - А,ну иди сюда! У нас с Вами сейчас драться резона нет. Если в будущем из наших кого-нибудь тронете , то в следующий раз мы Вас крепко проучим. Имейте это в виду! У того парня кто-то вчера отобрал деньги . Так –что не обижайтесь ,мы сейчас отберем все то, что у Вас имеется.
    Ити кэнниттэн тэгуруллэн турар уолаттартан кэрийэ сылдьан, нэндьийэн туох баардаахтарын барытын былдьаан ылбыттара.
    -А сейчас Васек подойди-сюда ! Кто из них тебя вчера обидел и деньги отобрал. Васек тахсан бу турар диэн биир уолу ыйбытытыгар Тимир : А.ну Васек бей его!-диэн дьасал биэрбитигэр.Васек кэлэн ол уолу о5ус да о5ус буолла.
    Дьининэн, бу кып-кыра уол син балачча улахан уолу охсуолаабытыттан аннараа уол туох да буолбата5а ,кутталыттан туран биэрбитэ. Дьыала атынна сытара ,бу суосур5аныы кэрунэ этэ.
    Бу о5олор ортолоругар дьиэлээхтэртэн ата5астаммыттар элбэхтэр этэ. Олору кэнул босхо ыытан кэбистэххэ,бу уолаттары барыларын унту сынньан кэбисиэхтээхтэр.Ол исин кинилэр хааттара сылдьар абаларын,тыыннарын тасаарыы, бу кыра уолунан Васегынан кэрдэруулээх кэсэтиини оноруу , Тимир эттуттэн албын хамсаныы этэ. Кини толкуйа атын этэ. «Бэрэ бэйэтин уйатын аттыгар бултаабат»-диэн эйдэбулунэн салайтарбыта. Ол исин абу уолаттары армия эйдэбулунэн «сквозь строй» ыытан,кыратык эмэсэ5э тэбиэлээн.охсон ,тылларын ылан баран дьиэлэригэр ыытан кэбиспиттэрэ. «Хаасына» о5олоро бу кунтэн ыла бэйэлэрин куустэрин билиммиттэрэ. Бары биир киси курдук сутурук буоллахпытына олохпутугар «ил»,эйэлээх олох кэлэр эбит диэн эйдэбул тэбэлэругэр кытаанахтык киирбитэ.Ити бысылаан кэнниттэн 17 –с кварталга кинилэр хасаайын буолбуттара.Олорор дьиэлэригэр да,тас да эттугэр ким да кинилэри тыыппат,бэйэ-бэйэлэрин ата5астаспат буолбуттара. Тимиргэ ис сурэхтэриттэн махтаммыттара.
    Ол уларыйыылартан о5олор,улэситтэр бары астыммыттара. Ити тугэнтэн ыла тэрилтэ салалтата , «о5олору о5олорунан салайтаран» бэйэтин улэтин ис хайысхатын уларытан, о5олор истэригэр бэйэ саланыытын киллэрбитэ.О5олор тэрилтэ оло5ун боппуруостарыгар кыттысар буолбуттара.
    О5олор Тимирдэрин олох эрэ тута сылдьаллара. Бу кини кэлиэ5иттэн о5олор бэйэлэрин олохторо тосту уларыйан эрэрин барытын бэйэлэрэ кэрэ-билэ сылдьаллара.
    Быстах харах да кэруутугэр да оннук этэ.Урут дьиэ ,олбуор исэ бутуннуутэ бэх-сах. Манна табах ордуга,итиннэ ол-бу бэх-сыыс,ас тобо5о , манна алдьаммыт олоппос итиннэ иннэри туспут ыскаап . Хостор истэригэр биир эмэ бутун лаампа умайара , орон танаса куннуктээн хомуллубакка сытара.
    О5олор бэйэлэрин да кэруммэттэрэ, танас –сап мэлтэ5э,асылык а5ыйа5а барыта баара. Хамнаска сылдьар улэситтэр кун аайы кэлэн хомуйар,сууйар-сотор этилэр да хартыына уларыйбат этэ.
    Остуоруйа5а кэпсэнэрин курдук барыта эмискэ баар буола туспэтэ5э.Ол гынан баран,о5олор эйдэрэ-санаалара уларыйан, бисиги олохпут, бу хас биирдиибититтэн тутулуктаах эбит диэн эйдэбулгэ кэлэн.бэйэлэрэ да эйдээбэккэ хаалбыттара. Билигин бэйэлэрэ ыспыт бэхтэрун , танастарын саптарын хомуйа,сууна сылдьар буолан барбыттара. Хостор истэригэр кытаанах бэрээдэк баар буолан,сорохторун кысарыйан да туран ороннорун хомуттаран,муоста кун аайы сууйуллан ,ороннор тураллара бэрэдэктэнэн бытааннык да буоллар,о5олор олорор эйгэлэрэ тупсан ,сигилилэрэ : бэйэ-бэйэлэригэр сысыаннара уларыйан барбыта.
    Инники тусэн этэр буоллахха,бу «хаасына» дьиэтин салайааччытын тулаайах хаалбыт о5олору кытта улэтин ,о5олор бэйэни салайыы кэруннэрин тумуктээн Саха сирин оскуолаларыгар тар5аппыттара . Аат-суол кэлбитэ.бэйэтэ саха «макаренкота» аатырбыта. Уп-харчы кэруллэн.сана дьиэ-уот тутуллан ,бу «хаасына»дьиэтэ- дьон ортотугар толоруохтаах улэтин ,дьэ толорон барбыта.
    Ити барыта кэлин Тимир бу мантан барбытын кэннэ буолбута.
    Ол оннугар Тимир бэйэтин оло5ун тускула уларыйан киирэн барбыта . Ол гынан баран ийэтин сутэриэ5иттэн эйэ-санаата оннун булан биэрбэтэ5э. Кинини ити балтын кытта хаасына дьиэтигэр ыытан кэбиспилэр. Билигин ханнык о5о дьиэтин иитиллээччитэ буолаллара биллибэт.Ол санаа кинини кун аайы сыппах бысах биитин курдук аала сылдьар. Маннайгы акаары санаатыгар урукку олорбут дьиэтигэр кэлэ сылдьыбыта. Онтуката хайыы уйэ5э кинилэр квартираларыгар атын дьон киирэн олохсуйбуттар . Уруккута кини а5атын солбуйааччыта, билигин «Холбос» тэрилтэтин салайааччыта буолбут киси дьоно-сэргэтэ хасаайыннаан олороллоро. Тимири билэллэрэ ,кини кэлбитигэр учугэйдик кэрсубуттэрэ,асаппыттара.Ол да урдунэн ону Тимир син биир ыараханнык ылыммыта,Бу иннинэ дьиэм дии сылдьыбыт о5о5о ыарахан охсуу этэ. Маныаха дылы. хайдах эрэ бэйэтин эйдэбулугэр:- Бу дьиэбэр кэллэхпинэ ийэм уруккутун курдук уэрэн-кэтэн мичилийэн киириэ -диэн тугэх санаалаах сылдьыбыта.Онтуката олох тэрдуттэн унту охсуллубута.Аны бу орто дойдуга балтынаан иккиэн олох тулаайах хаалбытын дьэ дьиннээхтик эйдээбутэ.
    Кини билигин да5аны урукку оскуолатыгар уэрэнэрэ. Ол гынан .тэсэ да куэх отко туктэннэр, санаа оонньуутун тулуйбакка уэрэх дьыла бу бутээри турда5ына уэрэ5ин быра5ан кэбиспитэ.Ол бу санаалар.энин араас толкуйдар ыбылы туппуттара. Сотору кэминэн Тимирдээх.Лиза дьыл5аларын бысаарар сурук кэллэ диэн сурах исиллибитэ. Тимир балтын дьыл5атыгар туох да уларыйыыны киллэрэр кыа5а суо5а.Ону билинэрэ.Онтон бэйэтэ олох бу куораттан барбат санааны ылыммыта.Кэннэ кээнчэ да буоллун дии санаабыта.
    Ол кун балтытыгар киирэн туох санааны ылыммытын эппитэ :- Эн киси буоларгар ,туох баар кууспун биэриэм диэн а5абар тылбын биэрбитим.Ол гынан баран ити ыыта сатыыр сирдэригэр барар санаам суох,манна хаалабын.Онтон эн «хаасына» иитиитигэр барыан.Онон билигин туох да буолбутун исин санаа5ын тусэримэ. Бииргэ тэрээбут убайдаахпын диэн эйдуу сырыт. Билигин мин эйиэхэ тугунан да кэмэлэсэр кыа5ым суох, ба5ар кэнники олох уларыйда5ына кэрсуэхпут.
    Балта Лиза кып-кыра о5о убайа бу то5о киирэн киниэхэ ону-маны кэпсии олорорун улаханнык эйдээбэтэ5э да5аны. Ити кэнниттэн балтын ол-бу танасын кыра «валетка» чымыдаанна бэрээдэктээн уган кэбиспитэ.Сарсынны кунугэр балтын илдьэ баралларын олбуор кэнниттэн кэрэн турбута.Тимир бу хаасына дьиэтигэр олороро эмиэ табыллыбат буолбута. Ол курдук манна хаалла5ына ити дьасал сурук бысыытынан ханна эрэ ыытан кэбисэллэрэ чуолкай этэ.
    Ол исин куоратка курээн хаалбыта Бэйэтин оннугар нуучча сирэйдээх баасынай уолун хаалларбыта.
    Ол уолга бу билигин ылыныллыбыт бэрээдэги кэрэругэр уонна барарыгар маныаха сэптээх эйу-санааны олохтоон, аныгыскы басылык буолан хаалар о5о5о тиэрдэригэр дьасайбыта .Бэйэтэ бу куоратка баар кэммэр кэлэ-бара сылдьар буолуом диэн кэс тылын эппитэ.
    Тимир манна баар кэмигэр о5олору уксулэрин Ньурба.Усть-Нера о5о иитэр дьиэлэригэр ыыттылар. Тимир манна кэлэн баран саха сирэ киэнин ,оройуоннарга арахсан олорорун санардыы биллэ.Онно олорор омуга да элбэх эбит.Олор сыдьааннара бары манна бааллар. Кини бэйэтэ бу олох охсууларыгар тубэсэн. манна билсибит о5олорун куорат кыра о5олорун бэлэхтэрун бысаарсыытыгар буккуйуон ба5арбата5а.Ол гынан баран куорат оло5ун сокуона атын этэ.
    Ол исин быса бэйэтин уолаттарыгар .«аппа унуордарга»тиийбитэ.

    Тимир тэсэ да со5отох хаалбытын исин .бу куорат саба быра5ан этэр буоллахха , кини дьиэтэ-уота этэ. Кини билигин «хаасына» дьиэтиттэн тэсэ да арахсан тахсыбытын да исин , кинини куннээ5и ас-танас, хонук сир боппуруоса хам туппат этэ. Бу кэм устата тэбэтун элбэхтик бу боппуруоска унту сыста. Кимнээххэ тирэниэхтээ5ин билэ сылдьара.Саамай ыарыр5атар толкуйун ити балтын Лизаны государство бэйэтин иитиитигэр ылла. Онон кинини билигин ким да туппат .ким да мэсэйдэспэт.Аны мантан антах бэйэтин иннин бэйэтэ кэрунуэхтээх.
    Бу Дьокуускай куорат ортотугар собус со5отох,ийэ-а5а тирэ5э , сиэбигэр биир биэс харчыта , хонор сирэ , кимтэн да тирэ5э суох тулаайах о5о атах –балай барыыта , онноо5ор ханнык ба5арар улахан кисини ,кини эйун-санаатын хам баттыа эбитэ буолуо.
    Итинник бэйэтин оло5ун тосту уларытар санааны Тимир бэйэтигэр судургутук бысаарыммата5а,бэрт элбэх санаа оонньуутун.толкуйун кэнниттэн итинник тумуккэ кэлбитэ.Кини бу куоратка хантан эрэ кэлбит о5о буолбатах.кини куорат «тимир ытарча» курдук сокуоннардаах оло5ун муннунан силэйэн- эйун туппут о5о. Онон куорат учугэй да,куса5ан эруттэрин барытын билэрэ. Кини манна тэрээбутэ,бу саасыгар дылы манна олордо. Ийэлээх ,а5ата кини аттыттан суох буолуохтарыттан кини бу кылгас кэмнэ энин араас тугэннэргэ барытыгар тубэсэ сырытта. Онтуката угус эттэ олох кысарыйбытыттан тахсыбыта.Айаххын ииттэнэргэ хантан эрэ уптэниэххин наада этэ.
    Бу кэмнэргэ хаста да ийэтин унуо5ар тахса сырытта. «Аппа унуордар» хасан эрэ татаардар олорон тэруттээбит сирдэрэ.Ол исин «танаралаабыт» дьонун, билинни « вилюйскай тракт» аттыгар «татарскай» кылабыыса5а кистииллэрэ.Тимир ийэтин эмиэ онно тасаарбыттара.
    Дьэ,сидьин дьон баар буолар эбиттэр!
    Элбут да дьон унуохтарын да сугун сытыарбаттар.Ийэтин унуо5ар ууруллубут веноктар уонна бутэсик аса сарсынны кунугэр суох буолбуттара.Ол эрэ буолуо дуо! Айыы диэни билиммэт дьон суолларын-иистэрин билэн, ол курдук ийэтин урдугэр туруоруллубут кириэс масы ыраатыннарбакка эрэ,аттынаа5ы киси унуо5ар кэсэрэн туруоран кэбиспиттэрин кэрэн улаханнык саллыбыта да, хомойбута да. Ол исин бу бачча куэххэ,сайын кэлээри турда5ына, атын ханна эрэ ыытар сирдэригэр барда5ына ,а5алаах.ийэтин сырдык эйдэбуллэрин о5отук санаатыгар таннаран биэрэр курдук санаммыта.
    Кини мантан баран хаалла5ына ким кини ийэтин унуо5ун араначчылыай? Тимир ити кэмнэ итинник толкуйдаах сылдьара.Кини со5отох эбитэ буоллар ити «хаасына» дьиэтиттэн сарсынны кунугэр да курээн тахсыбыт буолуохтаах этэ. Ону итиннэ ,кинини балта Лиза ада5алыы сылдьыбыта. Билигин олохтоох «хаасынатын» дьиэтигэр ыыттылар. Тимир бу тугэни олохтоохтук эйдуурэ,кинилэр баласыанньаларыгарТимир балтын хайдах да5аны бэйэтэ иитэр кыа5а суо5а.Ол санааттан эмиэ муунту буолара.
    -Ханна-ханна тиийэн,кимнээх сирэйдэрин манасан!Ата5астана сылдьара буолла?-диэн толкуйдар супту эйугэр охсуллан аасаллара. Бэйэбин кэрунэр буоллум да5аны ,хайаан да5аны эйиигин балтыбын , бэйэм кэруубэр ылыам диэн ийэтин унуо5ар анда5айбыта.


    Витька Тимир тиийэн кэлбитигэр улаханнык уэрбутэ.Кини бу бэйэтигэр истиэнэ курдук эрэнэр, Тимир курдук истин. до5оро суо5а . Тимирдиин биир «молочнай» бырааттыылар буолан, бииргэ ини-биилэр курдук бэйэ-бэйэлэригэр сысыаннасан улааппыттара. Бу манна биир дьиэ5э олорор кэмнэригэр эн-мин дэспиттэрэ элбэх.
    Ханнык ба5арар тугэннэ эйэсэн.кэмускэсэн кэллилэр.Ол барыта олоххо бигэргитиллибит кэстуу этэ. Кини бэйэтин оло5ор кыра о5о эрдэ5иттэн бу Тимир эйунэн-санаатынан салайтаран кэллэ.
    Бу мин барытын кэнэтук .туох баарынан сирэйинэн толкуйдуур буоллахпына,Тимир саха буолан толкуйа кини толкуйуттан сырыы аайы букатын атын ,туохха-барытыгар бэйэтэ туспа санаалаах буолара.Омос кэрдэххэ букатын тиэрэни этэр курдуга .онтуката кэлин тисэ5эр Тимир эппитин курдук буолан тахсара.Ол исин билигин да5аны исигэр Витька «аппа унуордарга» кыра саастаах о5олорго басылык буолбутун исин Тимири бэйэтиттэн урдуктук тутара. Бысаарыы ылынарыгар куруутун Тимир санаатын тургутан кэрэн баран хамсанара.
    Билигин «аппа унуордарга» ити «Петька –цыган» куэттээсининэн бэйэ икки ардыгар эн-мин дэсии тахсан эрэр. « Петька –цыган» бас баттах барда. Витька тылын туохха да уурбат буолла. Тусээнин да тэлээбэт буолла. Бэйэтин энэригэр мунур ыраахтаа5ы буолан олорор..Куорат улаатан исэр. Ити покровскай суолун кытыытыгар улахан промышленнай тэрилтэлэр уэскээннэр, ити энэр сана микрорайоннар тутулуннулар.Олору билигин барыларын радиоцентрга дылы, онно баар кыра саастаах о5олор бэлэхтэрун «Петька-цыган» тутан олорор.
    А5а дойду сэриитин кэннэ куорат кытыытыгар, эмискэччи цыганнар табордара кэлэн ити радиоцентр сиригэр олохсуйбута.Олортон сорохторо манна олохсуйан хаалбыттара. Кини олортон тэруттээх. Билигин кини анныгар тэрут «аппа унуордары» сабырыйар ахсааннаах о5олор бэлэхтэрэ баар буолла.Ону кытта бу Витька иннинэ «аппа унуордарга» бастакы сирэй этэ,инньэ гынан Витька анныгар сылдьар биригэдиирдэр ортолоругар кини дьоно бааллара,ол быысыгар «кииннэри» кытта холбоспот буола сатыыр о5олор эмиэ бааллара.
    Эскэтун «Петька-цыган» «аппа унуордартан» арахсан барда5ына Витька аата-суола тусуэхтээ5э, бэйэтин «бэтуукчээн» онорон кэбистэхтэринэ да кэнулэ этэ. Бары кэпсэтии кэрунэ барыта ыытылынна. Ону «Петька –цыган» ылыммата.Боппуруос куус эрэ эттунэн бысаарыллара эрэ хаалла. Онон бэрт тургэнник, бу боппуруос бэрээдэктэнэр тугэнэ уэскээн кэлбитэ. Ол гынан баран,бу тынаан турар боппуруосу Витька хайдах бысаарарын тобулбакка сылдьара.
    Дьокуускайга олох былыргытын ылар буоллахха атааннасыы омуктасыыттан тахсан кэлэрэ. Ким куустээх ол бэйэтигэр тусалаах эттунэн сокуону олохтуу сатыыра.Ыраахтаа5ы кэмигэр нууччалар кэллэ кэлээт «ясак» хомуйан олохтоохтору ата5астаан барбыттара.Сууту –сокуону бэйэлэрин тусаларыгар онорбуттара. Ол да урдунэн куорат исигэр ыраахтаа5ы былааса тэсэ да куусурбутун исин .сахалар ахсаан эттунэн басыйтарбат буолан бэйэлэрин интириэстэрин кэрунэн олорбуттара.биирдэ эмэтэ ,урукку Дыгын кыстыгар «Урун-куэлгэ» тиийэн Марха аттакыларын кытта балык кэмигэр дайбасан ылаллара. Онтон кэлин бу кэсуугэ кэлэн «аппа унуор» олохсуйбут татаардары кытта охсусаллара.Ол эйдэбуллэрэ кэлин куорат улаатан истэ5ин аайы о5олорго эмиэ бэриллибитэ. Онтон кэлин а5а дойду сэриитин кэннэ промышленность сайдыытынан сибээстээн «хаамаайылар» усун харчыны эккирэтээччилэр кургуэмунэн кэлбиттэрэ. Куораты биир гына басылаабыттара,сахалыы тылынан кэпсэтэр да5аны сэттээх сэрэхтээх буолбута. Куорат киинэ таас дьиэлэринэн тутуллан барбыта. Сокуон куусунэн ,куорат киин эттэ бу кэлбит дьон олорор сирдэрэ буолбута.Олохтоохтор куорат кытыытыгар тэбиллибиттэрэ. Ол тумугэр куорат эмиэ уруккутун курдук «кииннэр», «аппа унуордар» диэн олорор сирдэринэн эмиэ хайдысан киирэн барбыттара. Урукку эттугэр олорор сиргинэн хайдысан бэйэ-бэйэлэрин кытта куэттэсэн охсусаллар эрэ этэ. Билигин дьон барыта хамнас аахсар буолан . бэйэ икки ардыгар сысыаннасыыга «харчы» эйдэбулэ киирбитэ. Итинтэн ыла баай-дуол былдьасыыта са5аламмыта. Атын эйдэбуллэр киирэн барбыттара. Аны ким куустээх харчы амтанын билбитэ.Ол исин олох кылгас кэм исигэр куорат «харчыны хамсатааччылар» уонна хаайыылаахтар икки ардыгар уллэсиллэн хаалбыта. Ол сабыдыала бу кыра о5олор бэлэхтэругэр эмиэ тар5аммыта.
    Куоратка «уэсээлэргэ» уонна «улахан уолаттар» бэлэхтэругэр кинилэр общество иннигэр хас биирдии сыыса хамсаныылара «Уголовнай кодекс» ыстатыйатынан кэруллэринэн «кулук» харчы хамсаасына хайа хайысханан хамсанара уонна кимиэхэ тэсэ элуу тиксэрэ бэрээдэктэммит эбит буолла5ына. Бу кыра о5олор бэлэхтэругэр .кинилэр сокуон иннигэр туохха да эппиэттээбэт буоланнар бэйэ бэйэлэригэр сысыаннара букатын атын этэ.
    Куорат оло5о ,о5о сааска билиннээннэ дылы дьал5ааннаах.Ханна ,хайа ба5арар тугэннэ икки –ус о5о эмискэччи кэрсэ тусээт эйиигин.ата5астаабытынан барыахтарын сэптээ5э. Кэмускэнии диэн бэйэн олорор сиргинэн аттыгар баар о5олору кытта чэмэхтэсуу этэ. Ол курдук кыра саастаах о5олор бэлэхтэрэ маннай утаа бэйэни кэмускэнии курдук уэскээн баран, кэлин уп-харчы сысыаннасыытыгар киириигэ бэйэ-бэйэттэн баай-дуол булунар куускэ кубулуйбута.
    О5олор бэйэлэрин олорор сирдэриттэн туора сиргэ улахан кысал5аттан баран кэлэллэрэ. Урукку эттугэр ата5астаатахтарына, суруллубатах сокуон бысыытынан муннун хаана кэллэ5инэ тохтоон хаалар эбит буоллахтарына, билигин доруобуйа5ын улаханнык айгыратар курдук ата5астыыллара. Ол курдук бу бэлэхтэр бэйэ бэйэлэригэр сысыаннара сирэйинэн уонна олус кырыктаах этэ.
    «Уэсээлэр» бу бэлэхтэру улахан уолаттар бэлэхтэрунэн дьасайтаран сурун эттун кэрэн олорбуттара, .Ол гынан баран сорох ардыгар бэйэлэрэ куэттээн, куоратка о5олор бэлэхтэрун икки ардыларыгар улахан аймал5аны тэрийэн ,олохтоох былаасы атын хайысха5а бол5омто ууртаран милиисийэттэн бэйэлэрин тириилэрин харыстаналлара.
    Ол быысыгар о5олор бэлэхтэрун исигэр бэйэ-бэйэлэрин олохторун тасыма уп-харчы эттуттэн кэрдэххэ тус тусунан этэ.Ким эрэ кыанар , ким эрэ кыаммат ыал о5ото буолара. Угус эттулэрэ арыгыга о5устарбыт тэрэппуттэрдээх,туох да кэруутэ-истиитэ суох хаалбыт о5олор этилэр. Онон хас биирдиилэрэ тус тусунан кысал5алаахтара,санаалаахтара –эйдээхтэрэ. Кэнул босхо ыыттахха,бары тус тусунан кэрэ сылдьаллара. Ол исин бу о5олор бэлэхтэрун тэсэ кыалларынан «уэсээлэр» утулук исигэр «тимир илиинэн» тута сатыыллара да.утулук исигэр иннэни кистээбит курдуга, ол бу онон –манан быган тахса турара.
    Онуоха эбии сокуон кэмэтунэн быстах кэмнэ кэлбит кэлии дьон бары сана тутуллубут таас дьиэлэргэ олохсуйбуттара,улахан хамнастаах тэрилтэлэргэ улэ5э киирбиттэрэ, олохтоохтортон урутаан массыына ылаллара,со5уруунан-ар5аанан эмтэнэ бараллара.Эйдэрэ-санаалара да быстах этэ,тэсэ кыалларынан кылгас кэмнэ байан-тайан тэрут дойдубутугар тэннэн барарга диэн эйдэбуллээхтэрэ.Бу дьон олохтоохтору олох анныларынан саныыллара. Бэйэлэрин курдук сирэйдээхтэри тэрут хаайыылаахтар,атах-балай барбыттар сыдьааннара диэн.Онтон хапта5ай сирэйдээхтэри тэрут да дьонунан аахпат этилэр.Ол тумугэр куоратка олохтоох эрэ сахалар хаалбыттара. Урдук дуосунастарга сахалартан биир эмэтэ кисини харах баайыытыгар тасаараллара. Ол дьон о5олорун толкуйа эмиэ тэрэппуттэрин эйдэрунэн-санааларынан салайтарара.
    Инньэ гынан бу кыра саастаах о5олорго кэлиилэр уонна олохтоохтор диэн эйдэбул киирэн о5олор икки ардыгар сысыаны эмиэ сытыыр5аппыта.
    Тэрут «аппа унуордар» басыйар угустэрэ «Холбос» аттынаа5ы таас дьиэлэртэн ураты бары чаасынай дьиэлэргэ олороллоро. Урукку тутуллубут дьиэлэригэр хасыс да кэлуэнэ ыччат уунэн тахсыбыта, онон бэйэ-бэйэлэрин олус учугэйдик билсэллэрэ.
    Онтон ити кэмнэ радио сайдыытын угэнэ кэлэн билинни «радиоцентрга» икки этээстээх мас
    Дьиэлэр олус тургэнник тутуллубуттара.Куорат киинэ тас дьиэлэринэн тутуллан барбыта.ону хааччыйар инниттэн «покровскай тракт» кытыытыгар «домостроительнай комбинат тутуута са5аламмыта. Инньэ гынан, ити энэр баар байыаннай чаасы кытта холбосон сана квартал ууммутэ.
    Онно олорор о5олор «Петька-цыган» басылыктаах о5олор бэлэхтэрун сабыдыалын анныгар сылдьаллара.Ити кварталлар ардах кэнниттэн тэллэй уунэрин курдук тутуллубуттарынан ,ол оччонон ити о5олор бэлэхтэрэ кыа5ын ылан барбыта.Ол кыа5ын билинэн «петька-цыган» олох атах балай барбыта ,олох да5аны «аппа унуордартан» арахсар суолу тутуспута.
    Олох сотору кэминэн куорат ысыа5а буолаары турара. Бу иннигэр куорат ысыа5а ити билинни радиоцетр оннугар баар кэнэ ыраас хонууга ыытыллара, онно билигин сабыылаах тэрилтэ баар буолан уонна ол тэрилтэ улэситтэригэр ананан сана дьиэлэр тутуллубуттарынан , «Сайсары» куэл «Теплай» куэлу кытта холбосор аппатын диринэппиттэрэ, куэл сирэйин лаппа кыччатан,билинни ат суурэр ипподрома турар сиригэр, куэх отунан буруллубут ыраасыйа сири тасаарбыттара. Олохтоохторго куорат ысыа5а онно ыытыллыбыта хасыс да сыла. Бу куорат сахаларын уэрэр-кэтэр,куэх сайын буоларын бэлиэтиир сурун быраасынньыктарынан буолара . Ол дьасаллар «Аппа унуордар» кэрэр сирдэригэр буоларынан,уэруу-кэтуу кэтэх эттун кинилэр басылаан кэрэн-истэн ыыталлара. Атын о5олор бэлэхтэрэ суруннээн «кииннэр» эн-мин дэсэн сэннэстэхтэрунэ, кэнул ыллахтарына киирэллэрэ.
    Бу сылга эскэтун икки сурун «аппа унуордар» о5олорун бэлэхтэрэ сэннэспэтэхтэрунэ уонна «Петька –цыган» кутуругунан оонньоон ханнык эрэ атын бэлэххэ сысынна5ына ,кинилэр бас билэр сирдэрэ атын бэлэх о5олор бас билиитигэр киирэн хаалыахтаа5а. Ол айдаанын дор5ооно,алларааттан –уэсээннэ дылы дарбайан тиийэн баран, тэттэру эргиллэн кэлиитигэр кинилэри эрэ буолбатах «улахаттар» олохторун эмиэ хамсатыахтаа5а.
    Ол исин бу тирээн турар тугэни бысаарсаары олох чугас до5ордуулар Витька, Костя уонна Тимир буолан,Тимири олохсуппут сирдэригэр, быра5ыллыбыт тепловой коллектор исигэр мустубуттара. Витькалаах ,Костя бэйэлэрэ усуннук –киэнник толкуйдаабакка эрэ кэнэтунэн утары киирсэн кэбисиэхтэрин ба5арараллара да кэннэ тугунан сыдьаайан тахсара биллибэтиттэн салла сылдьаллара. Элбэх о5о кыттыылаах сирэйинэн утарыта киирсии тумугэ хайдах эриллэн тахсара чуолкайа суо5а. Мантан ким да5аны тусанара биллибэт этэ. «Аппа унуордары» мэлтэтуугэ тиэрдэрэ эрэ чуолкай этэ. Бу боппуруоска Тимир этэр этиитэ-субэтэ .Витькалаах ,Костя эйдэругэр-санааларыгар сосуччу этэ.
    Урут бу коллектортан итии ситимнэрэ, «Холбос» аттыгар тутуллубут таас дьиэлэр оннуларыгар турбут чаасынай дьиэлэргэ арахсыталаан барара. Билигин ол тусата суо5унан иччитэх турара. Онтон сана таас дьиэлэргэ сана итии ситимэ тардыллыбыта.
    Бу коллекторга урут-уруккуттан биир эмэтэ о5о дьиэтигэр-уотугар табыллыбата5ына,тэрэппуттэрин кытта ииристэ5инэ манна кэлэн хоноро,хор5ойора.
    Дьиэ-дьиэнэн этэ, Исигэр уота-сылааса , холодильныга, телевизора, остуола, ороно олоппососа барыта баара.
    Онуоха эбии Тимир «постояннай» пропискаламмыт киси быысыытынан кэллэ кэлээт улахан ыраастаныы улэтин ыытан эссэ тупсаран биэрбитэ. Атын олорор дьиэлэртэн туох да атына суо5а. Урдугэ эрэ намыса5а.
    Бу о5олор ортолоругар «Кремль» диэн ааттаах дойду.
    -Как скажут из «Кремля» , так и будет – диэн о5олор бэйэлэрин икки ардыгар кэр –кулуу тыллаахтара. Ол тыллара оруннаах этэ. Биригэдиирдэр мунньустан бэйэ-бэйэлэрин кытта куннээ5и тирээн турар боппуруостарын сэннэсэр сирдэрэ этэ.
    Аан маннай коллекторга Витькалаах,Костя киирээт улаханнык сосуйбуттара.Урукку коллектордара буолбатах ,истиэнэтэ испиэскэлэммит,ол –бу онон-манан быган турар тимирдэрэ кырааскаламмыт, бэ5э-са5а хомуллубут ,биир со5отох онойон турар форточка са5а туннугэ ,муостата сууллубут . Уруккуга тэннээтэххэ букатын атын хартыына .
    Инньэ гынан уолаттар исирдьэ киирэллэригэр аан аттыгар тэлгэтиллибит тирээпкэ5э атахтарын сотто-сотто киирбиттэрэ.
    Тимири сана олорор сирдэммитинэн э5эрдэлээбиттэрэ.онуоха Тимир до5отторугар:-
    -Если зайдете через месяц. Вы мою хату вообще не узнаете. К зиме надо готовится. Я такой ремонт сделаю….. –диэн инники эттугэр туох былааннаа5ын кэпсээн барбыта. Ол гынан баран Витька быса тусэн туох кысал5алаах кэлбиттэрин кэпсээбитинэн барбыта:
    -Тимир ,скоро в городе будет Ваш якутский национальный праздник . Отмечать будут якутский новый год. Мы в это время раньше неплохо зарабатывали. И общую казну заполняли. А нынче ситуация совсем другая, на кону стоит достоинство нашей братвы. »Петька-цыган! Совсем вышел из под контроля, хочет стать единственным хозяином во время праздника. А в будущем хочет вообще отколоться от нас. Если это произойдет ,кто нас будет уважать! Скажут, даже не могут вынести свой мусор из своего дома . Мы с ним до этого несколько раз хотели вести переговоры . А он в никакую, окопался на своей территории ,перестал согласовывать свои действия с нами. И воспользуясь моментом ведет раскольную политику среди нас . Распускает слухи , будь-то я веду переговоры с ребятами других районов об объединении из-за своих интересов. И его в этом некоторые наши бригадиры поддерживают . Поэтому нам Петьку-цыгана» нужно поставить любой ценой на место, проучить и сделать так чтоб таких проблем больше не было. Вот мы решили идти на кулачный бой «стенка на стенку» ..Соберем ребят, назначим место и время и будем драться. И думаем что победа будет за нами. А ты Тимир! Теперь скажи нам .правильно ли мы хотим поступить? Или что посоветуешь?
    «Аппа унуордарга» маннык тугэн уэскээбитэ Тимиргэ сонун буолбатах этэ Бэйэтэ ону этинэн-хаанынан билэ сылдьара.Ис –исигэр киирдэххэ маннык тугэн уэскээбитэ ити Витька бэйэтин эттуттэн сыыса хамсаныытын тумугэр буолбута. Киниэхэ олорор сирдэринэн басылык уолаттары анаталаасын кэмигэр Тимир этэ сатаабыта «Петька-цыганы» туораттыбыт да, олох утуруйэн кэбисиэххэ. Бэйэтэ бэйэтигэр сырыттын диэбитин Витька утарсан олорор сиригэр биригэдииринэн хаалларан кэбиспитэ. Онтуката ити кыа5ын ылан баран, билигин эстэнэн утары улэлии сылдьар.
    Ити уолаттар этиилэрин Тимир олох ис-иситтэн сэбулээбэтэ5э.Кини санаатыгар ,ааспыт буолбут тугэннэртэн бэйэн сыыса-халты туттунуугуттан уэрэнэн исиэхтээххин.Бу иннинэ « кииннэри» кытта улахан уолаттар куэттээсиннэринэн улахан маассабай охсусуу буолбута. Ол кэнниттэн улахан айдаан тахсыбыта. Эмискэччи биир кэмнэ элбэх о5о эчэйии ылбытыгар нэсилиэнньэ айдааран ,турулуэн бэ5э буолбута.. Оскуола5а о5олор,тэрэппуттэр ортолоругар араас тасымнаах мунньахтар бэ5э ыытыллыбыттара. Онно кыттыспыт о5олору барыларын саасын ситэ илик о5олор комиссиятыгар учуотка ылбыттара. Хас да уолу бу охсусууну кинилэр тэрийдилэр диэн сууттаан араасынай кэмнэ о5о колониятыгар ыыппыттара.
    Билигин ити уолаттар этиилэринэн бэйэ-бэйэлэрин кытта охсустахтарына ,эмиэ оннук хабааннаах айдаан тахсара чуолкай этэ.
    Ол гынан баран биир эттунэн «Аппа унуордар» бэйэлэрин икки ардыгар хайдысаллара олох сатаммат дьыала этэ.
    Бу тугэни хайдах бысаарыахха сэбугэр Тимир бэйэтэ да бутулла сылдьара. Бу тирээн турар тугэни тэсэ кыалларынан чуумпутук,улахан айдааны тасаабакка бэйэ кэккэтигэр улахан охсууну ылбат курдук толкуйдаан хамсаныахтарын,кини олох чуолкайдык эйдуурэ.
    -Я , даже не знаю, как ответить на этот вопрос. Вы сами знаете какие последствия после этого будут: -Искалечим ребят. Будет недовольство родителей. Всех нас загребуть ,будут мордовать. И еще неизвестно ,что все это для дела каким боком выйдет .Поэтому предлагаю просто убрать «Петю-цыгана» во время проведения ысыаха. Укрась и спрятать. А в это время поговорить с ребятами. У них не такая крепкая связь как у нас. Мы то знаем всех своих, У нас все имеет глубокие корни, сложилось исторически со своими традициями. А их всех объединил «Петя-цыган» и мы в этом ему помогали. Если «Пети-цыгана» не будет, они разойдутся по своим районам. А после этого мы с ними по отдельности поговорим, назначим новых бригадиров. И все будет нормально. А после этого отпустим «Петю-цыгана » пусть катится куда-угодно. Но как это сделать нам надо сейчас сообща подумать.
    Бу Тимир этиитин истээт Костя эрэ кэрэ туспутэ.Ис исигэр ыллахха Костя бу уолаттартан а5алара этэ. Биир дьиэ5э олорбуттара. Бу «Холбос» дьиэтин аттыгар тутуллубут таас дьиэ о5олоругар кини басылык буолан кэллэ. Билигин а5ыйах хонугунан ситэ илик саастаах о5олортон тахсыахтаах. Билигин бу Витька аннынан сылдьыбытын исин,улахан саастаах о5олор холбосуктарыгар киирдэ5инэ, кини бу кыра саастаах о5олор бэлэхтэрун кэрэр истэр дуосунастаныахтаах. Ол исин кини бу тугэни бэйэтигэр сурун сорук бысыытынан ылынара. Кини уолаттары бэйэтиттэн балыс буоланнар, наар кыра о5олор курдук кэрэрэ. Ол гынан бу Тимири олох учугэйдик билбэт эбит. Кинини наар Витька эрэ тутарын дьиибэргиир зрз этэ. Кини ону бу уолаттар «молочнай « бырааттыылар буолалларынан бысаарара . Онтуката сурун эй угааччы ,Витька кэнниттэн о5олору бу Тимир салайа сылдьарын санардыы эйдээтэ.
    То5о диэтэххэ Витька бэйэтэ тугу бысаарыммытынан дьасал ылла5ына ону ким да утарсыа суо5а . Кинилэр бэйэлэрин икки ардыгар бу боппуруоска элбэхтик кэпсэппиттэрэ.Бары ньыманы барытын тутта сатаабыттара. Ыксааннар бутэсигэр букатын хасан да буолбатах тэттэру тусууну онорон «Петька-цыганна» улахан барыстаах босхо барыыны биэрэ сатаабыттара. «Петька-цыган» ону да ылыммата5а:-Мин кимиэхэ да тэлэбур тэлээбэппун,мин бэйэм-бэйэбэр хасаайыммын-диэн турбута.Онон кинини куус эрэ эттунэн туоратыы хаалбыта.
    Ону кинилэр боростуойдук уруккутун курдук «стенка на стенку» киирсиинэн бысаарабыт диэн толкуйдууллара. Билигин кэм кэрдии уларыйан утары охсусууга урукку курдук биэс-алта о5о киирсэрэ буолбатах, икки эттутэн хас биирдиититтэн отучча-туэрт уонча о5о киирсиэхтээ5э.Ол айдааннаах буолара чуолкай этэ. Ол исин Костя бу Тимир этиитэ барыстаа5ын тута эйдуу охсубута.
    - Витька .как мы до этого раньше не додумались. Он же правильно говорит. Если мы уберем на время «Петю –цыгана», то они –то сами разделятся на несколько групп по своим территориям. Это он держит их в кулаке. А потом я их со своими ребятами раздавлю по одиночке.-диэн Костя Тимир этиитин эйээбутун биллэрбитэ.
    Ол гынан баран бутэсик бысаарыыны о5олорго басылык буоларынан Витька ылыахтаа5а.
    -Я подерживаю Ваши предложения. Но, нам детали данной операции придется обсудить позже. Я сейчас отправлю «маляву» насчет встречи . Пусть он назначит место и время встречи ,после этого мы обсудим детали, как нам поступить. А пока все эти разговоры надо держать в замке. Никому ни слова. У него здесь имеются свои уши и глаза.
    Ити курдук уолаттар биир санаа5а кэлбиттэрэ.
    Эр-этэр буолбата5а сарсынны кунугэр «Петька –цыгантан» эппиэтэ тиийэн кэлбитэ.
    Уолаттар эмиэ мунньустан субэлэсэн киирэн барбыттара. Витька улаханнык мунчааран туран уолаттарга туох ис хосоонноох эппиэт кэлбитин сырдатан киирэн барбыта:
    -Он, не дурак. Как ожидалось он встречу назначил на своей территории и в середине дня. И на таком месте ,что его оттуда ни как не украдешь. Он назначил встречу там , где ручеек выходящий из озера «сайсары» впадает на «Теплое озеро ».Вы ребята ! Оба знаете это место сколько раз мы там рыбачили, червей искали в болоте .Очень удобное место для него, пропустить меня одного через «мост дежневский» к покровскому тракту и закроет своими ребятами. А наши ребята останутся на этом берегу «теплого озера». А там, где место встречи с одной стороны «теплое озеро» а с другой ручеек выходящий из озера «Сайсары» назад уже возврата нет. Ребята его меня у моста закроют и все на виду ,ничего не сделаешь. Это я буду в ловушке, а не он.
    Итини истэ олорон Костя эрэ оргуйан турбута:
    -Я недооценил его оказывается . Какой он хитрый, такое место выбрал ,почти в центре города, там «стенка на стенку» не пойдешь. Как в середине дня у всех на виду драться то будешь. И через мост машины ездят. Неудобно будет махаться. И ребят у него побольше будет ,чем у нас. Из наших против него пойдут не все, среди нас имеются ребята которые сочувствуют к нему. Это он тебя украдет , а не мы.
    Я думаю его предложение не принять. Из этого ничего не получится. Потому что , мы до конца не знаем ,что он еще придумал.
    - Витя, приняв его предложение поставишь себя в неудобное место, тебя могут побить и искалечить.
    Поэтому я предлагаю на встречу не идти. Вести переговоры с ребятами с центра и закрыть все пути к доходным местам и там посмотрим как запоет «Петька-цыган», как он своих ребят возле себя держать будет без кормежки. И куда он денется приползет обратно к нам.
    Ити «петька-цыган» эппиэтин истэн баран Тимир бэйэтэ да улаханнык сосуйбута.Бу иннинэ маннык тугэннэргэ дьон хара5а тиийбэт сиригэр тиийэн эн-мин дэсии буолара.Уксун эн-мин дэсээччи уолаттар биир-бииргэ бысаалсаллара. Билигин инники куэннэ харчы сысыаннасыыта тахсан онтон упкэ-аска тиксэр буоланар, маннык тугэннэр кырыктаахтык уонна о5олор ортолоругар элбэх эчэйиилээхтик бысаарыллан буолан эрэллэр. Ону ити улахан уолаттар куэттэспиттэригэр кэрбуттэрэ.
    Тимир бу уолаттар кэпсэтэллэрин истэн олорон сорох этиилэрин кытта сэпсэспутэ.Ол гынан баран бэйэтин сурун этиититтэн туоруон ба5арбат этэ. Ити Костя этиитэ холобура билигин кинилэр «кииннэри» кытта холбосон олороллоро буоллар, оччо5уна сэптээх этии этэ. Онтон ол холбосоллоро билинни туругунан ууга биилкэнэн суруйуу курдуга, маннайгы хардыылар санардыы оносуллан эрэллэрэ.Кинилэр хайдыспыттарын биллэхтэринэ «кииннэр» эссэ хайдах хамсаналлара биллибэт, бу тугэн икки эруттээх дьыала буолара кэстэн турара.
    Бу кэнниттэн «Петька –цыган» кинилэри кытта аны кэпсэтэ сатаабата буолуо. Онон бу тугэни олох муччу тутар табыллыбат . Ол исин бу дьиэ исинээ5и боппуруосу ыраатыннарбакка эрэ ,бэрт тургэнник бэйэ тусатыгар хам тутан кэбисэр наадата тирээн кэлбитэин Тимир дьэнкэтик эйдуурэ. Ол исин уруккуттан олох атын хамсаныы наада этэ. Тугу толкуйдаабытын уолаттарга этэн барбыта:
    -Он поступает умно. Это его территория . Там Витя ,ты будешь один. Он выше и крепче тебя. Ты с ним ничего не сделаешь . Сзади подстрахуют его ребята .Остальное закроет вода, никуда не уйдешь сам будешь в капкане. Если что-то не так пойдет, еще неизвестно что они с тобой сделают. Он думает, что находится в безопасности . А мы должны воспользоватся этим. Витя сколько ребят тебе нужно чтобы его закрутить и быстренько оттуда уйти?
    Витькалаах,Костя Тимирдэрэ букатын атыннык толкуйдуу олороруттан сосуйбуттара. Балачча олорбохтуу тусэн баран Витка Тимиргэ тусаайан: Мне нужно,хотя бы, чтоб их было двое. Но,оттуда как ты говоришь быстро уйти не получится. Кругом вода далеко не подплывешь. Закидают камнями и палками. Возможно даже на берегу поймают, пока мы с ним будем возится. У него у нас свои уши и глаза. Он каждый шаг наших контролирует. И всех ребят наших знают. Не допустят, чтоб они там находились.
    -А ну скажи Тимир ,что задумал?
    -Ну и пусть знают, на этом мы его и поймаем. Даже это ситуация будет на нашей стороне . Вы же знаете что меня хотели через детский приют на детдом отправить. Там сейчас живут где-то сорок ребят из разных районов. Отчаянные ребята, если намекну за мной куда угодно пойдут. Если малышей оставить, то не меньше двадцати ребят я поставлю под наши ряды хоть сегодня. Там за их главного мой друг ,а другого Костя знает ,это он его из трона сверг .Они как раз под стать «Петьке-цыгану» ребята рослые и крепкие. Их мы отправим заранее в виде рыболовов и искателей в болоте червей. Пусть там сидят незаметно в камышах. В нужное время они выйдут их своих схронов и помогут Вите раскрутить «Петьку –цыгана». А если их заметят, думаю даже внимания обращать на них не будут. Ребята чужие, не «заложные», мало-ли кто из «городских» ходит по своим делам.
    Билигин да5аны Виткалаах, Костя Тимир тугу толкуйдаан олорорун тугэ5эр дылы эйдээбэккэ олороллоро.
    Кинилэр толкуйдарыгар:- Эскэтун ити Тимир этэрин курдук тугэн та5ыста5ына,анараа уолаттар кэрэн туруохтара дуо? «Петька-цыганы» быысыы ыстаналлара чуолкай .Кинилэри эккирэтэн бисиги муоста нэнуэ барыахтаахпыт..Оччотугар , онно тумуска тиийэн дьэ били толкуйбут хоту «стенка-на- стенку» киирсии буолар. Хайдах да эргит син-биир ,элбэх о5о кыттысыылаах охсусуу буола туруох курдук. Ол исин Витька Тимиртэн ыйыппыта:
    - Ну,ладно ребята раскрутили Петьку-цыгана. А дальше то-как ? Думаете его ребята будут стоять и смотреть? Они –же кинутся спасать своего предотворителя. И он стоят на месте не будет сопротивляться будет. Наших ,всех их поймают и забьют . А мы то не успеем во время подойти.
    -А что бы оттуда быстро уйти, мы заранее в камышах спрячем резиновые камеры из под трактора «Беларусь» привяжем веревкой и с этого берега их потянем на себя. Им –то даже плавать не придется. Если все это расчетливо и умно сделать они даже сдвинутся с места не успеют ,наши ребята уже на этой стороне берега будут.
    Этэр эппитин кэннэ толкуйдаан кэрдэххэ ,барыта ити этиллибитин хоту буолла5ына тэрут да биир да эн-мин дэсиитэ суох бутэн хаалыах курдук. Витька о5о эрдэ5иттэн , ол исин бу Тимири убаастыыр, кини толкуйа барыта дирин уонна кэтэх эруттээх буолар. Урукку эттугэр бэйэлэрин тасымнарынан ол бу буолар тугэнигэр Тимир эппитэ угус эттугэр таба буолан исэрэ. Кэр эрэ .хайдах курдук ити кыбытыылаах тугэни муччу тусэри толкуйдаан тасаарда5ын.
    Билигин Витька5а биир эрэ эйдэммэт тугэн баара.Ол мунаарар боппуруосун ыйыппыта:-
    -А если они кинутся на нас через мост ?
    -Вряд ли ! Не думаю, что они кинутся спасать его. Он их силой держит. Они же из-за страха под ним ходят. Ну, если пойдут. То , со стороны университета будут « приютовские». Возьмем на мосте их в кольцо. В любом случае мы их побьем.
    Бу «Аппа унуордарга» Костя бэйэтин кыанар, куустээх уонна «тирэх уолаттары» дьасайар буолан буолан угус элбэх энин араас эн-мин дэсиилэргэ сылдьан кэллэ.Бу тугэннэ дылы «куусунэн» эттэйуу, кэпсэтии хайдах хааман исэриттэн кэрэн, онтон сибээстээн хамсаныы буолара. Бу курдук эрдэттэн ким хайдах хамсаныахтаа5ын суоттаныы суо5а. Арай ити толкуйдаммытын курдук барда5ына.кини оруола олох кыра ,ыраахтан сылдьан суосур5анан ,туэсу эрэ охсуна сылдьыы курдук буолсу.
    Атын тугэнигэр кини «тирэх уолаттарын» кытта инники куэннэ сылдьыахтаа5а, ол сыанан а5аабат этэ. Ким эрэ кинилэртэн эчэйиэхтээ5э ,ол чуолкай . Эрдэттэн оностон охсуса тиийэр буоллаххына сэптээх-сэбилгэллээх тиийэ5ин, кырата сибиниэстэн кутуллубут кастеттаах,ол суох буолла5ына сиэпкин тобус толору эрус таасынан толорон сылдьа5ын бысыта бырахсар курдук. Онон элбэхтик муннун хааннаабыт киси буолан, Тимир этиитин ис-иситтэн сэбулээн эйээбутэ:
    - Тимир ! Какая у тебя светлая голова! Какую картину нарисовал, просто шедевр. Как все просто получается. А Вить ,а мы с тобой сколько дней голову ломали, чтобы этот вопрос решить . Главное чтоб до групповой драки не дошло. А то такой шум поднимется по городу , все мы рады не будем. Я уверен , что у нас все получится. Будем действовать как Тимир предлагает. Я со вчерашнего дня начал подготовительную работу, довел до бригадиров сколько ребят они должны выставить. Примерно нас будет где- то около сорока ребят. Был у моста, на всякий случай там доставили палки, доски и камни. Изучил местность. Если они кинутся драться, будем действовать , как мы с тобой Витька подумали. Около моста, у всего города на виду,мы долго драться не будем.
    Сперва в мосту на первый ряд я выйду со своими ребятами закидаем их камнями , будем бить из рогаток, а потом отойду на задний план .В это время вперед выйдут «церковные», за ними «Крупские» будем меняться местами. А остальных ребят спрячем во дворе угловых домов. Если они выбьют нас с моста мы отойдем вглубь по «Дежневу». Они за нами. А в это время которые спрятались во дворе выйдут из засады и закроют их пути отступления. И они будут в котле. Ну, если все пойдет как Тимир задумал ,то, я думаю что до этого мы не дойдем.
    - Я с Костей согласен. После того ,как Тимир высказался , даже на душе стало спокойно. Будем действовать как он предлагает. Тимир! Сегодня же съезди в детский приют. Все детали обмозгуй со своими ребятами, доведи до них, что они должны сделать . А вы Костя! Пусти слух среди ребят ,что будем с «Петькой-цыганом» драться «стенка-на стенку» около моста. И проведи все эти подготовительные работы у всех на виду.
    У него здесь свои уши и глаза пусть доведут. А все остальные детали держать в секрете. Никому ни слова.
    Ити курдук Витька уолаттарга тумук дьасаллары тиэрдэн кэбиспитэ.
    Хасан ба5арар кэм кэрдии тургэнник хаамар , болдьохтоох тугэн тиийэн кэлбитэ. Бэлэмнэнии улэтэ былааннаммытын курдук баран испитэ.. Ити кун куоратка маннайгы автобустар айаннарын кытта тэннэ айаннасан «Хохол» уонна «Ханалас уола» куэгулэрин туппутунан «радиоцентр» тохтобулугар кэлэн туспуттэрэ. Эрдэ кэпсэтиллибитин курдук . куоратка басаарынайдарга анаан сана тутуллубут таас депо аттынан аасан тумулга киирэн хомустар быыстарыгар куэлу курдаттыы барар уот линиятын остуолбатын анныгар балыктыы кэлбит о5олор курдук олорунан кэбиспиттэрэ. Эрдэ кистэниллибит хаамыралар тыыннара баар дуу?Суох дуу?- диэн бэрэбиэркэлээн кэрбуттэрэ уонна хасыаттан оносуллубут бэргэсэлэрин кэтэн кэбиспиттэрэ. Ол барыта учугэй, былааннаммытынан баран исэр диэн эйдэбуллээ5э. Ону бэтэрээ биэрэктэн Тимир кэлэн бадараанна анньыллыбыт мастарга быалар бааллан туралларын кэрэ-истэ таарыйа ,уолаттары кэрбутун биллэрэн саната суох илиитинэн далбаатаан ааспыта. Болдьонуллубут кэмнэ муоста икки эттугэр суусчэкэ о5о мустубута. Бу о5олор дьон хара5ыттан кистэнэн биир эттэ куэл талахтарын, иккис эттэ басаарынай таас депо дьиэтин кэннигэр мустубуттара. Муоста5а Витька,Костя уонна Тимир турбуттара. Онтон «приютовскайдар» кэпсэтиллибитин курдук олох баалларын биллэрбэккэ университет эттуттэн мас дьиэлэргэ сасан турбуттара.Эр-этэр буолбата5а муоста5а «Петька-цыган» икки уол до5усуоллаах тахсан кэлбитэ. Уолаттарынаан муоста биир эттугэр кэлээт ,суосур5аммытынан барбыта:
    - Привет ребята! Витька, чего волну гонишь, если у тебя есть что-то на меня . Вот я перед тобой не побоишься на моей территории поговорить или у тебя ноги трясутся. Иди сюда скажи чего хочешь. Вон сколько ребят собрал. Пусть твоя «котла» останется там. Подойди один.
    Кэрсусуу толкуйдаммыт хартыынанан баран исэринэн Витька уолаттартан арахсан исэн:
    - Я пойду .Не беспокойтесь ребята, пока.все идет по плану . Тимир иди напротив места встречи и не упусти момент захвата. А Костя ,если что закроешь мост.
    Петька –цыган Витьканы урусуйданан олох атасын кэрсэр курдук кэрсубутэ.олох утары кэлэн куусан ылбыта.Туораттан кэрдэххэ олох эр бэйэ-бэйэлэрин сутэрсибит до5ордуулар кэрсусуулэрин курдуга. Ол гынан баран чугастан кэрдэххэ букатын атын дьэбир сирэйдээх., муус харахтаах, дьэбин уосуйбут уол кэлэн Витьканы куусан баран,бэрт нэсиилэ сирэйин ханньары таттаран туран:
    - Витька! Наконец-то мы с тобой встретились..А то оттуда все время командуешь. Не хочешь на равных поговорить. Чего нам здесь у всех на виду стоять. Пойдем поговорим там где народу нету –диэт «покровскайдыыр» трассаттан туораан Петька-цыган уолаттарын унуордаан тумус диэки барбыттара.
    Бу икки уол иккиэн бу кэмнэ, ол кэмнээ5и олох сокуонугар сэп тубэсэн .бэйэлэрэ тэсэ да кыра о5о саастаахтарын исин элбэ5и олоххо кэрбут уолаттар этилэр Ханныгын да исин бэйэлэрин саастыылаахтарын ортотугар эйдэрунэн-санааларынан, куустэринэн-уохтарынан басыйа тутар буолан куорат биир улахан о5олорун бэлэ5ун тута сырыттахтара. Ол гынан баран , атын о5олортон чорбойон бу маннык тасымна тахсыбыт суоллара тус тусунан этэ. «Петька-цыган» Сэбиэскэй сойуусу бутуннуутун унуордаан баран, манна Саха сиригэр кэлэн олохсуйбут цыганнартан тэруттээ5э. Ол дьонун ити тухары тэсэ элбэхтик онно-манна тубэспиттэрэ, эрэйдиммиттэрэ буолуой? Биир сиргэ табан олорбот ,дьиэтэ –уота суох кэсэ сылдьар норуот уэрэ5ин бэйэтин этигэр-хааныгар инэринэн сылдьара. Ол курдук ырыасыт ,хаартысыт, хармаанньыт бэрдэ. Кыайа туппут уолугар мунутуур тойон, кыайтарбытыгар хайдах хаптанныырын , онтон кэмэ кэллэ5инэ кэтэххэ да биэрэрин сатыыра. Аччыктаасын диэн тугун олус учугэйдик билэрэ. Куннээ5и асыыр асылыгын кими хайдах албыннаан ,уктэтэн булунарын тобуланара. Ол курдук «татаар» оскуолатыгар уэрэнэ киирэн баран о5олору хаартыга оонньоон иэскэ киллэртээн уонна ол уолаттартан бэлэх тэринэн онтон атын о5олор бэлэхтэрун басыйа тутан инники куэннэ тахсан кэлбитэ.
    Онтон Витька ити Костя кэмэтунэн кини оннугар тахсан кэлбитэ.Костя,Витька уонна Тимир бары элбэх квартиралаах дьиэ5э бииргэ олорбуттара.Ити дьиэ «Холбос» тэрилтэтин бас дьиэтэ буолан, бары биир тэрилтэ улэситтэрэ кургуэмнээн киирбиттэрэ. Кинилэр бэйэ –бэйэлэрин олус учугэйдик билсэллэрэ . Ол исин о5олоро эмиэ бары бииргэ тутуспутунан улааппыттара, биир тутулуктаах куустээх о5олор бэлэхтэрэ уэскээбитэ. Чэмэхтэсэн уонна бары биир дьиэ5э олорор буоланнар тэрээсин да,ахсаан да эттунэн атын о5олор бэлэхтэрун басыйа туппуттара.
    Биригэдирдэр мунньахтарыгар Костяны тала сатаабыттара. Ону Костя сааса ыган кэлбитинэн Витьканы бэйэтин оннугар туруорбута. Ону утарбатахтара,то5о диэтэххэ бу иннинэ куорат оло5ун сокуонун бысыытынан Витька кинилэри кытта элбэх тугэннэргэ бииргэ сылдьыспыт,бэйэтин учугэй эрэ эттунэн кэрдэрбут.Хас элбэх тугэнтэн «силовой» тэрилтэлэр мускуйууларыгар кими да ханнык да тугэннэ уган биэрбэтэх эрэллээх до5ор этэ. Ол сэптээх бысаарыныы этэ. Костя улахан уолаттар бэлэхтэругэр тахсыбытын кэннэ бэрт сотору кэминэн ,эмиэ кими эрэ басылыгынан талыахтаахтар этэ.
    Уолаттартан, кинилэр саналара исиллибэт сиригэр тиийээт, «Петька-цыган» бэйэтин санаатын этэн киирэн барбыта:
    -Витя ! Мы друг друга знаем давно. Не первый год знакомы . Так что скажи прямо, без ухищрений. Чего от меня хочешь? Молчишь! Можете не говорить. Я и без этого знаю , что от меня хотите .Но не бывать этому.
    Вроде живем в одном городе. Не хотите видеть, что происходит под носом. Живете по старым меркам. Якутск строится. Смотри вокруг. Раньше здесь пустырь был. Видишь сколько домов построили? И сколько народу живет. А Вы как раньше главенствовать хотите, не выйдет. Вот что видишь вокруг это вся моя территория. Я здесь главный и этим фактом Вам нужно смирится. Поэтому как раньше, под Вами я ходит не буду. Если хотите померится силой, будем драться. Витя смотри на моих ребят . Сколько их? И на своих? Сила то на моей стороне. Так-то не рыпайся иди с миром и смирись с фактом.
    -Я вижу, что вы силу набрали. Но все таки хочу последний раз образумить тебя , вместе мы сила которой не было бы равных в городе. Но, я из твоих слов понял, что Вы этого не хотите? Упустили мы момент.
    - Витя ! Не смеши меня, вопрос не в этом. Вопрос заключается в том, кто из нас будет главным?
    Иди под мое крыло и вопрос исчерпан. Я не думал, что Вы такой дурак, что во время переговоров, просто так перейдете на мою территорию и подставите себя. За храбрость хвалю, но Витя русская моя душа! Как ни крути! Вы ,как в сказке Иванушка- дурачок. Думаете, что я так просто Вас отпущу. Упростили Вы мою задачу. Мы сейчас Вас с собой заберем. А там посмотрим , как они поступать будут.
    - По поставленному вопросу, Вы сами знаете ! Как я буду отвечать. Сам знаешь, я вообще не хотел на эту должность идти, по-первых : Вы сами опростовосились!; Во-вторых: так обстоятельства сложились! Вместо меня должен был Костя, но он самоостранился. Выдвинул меня вместо себя . по принятым понятиям, я не мог себя сам назначить , решила «сходка» ,а их рекомендация было утверждено смотрящим. Так что ! Кто из нас будет главным , не зависит от нашей «хотелки». Если хочешь вопрос можем поставить снова перед «сходкой», пусть решают.
    - Витя! Я же знаю в данное время большинство бригадиров будет на твоей стороне, потому что у меня только будет один голос, поэтому этот номер не пройдет. Я же знаю , почему вы так торопитесь со мной договариваться. Скоро «ысыах» это местные свой национальный праздник будут отмечать, не будет у Вас «куша». Это моя территория, я здесь хозяин. Если всунетесь, получите по зубам. Если не будет «куша», на общак будут поступать гроши. А там мы посмотрим, интересы у вышестоящих на чью сторону будут колебаться? Лучше я отколюсь от Вашей «котлы» и мы сейчас Вас с собой заберем и поставим свои условия. А там посмотрим, куда кривая выведет.
    - А вот насчет будущего, крестится не будем. Никто не может угадать. что с нами будет даже через минуту.
    Кэпсэтии сунньэ ,эрдэттэн сэрэйиллибитин курдук халтай бысаарсыы бысыытынан баран исэрэ.
    Ол исин Витька , хасыаттан оносуллубут кэтэ сылдьар бэргэсэтин тэбэтуттэн илиитигэр ылбыта.Ону унуоргу биэрэк эттуттэн кэрэн туран Тимирдээх эрдэ кэпсэтиллибитинэн халлаанна холууптары ыыппыттара. Бу толкуйдаммыт тэрээсиннэ, бутэсик хардыыга киирии бэлиэтэ этэ. Ону кэтэсэн турбут «приютскайдар» дьиэлэр кэннилэриттэн тахсан кэлбиттэрэ. Бу о5олор «аппа унуордары» эйуу кэлбиттэрин кэрэн «Петька-цыган» уолаттара олору манаса турбуттара.
    Ол кэмнэ хантан кэлбиттэрэ биллибэккэ эмискэччи «хохуоллаах» кэлэн Петька-цыганы туннэри кэтээт,илиилэрин кэдэрги тардаат,ыбылы баайан, айа5ар танас симэн баран тэбэтугэр куул кэтэрдэн кэбиспиттэрэ.Ити кэнниттэн бэрт тургэнник ууга кистэммит эрэсиинэ кэлуэсэлэргэ кэсэн киирэн «петька-цыганы» биир кэлуэсэ5э олордоот ,кэлуэсэлэри ууга анньан киирбиттэрин кэрээт Тимирдээх биир эттуттэн быанан сосон ылбыттара. Ити барыта биир чыпчылыйыы тугэнин исигэр буолбута.
    Витька биэрэккэ тиксээт Тимири куусан ылбыта:
    - Тимир! У меня слов нету. Как я тебе благодарен! Все получилось, как мы с тобой задумали.
    Ол кэнниттэн «Петька-цыганна» тиийэн тэбэтуттэн куулу арыйа баттаат:- Вот, сейчас будем крестится.
    Бу иннинэ бэйэтин хасаайын курдук тутта сылдьыбыт уолга бу тугэн олох ыарахан эйдэбуллээ5э.Биир да тылы утары этэр кыа5а суох буолуор дылы сунньэ тостон турара. Петька-цыган буолбут тугэни барытын туул курдук ылынан, хайдах маннык тумук буолбутун билиннээннэ дылы итэ5эйбэккэ сылдьара.
    Ити кэмнэ кини уолаттара ойо5осторуттан элбэх о5олоох бэлэх тахсыбытыгар улаханнык сосуйбуттара уонна кинилэр билбэт уолаттара буолалларынан, бэйэлэрин икки ардыгар буккуллуу буолбута. Ол буккуллаллара эмиэ сэп этэ. Бу энэрдэр бары сана аан-маннай , ма5ыын сарсыарда дьасал кытаана5ынан хас да сиртэн кэлэн биир чэмэх буола холбоспуттара. Бэйэ-бэйэлэрин олох билсибэттэрэ.
    Буолар тугэни барытын кэрэ- билэ сылдьан, муоста5а турар Костя:
    -Эй, Вы ребята ! Внимательно посмотрите, направо. Ваш-то атаман уже находится в наших руках.. Вон тот с кулем на голове это Вас атаман «Петька-цыган»! Увидели. А теперь посмотрите, налево там наши ребята. Ну, кто хочет спасти своего атамана, идите сюда. Померимся силами.
    Бу уолаттар маннык кургуэмунэн туран эн-мин дэсиигэ «аппа унуордар» курдук билиилэрэ суо5а. Сэрэйиллибитин курдук ким да5аны муоста5а тахсан киирсибэтэ5э. Атамааннара сунньэ тостон тэбэтэ сир диэки тэнкэйэн турарын кэрэннэр уонна эмискэччитэ бэрдиттэн «петька-цыган» чугас эргиниттэн ким да атамаан оруолун ылбата5ыттан , биир эйгэ-санаа5а тумэр куус суо5уттан тар5асарга барбыттара.
    «Аппа унуордар» куэл унуор мунньустан турар уолаттар, кыра-кыра бэлэхтэргэ арахсан тар5асан хаалбыттарын эрэ кэрэн хаалбыттара.
    Ол кэнниттэн куэл бэтэрээ эттугэр турар уолаттар сургэлэрэ эрэ кэтэ5уллэ туспутэ. Бу буолбут тубэлтэни хайдах кэрбуттэринэн сыаналаабыттара, бары басылыктарын Витьканы хайгыыллара, хайдах курдук ити харса суох киирэн «Петька-цыганы» бэйэтин кэлгийэн та5ыста.Урукку эттугэр энин араас, кыра-улахан бысаарсыыларга сылдьыбыттара да, бу курдук биир да таммах хаан тохтуута суох эрэгэй чыпчаала ситисиллэ илигэ. Инники баран эттэххэ ,бу тугэнинэн Витька аата-суола бэйэтин уолаттарыгар хас да тэгулунэн урдээбитэ.
    Аны кургуэмунэн сылдьар тусата суппутунэн Костя уолаттарга дьиэлэригэр тар5асарга дьасал биэрбитэ. Бэйэтэ икки-ус тирэх уолаттарын кытта Витькалаахха тиийэн кэлээт «Петька-цыган» урдугэр туспутунэн барбыта:
    -Ах, Вы гад! На своих руку поднял. Сколько лет вместе были! Что Вам плохо было? Сам же говорил: -Что наша сила когда все мы вместе ,как один кулак. А почему сейчас начал вилять хвостом. За это я тебя замордую- диэбитинэн ынан кэлбитин ,Витька тохтотон кэбиспитэ:
    -Костя! Остановись! Не нам, менять наши традиции. Он не чужой. Пусть его судьбу решит сходка. Так –что! Самоуправством не занимайся. Возьмешь его под свою ответственность и спрячешь его подальше от людских глаз. И создай там соответствующие условия. А нам сейчас нужно быстренько решить организационные вопросы. Завтра же позовем «сходку», утром я пойду «Петуховцам», а Вы Тимир в «ДСК»,а Костя в «радио центр» надо поговорить с ребятами, если что, назначьте новых бригадиров. И пусть на сходку направляют своих представителей.
    Ол кэнниттэн Тимиргэ кэлэн :- Тимир! Спасибо за все! Говорил, что у твоих ребят карманных денег нет. Пусть радуются! –диэн баран биир чэмэх 25 солкуобайдаах харчыны Тимиргэ туттаран кэбиспитэ.
    Ити кэнниттэн уолаттар бары арахсарга барбыттара. Тимир уолаттарын кытта бэйэтэ а5ыйах хонуктаа5ыта о5о дьиэтигэр бииргэ олорбут о5олоругар кэлээт,кып-кыра «Вася –чумазый» турарын кэрэн улаханнык сосуйбута:
    -Я, же говорил, что маленьких с собой не брать! – диэн Ханалас уолуттан ыйыппытыгар , уола:
    -А мы не брали его. Мы его заметили только тогда, когда сели на автобус. Не знаем , как он мимо всех нас проскочил на автобус, говорит, что я за Тимира пойду в огонь и воду.
    Бары кулсэ туспуттэрэ.Тимир «Вася чумазайы» куусан ылаат:-Это от меня,чтоб не забыл- диэн баран уолугар элбэх туттар тэриллээх перочиннай быса5ын бэлэх ууммута. Атын уолаттары кытта илии тутусан баран э5эрдэлэсэн ,уруйдасан-айхалласан баран автобустарыгар уган атааран кэбиспитэ.

    Бу тугэн кэнниттэн «аппа унуордар» покровскайдыыр тракт сунньун барытын кэрэр буолбуттара. Ити энэр эттугэр «Петька-цыган» оннугар сэптээх бэрээдэк олохтонуор дылы Костяны басылык бысыытынан анаабыттара. Онтон «Петька-цыганы» « килиэбин» кэнул булунарга ыытан кэбиспиттэрэ. Ол аата «аппа унуордар» бэйэлэрин кэккэлэриттэн тасааран кэбиспиттэрэ. Урут бииргэ сылдьыспыт уолаттарыттан ким эмэ ,ата5астаммытын иэстэсэн, эмэсэ5э кэлэн тэптэ5инэ , ханна да унсэн, хантан да кырдьыгын булан ылбат онорбуттара. Бу сонун тустаах дьонно сонун буолан этэрбэс араадьыйатын нэнуэ бэрт тургэнник тиийбитэ.
    Онон куорат «кулук» харчытын тутааччылар тутуллара алларааттан уэсээннэ дылы туруору тутуллаахтарынан , кинилэргэ кытта дьайбыта. Ол курдук бу энэр сана промышленнай тэрилтэлэр «кулук» харчытын хамсаасынын суола «аппа унуордар» кэрээччутун нэнуэ барар буолбута. Ол барыта «Аппа унуордар» ааттарын-суолларын урдэппитэ.

    0
  • аа5ааччы
    11 марта 2016  

    хайа бу бэрт со5ус кэпсээн эбит

    0
  • аа5ыам
    11 марта 2016  

    Оннук бэрт быьылаах,барытын онтон а5ыам, дальше суруйаар.

    0
  • куорат олохтоо5о
    12 марта 2016  

    ама маннык буолуо дуо?

    0
  • Tamerlane79
    12 марта 2016  

    Салҕыытын суруйан ис

    0
  • Ийэ
    13 марта 2016  

    Аа5а-аа5а салла олоробун.о5олорбун ханна да мэнээк ыытыам суох.Компьютердаабыттара ордук эбит.

    0
  • Баба5а баатыр
    13 марта 2016  

    Саха дьонугар саамай уэруулээх кэм ,дьыл аасан сана ууммут дьылы кэрсэр утуэ-мааны уэрэр-кэтэр кэмнэрэ ысыахтар нэсилиэктэринэн.улуустарынан ысыллан куоракка кэлэн тумуктэнэр кэмэ тиийэн кэлбитэ.Бу тусулгэ кэлии омук кургуэмнээн кэлбит кэмигэр буоларынан куорат салалтата саха айма5а эрэ туруорсуутунан харах эрэ баайыытыгар бу тэрээсини ыытара.Ол да урдунэн норуот бэйэтэ хааныгар инэринэ сылдьар.эбугэлэриттэн кэлбит Урун Тунах улуу ысыа5ын бэйэтэ тэсэ кыанарынан ыыта сатыыра. Бу тугэн кыра о5олор бэлэхтэрун олохторун эмиэ таарыйан ылара. Ол курдук сосуйуоххут иннигэр «аппа унуордарга» бу кинилэр кэрэр –харайар сирдэрэ буоларынан тэттэрутун бэрээдэги хааччыйыы сорук бысыытынан ирдэниллэрэ. Быйыл да5аны ити боппуруоска «уэсээлэр» Витьканы ыкпыттара ыраатта.Бу быйыл эрэ ирдэниллэр сорук буолбата5ынан Витька киниттэн ирдэниллэр улэлэри ыыппыта ыраатта.Онтон биирдэстэрэ ити «Петька-цыганы» оннуттан туоратыы этэ. Кинини оннуттан туораппатахтара буоллар Витькалаах ысыах кэмигэр буолар тугэннэргэ буккусар кыахтара суо5а, онтон ол-бу буолла5ына эппиэтэ киниэнэ буолан тахсара.Ону билэ сылдьан Петька –цыган Витяны итиннэ кыбыта сатаабыта. Суруллубатах сокуон бысыытынан бары куорат о5олорун бэлэхтэрун кытта кэпсэтии ыытыллан, »олимпиада»эйдэбулун ис хосооно тирэх эйдэбул бысыытынан ылыллан бу кэмнэ эн-мин дэсии тохтотуллуохтаа5а. Дьону-сэргэни кинилэр бытархай харчыларын уоран аймаабат инниттэн ат суурдуутугэр олохтоохтору кэлии хармаанньыктартан кэмускээсин биир сурун улэ бысыытынан ылыныллара. Ол барыта бу кэмнэ тэриллэр улуустар аайыттан ааттаах-суоллаах хаартысыттар оонньууларын тэрийэр инниттэн оносуллара.

    0
  • Баба5а баатыр
    13 марта 2016  

    Дьэ бу манна буолар хаарты оонньуутугар били «Куоратчыт» диэн кэпсээннэ суруллаын курдук биир кунан суэсулээх кэннэру хаартысыт кэлэн оонньообот, аатка-суолга оонньуу кэлбит саамай урдук тасымнаах хаартысыттар оонньууллара. Атыннык эттэххэ бу хаарты идэтинэн айахтарын ииттинэн олороооччулар, ким бастынын бысаарсар сурун курэхтэрэ этэ. Курэх барыта эрдэ кэпсэтиллибит эйдэбуллэринэн барара. Хас биирдии хаартысыкка оонньууну тэрийэр «аппа унуоргулар» кэп курдук тусээннэрин уонна оонньууга угуллар убун алын кээмэйэ ыйыллара , ону уйунар эрэ буоллаххына кыттысар кыахтаа5ын. Анардас бэйэ идэлээхтэрин икки ардыгар бу кини ол ысыахха киирэн тусулгэ5э оонньоспута диэн кэпсэлгэ киирдэ5инэ ,кини хайдах тасымнаах оонньооччу буолара сэрэйиллэрэ. Онон кэннэру киси кэлэн оонньообот , сэбугэр уптээх-астаах тасымнаах оонньооччу кэлэн аат былдьасара. Бу дьон уйэлэрин тухары бу идэ5э олохторун анаабыт буолан тэсэ да харчыны –убу сууйтэрбиттэрин исин айахтарын ииттинэр дьон этилэр.Сорох сорохтор сорук оностон эрдэ кэлэн ыйы ыйынан илиилэрин имитэн, толкуйдарын сытыылаан куораты биир гына кэрийэ сылдьан илин-кэлин тусусэллэрэ.
    Хаарты оонньуута икки бөлөххө арахсара: сүүйүүлээх (сүүйсүүлээх) уонна өй оонньуутугар..
    Өй оонньууларыгар тоҕоос, ханнык хаарты оонньооччуга тиксибитэ инники күөҥҥэ тахсыбат, ол оннугар киһи бэйэтин оҕуруктаах өйө, сатаан аттаран оонньуура улахан суолталаах. Өй оонньуулара уһун кэмҥэ бараллара.
    Сүүйүүлээх оонньууларга табыллыы, сатаныы суолтаны ылар, ханнык хаарты кэлбититтэн хотуу-хотторуу улахан тутулуктаах.
    Ол исин тургэнник оонньоноллорунан манна то5уоруспут хаартысыттар сууйсуулээх остуос,очкуо , бырыы оонньуутугар киирсэлллэрэ.

    0
  • хаартыһыт
    13 марта 2016  

    остуос,бырыы диэннэри хаартыга хайдах оонньуугун?

    0
  • Баба5а баатыр
    14 марта 2016  

    Чиэһинэйдик билиннэххэ бэйэм да билбэппин.

    0
  • хампах
    14 марта 2016  

    Манна эмиэ тахсыбыт ду

    0
  • Баба5а баатыр
    14 марта 2016  

    Бу ыытыллар ысыах кэмигэр бэрээдэк кэруутэ «уэсээннилэр» нэнуэ барара, ол гынан баран кыра о5олор бэлэхтэрэ бэйэлэрэ туспа эппиэттиир хайысхалаахтара. Ол эбээсинэстэрин Витька,Костя уонна Тимир буолан бэйэлэрин икки ардыгар турумнаспыттара. Барыта бу иннинээ5и ысыахтарга тусаныллыбыт,чочуллубут былаанынан ыытыллыбыта. Ол курдук Костя тас эргииргэ,онтон Тимир атын саха о5олорун кытта ис эргиир исигэр бэрээдэги кэруэхтээ5э. Костя эппиэтинэсэ судургу ,.атын куорат о5олорун бэлэхтэруттэн ысыах буолар сиригэр тэрээсиннээх киириини тохтотуохтаа5а,онтон атыныгар барытыгар Тимир эппиэттиирэ. Тимир о5олорун ысыах буолар сиригэр тусулгэлэринэн эппиэттээх о5олору сысыартаабыта. Хас биирдии о5о ханнык сиргэ-уотка эппиэттиирэ чуолкай ыйыллара уонна ол сириттэн Тимиртэн кэнулэ суох ханна да хамсыа суохтаахтара. Сурун соруктара диэн, бэйэлэрин икки ардыгар кэпсэтэллэригэр тутталларынан кинилэр «харах» уонна «почта» этилэр. Суруннээн формалаах дьон хантан ханна хамсыыллара учуотка ылыллара, хармаанньыттар бааллара-суохтара бысаарыллара. Ол сонун тургэнник Тимиргэ тиэрдиллэрэ.

    0
  • uri
    uri
    Онуфрий Лю
    15 марта 2016  

    учугэй фантазиялаах эбиккин

    0
  • Баба5а Баатыр
    16 марта 2016  

    Куорат ысыа5ын миэстэтин урукку ыыттыллар сирэ « Радиоцентр» диэн тэрилтэ5э бэриллэн ,онно улэлиир дьон олохторун тупсаран , кинилэогэ анаан бутун квартал тутуллубута. Итинтэн сибээстээн,«сайсары» уонна «Теплай» куэллэри холбоон , куорат салалтата ысыах ыытыллар сиригэр анаан «Сайсары « куэл уутун тусэрэн ,куэл сабардамын, сирэйин улаханнык аччатан туран ,билинни ипподром сиригэр кэнэ хонууну тасаарбыта.Онтукалара кэлин отунан саба уунэн куэх кырдалга кубулуйбута.Бу кырдал бэс ойууру кытта быысасар со5уруу кытыытыгар хаарты -маатыска оонньуутун тусулгэтэ тэриллибитэ..
    Дьэ манна дьонно-сэргэ5э кэпсээннэ сылдьар хаарты оонньуутун маастардара мустубуттара. Дьэ манна со5уруунан, улахан киин куораттарын биир гына кэрийбит «Аппа унуорга» олорор «Татаар Бааска» басылыыра-кэсулуурэ. Кинини кытта тэн оонньуур тасымнаах хоту улуустартан тэруттээх харса-хабыра суох оонньуулаах тонус бэрдэ «Саккай»,илин энэрдэртэн сэрэхтик уонна сэргэхтик оонньуур идэлээ5ин исин «Сасыл са5а» дэппит, булуу энэртэн хаарты холуодатыттан ылбыт хаартытын талбытынан эргитэр «Кэмус тарбах» диэн саха чулуулара, дьаамнартан тэруттээх хаартыны эрдэттэн хайдах бэлиэтээбиттэрин таба кэрэр талааннаах,айдааннаах «куэх харах» дэммит баасынай туйгуна, дьахтар аймахтан куруутун сууйуулээх хаалар «Дама Маайа» уонна да атыттар кэстэллэрэ. Бу дьон икки куну тура тууннэри-кунустэри тохтообокко оонньууллара. Ким урут харчытын сууйтэрбит туораан исэрэ . туора тахсан бэйэлэрэ хайдах сэннэсэллэрунэн бэйэлэрин икки ардыгар киирсэллэрэ. Кэлин тисэ5эр тиийэн икки улахан сууйуулээхтэр хаалан баран кыайбыт улахан анарын ылар курдук сэннэсэн онньууллара. Сууйбут киси оонньоспут дьонугар барыларыгар куорат биир утуэ рестораныгар ыныран айах тутара. Онуоха дылы ким да5аны айа5ар кыраадыстаах ута5ы куттубат этэ.
    Хаарты оонньуута былыр былыргаттан оонньонуллан кэлэн ,кини сурун сокуона , утары оонньооччугун хайдах эрэ гынан кини билбэт албасын туттан кыайыыны муччу тутуохтааххын. Суруннээн олалбастар биллэллэр этэ. Онно киирэллэрэ холуода тас ойуутугар бэлиэ оноруута,сатаан хаартыны ырытыы уонна тунэтии. Ол албастары уксун бу оонньуур дьон басылаабыт дьон этилэр. Ол исин санаттан сананы толкуйдаан исиэхтээххин.
    Ааспыт ысыахха «Татаар Бааска» сууйбутэ. Хаартытыгар оонньуу олорон тыныра5ынан быса сотон бэлиэ хааллартаан онон бутэсик оонньууга кыайбыта. Ону ити «Куэх харах» таба кэрэн айдаан тасаарыам диэн олуйан, киниттэн харчы бэ5этун куттарбыта. Быйыл ол табыллыбат суол этэ. «Бысахха» туруоруохтарын сэптээ5э. Ол исин быйыл икки хардыылаах албыннаасын хамсаныытын онорбута.Ол курдук куорат хаарты колодатын атыылыыр киоскаларыгар барытыгар кэпсэтии бысыытынан бэйэлэрэ эрдэ бэлиэтээбит хаартылаах холуодаларын атыыга туруортарбыттара. Ол кэнниттэн анар анарга кыайыы сууйуутун уллэстиигэ «Дама Маайаны» кытта илии тутуспута.
    Ол хаартылары бэлиэтииргэ уонна холуоданы хасан да асыллыбатах гына онорууга Витькалаах,Тимир биир ыйы быса «Татаар Бааскалыын» бииргэ улэлээбиттэрэ. Бу сылдьан Тимир хаарты диэн суулуктээсин оонньуута диэн эйдэбулгэ кэлбитэ.
    Сэбиэскэй былаас кэмэ буолан ,хаарты оонньуута сууйуулээх оонньуулар ааттарыгар киирэн эккирэтиигэ тэсэ да сылдьыбытн исин ,улахан уп-харчы хамсыыр тугэнэ буолан,бу курдук эрдэттэн бэлэмнэлиилээх улэ ыытылынна5а

    0
  • <F,f5f ,ffnsh
    18 марта 2016  

    Бу иннинэ Тимир урукку ысыахтар хайдах тэриллэн ыытыллалларын о5олор кэпсээннэриттэн истэр
    этэ да , улахан суолта биэрбэт буолара . Ол оннугар ол ысыах кэннинээ5и далбаранна тиксэрэ
    Онно кыттыбыт уолаттар уптэнэн дьоро киэсэтин тэрийэллэрэ . Онно тугу кэрбутэрин, билбиттэрин
    уонна туох бысылаан буолбутун ойуулаан -омуннаан кэпсэтэллэрэ. Ону истэр буолара.
    Онтон быйыл Витька салалтатынан биир тэрийээччи уонна салайааччы бысыытынан
    кыттыса сылдьар. Онон туох барыта киниэхэ сонун этэ. Билигин ити «Петя-цыганы» туннэрии
    кэнниттэн Витька аата-суола эрэ утуллубута.Кинини кытта ким да5аны утары аахсыбат буолбута.
    Ол курдук «аппа унуордар» ысыах асыллыытын биир кэлимсэ куус бысыытынан кэрсубуттэрэ.
    Ысыах кэмигэр «кулук» харчы хаарты оонньуутун уонна ат суурдуутун кэмигэр эргийэрэ..
    Итиннэ «уэсээлэр» бэйэлэрин икки ардыгар сэннэспут буоллахтарына ,кыра саастаах о5олор
    бэлэхтэрун икки ардыгар эн-мин дэсии туох да улахан тэруэтэ суох тахсан кэлэрэ. Ону тэсэ да
    «уэсээлэртэн» утулук исигэр тутулла сатаналлыбытын исин, бары тугэнэ сатаан хонтуруолламмат
    буолара. Бу хайысха5а Витька тус бэйэтинэн эппиэттиирэ.
    Онон сурун сорук ысыах кэмигэр бэрээдэги хааччыйыы буолара. Ол исин билигин эй-
    санаа барыта бу ыытыллар ысыахха куораты аймыыр туох да улахан айдаан тахсыбатын уонна
    онуоха эбии ат суурдуутун кэмигэр норуот эттуттэн харчыларын-уптэрин сутэрэн аймал5аны
    тасаарбаттарын тэрийии соруга турара. Барыта сэптээхтук тэриллэн ыытылынна5ына о5олорго
    элуу уптэрэ тыырыллан кэлэрэ. Онон манна кыттыспыт о5олор хамнаска сылдьар о5олор этилэр.
    Онон о5олортон ирдэбил да куустээ5э.
    Бэлэмнэнии улэтэ балачча эрдэттэн ыытыллыбыта. Маннайгы хайысха5а о5олор кыттыылара
    балачча оруоллаа5а . Ол курдук кинилэр ысыах буолар сиригэр «харах» буолан сылдьаллара.
    Атыннык эттэххэ бу манна кэлбит хаартысыттарга куттала суох оонньууну тэрийиэхтээхтэрэ .
    Эрдэттэн хайа да эттуттэн туора дьон хаарты оонньуур сиригэр чугасаатахтарына ол барыта
    «Татаар Бааскатыгар» биллэриллэ туруохтаа5а. Ол курдук эмискэччи милииссийэ улэситтэрэ
    бэрэбиэркэ онордохторуна да5аны , хаартысыттары сытаан туппаттара . Хаартысыттар кэннэру
    ысыахха кэлбит дьон уссэнэ олороллоругар кубуйаллара. Инньэ гынан тугу да ирдииллэрэ суох
    буолан хаалара.
    Онтон ат суурдуутугэр хармаанньыттары уодьугуннаасын буолара, эскэтун оннук киси баарын
    кэрдэхтэрунэ , Витька5а этиэхтээхтэрэ. Ол кэнниттэн ол кисиэхэ биллибэт дьон кэлэн сэптээх
    эйдэбулу онороллоро. Итинник тугэн кэлии эрэ дьонтон тахсара, олохтоох хармаанньыттар манна
    ирдэнэр ирдэбиллэри билэллэрэ уонна ону кэсиэхтэрин толлоллоро.

    0
  • Баба5а Баатыр
    19 марта 2016  

    Улахан харчыга сурун уксааччылар, ханнык ат хайдах баалла сылдьарын,туруга хайда5ын эрдэттэн
    уэрэтэн билэ сылдьаллара. Саба быра5ан ханнык ат хасыс сууруугэ кыайара эрдэттэн суруннээн
    биллэрэ. Онон суруннээн кыайар ат тэсэ бириэмэнэн иккис кэлбит аты кыайарыгар уксуу буолара.
    Биир эмэ тугэннэ туораасын буолара. Итинник тугэннэ элбэх харчы хамсыырынан хас биирдии
    тубэлтэ»кулук» эруттэртэн бол5омто5о ылыллан бэрэбиэркэлэнэрэ. Ол исин ат суурдуутэ олус
    бэрээдэктээхтик ыытыллара.
    Онон сурун бол5омто хаарты оонньуутугар ууруллубута. Онон саамай эппиэттээх хайысха5а
    Витька эрэнэр до5орун Тимири «Татаар Бааскатыгар» илии атах уолунан сысыарбыта.Онон Тимир
    бу «Татаар Бааска» соруда5ынан бэлэмнэнии улэтин бары эрутугэр хара маннайгыттан
    кыстыспыта. Аан бастаан куоратка баар хаарты кэруннэриттэн биирдии колоданы атыыласан
    баран, колодалар ойууларын уэрэтии буолбута.Ол тумугэр элбэх колодаттан «Татаар Бааската»
    биир колоданы талбыта. Оннук холуодалаах хаартылары куорат урдунэн хомуйан ылбыттара.Ол хаартыларга Тимири кэмэлэсуннэрэн туран «Татаар Бааската» бэйэтэ эрэ билэринэн бэлиэ
    онорбута. Ортотугар кып-кыра «Ромашка» сибэкки» курдук ойууга хаарты хара5ыттан сирдэтэн
    хайа эрэ «сэбирдэ5эр» ,маасатыттан кэрэн атын сэбирдэххэ точка бэлиэлэри туруорбута. Онтон
    олору Тимир колода хаатыгар ханан да арыллыбатах курдук онороро. Ол эмиэ туспа кистэлэннээх
    буолара. Сана ылыллыбыт холуоданы ойо5ос усун эттун быса сотон баран ,онон хаартылары
    биир-биир орууллара уонна оннук ньыманан тэтэру угаллара уонна ол бысыллыбыт сирин хаарты
    хаата лаагын курдук лаагынан сотон килиэйдээн кэбиспиттэрэ.Хайдах да эргит-урбат
    оонньонуллубатах хаарты холуодата буолан тахсара. Ол холуодалары кэмэ кэлиэр дылы киси
    кэрбэт сиригэр ууран кистээн кэбиспиттэрэ. Ол быысыгар «Татаар Бааската» Тимири кытта
    илиибин имитэбин диэн ааттаан хаарты угус элбэх албастарыгар такыйара. Хас биирдии улуу
    хаартысыт бэйэтин албастарын ханнык да тугэннэ кимиэхэ да кэпсээбэт буолара,ол хаарты
    сокуона этэ.Ол гынан баран «Татаар Бааската» оло5ун тисэх уктэлигэр уктэнэ сылдьар
    «кырдьа5ас» Тимири кэрдэ кэрээт бэйэтигэр олус чугасаппыта. Кини оло5ун эрггитэн кэрдэ5унэ,
    эмиэ бу Тимир курдук эрдэ тулаайах хаалан хаалбыта. Дьиэ-кэргэн, о5о диэни уйэтин тухары
    билбэтэ. Онон олох сокуона Тимири хайдах мускуйуохтаа5ын этинэн-хаанынан билэрэ. Ол исин бу
    кини курдук дьон атын тиэстэттэн оносуллубут дьон буолалларын уонна инникитин оло5ор
    кинилэр албастарыгар уктээн иэскэ киирбэтин диэн тугу сатыырын барытын Тимиргэ кэрдэрбутэ.
    Бу иннинэ Тимир бэйэтин о5олорун кытта таах мээнэ олоруохтаа5ар хаартыга оонньуур этилэр.
    Оонньуу сунньэ хаарты маасата хайдах кэлэринэн, куосур, туус,уоннаах уонна тойон хасан
    тахсыбытын суоттаан аа5ыынан, онно тирэнэн толкуйдаан оонньоосун буолара. Бытархай
    харчытын мэнээк сууйтэрбэт буолара. Бэйэлэрин икки ардыгар балачча тахсыылаах оонньооччу
    ахсааныгар киирсэрэ.
    Ол онно киирсэр оонньууларын тасыма «о5о оонньуута» буоларын бу «Татаар Бааскатын» уэрэ5эр
    такыллан баран биирдэ эйдээбутэ . Эскэтун эн олоххун бу кэруннэ анаабатах буоллаххына,ханнык
    да тугэннэ эн кинилэри сууйэр кыа5ын суо5ун эйдэбулун Тимир бэйэтин тэбэтугэр олус куускэ
    хатаабыта. Бу кэмнэргэ бэрт элбэх дьон «Татаар Баасканы» аат ааттаан кэлэн оонньуулларын
    кэрэн,онно туттар албастара элбэ5ин билэн сэ5уу диэн сэхпутэ. Бу маннык тасымнаах
    оонньооччулар албастара,туэкэйдэрэ олус элбэ5э.
    Тимир «Татаар Бааскатын» такайыытын тумугэр уонна кини хас биирдии оонньуутун хайдах
    оонньообутун кэпсиириттэн ,хаарты оонньуутун сурун кистэлэннэрин дьэ сана эйдээн , хас
    биирдии оонньооччуну бол5омтолоохтук, кини хас биирдии хамсаныытын бол5ойон кэрэр
    буолбута, хас биирдии оонньуу олох учугэй киинэни кэрэ олорор тугэн курдук этэ. Бары
    билэллэрэ хаарты ойуутун бэлиэтииллэрин, онон дьыала ол бэлиэтэммити атын дьон сатаан
    булбат гына бэлиэтэнэригэр сытара. Оонньуу иннинэ тарбаххар биир да5аны бэсилэх суох
    буолара, ытысын ыраас уонна тынырахтарын кырыллыбыта ирдэнэрэ.Ол барыта оонньуу кэмигэр
    хаартыга бэлиэ онорботунар диэн ирдэнэрэ.
    Ити тугэннэртэн куотар исин хас биирдии оонньуу сана холуода хаартынан оонньонуллара. Онтон
    оонньуу кэмигэр энин араас сатабыллаах урдуустар бааллара.Сурун албас тарбах талааныгар
    сытара.Киси уэйбэтэх албастара барыта тусаныллара.Ол курдук биир оонньууга «Татаар Бааската»
    биир хаартыны туэртэ тасаарбыта.Ону киситэ билбэккэ хаалбыта.Онон тасымын кыра буолла да
    эйиигин хайдах ба5арар эргитэ сылдьыахтарын сэптээ5э.Онтон бу ысыахха буолар курэххэ
    оонньооччун тас эттунэн эн курдук тасымнаах хаарты оонньооччулара тула эттугэр «харах» буолан
    олороллоро.Ол оонньуу чиэсинэйдик барарын мэктиэлиирэ.Онтон тутулуннаххына сууйбут упкун
    оонньообут дьоннор барытын тэннэрэрун уонна оччо убу саат бысыытынан куттаран ылаллара

    0
  • Баба5а Баатыр
    21 марта 2016  

    Болдьоммут кэмнэ бары оонньуохтаах хаартысыттар биир –биир кэлэн мустубуттара.Саамай эппиэттээх кэм уэскээбитэ. Мантан антах бары боппуруоска курэ5и ыытар дьон «аппа унуоргулар» эппиэттииллэрэ. Манна сэннэсуллубут уп оонньуутун тас эттунэн эрдэ оонньууттан туораабыттар бэйэ-бэйэлэрин тургутусаллара, арыт онно сууйтэрбит уптэрэ асары улахан буолара. Ол исин барыларын куустээх бэрэбиэркэ кэнниттэн ис оонньуур кырдалга асараллара. Бары бэйэлэрин кытта илдьэ кэлбит туох баар усуктаа5ы,харчыларын ,бэсилэхтэрин манна хааллараллара. Утумэн убу сууйтэрии киси хаанын куускэ хамсатарынан, бу оонньуу кэмигэр туора-маары бысыыны тасаарбат, сыыса хамсаныыттан сэрэтэр дьасал кэстуутэ этэ.
    Билинни тылынан этэр буоллахха Тимир «служба безопасности» биир тутаах киситэ буоларынан хаартысыттары кытта бииргэ сылдьыспыта. Мантан антах икки кун «тас « оло5у кытта кини эрэ сибээстиирэ.. Курэс былдьаса кэлбит дьон туох эмэ сусал кэрдэсуулээх буоллахтарына « Татаар Бааска5а» этэллэрэ. Кини дьасалынан Тимир оонньооччулар кырдалларыттан тахсан,тусааннаах кисиэхэ дьасалы тиэрдэрэ. Атыннык эттэххэ кини «ыт атах» диэн дуосунаска сылдьара.
    Тимир санаатыгар бу дьон кэллэ кэлээт оонньообутунан бараллара буолуо диэн толкуйдаа5а ,онтуката дьоно, биэс-алта киситтэн уратылара бары тойон мо5олго (балаакка5а) киирэн кун анарыттан ордук мунньахтаан та5ыстылар.
    Балаакка тас этугэр хаалбыт хаартысыттар бэйэлэрин икки ардыгар «остуос» диэн оонньууга бырахсыбытынан киирэн бардылар. Кинилэр кэпсээннэриттэн иситтэххэ «Татаар Бааската» улахан дуосунастаах ,Тимир о5о буолан боростуойдук эйдээтэ5унэ Саха сирин хаартысыттарын басылыга эбит. Бу мунньахха доруобуйам мэлтээбутунэн уонна саасырбыппынан сибээстээн бу дуосунастан тохтотун диэн туруорсубут. Быйылгы сылга ханна тиийэн улахан курэ5и тэрийэллэрэ,онно ким эппиэттиирэ, ким тэсэ убу тусээннэ тэлуэхтээ5э, хайа энэринэн сылдьан хаартылыырын барытын билигин манна сэннэсуэхээхтэр, сыллаа5ы сурун боппуруостарын барытын манна бысаарсаллар эбит . Дьоно «о5онньор» оннугар саха киситэ буолара буоллар бэрт буолуо этэ диэн санааларын атастасаллар.Мунньах сылы тумуктуур буолан балачча усун кэмнэ ыытылынна.Ол кэнниттэн сылайбыт-элэйбит дьон салгынна тахсан сахалыы куэх хонууга олорон уссэннилэр.Ол эрэ кэнниттэн бугунну курэх боппуруостарыгар киирдилэр.
    Аан маннай икки бэлэххэ арахсан,онно ким ханнык бэлэххэ оонньуурун бысаарар тугэн сэрэбиэйэ хаартысыттар икки ардыгар ыытыллыбыта. Ол эмиэ хаартысытар бэйэ-бэйэлэрин кытта эрдэ кэпсэтэн кирдээх оонньууну ыыппатыннар диэн тэриллэрэ. Ол сэрэбиэй кэрунэ сырыы аайы уларыйа турара. Быйылгы сылга лото буочукатын нузмэрдэрин тусанан сэрэбиэйдээсин ыытыллыбыта. Маннайгы сырыыга хаартысытар тустаах нуэмэрдэрин ылбыттара ол кэнниттэн, хаалбыт буочукалары куултан суэкээн баран бэйэлэрэ талбыт буочукаларын тэттэру куулга уган баран аны ким ханнык бэлэххэ оонньуурун бысаарбыттара. Ону Тимири кыра о5о уонна оонньууга сысыана суох диэн кини нэнуэ ыыттарбыттара. Бу кэмнэ Татаар Бааската бэйэтин уонна «Дама Мааса» нуэмэрдээх буочукаларын куул муннуктарыгар тубэсиннэрбитэ. Онон Тимир оруола кыра этэ ,ааттаммыт бэлэххэ муннукка баар буочукалары ороон «Татаар бааскатын» уонна « Дама Маасаны» биир бэлэххэ тубэсиннэрбитэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    23 марта 2016  

    Бу маннык хаарты оонньуутугар икки хаартысыт бэйэ-бэйэлэрин кытта куомуннастарына кими да
    тулуппаттар. Онон бэйэлэрин бэлэхтэругэр «Татаар Бааската» Дама Маасалыын» инники куэннэ
    тахсан бэйэ-бэйэлэрин утары оонньообутара. Эрдэ кэпсэтиллибитинэн бу бэлэххэ
    кыайыылаа5ынан «Дама Мааса» тахсыбыта.Онтон иккис бэлэххэ «Сасыл са5а» соруйан кыра омукхааннаах ыгым майгылаах « Саккайы» дэлби кыынньаан оонньуур сунньутуттэн туоратан бэрт
    киитэрэйдик кыайбыта. Онтон «Кэмус тарбах» уонна «Куэх харах» оонньуулара мэккуэрдээх
    буолан тахсыбыта. «Куэх харах» «Кэмус тарбах» чиэсинэйэ суох оонньуурун эрдэттэн билэр
    буолан кини хамсаныытын барытын маныы олорбута. Кини «Кэмус тарбах» оонньуур киситэ
    уларыйда5ын аайы миэстэтин уларыта сылдьарын кэрэн улаханнык сэрэхэчийбитэ. То5о инньэ
    гынарын билиэн ба5арбыта. Онтон биир тугэннэ киситин кэннигэр туран кэрбутэ «Кэмус тарбах»
    хаартыны ылан баран утары оонньооччутун хаартытын аннынан асарарыгар , хаартыта сиэркилэ
    курдук утары оонньооччутун хаартытын кэрдэрэн аасарын кэрбутэ. Онтуката биир тугэннэ, куну
    утары олордо5уна эрэ табылларынан сибээстээн миэстэтин уларытарын билбитэ. Ол кэнниттэн
    атын оонньооччулары бигэргэтэлээччилэринэн кэпсэтэн баран , бэйэтэ утары кэрсусуутугэр «Кэмус
    тарбах» буосканан сотуллубут хаартынан оонньуурун тутан ылбыттара. Эмискэ аймал5ан бэ5э
    буола туспутэ.Сууйтэрбит дьон бары айманан туран кэлбиттэрэ.Улахан айдаан тахсыа5ын «Татаар
    Бааска кэлэн бэр тургэнник барыларын оннуларын буллартаабыта. Ол тумугэр «Куэх харах»
    кыайыылаа5ынан тахсыбыта. Атыттарга «Кэмус тарбах» сууйуулэрин тэнуннэрэн туран, оччо убу
    саат ку

    0
  • Баба5а Баатыр
    25 марта 2016  

    Онон кунустэри –тууннэри оонньуу кэнниттэн сурун киирсиигэ «Дама Мааса» уонна «Сасыл са5а»
    киирсэр буолбуттара. Дьин олоххо ханнык ба5арар эр киси дьахтары хаарты оонньуутугар
    бэйэтигэр тэннээбэт, Ол гынан баран олоххо хасан ба5арар сурун хайысха5а сэп тубэспэт
    кэстуулэр,сурун эйдэбуллэртэн туора турар тугэннэр баар буолаллар.
    «Дама Мааса» онтон биирдэстэрэ этэ. Кини Саха сирин араас улуустарыгар оонньуу тиийдэ5инэ,
    угус дьон аатын истэн баран саас ортолоох дьахтар бисиэхэ бугун оонньуу кэлбит дии саныыллара.
    Онтукалара тас кэрунунэн, бысыытынан – тасаатынан олус ис киирбэх, тупса5ай кэруннээх
    санардыы суурбэтин аасан эрэр кыыс о5о кырыылаа5а буолан тахсара. Онтон харахтарынан
    оонньоон ,синньигэс биилин имитэн ,куоласын энин араастык минньитэн санаран-инэрэн,ыллаан-
    туойан турда5ына ама бу маннык кэрэ кыыс ханнык эрэ театрга артыыстаан дуу? Ырыасыт
    буолан айа5ын ииттибэккэ то5о манна хаарты оонньуутугар сыстыбытай дии саныыллара. Ханныкба5арар уунээйи силистээх, мутуктаах , буолар тугэн биричиинэлээх ,хас биирдии киси
    тэрэппуттэрдээх. Кини тэруттэрэ сэбиэскэй былаас инниттэн кэлбит-барбыт дьонно , куоратка
    «дьон тусэр дьиэтин» тутан олорбуттара.Онон айахтарын ииттэллэрэ. Кини эсэтэ номох
    бысыытынан Бодойботтон кэмустээх кэлэн бу куоратка дьиэ атыыласан оло5ун оностубут. О5урук
    эйдээх, харса суох майгылаах, киирбит –тахсыбыт хамсаныылаах, наада буолла5ына туохтан да
    толлон турбат о5онньор курдук бэрт элбэх киси кэпсиир. Онтон билигин кини дьыалатын уола
    сал5аан саасын моноон эрэр. Онон Мааса ол о5онньор сиэнэ буолан тахсара. Ыал со5отох мааны
    кыыстара . Эсэтэ баарыгар сиэн кыысын уол о5о курдук такыйан , бэйэтин эйугэр санаатыгар
    такыйан букатын атын эйдэбуллэринэн иитэн улаатыннарбыта. О5онньор уолун туохха да уурбат
    этэ, ааппын ааттатта5ына бу сиэн кыысым ааттатыа диирэ. Онон сиэн кыысын олох кыра о5о
    эрдэ5иттэн хаарты албастарыгар уэрэппитэ. О5о сылдьан аан маннайгы оруола оонньуу кэмигэр
    онон манан суурэ , ону маны кэпсээбитэ,ыллаабыта буола сылдьан эсэтигэр бэлиэ биэрэн утары
    оонньооччу хаартытын барытын этэн биэрэрэ. Бэйэлэрин икки ардыгар бэйэлэрэ эрэ эйдэсэр
    бэлиэлээхтэрэ,тыллаахтара.
    Арыыйда улааппытын кэннэ кэлэр барар дьону кытта оонньотор буолбута. Энин араас эйдээх
    санаалаах,кыахтаах дьон кэлэн аасаллара.Ол быысыгар улахан тасымнаах хаартысыттар кэстэн
    аасаллара.Ол дьону утары сиэнин оонньоторо,такыйтарара.Онон Мааса олох кыра саасыгар,араас
    омук хаартысытарын уэрэ5ин ааспыт улахан тасымнаах оонньооччу буолан ахсыбыта.
    Ол исин бэйэтин эйгэтигэр ити аатын бу кыыс кинилэртэн итэ5эсэ суох оонньуурун исин уонна
    эдэрин исин «Дама Мария» диэбэккэ «Дама Мааса» диэн убаастаан инэрбиттэрэ. Билинниттэн
    «ол о5онньор» сиэнэ дэтэн эсэтин санаатын толорбута.
    Сурун оонньуу сэрэйиллибиин курдук, сана колода хаарты ылыытыттан са5аламмыта. «Татаар
    Бааскатын» соруда5ынан Тимири бу икки дьон эрэллээх дьонун арыаллатан туран хаарты
    ыллаттара ыыппыттара.
    Ответить
    0
    Баба5а Баатыр Вчера, 09:45
    нтон сурун киирсии тас эттунэн эн-мин дэсиигэ арыт ардыгар утумэн угус уп –ас оонньоноро. Манна бэйэ-бэйэлэрин ынырсан тэннээхтэр булсан киирсэллэрэ. Кэннэру кэмнэргэ бэйэ-бэйэлэриттэн дьалты тутусаллара,киирсибэт буолаллара. Туэкэйдээн кыайыы хаарты сокуона этэ. Ол исин манна бэйэлэрэ ба5а эттунэн оонньуур буоланнар , тэттэрутун туэкэйдээн кыайбыт хай5анара. Онтон ким эрэ утары оонньооччутун туэкэйдээсиннэ тутта5ына онно бэйэлэрэ бысаарсаллара. Ол ис киирсиигэ ким да5аны тас эттуттэн киирэн булкуспаккын. Оччотугар бу киирсиилэр эсургэниилээх, хом санаалаах тумуктэнэллэрэ. Ол гынан баран аса5астык утары киирсиигэ кубулуйбат буолара. Ону тэрийэр дьон мэктиэлиирдэрэ. Бэрт тургэнник икки аны араартаан кэбисэллэрэ.Ол оннугар кэлин атын сиргэ кэрустэхтэринэ бэйэ-бэйэлэриттэн иэстэсэллэрэ.
    Ким кими кыта хайдах киирсибитэ,тэсэну сууйтэрбитэ кэлин кэпсээн буолан алаас –алаастарынан тар5ананара,тай5аны унуордаан Дьааны хайатын асары баран туундара дьонугар кытта кэпсээн буолан тиийэрэ,то5о диэтэххэ бу дьон сайынны утуэ куннэр ууммуттэринэн сири-дойдуну кэрийэн уп-ас булуна бараллара.

    Сурун оонньуу сэрэйиллибиин курдук, сана колода хаарты ылыытыттан са5аламмыта. Тимир «Татаар Бааскатын» соруда5ынан бу икки оонньооччу эрэллээх дьонун кытта хаарты ыллаттара ыыппыттара. Дьонноро такси сакаастаан куораты биир гына кэрийбиттэрэ. Тимир маннайгы ыйан биэрбит киоскатыттан то5о эрэ атыыласпатахтара. Онтон иккис киоска5а тиийэн баран такси суоппарыгар харчы биэрэн, кини нэнуэхаартыларын ыллартарбыттара.
    Бу инники куэннэ тахсыбыт икки оонньооччу иккиэн сууйуулээх хаалаллара, онон оонньуу аат-суол исин ыытыллара. Оонньуу ис хосооно ким бугунну куннээ5и курэх кыайыылаа5ын аатын ыларга сытара. Инники хас бирдии оонньууга маннайгы тунэтиигэ хайдах хаарты кэлбититтэн кэрэн ,хаартысыттар уксар уптэрин тасымын бэйэлэрэ бысаараллара. Ол исин оонньуу куну куннуктээн барара.
    Ответить
    0
    101 Вчера, 21:44
    Превосходно.
    Ответить
    0
    Баба5а Баатыр 05:29
    Онтон бу оонньууга ким кыайыылаах буолара биир оонньуунан бысаарыллара уонна ким кыайбыттыттан тутулуга суох ,кыайтарбыт да киси син-биир бочуотка сылдьара. Ол курдук бу оонньооччуларга тэн баласыанньалаах оонньуу усулуобуйата тэриллэрэ. Оччотугар инники куэннэ оонньуу маастырыстыбата буолбакка, бу тугэннэ кимиэхэ хаарты-маатыска мичик гыммыта тахсан кэлэрэ.Онон хаарты хаамыытыттан тирэнэн хайалара ба5ар кыайыан сэбэ. Онон туэкэйдээсини утары туох кыаллар дьасал барыта оносуллубута.
    Ол да урдунэн «Татаар Бааската» толкуйдаабыта табылынна5ына «Дама Мааса» кыайара эрдэттэн сэрэйиллэрэ. Билигин «Татаар Бааскатыгар» саамай эппиэттээх тугэн уэскээбитэ, эскэтун туттахтарына саат куттарыыта диэн о5о оонньуута буолан тахсыахтаа5а, кини бу орто дойдуга тыыннаах сылдьар –сылдьыбат боппуруоса кэруллуэхтээ5э.Ону кини билэ-билэ, бу дойдуга сэбун олордум диэн эйдэбултэн хамсаммыта. Эскэтун табылынна5ына хаалбыт кэмин кысал5ата суох олорор кыа5ын тэриниэхтээ5э.
    Бу сурун оонньууну бары туораабыт оонньооччулар испиэктээкили кэрэр курдук кэрээру ,курэх буолар балааккатын иннин тула олорон кэбистилэр.»Дама мааса» уонна «Сасыл са5а» эр кэтэсиннэрбэккэ аса5ас ааннаах балаакка исигэр киирэн оннуларын булунан олорон кэбистилэр. Ол кэнниттэн ылыллыбыт хаартылартан а5а саастаах киси бысыытынан «Сасыл са5а» биир колода хаартыны талан ылан баран имэрийэн, эргитэн кэрдэ уонна кыыска тусаайан:
    -Эн, бу колода хаартынан оонньууру,туох дии саныыгын?-диэн ыйытта.
    «Дама Мааса» исигэр оонньуу тускула кини кыайыытын диэки хайысан эрэриттэн уэрэн олорон,бэриллибит колода хаартыны балачча эр сыныйан туран уэрэппитэ буолан баран:
    -Онтон саамай убаастыыр убайым ! Бэйэтинэн талан ылбыт хаартытынан оонньууру туох диэн утарыахпыный. Бугун ким кунэ буоларыттан хаарты-маатыска мичик гыныа буолла5а?- диэн тугэхтээх со5устук эппиэттээбитэ. Атын холуода хаартылары «Татаар Бааска» дьасалынан Тимир ылан дьон хара5ыттан дьалты кистээн кэбиспитэ.
    Оонньуу са5аламмыта. «Дама Мааса» киситин хаартытын аа5а олорон,тургэнник хам тутан кэбиспэккэ ,тэн оонньууну уэскэтэн:
    -Ок-сиэ ! Тэннээхтэр булсуспуттар эбит- диэхтэригэр дылы балачча усуннук оонньоппута. Ол гынан баран оонньуу тумугэ атын буолан тахсыбыта. Хаарты-маатыска атын эттунэн мичик гыммыта.

    0
  • uri
    uri
    Онуфрий Лю
    25 марта 2016  

    сымыйа ба5айы

    0
  • Tamerlane79
    25 марта 2016  

    Сонон хаартылаан бүтэ иликтэр до, хаһан улаатан рэкетир буолар зонаҕа киирэр ду киирбэт ду?

    0
  • Баба5а Баатыр
    25 марта 2016  

    Сымыйа диэбэккэ, ойуулаан айымньы диэххэ.Зона5а киллэрбэт инибит.

    0
  • Tamerlane79
    25 марта 2016  

    Киллэр киллэр онно бо тимир уһаарыллыыта

    0
  • Баба5а Баатыр
    25 марта 2016  

    Чэ оччо5о 1 чаасыгар балтын кэрсуэр диэри тохтотобут.

    0
  • Баба5а Баатыр
    31 марта 2016  

    «Татаар бааскатын» салалтатынан Тимирдээх бутэсик тэрээсин улэлэри тумуктээн кэбиспиттэрэ.
    Билигин Тимир улэлээбит кэлэсунун аахсан кылгас кэмнэ туэсугэр силлии-силлии олорор кыахтаммыта. Ол гынан баран билигин кини эйун-санаатын инники эттугэр хайдах оло5ун тэрдун оностон олороро, ол кинини долгутара..О5о дьиэтигэр олорон ылыммыт бысаарыныыта сыысатын дьэ сана билэн эрэр. Ол са5ана ийэтин-а5атын сутэрбит асыыта ситэ умуруйэ илигинэ кинилэр сырдык эйдэбуллэрин илдьэ сылдьар бу улааппыт куоратыттан арахсыан ба5арбата5а. О5отук санаатыгар «Аппа унуордарга» тирэнэн сылдьыам диэн толкуйдаабыта.Кырдьык толкуйдаабытын курдук Витькалаах,Костя улаханнык эйээтулэр. Билигин олорор сирин бысаардылар, куннээ5и асын-танасын убулээн кэрэн олороллор. Урут тэрэппуттэрэ ийэтэ-а5ата баарына бу уолаттары кытта бииргэ сылдьыспыта уонна билигин тулаайах хаалан баран бу олорор оло5о тус –тусунан хартыыналар.
    Кини билигин собус со5отох,кимнэ да тирэнэрэ суох.Бу курдук «айах ада5ата» буолан олороро сатаммат. Мантан антах бэйэтин кэрунэр убун бэйэтэ эрэ булунна5ына, ииттинэрин олох чуолкайдык эйдээтэ .Ол инниттэн хантан эрэ куруутун таммалыы турар уп киирэр «улэлээх» буолуохтаах. Кини оло5ор ол барыта сокуону кэсэн эрэ туран булуллуон сэп. Тимир кун аайы аса5астык дьонтон ону –маны халаан, бысах биитин устун сылдьыан ба5арбат, ол суолунан барда5ына Тимир ырааппатын чуолкайдыык билэр. Хасан эрэ, ханна эмэ сыыса уктээн «хаасына» дьиэтигэр атаарыллыахтаах. Ону кини барытын эйдуур,ол гынан баран олох дьин сирэйэ –дьэбир буолар эбит.
    Ол исин билигин кинииэхэ учугэйдик сысыаннасар «Татаар Бааскатыттан» субэ кэрдээбутэ.
    -Тимир.не беспокойся. Что-нибудь придумаем! Главное не забудь, чему я тебя научил. Сейчас твоя игра далека от совершенства,не дорос еще до того , чтобы на нем заработать большие деньги. Но, обыграть простого обывателя на «хлеб» можешь .Береги и тренируй свои пальцы , это твое богатство!Такие пальцы не каждому даны,это я тебе говорю как виды видавший картежник. А вот твою просьбу мы здесь обсудим и я доведу до тебя, какое решение здесь приняли.
    Бу «Татаар Бааска»бу кулук эруттэргэ бутэсик киси буолбата5ын Тимир билэрэ.Итинэн кини бэйэтин инники оло5ун «кулук» эруттэри кытта сибээстээбитэ. Мантан антах ити дьон дьасалларынан олоруохтаах. Онон сотору кэминэн дьасал суруга кэлэрин кэтэспитэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    31 марта 2016  

    Махталы кытта,толору суруллубута "Кэпсээннэр" форумна баар онно киирэн аа5ын аны манна суруйбаппын

    0
  • Баба5а Баатыр
    13 апреля 2016  

    0
    Баба5а Баатыр 31 марта
    Биир кун Витька киирэн кэлэн:
    -Тимир привет! Просили передать, чтоб Вы сегодня же встретился с «Васей-татариным» .Он ждет Вас у себя в любое время дня.Не спрашивай ,даже сам не знаю . Даже, если бы знал что-либо все равно ничего не сказал бы! Вы, же знаете наши законы –диэн туох кысал5алаах кэлбитин биир тыынынан то5о тэбээн кэбиспитэ.Ити эрэ кэнниттэн до5ордуулар бэйэ икки ардыларыгар ону-маны кэпсэтэн эр кэрсубэтэх тыыннарын тасааран тар5астылар.
    Тимир итиччэни истэн баран бэрт тургэнник хомунан «Татаар Бааска5а» барбыта. «Татаар Бааската» уруккута баай атыысыт дьиэтин атыыласан бас билэн олороро.Бэйэтин кытта «Немой» диэн бутуннуу бытык буолан хаалбыт кисини до5ор оностон олороро.Онтуката кэннэру киситтэн тас эттунэн бэдэн , урдук унуохтаа5а , дьиэ исигэр баара-суо5а биллибэт, «кулук» курдук сылдьара. Ол гынан баран манна кэлэн хаартылаан барааччылар, бу саната суох сылдьар киситтэн асары толлоллоро. Сир аннынан кэпсээн бысыытынан бу «Татаар Бааска» туох баар «харана» дьыалатын бу киси толорор диэн исиллэрэ.Онтон бу «Татаар Бааската» арыый кыанар эрдэ5инэ киэн сиринэн, харса-хабыра суох сылдьыбытын элбэх киси билэрэ.Онтон бу икки киси хасан, ханна булсууспутун ким да билбэт.
    Олохтоох дьон «Татаар Баасканы» куоратка хаарты дьиэтин олоруо5уттан ыла билэллэр. Куннээ5и килиэбин «торуойдаан» хаартысыттарга усулуобуйа тэрийэн, ол дьону оонньотон, асатан –сиэтэн онтон дохуоттанан олороро.
    Онтон бэйэтин кытта утары оонньооччу суо5ун кэриэтэ этэ. Биирдэ эмэтэ аат былдьаса атын киин куораттартан хаарты оонньуу кэлэллэрэ. Ол курдук хаарты оонньуутун бары албастарын толору басылаабыт, бутун «Союз» урдунэн биллэр тасымнаах хаартысыт буолара.
    Ответить
    0
    буеккэ 3 апреля
    Баба5а Баатыр, э па тобук кэпсээн эбит батта
    Ответить
    0
    Баба5а Баатыр 3 апреля
    Ол исин кини дьиэтэ-уота Саха сирин саамай инники куэннэ сылдьар уптээх-астаах «суэгэй» хаартысыттара кэлэн оонньуур туэлбэтинэн биллэрэ. Ол эн! Оонньуу киирэргэр тос курдук киирии убун угаргар сытар. Ону мэнээк боростуой киси уйуммат тэлэбурэ буолар. Итини тасынан сана киси кэллэ5инэ ,кинини ким эрэ мэктиэлээтэ5инэ оонньото киллэрэллэрэ. Сурун оонньуу ,бу кэмнэ алта куннээх улэ кунэ буоларынан субуота киэсээ буолара. Улахан хамнастаах араас тэрилтэ улэситтэрэ, идэтийбит хаартысыттар, ол быысыгар быстах уп булуммуттар киирэн кыдьыктарын тасааран бараллар.
    Учугэйэ диэн «Татаар Бааската»бэйэтин итэ5элэ боборунан арыгыны олох атыылаабат ,инньэ гынан оонньуулар чуумпутук айдаана суох бараллар. Онтон хайа элбэхтэн биирдэ эмэтэ айдаан тахсаары гынна5ына «Немой»ча5ар уолаттарын кытта кэлэн, ол дьону бэйэ-бэйэлэриттэн араартаан баран бэрт тургэнник олбуор кэннигэр турар «таксиларга» уган босхо дьиэлэригэр илдьитэлээн биэрэллэр. Ол кэнниттэн бу дьон иккистээн бу энэр кэлэн оонньууллара боппуруостаах буолара, «Хара» испиэсэккэ киллэрэн кэбисэллэрэ. Ити энэнэн, эн сууй да,сууйтэр да5аны бары тусаналлара.Ол исин биир уксун ,манна элбэх киси кэлэн оонньоон барара.Атыннык эттэххэ,эйиигин дьиэ5эр дылы куттала суох тиийэргин тэрийээччилэр мэктиэлииллэрэ.
    Былыргы уйэлэрин монообут мас устар ааллартан кэтуллубут хаптасыннартан оносуллубут олбуордаах усаайба кэтэх калиткатыгарТимир кэлэн быаны тардан дьиэ исигэр баар чуорааны тыасаппытыгар «Татаар Бааската» бэйэтэ тахсан кэлбитэ.
    Аарыма кырдьа5ас диэтэххэ бэрт сыыдамнык,чэпчэкитик хааман кэлэн аанын асаат:
    -Тимир! Молодец ,что пришел. Заходи.Порадовал старика. У нас есть ,о чем поговорить. О5о кисини иннигэр уктан туран , дьиэтигэр ынырбыта.
    Тимир тэсэ да салла санаабытын исин урут кэпсээннэ сылдьар ,бу иннинэ о5олор бу дьиэ аттынан аасан исэн манна:- «Татаар бааската» олорор,кини оннук-маннык киси -диэн кэпсэтэр дьиэтигэр «о5онньору» батысан киирэн кэлбитэ.
    Бу маннык идэлэх дьон бэйэлэрин уор5аларыгар кими да киллэрбэттэр. Бу иннинэ Тимири куруутун «Хаарты дьиэтин» исигэр кэрсэрэ.Тимир бу эйгэ5э кыра о5о эрдэ5иттэн буккулла сылдьар.Онон бу кинини «татаар Бааската» бэйэтин дьиэтигэ кэрсуутэ атын сысыан бэлиэтэ буоларын Тимир тэсэ да биллэр.исигэр буккулла турара.
    -То5о миэхэ маннык улахан бол5омтону уурдулар?- диэн санаа хам кууспута.Тимир хаарты дьиэтин» курдук энин араас киэргэтиилээх,учугэй мебеллээх дьиэ5э-уотка киирэрим буолуо диэбитэ,»татаар бааската» бэрт боростуойдук туттан-хаптан олорор эбит.
    Ответить
    0
    Семён 7 апреля
    ха Тимирбит дьыалата ханна тиийдэ
    Ответить
    0
    Собачкаточкару 8 апреля
    Олус интэриэһинэй кэпсээн. Салҕыыта хаһан тахсар? Эбэтэр кинигэ буолан таһаараҕын дуу?
    Ответить
    0
    тас дойдуттан аагааччы 9 апреля
    Бэрт да кэпсээн, кытаат, суруйан ис!
    Астына аагабын
    Ответить
    0
    Баба5а Баатыр 9 апреля
    Тимир хаарты дьиэтин» курдук энин араас киэргэтиилээх, учугэй маллаах-тээбириннээх дьиэ5э-уотка киирэрим буолуо диэбитэ, «Татаар бааската» бэрт боростуойдук туттан-хаптан олороруттан улаханнык сосуйда.
    Тимир кэрдэ5унэ ,дьиэ исин тэриллэрэ барыта биирдиилээн мас уустара онорбут малыттан-тэрилиттэн, бэрт эриэскэс мастан кысыллыбыт ойуулаах ыскааптан, остуолтан,ыскамыайкаттан,оронтон уонна олоппостортон турара. Тимир бэйэтэ олох атын уйэ кэмигэр кэлбит курдук санаммыта. Биир тугэни эрэ дьиктиргии кэрбутэ. Дьахтары уонна эр кисини утуктубут чуучулалар дьону кэрсэр хос муннуктарыгар киэргэл буолан тураллара: -«Татаар Бааската» танас тигэр идэлээх эбит дуу? Хайдах ону истибэтэхпиний,ким да кэпсээбэтэ5эй?- диэн быстах толкуй тэбэтугэр охсуллан ааспыта.
    «Татаар Бааската» а5ыйах саналаах киси курдук дьонно биллэр буолла5ына, Тимири кэрсуэ5уттэн тохтообокко санара истэ:
    -Тимир! Вот видишь вот так я и живу ! Удивился? По глазам вижу ,удивился. Спартанская жизнь! Жизнь меня не баловала, хотя я родился в обеспеченной семье. Так и Вы! Я остался рано сиротой. Мои родители в Казани были известные ,образованные люди. Отец имел юридическое образование и собственную нотариальную контору. Был нотариусом, т.е работал с документами Окончил «Казанский университет Его величества». А мать преподавала в « институте благородных девиц» по шитью. Кроме этого владела , как сказать –то… ,ну если сравнить с нашей сегодняшней жизнью ,то была руководителем бытового комбината. Шила одежду для богатых людей Казани. Жили в достатке. Вдруг началась революция, а потом гражданская война, мои братья ушли из дома воевать против «новой власти» и пропали, неизвестно где? Я был маленький ,только-что поступил в гимназию. А потом моих родителей «новая власть» растреляла ,как врагов народа. Воспитывался в детдоме. Учился неплохо, но клеймо «сына врагов народа» сопровождала всю жизнь. Власть за этим смотрел строго. Удрал,с тех пор живу без имени и фамилии. Ушел на свободные хлева. Скитался по всей России. Узнал все прелести «воровской» жизни. И вот видишь! Дошел до преклонных лет! Всем, на зло! Если вести себя умно, можно и на этой воровской жизни жить долго!
    Татаар Бааската дьиэлээх хасаайын бысыытынан дьиэтин кэрдэрэрдуу илиитин нэлэс гынаат:
    -Это мое детство! Раньше люди жили так. Мне все новое чуждо! Старею,наверно. Последнее время начал искать покоя,спокойной обстановки. Начал задумыватся о смысле жизни.Разные мысли лезут. . Плохо я жил. Много вреда я людям принес. Но,так жить заставило меня жизнь, и не только меня ,но и многих судьба переломила. Время такое было . Сын против отца,брат против брата шел. Что-то, я в ностальгию ударился. Все время про себя да ,про себя…..
    А вот насчет твоей судьбы надо думать! Я здесь поговорил с нужными людьми. Поставим мы Вас на одно «доходное место» и будут у тебя деньги не только на « хлеб», но и на «хлеб с маслом».Так что! Пока у тебя проблем с деньгами не будет. А вот насчет будущего надо крепко думать? Как быть.кем быть?
    И вот настало время нам серьезно, поговорить! Но,перед этим будем пить чай. У нас и у Вас есть хороший обычай. Гостя! Сперва надо напоить и накормить. Садись сюда.
    Былыргы саха остуолун курдук ус атаахтаах остуолга урун кэмустэн оносуллубут тугэхтээх кырыылаах ыстакаанна сылаас ууттээх чэйи кутаат Тимиргэ уунна:
    - Итиннэ остуолга бирээнньик баар.Ону ылан сиэ.Чэйгин саахардыаххын ба5арар буоллаххына,ити кусуок саахары бытарыт уонна чэйгин саахырдаа – диэн уу сахалыы санарда.
    Тимир киситэ сахалыы санарбытыгар,бэйэтэда билбэтинэн ходьох гыныар дылы сосуйда.
    -Хайа.сахалыы санарарбын билбэт эбиккин дуу? Манна саха сиригэр олорбутум отут сыл буолла. Ол тухары олохтоох дьону кытта балачча угустук эн-мин дэсэн кэллим. Кысал5а туохха барытыгар уэрэтэр уонна тэрдубут биир бысыылаах? Сорох тылларбыт дор5оонноро эрэ атын.Дьону кытта балкысан,эн-мин диэн кэпсэтэн дьон эйдуур гына сахалыы санарар буоллум.
    Ол гынан баран кэпсэтэргэ ыарахан,толкуйдуу-толкуйдуу санарабын.
    -Тимир! Вы.мне понравились сразу. Потому что , идете по жизни по тому же пути, что и я. Судьба наша похожа. Но, дело не в этом. Разговор пойдет о твоей дальнейшей судьбе . Я знаю сейчас Вы стоите перед выбором по какому пути идти, по жизни? Но,выбора у Вас нету, если не хотите идти жить в детдоме.
    В данное время ,что у тебя остается ? Только одна дорога ,идти в разбой! И тебя там «контора» быстро загребет и будешь в «казенном» учреждении.
    Как тебе выжить в этих условиях?
    Если послушаешься, меня старика! То будешь жить долго. У тебя очень чувствительные пальцы, даны от бога. Эти пальцы - твое богатство. Они бесценны. Я удивился тогда , когда мы начали с тобой играть! Вы после двух-трех дней начали тасовать игральные карты, как заправский картежник. Так тасовать, как Вы! Я на это потратил два года своей жизни . А у тебя это получилось играючи. Я такое в своей жизни встречаю впервые. Поверьте на мое слово. Я в своей жизни повидал многое. И не только это! Самое главное у тебя есть «голова» ! А это дается вообще редко! А сочетание того и этого дается исключительно редко! Но, эти свои данные надо использовать с умом!
    -Тимир! Если думаете, что я веду разговор о том, чтобы Вы стали картежником, то глубоко ошибаетесь.
    В воровской среде, почему меня уважают? Потому что, я вор-карманник! Я был в молодости непростым ,а высококлассным «щипачем»! А это самая уважаемая профессия среди воров. А это профессия уступает по авторитету, только «медвежатникам». Но,это профессия уходит в прошлое. Богатые люди в основном свои сбережения стали держать в банках. А нынешние банки не такие, как в старину. Но,еще естьсреди них специалисты,которым даже это не проблема.
    А карманника от других воров что отличает? Это полет мысли! Талант. Интеллект. Артистизм. Этикет. Знание психологии человека. Это высшая касса среди воров. У тебя всегда будут деньги. А если у тебя имеются деньги,то будет все!
    С другой стороны , практически вора-карманника высококлассного класса поймать невозможно. А если поймают ,то и статья « мягкая» .Т.е. он никогда на мокрое дело не пойдет.
    -И вот , если Вы не против? Я исходя из опыта своей жизни. Я хочу, что Вы не допустили мои ошибки ! Я научу всем тонкостям уголовной жизни, работы карманника. Если в этом деле будете иметь какой-то успех , то сразу будете в нашем «обществе» не последним человеком.
    Вы.думаете ,что люди ворами рождаются! Нет,это наша поганая жизнь их делает ворами.
    Ол кэнниттэн санарбытын бигэргэтэр бысыынан:
    -Мэ,бу тэриллэргин ыл. – диэт Тимир сиэбигэр илдьэ сылдьыбыт тэрэппуттэрин уонна балтытынаан бииргэ туспут хаартыскатын, перочиннай быса5ын,ус-туэрт биирдии солкуобайдаах харчытын утары ууммута.
    Тимир олус дьиктиргээбитэ,бэйэтин санаатыгар «татаар Бааската» киниэхэ тэрут чугасаабата5а да5аны уонна ити тэриллэр ус тус тусунан сиэптэргэ баалларынан, «кырдьа5ас уоруйах»илиитэ кини сиэптэригэр устэ ыалдьыттаабыттар. Тимир бу тугэннэ бэйэтин тэриллэрин тэсэ да кэрэн турдар,итэ5эйбэккэ сиэптэрин хастан кэрбутэ Буолар да эбит. Ама буолбутун да исин ! Кини хайдах бу кылгас кэмнэ! Киниэхэ биллибэтинэн бу тэриллэри сиэбиттэн хостоон ыларын билбэккэ хаалбытын эйдээбэккэ турара. Кини ордук бинсээгин исинээ5и сиэбиттэн хаартысканы хайдах орообутун тэбэтугэр олох киллэрбэтэ5э.
    -Вот видишь удивил! По глазам вижу ! Удивил. Вот это и есть работа карманника!
    Ответить
    0
    антонина 9 апреля
    сонун темалаах айымньы буолла, уолбут дьылҕата хайа диэки салалынна, доҕор
    Ответить
    0
    Баба5а Баатыр 10 апреля
    Дьэ итинник санаа5ытын этэн исэр гит буоллар,Онтуката суох киси сэпкэ дуу? сыыса дуу?Суруйарын билбэт. Онон унааран.сыаналаан исин.
    Ответить
    0
    umu
    umu 10 апреля
    салгыыта?
    Ответить
    0
    хампах
    хампах 10 апреля
    Карманниктаан да куоракка ырааппат ини. Сотору туталлар буо.
    Ответить
    0
    сибиэтэ 11 апреля
    Баба ҕа Баатыр Наташа дуо? тоҕо эрэ мужской пол суруйар дии санаабытым
    Ответить
    0
    Баба5а Баатыр 11 апреля
    О карманниках написано много и рассказывают самое разное. На нашем блатном жаргоне нас называют «кармашами» или «щипачами». В моей жизни когда я был в таком же положении, в котором Вы сейчас находитесь. Был у меня моего возраста «учитель»,который научил меня всем тонкостям данной профессии. «Большой» человек был! Это по его «науке»,я дожил до старости. Это занятие приносило мне весьма приличный доход. Я в свое время ежедневно зарабатывал 2-3 зарплаты работника. Ежедневно я обрабатывал около 30 «объектов», в число которых мог угодить любой.
    Сейчас даже школьники знают слово «тырить», то есть красть. Но не всем известно, что это слово сначала относилось именно к карманным кражам. Сама кража называлась «тыркой», а карманник — «тырщиком». Сами «тырщики» делятся по роду деятельности. «Притырщики» прижимали жертву к главному «тырщику». «Оттырщики» создавали видимость толпы, оттесняли лишних людей. «Перетырщики» передавали украденное «затырщикам», которые «затыривали» — прятали и уносили добычу. Когда вор идет «тырить по карманам» с помощниками, то ему достаточно лишь выдернуть бумажник и незаметно сбросить его напарнику.
    «Тырить» по карманам — древняя воровская профессия .
    Из своей жизни знаю , больше всего вор-карманник боится плотских искушений и старости. В молодости обильные застолья и бессонные ночи, проведенные в дамском обществе, или за партией в преферанс, притупляли реакцию и бдительность. Курение, аркоголь и переедание сказываются на чуткости пальцев. Из-за этого попадал в «неотдаленные места».Но.никогда не шел на мокрое дело- это «золотое» правило карманника.
    А старость ко всем перечисленным неудобствам прибавляет еще и закостенелость движений. А я, как теряющий сноровку рецидивист должен либо уйти на «преподавательскую работу», либо использовать сообщников. Вот только сейчас я нашел достойного ученика .которому я смог бы передать тонкости своей профессии и таланта. .... И вот пришло время мне уйти на «преподавтельскую работу».

    Наверное, ни одна профессия не заслужила столько проклятий! Потому что ? Использовать бы наши способности в гуманных целях
    Ответить
    0
    Маннааҕы 11 апреля
    Олус үчүгэй кэпсээн, салгыытын кэтэһэбин
    Ответить
    0
    umu
    umu 11 апреля
    Оо дьэ, эмиэ бутэн хааллаangry face
    Ответить
    0
    Баба5а Баатыр Вчера, 04:58
    Тимир кэрбэтэ5ун кэрэн,истибэтэ5ин билэн дьиктиргээн уонна бол5омтолоохтук истэн турарын кэрэн «татаар Бааската» бэйэтин олоххо кэрэр эйдэбуллэрин салгыы сырдатан киирэн барбыта:
    - Профессия вора-карманника, не стареет. Она вечна, как само зло. Я в свое время объездил весь Советский союз.был в крупных городах как Москва,Санк-Петербург,Одесса ,отдыхал в курортах Черного моря..Я как «щипач» практически с утра до вечера ездил в каждом автобусе, маршрутке, троллейбусе, трамвае. Для карманника наиболее благоприятное время работы — час пик: с 7 до 9 утра и вечером после 16. Хотя я как профессионал мог бы вас «обчистить» и в полупустом автобусе, когда вы садитесь в него или выходите. «Ущипнуть» — секундное дело.
    Сейчас после отечественной войны среди карманников много стало молодежи. Даже среди 12–13 летних подростков есть большие мастера своего дела. Мальчишке в транспортной давке значительно удобнее забраться к любому в карман, чем взрослому. И я сделаю из Вас такого же мастера,если сам этого захочешь! Будешь жить как заправский барон.
    Стали активно заниматься этим промыслом и девочки-подростки.. Женский пол малочисленнее, но работают очень профессионально и тонко. Самое главное для вора карманника это «рабочий» вид у женского пола это очень скромный: ни косметики на лице, ни сережек. Стоит рядом с вами скромная девчушка, а через минуту — кошелька у вас как не бывало, а у нас тоже самое, ,мы не должны отличатся с той толпы людей ,где работаем.
    Вообще, в иерархии воровского мира карманники это аристократы, высшая каста. Большинство так называемых «авторитетов», «воров в законе» — именно из карманников. На «зонах» их уважают больше других, потому что они никогда не оставляют «клякс» (крови). Карманники не связываются с оружием и никогда не идут на рукоприкладство или убийство.
    Известно, что карманники и шулера всегда боимся каторги, тюрем и лагерей, где физический труд сводит на нет годы упорных тренировок. Попадая в зону, мы всегда отказывались трудиться и всячески оберегали свои руки.
    Настоящие щипачи не курят и не пьют — чтобы рука в ответственный момент не подвела. Не наносят татуировок — «инструмент» не должен быть меченным. Хотя ранее мы имели свою татуировку: паук без паутины между большим и указательным пальцами руки. В 20-х годах молодая и энергичная советская милиция даже изобрела оригинальный метод борьбы с карманниками и шулерами — они попросту ломали нам пальцы..Вот видишь у меня в правой руке два пальца не сгибаются, самые рабочие пальцы стоят торчком , а это итог работы Одесской милиции. Пришлось чтоб кормится, научится поработать левой рукой. А Вы все считаете , что я левша! .А меня быть левшой ,жизнь заставила.Но,ничего нынче закон становится гуманнее.
    Но, сегодня эта воровская квалификация несколько теряет былое уважение и лидирующее положение в блатном мире. Потому что не все , далеко не всегда карманники это высококлассные специалисты. На карманные кражи сегодня идут часто идут наркоманы, которым не хватает на дозу, бомжи, а также дети из неблагополучных семей. .Хорошо, что Вы живете далеко на Севере. Наркоманы –это одурманенные люди. В Якутии пока такого понятия, как наркоман нету,но это обязательно будет в будущем.
    Ответить
    0
    umu
    umu Вчера, 21:07
    Тимир олого онтон хайдах буоларын кэтэьэбин.
    Ответить
    0
    Баба5а Баатыр 04:47
    Поэтому современные «щипачи» делятся на многочисленные группы и категории по местам и способам работы. У каждой группы воров свои приемы.
    Первая группа карманников это «Рыночники», естественно, орудуют на рынках. Специализируются, как правило, на кошельках и порезах сумок. Тем же занимаются и «кроты», только действуют в метро. А что такое метро?,Если по-простому объяснить .это в больших городах роют под землей-подземные улицы.по которой ездят скоростные пассажирские поезда, т.е . они похожи на тех поездов .которые Вы видели в кино.
    Вторая группа это «Майданщики» грабят пассажиров поездов, а «маршрутники» — людей в общественном транспорте в часы пик. «Заправщики» — ждут своих клиентов с нетерпением на автозаправках.
    Есть так называемые «камуфляжники» или «ширмачи». Они накрывают карман, портфель или сумку жертвы плащом, перекинутым через руку. Пока рука под плащом чистит клиента, свободная рука отвлекает внимание — жестикулирует, машет кошельком или газетой. Вместо плаща иногда используется большой букет цветов.
    «Писари» или «писаки» режут карманы и сумки острыми предметами: бритвой или заточенной монетой, иногда — кольцом с заостренным краем. В этом случае кошелек выпадает сам. Среди писарей есть так называемые «хирурги», которые используют для кражи скальпель. Если жертва учует писаря и поднимет скандал, карманник может в отместку и полоснуть по лицу или одежде. Как они говорят «писануть по шарам». Отличительный знак «писаря» — татуировка в виде монаха, пишущего книгу гусиным пером.
    А самый презираемый среди карманников вор — «дубило» (или «дупло»). Т.е он тащит из хозяйственных сумок и хозяйственных сеток колбасу, хлеб, молоко и прочие продукты питания.
    Начинающих «щипачей» называют еще «верхушечниками» или «верхушниками». Такие «бегают по верхам», то есть крадут, откуда полегче: из наружных карманов, пакетов, хозяйственных сеток. Поэтому выражение «верхушек нахвататься», вероятно, отсюда Одним словом, мы работаем везде и всюду, где люди ходят с наличными деньгами.

    Опытные «ширмачи» всегда величают друг друга уважительно — «Вася». Неважно, как вора зовут, но если он умет красиво чистить чужие карманы — будут звать Васей. Это как в ученых кругах «доктор» или «профессор». Отсюда и выражение пошло — «быть вась-вась».Вот поэтому меня зовут «Вася-татарин».

    - А теперь зайдем .на мою сокровищницу!- диэн баран утары хос аанын асан баран Тимири онно ынырбыта.
    Бу хоско киирэн баран Тимир бэйэтэ да билбэтинэн алын сынаа5а аллараа тусуэр дылы сосуйбута.

    0
  • саргыда
    13 апреля 2016  

    Наһаа сөбүлээн аахтым. Үчүгэйдик, киһи умсугуйарын курдук суруйар эбиккин. Талаан баар, дьиҥнээх суруйааччы эбитиҥ дуу... Тылыҥ - өһүҥ бэйэтэ иһиттэн тахсан иһэр. Тимири аһынабын. Тулаайах аҥаардаах оҕо сааспын санаатым... көрсүбүт үтүө, мөкү дьоннору... Махтал. Туох да диэтиннэр, суруйан ис. Ордук саныыр, бэрт былдьаһар, түһэрэ сатыыр дьон ханна да баар буолуохтара, онтон санааҕын түһэримэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    14 апреля 2016  

    Ол курдук кини манна кэсуппэтэ5ин кэрбутэ.. Эмиэ аан икки эттунэн бу сырыыга тобус толору танасынан симиллибит дьону утуктубут чуучулар харабыл буолан тураллар. Дьиктитэ диэн: Бу чуучулалар танастарыгар.былыргы саха ойуунун танасын курдук кыра кээмэйдээх чуораанчыктар ыйанан сылдьаллар.
    Хос исэ эр киси уонна дьахтар танасын музейыгар эбэтэр атыылыыр ма5асыынна майгынныыра.. Ол курдук танас эгэлгэтэ аса5ас танас ыйыыр тэриллэргэ бэрээдэктээх ба5айытык ыйанан тураллар. Хос биир истиэнэтигэр ыйанан турар полка5а тобус толору гына дьахталлар суумкалара кэчигирэспиттэр. Туннуктээх истиэнэ5э остуо анньыллыбыт,ол икки эттугэр олоппостор уонна ону утары истиэнэ5э дуоска ыйанан турар.
    Тимир маны барытын эргиччи кэрэн баран.о5о киси бысыытынан бэйэтин чэмчэкэтугэр туох да улахан тумугу оностубата5а. Улахан баай-дуол баар диэн кэрбэтэ.Маны «татаар Бааската» киниэхэ то5о кэрдэрэрун олох эйдээбэккэ турбута.
    Ону сэрэйбиттии «татаар Бааската»:
    - Тимир! Подойди сюда.Вот манекен мужчины на нем пиджак,а во внутреннем кармане пиджака находится бумажник.Вытащи его без шума,т.е без сопровождения звонка колокольчиков.
    - Дядя Вася! Из какого кармана вытащить с правого или с левого По логике бумажник должен находится на левом крмане пиджака,.потому что большинство людей правши. И поэтому им удобнее положить бумажник на левом кармане пиджака ,.а здесь как я вижу бумажник находится на правом кармане пиджака.потому что с той стороны грудь манекена чуть-чуть выпячивается.
    -Тимир ! Очень правильно думаешь? В первую очередь, каждый опытный карманник должен безошибочно определить у клиента в каком кармане находится его бумажник. Но,я же левша .А Вы попробуйте вытащить бумажник.
    Тимир чуучула5а чугасаан кэлэн баран,бинсээк сиэбиттэн кумаасынньыгы бэрткэ сэрэнэн хас да тэгул оруу сатаата да, сырыы аайы чуораанчыктара эрэ лынкыныы тураллар. Кэлин тисэ5эр ээ5ин этэн «татаар Бааскатын» диэки хайыспытыгар киситэ кэлэн бэрт чэпчэкитик биир да хос тыаса суох кумаасынньыгы бинсээк сиэбиттэн хостоон тасаарда.
    Ол кэнниттэн : - Вот это,моя мастерская! Здесь я провожу мастер-классы для таких как Вы ! Молодым карманникам. Видишь манекены различной формы,толстые-худые , как люди. Для толстых подход другой ,надо вытащить бумажник, как Вы сейчас попытались сделать сверху.,а для худых выташил бумажник из внутреннего кармана пиджака, там же.сразу освободил пальцы и падающий бумажник надо поймать снизу из под пиджака .Второй способ является более безопасным. А для женщин подход тоже совсем другой.. А это целая наука.За один присесть все не расскажешь
    Вот основной инструмент «писака» и показал Тимиру 5-копеечную монету..Я сейчас .покажу один маленький фокус.
    - Кэл эрэ манна,бу илиибэр биэстээх харчыны тутан турабын.Кэрдун!
    Тимир кэрбутун бигэргэтэн тэбэтунэн кэ5ис гынна.Ол кэнниттэн «татаар Бааската» илиитин ытыстарын хаста да5аны нэлимнэтэн ылбытыгар харчыта суох буолан хаалла.Олох кэрдэрбутунэн сутэрдэ.Тимир дьиктиргээбит харахтарын кэрэн:
    -Кэр бу иккис манньыаппын тасаардым. Билигин тиийэн ити туннугу бу харчынан курдаттыы анньыам. Кэрэн тур!
    Ол кэнниттэн били тарба5ар тута сылдьар манньыатынан туннугу аста да харчыта эмиэ сутэн хаалла.Эмиэ ытыстарын нэлимнэтэн кэрдэрдэ.Тимир олус диэн сурдээ5ин дьиибэргээтэ.
    -Тимир ! Вы уже меня подсчитали.наверно волшебником.Но.суть фокуса очень простой. Просто-напросто ловкость рук. Вот видишь мои пальцы,я держу ими монету. А потом делаю какое-то движение руками и сразу показываю ладонь .А сейчас смотри внимательно ,где находится монета?Вот поднял руку .чтоб видно было. Монета находится в наружной стороне ладони,а с внутренней стороны его не видно. А сейчас перевернул ладони,где находится монета?Монета уже находится во внутренней стороне ладони,а с наружной стороны его не видно.Т.е создается иллюзия того .что монета исчезла.
    - Тимир! Возьми эту монету тренируй свои пальцы и у тебя получится!
    -Тимир! Вот сейчас знаешь .за чем я Вас позвал.Неволить не буду. Решение примешь сам.

    Тимир бу «татаар Бааската» бэйэтин кэтэх иккис сирэйин , урукку эттугэр хайдах олорбутун то5о кэпсээбитин,. ол тусунан истибитин тугэ5эр дылы ситэ эйдээбэккэ олороро. Кини о5о киси бысыытынан боростуойдук, эн олорор олоххор, эйиэхэ уоруйах буолартан атын суол суох уонна ол хайысха5а эн миигиттэн уэрэннэххинэ куруутун уптээх-астаах буолуон диэн эйдэбулу биэрдэ диэн бэйэтигэр тумук оностубута.

    0
  • Баба5а Баатырф
    15 апреля 2016  

    Т.е создаеся иллюзия того, что монета исчезла. Ол кэнниттэн хаста да манньыаттаах илиитин ытыстарын нэлэтэн онтон кэтэх эттун , ытысын кэхсун эргитэн кэрдэрдэ.ол аайы манньыата тарба5ын икки ардыгар суурукэлии сырытта. Кырдьык да5аны харчыны сутэрии кистэлэнэ олох боростуой эбит.Сатабыллаах кисиэхэ! Тарбахтар тургэн уонна имигэс хамсаныыларын тумугэр киси хара5ын баайыы буолар эбит.
    Ити кэнниттэн « татаар Бааската»:
    - Тимир! Возьми эту монету тренируй свои пальцы и у тебя получится! – диэт Тимиргэ илдьэ сылдьар манньыатын туттаран кэбистэ.
    Тимир манньыаты ылаат киситин утуктэн ,тарбахтарын хамсатан манньыаты оло5уттан хамсата сатаата. да манньыата оло5уттан бэрт кыратык хамсаата. Хайдах да хамсата сатаабытын исин манньыата ытысын икки эттуттэн кэстэ сылдьар.
    -Тимир! Вы молодец! Я же говорил.что у тебя чувствительные пальцы .в этом я еще раз удостоверился. Потому что у большинства людей монета осталась бы на своем месте ,хоть как старались и у них никогда не получится этот прием. Это от природы. Чтоб тебя не мучить! Я просто тебе покажу технику исполнения этого приема. Смотри внимательно!
    Все время держишь монету двумя пальцами указательным и средним. В любом случае когда начинаешь движение руками пальцы сжимаешь в кулак. А когда ладони показываешь ,в первую очередь выпрямляешь указательный палец при этом монета начинает скользить между пальцами, а потом резко выпрямляете остальные пальцы и все монета на обратной стороне ладони и пальцы закрывают монету .Зрителю кажется что рука пустая. А когда показываешь тыльную сторону ладони .наоборот в первую очередь сгибаешь указательный палец,а потом остальные пальцы и резко выпрямляешь пальцы при этом монета уже находится во внутренней стороне ладони. Очень просто. Это умение управлять своими пальцами и отвлечение внимания клиента.
    Надо знать физиологию человека . Говорят ,что глаза человека видят только до 25 кадров в минуту,т.е. мы карманники должны работать своими пальцами так быстро, чтоб их было не видно. Ну.это уже теория.
    Ол кэнниттэн «татаар Бааската» балачча эр саната суох сэнэн олорбута.Кини хара5ар курус санаалар оонньууллара кэстэрэ. Бу маннык олоххо дьыл5ата бэйэтэ сирдээн а5албыта Кини оло5ун бутэсик мунур усугар тиийэн олорор кисиэхэ .бэйэтин албыннарарыгар биричиинэтэ суо5а. Киниэхэ бу олоххо икки эйдэбуллээх тугэннэр эдэр эрчимнээх кэмнэригэр кини дуусатын мунчаардыбакка сылдьыбыттара. Кириэс охсунара диэн ким да тыыныгар турбакка оло5ун мо5оон эрэр. Кэлин саасыран араас толкуйдар, эйдэбуллэр чэмчэкэтун исигэр охсуллан аасар буоллулар.
    Кини исигэр буккулла олороро .. Биир эртунэн ,бу иннигэр олорор уолга кини бэйэтин дьыл5атын ба5арбат. Кини киниэхэ кэннэру дьон оло5ун ба5арар. Онтуката ити уолум «хаасына» дьиэтиттэн курээн кэлэн олорор.Ба5ар .кэлин былаас ыйбыт суолунан барыа. Оло5ун сунньун булуо. Иккис эртунэн уол дьыл5ата эмиэ кини оло5ор майгынныах курдук. Билигин кинини куннээ5и асылыгын булунар кысал5ата кысарыйар.Эскэтун бу суолунан барда5ына,кини суола икки эрэ хайысхалаах.Ороспуойдаасын эбэтэр уоруу. Ороспуойдаан дьон тыыныгар турда5ына тэсэ ыраатыай? Сотору кэминэн оннун буллараллара чуолкай. Онтон кини курдук уоруйах аатын ылан сырытта5ына .кини курдук оло5ун мо5уон сэп. Онтон атыны мин сатаабаппын!
    Бэйэм идэбэр уэрэттэхпинэ .Куннээ5и асын булунуо .Тимир, кини курдук буолуо дуо? Кырдьык кэмус тарбахтаах уол.
    -Тимир! Вот сейчас знаешь всю подногодную моей жизни,чего я держу за семью замками от посторонних людей..За чем я Вас позвал! Сперва.я хотел тебя научить тонкостям работы карманника,чтоб Вы выжили сейчас.
    Но.мой советбудет простой иди в люди! Т.е живи как все нормальные люди..Иди в детдом!
    Неволить не буду. Решение примешь сам.
    _А сейчас иди доиой.

    0
    • саргыда
      16 апреля 2016  

      Баба5а Баатыр, сахалыы шрифт туруорун, кэлин бэчээттэтэргэр да үчүгэй, дьон ааҕарыгар да чэпчэки буолуо.

      0
  • Баба5а Баатыр
    17 апреля 2016  

    Ону кисин сатаабат. Компьтерга хайдах туруорабын.

    0
    • саргыда
      17 апреля 2016  

      Баба5а Баатыр, мин оҕом туруоран биэрбитэ. Телефоммар бэйэм. Дьоһун саас үөһээ өттүгэр баара. Үөһэ манна да баар эбит. Сахалыы суруй диэн эбит, онтон Һөҕүҥ диэнин талаҕын.

      0
  • Баба5а Баатыр
    22 апреля 2016  

    -Тимир! Вот сейчас знаешь всю подногодную моей жизни,чего я держу за семью замками от посторонних людей..За чем я Вас позвал! Сперва.я хотел тебя научить тонкостям работы карманника,чтоб Вы выжили сейчас.
    Но.мой советбудет простой иди в люди! Т.е живи, как все нормальные люди..Иди в детдом! А там для сироты, хотя бы будет крыша над головой., еда,одежда и учеба! При желании можно стать человеком,не хуже других.

    Неволить не буду. Решение примешь сам.
    -А сейчас иди домой.

    А насчет доходного места не беспокойся , это просто не моя компетенция.До тебя доведут!
    Тимир «татаар Бааскатын» дьиэтиттэн бэйэтин эйун-санаатын толкуйугар, унту буккуллан тахсыбыта. Кини билигин хас биирдии куну хонон турда5ын аайы о5о дьиэтиттэн курээбитин олох сыыса хамсаныы эбит диэн бигэ эйдэбуллээх. Киниэхэ билигин инники дьыл5ата хайдах буолара? Ол мунчаардар .Маннык оло5унан эр барбата биллэр.Ол гынан баран кини бу ылыммыт бысаарыыныттан туоруур санаата суох. Бу курдук хасан миигин тутан ылан «хаасына» дьиэтигэр ыытыахтарыгар дылы маннык сылдьыам диэн бэйэтигэр эссэ о5о дьиэтигэр бысаарыммыта. Ол гынан баран толкуйдаммытын курдук , билинни туругунан кини курдук кун кысал5ата суох о5о а5ыйах буолуо..Исэ тот,бэйэтигэр сэптээх олорор сирдээх, ким да сирэй-харах аспат.Бэйэтэ бэйэтигэр.!
    Ол гынан баран .ол барыта быстах кэмнэ. Кини билигин кимий? Туох да докумуона суох. Бу куоратка сана кэстэн эрэр кэстуугэ,дьиэтэ-уота суох «БОМЖ»-тарга киирсэр. Чахчыта оннук. Ону кини чуолкайдык эйдуур..
    Атын о5олор курдук оскуола5а уэрэнэн,уэрэ5и ылан, идэлэнэн айа5ын ииттэр кыа5а суох.Ол суолу бэйэтэ быста. Кини былаас ыйбыт суолуттан туораабытынан , бэйэтин айа5ын бэйэтэ мантан антах булунуохтаах.Атын кимиэхэ да эрэнэрэ суох.
    Тимир бу «татаар Бааската» бэйэтин кэтэх иккис сирэйин , урукку эттугэр хайдах олорбутун то5о кэпсээбитин,. ол тусунан истибитин тугэ5эр дылы ситэ эйдээбэтэ.. Кини о5о киси бысыытынан боростуойдук, эн олорор олоххор, эйиэхэ уоруйах буолартан атын суол суох уонна ол хайысха5а эн миигиттэн уэрэннэххинэ куруутун уптээх-астаах буолуон диэн эйдэбулу биэрдэ диэн бэйэтигэр тумук оностубута уонна ити албын,харбас хамсаныылары кэрэн баран олус дьиктиргээбитэ.Ама .кини дьарыктанна5ына кини курдук буолуо дуо?Киси тэбэтугэр баппат ,хайдах ити курдук илиитэ,тарба5а имигэстик хамсыахтарын сэбуй?
    Тимир бэйэтин толкуйугар бу билинни оло5ун тугэннэригэр тирэннэ5инэ, киниэхэ итинтэн атын суол суо5а .
    Бу тугэн кэнниттэн Тимир «татаар Бааскатыгар» бэрт угустук сылдьар буолбута. Икки со5отох дьон ,тэсэ да олохторун онкуйдарынан тэсэ да ара5ысталлар,бэйэ-бэйэлэригэр олус чугасыспыттара.
    Биир сарсыарда Тимир олорор сирин аттыгар «Волга» массыына кэлэн тохтообута. Онтон Витьканы кытта Тимир икки билбэт дьоно «Кириэмилгэ» киирэн кэлбиттэрэ.
    Витька киирдэ киирээт,ол –бу эн-мин дэсиитэ суох,э5эрдэсээт:
    -Тимир!Я привел гостей.Они хотят с тобой поговорить!-диэт тахсан барбыта.
    Дьоно эмиэ киирии тыла суох:-Мы,от «Шестипалого»! Говорят , что за Вас заступился «Вася –татарин». Будешь работать с нами в одной повязке. А сейчас,поедешь с нами,посмотришь все это в «натуре».
    Тимир тэсэ да сирэй билсибэтэ5ин исин «Шестипалай» кимин бэрткэ билэрэ.Онон туох да мэккуэрэ суох дьонун кытта массыына5а олорсон барсыбыта. Эр-этэр буолбата5а ,били Тимир «Петька цыганныын» кэрсубут тумустарыгар уу басарга аналлаах муоста5а «Вода» диэн суруктаах водовозка массыына турар сиригэр тиийэн кэлбиттэрэ. Дьонноро бэрт тургэнник массыына инники кэлуэсэлэрин иннитигэр баар шлакоблоктарга хаптасыннары уурталаат массыынаны онно суурдэн тасаараат,массыына кэннигэр баар кырааны арыйа баттаат .онтон суурэр кысыл дьусуннээх уба5асы канистра5а суурдэн барбыттара. Тимир муннугар амырыын сыт охсубута.Бу кысыл арыгы этэ.
    Барыта биэс канистра кысыл арыгыны суурдэн ылбыттара.Ону барытын «Волга» массыына5а тиэйэн кэбиспиттэрэ.Тимир саната суох батыса сылдьан кэмэлэсэ сылдьыбыта. Ол тухары дьоно биир да тылы быктарбатахтара. Улэ бутээтин кытта «Вода» массыыналаах киси баран хаалла.Хаалбыт киси Тимиргэ тусаайан:
    -Молодец! Мы за тобой наблюдали.Не любопытный.Своего места знаешь.Не балабол.Не плакался.не ныл. И рекомендация «Васи-татарина» кое-что значит.Так-что берем на свою команду.Вот.что тем сейчас занимались ,это будет твоя работа.В этой тройке,я старший.Былу меня здесь до тебя парень –шустренький,да спился.Стал употреблять через меру . Пришлось уволить.
    А,он водитель водовоза доставляет вино из городского комбината аркогольных продукций на разливочный цех,который находится здесь за территорией университета, возле нашего таксопарка. А схема такая. Мы с тобой от него берем неучтенное вино. Т.е у него остается после каждой доставки в цистерне автомашины вино до уровня крана.А кран у водовозок всегда стоит чуть выше .чем дно цистерны. А сколько добра,там остается ?Сегодня сам увидел.Вы с ним будете встречатся в день два раза.утром где-то в десять.а после обеда где-то в 16 часов.делаете то .что сделали сегодня.и ждешь меня.Я забираю все это от тебя. Несу на рынок на «точки». Расчет зарплаты каждый день получишь по 20 рб,а ему и мне по 40 рублей. Вот видишь, как все просто !
    Какие «бабки» зарабатывать будешь, 5 раз больше !Чем обыденный работяга.Работа не пыльная,но имеются «вредныхе условия труда». Если будете вести трезвый образ жизни.Продержитесь.Больше этого,тебе знать не положено.
    Ладно,сегодня доставлю тебя до дому,на этом «лафа» кончается.Добираться домой будешь сам.С завтрашнего дня выходишь на работу.
    Тимир ити кунтэн ыла « улэлээх» киси бысыытынан ,хамнастанан –харчыланан барбыта.
    Эппиттэрин курдук кини «улэтэ» быыла суо5а уонна боростуой со5ус. Биир кисититтэн «водовоз» суоппарыттан канистраларга арыгытын суурдэн ылар уонна уу суурдэ сылдьыбыт насостарын ардахтан кэмускээн туппут сарайдарыгар ,дьон харахтарыттан кистээн уурар. Онтон такси суоппара тиийэн кэллэ5инэ онтукатын тиэйэр.
    Бу уруккута басаарынай массыыналар уу басарга аналлаах муосталара, билигин быра5ыллан турара Ол гынан баран баран иннигэр мэсэй мастаах, нууччалыы эттэххэ шлагбаумнаах, онтуката ыт баса са5а кулуусунэн хатанара. Ол исин атын массыыналар манна сылдьыбат этилэр. Быстах кэмнэ биирдиилээн балык мэниэтэ хостооччулар, сатыы дьон кэлэн бараллара. Тимир , хата ол дьонно !Таах олоруохтаа5ар, чиэрбэ хостообутун атыылыыра. Дьоно сорохторо бытархай харчынан,балыгынан тэлэсэллэр.Ол дьонун бу муоста аттыгар уута ыраас уонна дирин ,ол исин бу эттугэр чиэрбэтэ суох диэн дьалты ыйан ыытар. Онон кини эбээсинэсэ бутэр. Маннай утаа дьоно:- Маннык «дохуоттаах» сиргэ то5о эйиигин кыра о5ону туруордулар- диэн сирэй-харах анньыахтарын ба5арар этилэр. Онтон кэлин кинилэр ирдэбиллэригэр сэп тубэстэ5э буолуо? Туох да диэн санарбат буолан хаалбыттара.
    Тимир бу тугэннэ дылы харчыны бу курдук судургутук булаллара буолуо дии санаабат уонна толкуйдаабат буолара. Киситин кэтэсэ таарыйа ону-маны толкуйдуура. Бу аата:-Кинилэр уоруйахтар дуу? Суох дуу?
    Биир эртуттэн кэрдэххэ,эмиэ да уоруйах буолбатах курдуктар,ол учуотка ылыллыбат уонна ким да айдааны тардыбат арыгыта буолла5ына? Дьоно кэпсииллэринэн , дьон харчытын хамсатан государство экономикатын сайыннарабыт. Онон киниэхэ тусалаах дьыаланан дьарыктанабыт диэн эйдэбулу биэрэ сатыыллар.
    Иккис эттунэн кэрдэххэ, кини билигин уу кысыл о5о буолбатах.син ону-маны ырыналаан-толкуйдаан кэрэр. Ким эрэ кинилэри бу курдук хамсанан ити кысыл арыгыны атыылыыр «точкаларга» тиийэн атыыланар гына толкуйдаата5а. Оччотугар кини ол тэрээсиннэ биир кыра тутаах «биинтик» эрэ буолан тахсар.Чэ.кэбис ити хааллын.итинник толкуйдаата5ына.онно-манна барытыгар тийииси. Бу курдук киниэхэ ким кун аайы :-Эн хамнасын бу!- диэн харчы а5алан биэриэй?.
    Онон бэйэтин санаатын :- Син-биир атын кэннэру дьон курдк,улэм исин хамнастанабын -диэн уоскутунара.Дьоно кэр-кулуу курдук этэллэригэр дылы «трудовой книжката» эрэ суох.
    «Татаар Бааскатыгар» махтанар. Кини тыла ыйаасыннаах буолан бу миэстэ5э тигистэ5э.

    Бу улэтиттэн иллэнсийдэ да, болдьохтоох кэмигэр «Татаар Бааскатыгар» уэрэнэ тиийэр .
    Били кэпсэтии кэнниттэн маннайгы кэрсусуутугэр «татаар Бааската» Тимири улаханнык сосуппута.
    -Тимир! Хас биирдии киси бу сиргэ! Эйиигин сирэй туосулуур докумуоннардаах буолар! Онтуката суох ,эн бу орто дойдуга тыыннаах да сылдьан ,суоххун. Онон ,эн билигин бэйэ5эр тэрээбутун тусунан туосу суругун булун. Мин санаабар курээбит о5о дьиэ5иттэн булуоххун сэп. Онно эсиги тусааннаах дьыала5ытыгар туох баар докумуоннут барыта тисиллэ сылдьар. Онтон бэйэн сааскар сэп тубэсэр о5о туосу суругун ыл.Ким ба5арар аатыгар да буоллун. Эйиигин билигин былаас син-биир кэрдуу сылдьар уонна инникитин да5аны олоххор оннук докумуоннаах буоллаххына тусалыа5а! Ол оннук туосу суругу булуннаххына биирдэ кэлээр диэн кысарыйбыта.

    0
  • Баба5а Баатыр
    24 апреля 2016  

    Тимир бэйэтин санаатыгар бу курдук хасан тутуллуохпар дылы маннык сылдьыам диэн толкуйдаа5а. Онон ол миэхэ туосу сурук улахан суолтата суох,бу курдук сылдьарбын сэбулээбэтим да5аны «хаасына» дьиэтигэр тэттэру киириэм диэн саныыра. Ол гынан баран «татаар Бааската» эппитин быса гыммакка «о5о дьиэтигэр» тиийэ сылдьыбыта. Олбуор тас эттустэн балачча эр манаспыта. Кини кэмигэр баар улахан уолаттары барыларын онно-манна ыскайдаан кэбиспиттэр бысылаа5а. Олох билбэт уолаттара хаамса сылдьаллара.Арай быраатын курдук саныыр Васегы кэрэн бэйэтигэр ынырбыта.Тимири кэрээт :Ко-мне брат мой пришел!-диэт суурэн кэлэн куусан баран эр ба5айы турбута.
    А-Привет! Васек1 Как у тебя здесь дела?
    -Тимир! Вы!Мне какой добротой относились. Я же все это помню.Вот твой ножик,я его все время с собой ношу.Сейчас у нас никто никого не обижает.Жить стало легче. Это все благодаря Вам! Ребят всех распределили по детдомам, так -что из знакомых никого нет. Остались только мы «прописанные».Нынче у меня исполняется семь лет. Осенью отправят в какой- нибудь детдом .Буду учится.
    Арай Тимир кэрдэ5унэ уола кырдьык уруккута буолбатах. Бэйэтигэр сэру-сэп танастаах,сирэйэ-илиитэ ып-ыраас. Саната-инэтэ элбээбит.Тутта-хапта сылдьара да уларыйбыт.
    -Васек!У меня к тебе большая просьба. До завтра нужно из канцелярии,где лежат личные дела взять любое « свидетельство о рождении» воспитанника моего возраста. Я завтра подойду в это же время.
    Сарсынны кунугэр кэлбитэ, Васек биир уол туосу докумуонун а5алан биэрбитэ. Арахсалларыгар Васега ытыах курдук буолбутугар Тимир бэйэтэ да долгуйбута.Кини бу Васек дьыл5атыгар тугу да кэмэлэсэр кыа5а суо5уттан мунатыйбыта.
    -Васек! За нами никого нет. Мы можем надеятся только на свои силы. Никогда, никому не показывай свою слабость. Будь стойким!Только крепостью своего духа,мы можем защитить себя.
    Ити курдук Тимир бэйэтэ да эйдээбэккэ , бу олоххо ханнык эйдэбулунэн салайтарыахтаа5ын тумук онорон бу уолга санаатын эппитэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    25 апреля 2016  

    Тимир бэйэтин санаатыгар бу курдук хасан тутуллуохпар дылы маннык сылдьыам диэн толкуйдаа5а. Онон ол миэхэ туосу сурук улахан суолтата суох,бу курдук сылдьарбын сэбулээбэтим да5аны «хаасына» дьиэтигэр тэттэру киириэм диэн саныыра. Ол гынан баран «татаар Бааската» эппитин быса гыммакка «о5о дьиэтигэр» тиийэ сылдьыбыта. Олбуор тас эттустэн балачча эр манаспыта. Кини кэмигэр баар улахан уолаттары барыларын онно-манна ыскайдаан кэбиспиттэр бысылаа5а. Олох билбэт уолаттара хаамса сылдьаллара.Арай быраатын курдук саныыр Васегы кэрэн бэйэтигэр ынырбыта.Тимири кэрээт :Ко-мне брат мой пришел!-диэт суурэн кэлэн куусан баран эр ба5айы турбута.
    А-Привет! Васек1 Как у тебя здесь дела?
    -Тимир! Вы!Мне какой добротой относились. Я же все это помню.Вот твой ножик,я его все время с собой ношу.Сейчас у нас никто никого не обижает.Жить стало легче. Это все благодаря Вам! Ребят всех распределили по детдомам, так -что из знакомых никого нет. Остались только мы «прописанные».Нынче у меня исполняется семь лет. Осенью отправят в какой- нибудь детдом .Буду учится.
    Арай Тимир кэрдэ5унэ уола кырдьык уруккута буолбатах. Бэйэтигэр сэру-сэп танастаах,сирэйэ-илиитэ ып-ыраас. Саната-инэтэ элбээбит.Тутта-хапта сылдьара да уларыйбыт.
    -Васек!У меня к тебе большая просьба. До завтра нужно из канцелярии,где лежат личные дела взять любое « свидетельство о рождении» воспитанника моего возраста. Я завтра подойду в это же время.
    Сарсынны кунугэр кэлбитэ, Васек биир уол туосу докумуонун а5алан биэрбитэ. Арахсалларыгар Васега ытыах курдук буолбутугар Тимир бэйэтэ да долгуйбута.Кини бу Васек дьыл5атыгар тугу да кэмэлэсэр кыа5а суо5уттан мунатыйбыта.
    -Васек! За нами никого нет. Мы можем надеятся только на свои силы. Никогда, никому не показывай свою слабость. Будь стойким!Только крепостью своего духа,мы можем защитить себя.
    Ити курдук Тимир бэйэтэ да эйдээбэккэ , бу олоххо ханнык эйдэбулунэн салайтарыахтаа5ын тумук онорон бу уолга санаатын эппитэ.
    Ити кэнниттэн туосу суругун туппутунан «татаар Бааскатыгар» тиийбитэ.Кырдьа5аса кини а5албыт докумуонун бэрт бол5омтолоохтук синийэн кэрбутэ.
    -Тимир! Отличная «ксива»! Настоящий документ всегда лучше , чем дубликат. Можно было подделать. Но,за чем? Если там нет именного фото. С этого документа у тебя начинается твоя воровская жизнь. Потому что, с этого момента только для своих! Вы Тимир! А для остальных ! Как здесь написано!? Вы, уже «Арбаев Валера».По национальности –бурят. Это даже очень хорошо. Вы якуты с бурятами в одно лицо. Даже местные не могут отличить якута от бурята ,а там в центральных регионах вообще без понятия Даже ,не знают где находится Якутия.Так что, потерятся будет легче.Спрячь этот свой документ подальше,чтоб никто больше не знал. Даже твои друзья!
    Ити этиитинэн кырдьа5ас уоруйах Тимир инники дьыл5ата эргиирдээх-мускуурдаах буолуон этэру кэрэн турара. Ону Тимир о5о киси бысыытынан эйдээбэтэ5э. Кини бэйэтин санаатыгар то5о бурят буолан хаалыахтаа5ын,тэбэтун чэмчэкэтугэр киллэрбэтэ5э.Ийэлээх.а5ата инэрбит эйдэбуллэринэн кини бэйэтин сахабын дэнэрэ уонна ол эйдэбулуттэн туоруур санаата суох этэ.
    - Дядя Вася! Я якут и я не хочу быть бурятом! Как бы жизнь меня раскрутило!И я не собираюсь никуда из Якутии уехать.
    -Ладно.Тимир ! Сегодня по этому вопросу спорить не будем. Всему свое время.
    Бу кэнниттэн улэтиттэн иллэнсийдэ да, болдьохтоох кэмигэр «Татаар Бааскатыгар» уэрэнэ тиийэр буолбута .
    Бу уэрэх оскуола уэрэтэр ньыматыттан сунньунэн ылар буоллахха ,туох да атына суо5а.Ол курдук тус-тусунан кэруннэргэ арахсан дьарык бысыытынан ыытыллаллар. «Татаар Бааската» бэйэтин урдуку тасымнаах учуутал бысыытынан кэрдэрбутэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    1 мая 2016  

    Маннай утаа бэйэтэ этэринэн «олох философията» диэн ааттыыр уэрэ5ин хайысхатыгар бол5омтотун уурбута. Хас сырыы аайы, куннээ5и дьарык бу хайысха5а чаас курдук санаа атастасыытын бысыытынан са5аланара. Ол бу! Тимир билинни туругуттан тирэнэн олох тускулларын хайдах кэруэхтээ5эр, эйун-санаатын чинэтэргэ , бэйэтин курдуктары кытта хайдах эн-мин дэсэргэ,хаайыы энэрдэстэххинэ ,хайдах «пропискаланаргын» бэйэ5ин аан-маннай хайдах кэрдэруэхтээххин билисиннэрбитэ .Кинилэр ортолоругар хайдах тутта-хапта сылдьарга уэрэтэргэ тусаайыллара. Суруннээн бэйэтин курдук уоруйахтар олохторуттан холобурдары а5алан сырдатара. Олор кимнээ5и кытта сылдьыбыттарын, ханнык «улахан» дьыалаларга кыттыспыттарын онон-манан быса тардан кэпсиирэ..
    Кини Тимиргэ быса-бааччы онон манан эргиппэккэ «воровской романтика» диэн сымыйа эйдэбул.Бу хайысханан олоххун энэрдээтэххинэ куруутун кэннигин кэрунэ сылдьыан, сатаабатаххына олоххун да толук ууруоххун сэп. Букатын атын эйгэ5э киирэ5ин уонна ол онтон биир эмэтэ киси муччу кэтэн тахсар диэн малтаччы бэйэтин санаатын тиэрдэрэ.
    -Саамай ыарахана ,бу мин курдук кырдьар сааскар олох сурун сокуонун кэсэн кэннигэр бэйэн курдук кисини хаалларбакка со5отох хаалар дьыл5алана5ын!Ол бисиги уоруйахтар кириэспит! Олохпут сокуона оннук.То6о диэтэххэ хаайыы энэрдээхпит!Онно киирбитин кэннэ эн кэргэннин,о5о5ун ким иитиэй?
    Ол гынан баран эн билинни олоххор тирэннэххэ, былаас биэрэр суолуттан туораабыккынан! Эйиэхэ сип-сибилигин тыыннаах хаалар тугэн тирээн турар!Кэннэру киси курдук уэрэнэр,улэлиир быраабын суох буолар.Эн былаас иннигэр суоххун!
    Эн билигин кимиэхэ да тирэнэрин суох,чорон со5отоххун ! Бэйэн олоххун оносторгор бэйэн эйгэр эрэ тирэнэ5ин!
    Билинни дохуоттаах сиргэр тэсэ эр улэлииргин билбэппин? Ол гынан баран, сотору сабыллыа. Уйэтэ суох дьарык. Онтон , эн «карманник» буоллаххына! Уйэн тухары айаххын ииттиэн -диэн эйдэбулу инэрбитэ.\
    Иккис хайысханан Сокуону кэсээччилэр бэйэлэрин икки ардыгар эн-мин дэсэр « тюремно-уголовнай жаргоннара –феня» тылынан кэпсэтии мантан антах эн оло5ун аргыса диэн эйдэбул турбута.
    -Тимир! Феня несет опознавательную функцию в преступной среде, позволяющую отличать своих и чужих. Главная его значение :- "Воровская речь должна изобличать в воре "своего", доказывать его полную принадлежность воровскому миру .
    Свой расцвет современный тюремно-уголовный жаргон получил во времена сталинских лагерей и более поздних советских тюрем, когда на одних нарах парились уголовники и профессора, работяги, инженера, славяне, азиаты, кавказцы, китайцы и чуть ли не полинезийцы, взаимно обогащая и рождая то, что мы сегодня называем этой самой феней.
    Но - "с песни слова не выкинешь". Это часть нашей культуры, нашей жизни - через тюрьмы за свою жизнь проходят не меньше 10-15% мужского населения страны. И такое "проникновение" отчасти связано с проникновением все большего количества информации об этом затерянном мире в общество. То, что раньше (да и сейчас немало) тщательно скрывалось, постепенно выходит наружу. феня имеет свою музыку, свой шарм.
    Меня неоднократно буквально поражала и завораживала емкость слов и фраз блатной лексики, ее музыка. Это живой, яркий, эмоциональный и самобытный язык, который всегда будет привлекать этим нормальных людей, в среде которых никогда не приветствовалась рафинированная речь школьных учебников.
    Основная же масса терминов фени - обычные слова русского языка, часто упрощенные, иногда просто в современном языке считающиеся устаревшими или берущие свое начало от общеславянских корней, которым иногда придается несколько иное, но, зачастую, остроумное значение.
    Решка - решетка, акула - ножовочное полотно (для перепиливания решетки); барыга (ср. барыш, барыши) - скупщик краденого, торговец в зоне или осужденный по хозяйственным статьям, коммерсант; беспредел - беззаконие; тормоза - двери в камере; западло; заточка; следить за базаром (за метлой); подмотать вату - собрать вещи, съехать (от камерного скрутить матрас - вату, при выезде из хаты); гнать - переживать, говорить не в тему, или против, или неправду; опустить, обидеть - изнасиловать; пацан; мужик; общак; кум - опер, и т.п.
    Целый набор зоологизмов. Козел (рогатый), олень, петух, курица (наседка) - стукач, черт, демон (отнесем и их к этой группе), бык, конь, конячить, кобыла, крыса (ворующий у своих), крысятничать, гад...
    Множество прилагательных, перешедших в разряд существительных: кумовской, ментовской, мусорской, опущенный, обиженный, блатной, черный, красный, цветной, серый, полосатый, угловой, смотрящий...
    О всемерном проникновении фени в повседневную речь, в средства массовой информации, кино, литературу немало сейчас говорят, и, в основном, с отрицательным оттенком.
    Первая роль фени для сокрытия смысла сказанного или написанного от посторонних на сегодня уходит в тень. Скрывая с помощью фени, может быть, конкретные дела или намерения, вор одновременно раскрывает себя как представителя преступного мира.. .
    Это можно объяснить и тем, что феня ориентирована больше на эмоции, а не на интеллект. Как и романтика воровской жизни, в которой мало логики, зато много эмоций. Поэтому ею будут пользоваться, вплетать в речь. Это такой же русский язык, часть российской, имперской, советской, теперь - постсоветской - уж не знаю как и называть ее - культуры и поэтому им просто невозможно засорить "великий могучий" и остальные не менее красивые языки..
        "Что бы выжить в тюрьме" отмечу, изучать феню надо не теоретически, если кому-то вдруг придет в голову такая мысль, это все равно, что учить иностранный по словарю. И не стоит вставлять всякие блатные словечки в свою речь с целью проконать под "своего" в блатной среде. Это выкупается сразу и затем, как говорят, "слово за слово, *** по столу" - и вы в маргарине.
    Ничто не даст вам большего уважения, как естественность поведения и речи. Самодостаточность и уверенность в себе и своих принципах ценится больше всего в любой среде, и криминальное общество здесь не исключение. Даже если ваши принципы не совпадают с воровскими. Если такие качества есть в наличии, речь будет выражать ваше внутреннее состояние. Если же там сумбур, страх, тщеславие и самолюбование, то никакие модные словечки не скроют это.
    Поэтому лучше потратить время на определение своих истинных целей в жизни и своей истинной сути, а все остальное приложится. Не надо ни под кого подстраиваться, а оставаться самим собой. Это очень непросто, особенно на первых порах, согласен. По крайней мере, в первое время лучше больше слушать и меньше говорить. Дальше - по обстоятельствам.
    Для настоящего вора не понять какого-либо воровского выражения или употребить его неправильно - позорно..."
    Тимир! Это необходимость! Если хотите выжить в воровском мире, Вы должны разговаривать в фене, как на своем родном языке!
    Итинник «философскай» зйдэбуллэринэн салайтаран феняны «омук тылын» хайысхатын бысыытынан уэрэтии бэйэ икки ардыгар кэпсэтии бысыытынан ыытыллар.Туох баар уэрэх барыта бу тыл эйдэбуллэринэн кэпсэтиллэр буолбута.

    0
  • Баба5а Баатыр
    17 мая 2016  

    кэпсээн

    Онтон саамай сурун хайысханан татаар Бааската бэйэтэ да этэринэн «вор должен быть- театралом» ол аата бэйэни- сирэйгин –хараххын.тутта-хапта сылдьаргын кыана туттарга ,дьон психологиятын таба ырытыыга , артыыстаасынна уэрэтии буолбута.
    -Тимир1 Вы сами себя не знаете! Какой Вы талантливый человек! За каких то-два месяца вы уже научились управлять своими пальцами так,.что уже можете с монетой работать как заправский карманник. Карманник чтоб быть успешным должен придерживатся следующих правил:
    -Вы в том месте где промышляешь , от окружающих тебя людей. не должны отличатся . Но, Вы как карманник всегда должны быть опрятно одетым и иметь манеры образованного человека. Имеется такая наука., как этика.Вот она.Книжка хорошая .Учи его,пригодится в жизни.
    -Вы не должны работать впустую. Авось получится .это только в крайнем случае. Перед работой должна быть большая подготовительная работа. Клиент должен быть «жирным»,т.е. сперва нужно определиться с клиентом и он обязательно должен быть с деньгами.

    - Где имеется возможность создать и работать в команде. Скоро я вас своих учеников сведу вместе исходя из необходимости поставленной задачи. И Вы должны работать притом так ,чтоб каждый член команды должен исполнять свою роль так виртуозно,чтоб не попасться в лапы мусоров.
    -Вы должны быть нахальным! В нашем деле самое главное подойти к клиенту на «на ближний бой» как говорят боксеры,т.е войти в контакт клиентом,лицо каменное,а руки делают дело. Т.е должен управлять своими эмоциями так хладнокровно,чтоб лицо ,повадки остались обыкновенными ,чтоб не вызвать подозрение у окружающих людей,а остальное дело техники.
    В этом плане,якуты намного хладнокровнее.-чем русские,так что Вам это будет намного легче.

    Для этого рассматривались различные практические ситуационные задачи. Сперва по поручению учителя были определены богатые люди города. После этого были изучены их ние повадки :где живут,как живут.какие привычки имеют. Потом учитель потребовал внести конкретные предложения .как их обработать,где и в каком месте.Все это шло пока в виде устного собеседования.
    Татаар Бааската уэрэх саамай бутэсик чаасын карманник клиентэн харчытын дуу? бумажнигын ылыыны улаханна уурбат этэ. Кини ону боростуойдук бысаарара ,ол барыта айыл5аттан бэриллэр манна уэрэтэн туса суох!Хайысха эрэ биэриэххэ сэп диирэ.
    Онтон эйиигин кытта эрэйдэниэххэ сэп диэн,били Тимир аан маннай кэрбут манекеннарыгар дьарыктаныы уэрэтии бириэмэтин сурун угус эттун ылара.

    0
  • Баба5а Баатыр
    18 мая 2016  

    кэпсээн

    -Самое главное.у тебя имеется сочетание умного парня с ловкими пальцами.А это сочетание встречается очень редко.Я из тебя хочу вылепить не простого карманника-щипача .который вышел на улицу и начал обчистить клиентов. Нет,я хочу вылепить из Вас карманника экстра-класса авторитет которого гремел на весь Союз.
    Соответственно , Вы должны всегда поступать только после обдумывания своего каждого шага предстоящей операции,сперва прокрутить это все в своем мозгу до мелкой детали. Тогда твои громкие дела будут лететь впереди тебя,сметая все преграды и вы будете всегда в масле.
    -Вы.почти полностью освоили работу с писаком.Мы изучили все виды различных видов дамских сумок,какие у них застежки и где могут спрятать в этих сумках свои портмоне женщины. Самое главное !Каким способом откуда их вытащить.
    И уже почти научились мастерски вытащить из карманов брюк мужчин бумажники,остается только научится работать с «китайскими палочками».
    И помни самые золотые правила карманников :
    - Перед самым ответственным моментом.нужно отвлечь внимание клиента от твоей руки.Он не должен видеть как работают твои пальцы, поэтому всегда рабочая рука должна быть под прикрытием чего-нибудь;
    -Из вытащенного бумажника оставить у себя только наличные деньги,остальное выбросить все на мусорник.Потому что , любая оставшаяся личная вещь клиента потянет тебя на срок.
    Ити курдук кырдьа5ас уоруйах эдэр о5олортон элбэх ахсааннаах уоруйахтар бэлэхтэрун бэйэтин интириэситтэн сиэттэрэн иитэн тасаартыырга улэтин ыытан киирэн барбыта.
    Кини кырдьык дьалхааннаах оло5у олорон кэллэ. Оло5ун тумуктээн эрэр киси бэйэтигэр тугу сымыйалыай. Кини дьыл5а-хаан ыйыытынан уоруйах оло5ун олорон кэллэ. Угус хара аньыылардаах буолан, бу Саха сиригэр олорор буолла5а..,,,, Киин сирдэргэ иэсэ элбэх.
    Кини билигин сыала-соруга боростуой , кини бэйэтэ о5ото суох. Бэйэтин удьуорун салгыыр хаан-уруу киситэ суох. Ба5ар ханна эмит быстах кэрсуулэргэ о5олордоох буолуо да ,кинини билигин кэлэн билиммэттэрэ чуолкай.Онон бу такыйар о5олоруттан ким эмэтэ биллэр уоруйах буолан та5ыста5ына «татаар Бааскатын» оскуолатын барбыт уоруйах буолан ,кинини ааттатыа.Хас биирдии киси эйдэбулэ сиэннэрин эйдэбуллэринэн сал5анарын курдук ,кини бэйэтин тусунан эйдэбулу усатыан ба5арара.

    0
  • аа5ар
    18 мая 2016  

    Дьэ бэт бэт сал5ыы суруйаар

    0
  • Баба5а Баатыр
    18 мая 2016  

    кэпсээн

    . Хас биирдии дьарык аайы Тимир уонна татаар Бааската бэйэ бэйэлэриттэн ким тэсэ биллибэтинэн онтукаларын –мантыкаларын ылса сырыттылар. Кырдьа5ас уоруйах Тимир хамсаныытын барытын эндэппэккэ билэ сылдьар, онтон бэйэтэ Тимиртэн талбыт малын кэрдэрэн туран биллибэккэ ылар.Ол сылдьан Тимир биир тугэннэ о5онньор нуктуу олордо5уна, кэтэ сылдьар кириэсин тэбэтун нэнуэ ороон ылла. Ол кэнниттэн эр буолбата , биир тугэннэ кырдьа5ас уоруйах Тимири эмискэччи ыныран ылбыта уонна уэрэммит дьаллыккар тугу инэриммиккин кэрдэрэр кэмин кэллэ .Онон сарсын дьиннээхтик уулусса5а тахсан маннайгы сурэхтэниигин барыан,чэмэхтэсэн бэйэ-бэйэни эйэнсэн улэлииргэ уэрэниэхпит .
    Онно эйиигин кытта биир чэмэххэ «Дама Мааса» улэлэсиэ. Ити этииттэн Тимир насаа сосуйбута.Кини бэйэтин эйдэбулугэр «Дама Маасаны» хаартысыт эрэ курдук кэрэрэ,онтуката олох да5аны уоруйах эбит.
    Тимир бу Татаар Бааскатыгар хас о5о такылла сылдьарын олох билбэт . Ол гынан баран кини «дама Маасалыын» бииргэ улэлиириттэн олус уэрбутэ.
    Эскэтун кими эрэ кытта бииргэ улэлиир буоллахха , билэр кисигин кытта улэлиирин быдан ордук буолла5а.
    Сорудахтарын бысыытынан такылла сылдьан уэрэппит дьонноруттан Львов Семен диэн улэситтэр Киин профсоюзтарын биир тос курдук тойонноругар тохтообуттара.То5о диэтэххэ ?Ол Сэмэн улэтин кэнниттэн хайаан да5аны «Туймаада»ма5асыынтан уллэнэн барара уонна харчытын кэлин сиэбигэр укта сылдьара бол5омто5о ылыллыбыта.Кисилэрэ тас кэруугэ интеллегентнай кэруннээ5э, тутта-хапта да сылдьарыттан кэрдэххэ учугэй иитиилээ5э кэстэ сылдьара. Онон эдэр кыыс кэлэн ал5аска киниэхэ кэтиллээт, суумкатыгар укта сылдьар фруктата сиргэ ысылынна5ына, хайаан да тохтоон кыыска кэмэмэлэсуэхтээх,хомуйсуохтаах диэн эйдэбултэн тирэнэн кинини талбыттара. Ол кэмнэ Тимир кэлэн кини кэлин сиэбиттэн харчытын хостоон ылыахтаах .
    Бу «Туймаада» ма5асыынна клиеннары ыраастыырга хас да учугэй эруттээ5э.
    Ол курдук ма5асыын турар сирэ табыгастаа5а, сылдьар киситэ элбэ5ин бысыытынан ол бу буолла5ына дьон быысыгар тургэнник эбэтэр дьиэ муннугун эрийэ кэттун да тутуллубут гаражтар быыстарыгар сутэн хаалыахха сэбэ. Ол тас эттунэн ма5асыынна киирэр кирилиэс киэнэ-куона эмиэ учугэй эруттээ5э, .кимиэхэ да кэтиллибэккэ тургэнник харчы уорбут сиргиттэн элэс гынарга то5оостоо5о.
    Сарсынны кунугэр кун сарсыардааны эттугэр такыллааччылар маннайгы сырыылара буолан куустээх бэлэмнэнии улэтэ ыытыллыбыта
    Аан маннайгытынан,толкуйдаммытынан буолуохтаах тугэни утуктэн кырдьа5ас уоруйах кыысы кытта фрукта хомуйа сырыттахтарына Тимир хаста да кэлэн, татаар Бааскатын кэлин сиэбиттэн укта сылдьар харчытын ороон ылаттаата .
    Татаар Бааската хас биирдии сырыы аайы Тимиргэ ханнык тугэннэ хайдах хамсаныахтаа5ын кэрдэрэн ыйан биэрэ сырытта. Кэлин тисэ5эр син барыта табылынна бысыылаах. Кисилэрэ ити дьаллыктарын тохтотон кэбистэ.Ол кэннэ аны «Туймаада» ма5асыыныгар тиийэн миэстэтигэр Мааса киситин ханнык миэстэ5э кэрсэрун суруннээтилэр. «Дама Мааса» бэйэтэ тас кэрунунэн.бысыытынан-тасаатынан эр киси хара5а быса ааспат кыыса этэ гынан баран «татаар Бааскатын» дьасалынан кыратык тэнкэйдэ туох баар «кэрэ» миэстэтэ биирдэ халыс гына тусэн кэстэр гына туэсугэр дылы аса5астаах кофтаны уонна кэнэ атахтарын кэрдэрэр мини-юбканы кэтэрдибитэ.
    Тимир хара5ын иннигэр кыыс кырыылаа5а баар буола туспутэ.
    Ол кэнниттэн Тимиргэ тусаайан: -Мааса сурун соруга тусааннаах киси бол5омтотун бэйэтигэр тардыы.Онтон эн ол кэми муччу тутуо суохтааххын аттынан аасан исэн кыл тугэнигэр харчытын хостоон ылыахтааххын уонна ол кэннэ саамай уустуга бэйэ5ин кыана туттан, ким да бол5омтотун бэйэ5эр тардыбат курдук дьасананнын, туора –маара хамсаммакка тулалыыр дьоннор киирэн симэлийэн хаалыахтааххын –диэн бутэсик субэлэрин биэрбитэ.
    Ол кэнниттэн киэсэ улэ чааса бутуутэ кисилэрин кэтэстилэр.
    Кисилэрэ Тимирдээ5и эр кэтэсиннэрбэккэ уруккутун курдук ма5асыынна сылдьар бириэмэтигэр бороодукта ылан тахсан истэ5инэ, Мааса кыыс синньигэс биилинэн имигэстик оонньоон тиийэн толкуйдаммытын курдук кэтиллэ тусээт фрукталаах суумкатын муччу тутан кэбистэ. Куутуллубутун курдук кыарасыабай ,эдэр кыыс имэннээх эмиийэ килэс гына туспутугэр Сэмэннэрэ маннай утаа балачча кэм устата туймааран турда уонна сэрэйиллибитин курдук сиргэ тохтубут фрукталары хомуйсан киирэн барда.Ону эрэ кэтэсэн турбут Тимир киситин сиэбиттэн балачча халын бук тутулла сылдьар харчыны аасан исэн лып гыннаран ылла уонна онтукатын илиитигэр тута сылдьар кууркатынан саба быра5аат бэрт тургэнник дьонноруттан тэйэн биэрдэ.
    Кырдьа5ас уоруйах саамай сэпкэ эппит эбит. Маннай утаа долгуйуутуттан сурэ5э биллиргэччи тэбэ турбута ,аасан исэн хайдах харчыны орообутун эйдээбэккэ да хаалбыта. Саамай ыарахана харчыны ылаат,суурэн халыан ба5арбыта.Ол ба5атын хам баттаан ,ыараан хаалбыт атахтарын бэрт нэсиилэ хамсатан ,дьиэ муннугун эрийэ хаампыта.



    -

    0
  • Баба5а Баатыр
    18 мая 2016  

    кэпсээн

    . Хас биирдии дьарык аайы Тимир уонна татаар Бааската бэйэ бэйэлэриттэн ким тэсэ биллибэтинэн онтукаларын –мантыкаларын ылса сырыттылар. Кырдьа5ас уоруйах Тимир хамсаныытын барытын эндэппэккэ билэ сылдьар, онтон бэйэтэ Тимиртэн талбыт малын кэрдэрэн туран биллибэккэ ылар.Ол сылдьан Тимир биир тугэннэ о5онньор нуктуу олордо5уна, кэтэ сылдьар кириэсин тэбэтун нэнуэ ороон ылла. Ол кэнниттэн эр буолбата , биир тугэннэ кырдьа5ас уоруйах Тимири эмискэччи ыныран ылбыта уонна уэрэммит дьаллыккар тугу инэриммиккин кэрдэрэр кэмин кэллэ .Онон сарсын дьиннээхтик уулусса5а тахсан маннайгы сурэхтэниигин барыан,чэмэхтэсэн бэйэ-бэйэни эйэнсэн улэлииргэ уэрэниэхпит .
    Онно эйиигин кытта биир чэмэххэ «Дама Мааса» улэлэсиэ. Ити этииттэн Тимир насаа сосуйбута.Кини бэйэтин эйдэбулугэр «Дама Маасаны» хаартысыт эрэ курдук кэрэрэ,онтуката олох да5аны уоруйах эбит.
    Тимир бу Татаар Бааскатыгар хас о5о такылла сылдьарын олох билбэт . Ол гынан баран кини «дама Маасалыын» бииргэ улэлиириттэн олус уэрбутэ.
    Эскэтун кими эрэ кытта бииргэ улэлиир буоллахха , билэр кисигин кытта улэлиирин быдан ордук буолла5а.
    Сорудахтарын бысыытынан такылла сылдьан уэрэппит дьонноруттан Львов Семен диэн улэситтэр Киин профсоюзтарын биир тос курдук тойонноругар тохтообуттара.То5о диэтэххэ ?Ол Сэмэн улэтин кэнниттэн хайаан да5аны «Туймаада»ма5асыынтан уллэнэн барара уонна харчытын кэлин сиэбигэр укта сылдьара бол5омто5о ылыллыбыта.Кисилэрэ тас кэруугэ интеллегентнай кэруннээ5э, тутта-хапта да сылдьарыттан кэрдэххэ учугэй иитиилээ5э кэстэ сылдьара. Онон эдэр кыыс кэлэн ал5аска киниэхэ кэтиллээт, суумкатыгар укта сылдьар фруктата сиргэ ысылынна5ына, хайаан да тохтоон кыыска кэмэмэлэсуэхтээх,хомуйсуохтаах диэн эйдэбултэн тирэнэн кинини талбыттара. Ол кэмнэ Тимир кэлэн кини кэлин сиэбиттэн харчытын хостоон ылыахтаах .
    Бу «Туймаада» ма5асыынна клиеннары ыраастыырга хас да учугэй эруттээ5э.
    Ол курдук ма5асыын турар сирэ табыгастаа5а, сылдьар киситэ элбэ5ин бысыытынан ол бу буолла5ына дьон быысыгар тургэнник эбэтэр дьиэ муннугун эрийэ кэттун да тутуллубут гаражтар быыстарыгар сутэн хаалыахха сэбэ. Ол тас эттунэн ма5асыынна киирэр кирилиэс киэнэ-куона эмиэ учугэй эруттээ5э, .кимиэхэ да кэтиллибэккэ тургэнник харчы уорбут сиргиттэн элэс гынарга то5оостоо5о.
    Сарсынны кунугэр кун сарсыардааны эттугэр такыллааччылар маннайгы сырыылара буолан куустээх бэлэмнэнии улэтэ ыытыллыбыта
    Аан маннайгытынан,толкуйдаммытынан буолуохтаах тугэни утуктэн кырдьа5ас уоруйах кыысы кытта фрукта хомуйа сырыттахтарына Тимир хаста да кэлэн, татаар Бааскатын кэлин сиэбиттэн укта сылдьар харчытын ороон ылаттаата .
    Татаар Бааската хас биирдии сырыы аайы Тимиргэ ханнык тугэннэ хайдах хамсаныахтаа5ын кэрдэрэн ыйан биэрэ сырытта. Кэлин тисэ5эр син барыта табылынна бысыылаах. Кисилэрэ ити дьаллыктарын тохтотон кэбистэ.Ол кэннэ аны «Туймаада» ма5асыыныгар тиийэн миэстэтигэр Мааса киситин ханнык миэстэ5э кэрсэрун суруннээтилэр. «Дама Мааса» бэйэтэ тас кэрунунэн.бысыытынан-тасаатынан эр киси хара5а быса ааспат кыыса этэ гынан баран «татаар Бааскатын» дьасалынан кыратык тэнкэйдэ туох баар «кэрэ» миэстэтэ биирдэ халыс гына тусэн кэстэр гына туэсугэр дылы аса5астаах кофтаны уонна кэнэ атахтарын кэрдэрэр мини-юбканы кэтэрдибитэ.
    Тимир хара5ын иннигэр кыыс кырыылаа5а баар буола туспутэ.
    Ол кэнниттэн Тимиргэ тусаайан: -Мааса сурун соруга тусааннаах киси бол5омтотун бэйэтигэр тардыы.Онтон эн ол кэми муччу тутуо суохтааххын аттынан аасан исэн кыл тугэнигэр харчытын хостоон ылыахтааххын уонна ол кэннэ саамай уустуга бэйэ5ин кыана туттан, ким да бол5омтотун бэйэ5эр тардыбат курдук дьасананнын, туора –маара хамсаммакка тулалыыр дьоннор киирэн симэлийэн хаалыахтааххын –диэн бутэсик субэлэрин биэрбитэ.
    Ол кэнниттэн киэсэ улэ чааса бутуутэ кисилэрин кэтэстилэр.
    Кисилэрэ Тимирдээ5и эр кэтэсиннэрбэккэ уруккутун курдук ма5асыынна сылдьар бириэмэтигэр бороодукта ылан тахсан истэ5инэ, Мааса кыыс синньигэс биилинэн имигэстик оонньоон тиийэн толкуйдаммытын курдук кэтиллэ тусээт фрукталаах суумкатын муччу тутан кэбистэ. Куутуллубутун курдук кыарасыабай ,эдэр кыыс имэннээх эмиийэ килэс гына туспутугэр Сэмэннэрэ маннай утаа балачча кэм устата туймааран турда уонна сэрэйиллибитин курдук сиргэ тохтубут фрукталары хомуйсан киирэн барда.Ону эрэ кэтэсэн турбут Тимир киситин сиэбиттэн балачча халын бук тутулла сылдьар харчыны аасан исэн лып гыннаран ылла уонна онтукатын илиитигэр тута сылдьар кууркатынан саба быра5аат бэрт тургэнник дьонноруттан тэйэн биэрдэ.
    Кырдьа5ас уоруйах саамай сэпкэ эппит эбит. Маннай утаа долгуйуутуттан сурэ5э биллиргэччи тэбэ турбута ,аасан исэн хайдах харчыны орообутун эйдээбэккэ да хаалбыта. Саамай ыарахана харчыны ылаат,суурэн халыан ба5арбыта.Ол ба5атын хам баттаан ,ыараан хаалбыт атахтарын бэрт нэсиилэ хамсатан ,дьиэ муннугун эрийэ хаампыта.



    -

    0
  • Баба5а Баатыр
    22 мая 2016  

    кэпсээннэр

    Кэлэсунэ сар гына туспутэ.Ким эрэ клэн са5атыттан харбаан ылыах курдуга.Кутталыттан дуу? Долгуйуутуттан дуу? Титирэстии сылдьар буолбута. Сэниэтэ эстэн хаалбыта. Дьиэ кэннигэр ,ба5ар уэсэттэн араначчылыы сылдьар айыылара кэмускуу сылдьалларыттан буолуо? Кими да кэрсубэтэ.
    Онон кини долгуйуутун,уолуйбутун ким да кэрбэккэ хаалбыта. Гаражтар быыстарыгар киирээт, биирдэ эрэ эрэтыыммыта. Тимир гараж истиэнэтигэр кэхсунэн тирэнэн туран, туох баар мунньуммут долгуйуутун усуутаан сана тасааран тэлэ биэрэн тасаарбыта. Ол эрэ кэнниттэн холкутуйан урукку бэйэтин туругар киирбитэ.
    Ити кэнниттэн эр гыныа дуо? Туймаада ма5асыыныттан -Аппа унуор бу турар . Дьыала табыллыбытыттан кыната эрэ суох Тимир биир тугэн исигэр болдьохтоох сиригэр «Улахан дьиэ5э» хаартылыыр дьиэ5э тиийбитэ. Кинини дьиэ кэрээччутэ «Немой» кэрсубутэ уонна туох да саната суох оонньуур саалтан туора турар хоско киллэрэн кэбиспитэ. Татаар Бааската манна эрдэ кэлэн кэтэсэ олороро.Тимир киирбитигэр утары хааман кэлэн саната суох куусан ылбыта.
    -Мой мальчик!Хвалю Вы,свой первый экзамен выдержал. Дай –то бог! И в будущем будет так. Хотя есть какие –то маленькие ошибки ,но в целом ,все сделано на высшем уровне.Я все видел. За Вами наблюдал.
    Ол быысыгар уруккутун санаан, саната биир кэм хаас уэрун курдук лынкылыы олордо:
    -Меня же, когда я первый раз пошел на дело,поймали и избили.Моя ошибка была в том .что я не сдержался после кражи побежал и меня сразу приметили.У Маши получилось все ,просто прекрасно.Свою роль она выполнила на 100%. Я просто получил удовольствие,удовлетворение от проделанной работы. Все прошло так гладко,я очень доволен. Насчет техники никаких вопросов,я даже не видел как вы успели выташить деньги с заднего кармана клиента деньги!
    -Я с Вами якутами живу много лет и каждый раз удивляюсь. Хотя вы все скотоводы, кормитесь за счет своего трудолюбия ,но выжить в таких климатических условиях просто уму непостижимо! Какие Вы способные люди, каждого возьми и каждый по своему талант. Просто как народ себе цены не знаете.
    - Кто-то поет,кто-то кузнец ! Все умеете. И вот сегодня, Вы доказали что являетесь достойным представителем своего народа. Хоть у Вас воровство является большим грехом. Но.жить, то надо.Каждому своя дорога.
    - А ну покажи? Нашу выручку.Посмотрим сколько мы имеем?
    Тимир уэрэтээччитэ кини улэтиттэн астыммытыттан, бу сылаас кэрсусууттэн уонна бэйэтин долгуйуута ситэ ааса илигиттэн буолуо? Букатын атын турукка киирэн хаалбыта.Хайдах эрэ этэ-хаана ууллан ,сэниэтэ эстэн олрор олоппосугар хам сыстан хаалбыта. Уэрэтээччитин тыллара барыта биир тыл буолан, кул5аа5ар сахсыр5а кэтэ сылдьарын курдук куугунаан исиллэрэ.
    Онон киситэ хаста да хатылаабытын кэннэ дьэ биирдэ киситин этэр тылын ис хосоонун эйдээбутэ.
    Татаар бааската ону барытын кэрэ сылдьан, уола ханнык турукка сылдьарын билэн:
    -Тимир! На выпей воды. Иди успокойся Вот там комната отдыха.
    Тимир хоско киирбитин кэннэ ,харчытын аа5ан кэрбутэ,биир тысыынчаттан тахса буолан тахсыбыта.Уруккунан уон киси ыйдаа5ы хамнаса . Билиннинэн 300-4000 тысыынча солкуобайы биирдэ олордон ылыы ,бу куса5ана суох хамсаныы этэ.
    Билигин татаар Бааската исигэр улаханнык астынан олороро Кини дуусата ыллыыра.Бу Саха сиригэр балачча элбэх дьону бу дьаллыкка такыйда да,бу Тимир курдук айыл5аттан бэриллибит тургэн, сылбыр5а тарбахтаах о5ону кэрсэ илик. Урукку эттугэр орто эрэ тасымнаах, быстах уулусса эрэ карманниктара иитиллэн тахсыбыттара. Усаабаттара! Бэрт тургэнник хаасына дьиэтин булаллара.
    Кырдьык киси дьарыктанар о5ото.

    0
  • Баба5а Баатыр
    23 мая 2016  

    кэпсээн

    Харыстыахха наада. Ханнык ба5арар карманниктар маннайгы сырыыларыгар тубэсэллэр.Ол кэнниттэн хаасына дьоно буолан хаалаллар.Сэптээх ыйаасыннара суох буолан,хара улэ5э тубэсэллэр .Ол тумугэр тэсэ да талааннаах буоллаллар,тарбахтара алдьанар. Онтон кэлин тусата суох дьон буолан тахсаллар.
    Эскэтун,эн бу билигин хаасына дьиэтигэр киирбэккэ ,хас да онорбут дьыалан табыллан уонна ол улэн атын карманниктардаа5ар ураты уонна дарбааннаах буолла5ына. Онтукан сэптээх сирдэргэ кэпсээн буолан тар5анан эн иннигэр кэтэр. Эн ааккын эрэ кэтэ5эр.Ханна да тиий аан аса5ас буолар. Союз карта5а эрэ улахан!
    Онон Тимири маннайгы хардыыларыгар хонтуруоллуохха .кэруэххэ,истиэххэ.суруннуэххэ !Дьэ.билигин кэстуэ5э тэбэлээх уол эбит?суох дуу? Билигин саамай кытаанах ирдэбили аасыахтаах.Кисини чэпчэки харчы буорту гынар.Ол киситтэн бэйэтиттэн тутулуктаах.Дьон угус эттэ тэсэнэн уптэнэн исэллэр да ,ол оччонон киси этиитигэр дьулэй буолан,.бэйэлэрин урдуктук сананар буолан исэллэр.Ити кэрдун дуо? Ити биир хамсаныынан кэннэру улэсит биир сыллаа5ы дохуотун биирдэ охсон ылла.
    Бэйэтин кыана туттарын кэр!Туох да буолбата5ын курдук,сыыса, туора-маары хамсаммакка аа-дьуо хааман бара турда.Онноо5ор ааттаах-суоллаах уоруйахтар ити эттугэр кыаммакка тубэсэллэр.Дьэ .бу буолар! Кылаас урдугэ! Бэйэни кыана туттуу!Таас киси курдук барытынхас биирдии хамсаныыгын кытаанахтык хонтуруоллуохтааххын.

    0
  • Баба5а Баатыр
    26 мая 2016  

    кэпсээн

    барытынхас биирдии хамсаныыгын кытаанахтык хонтуруоллуохтааххын.
    Дьэ.кырдьык бэйэни кыайа туттуу уоруйах кисиэхэ саамай кытаанах ирдэбил.Онорбуккун онорон баран, .тугу да билбэт курдук туттуу бу угус уоруйахха кыаттарбат суол.Ону кыайа тутуннун да.илиигэр уорбут харчын суох буолла да эйиигин уоруйах диэн сирэй-харах анньар кыахтара суох.Онтон эн!.Хамаанда исигэр сурун кисигин .эн улэн биир хамсаныы буолуохтаах тустаах киситтэн харчытын ороотун да атын бэйэн кисигэр ол харчыгын биэрэ охсуохтааххын.
    Эйиигин ким да уорбалыа суохтаах. Онтон ол кисини туттахтарына да .атын кисинэн солбуйар диэн бу турда5а.Эссэ ол кисигин уоруйаххын диэн дакаастыаххын наада, онтон ол кисин харчыны сиргэ тусэ сытарын ылбытым дии туруо.Оччотугар кисигин дакаастаабакка ыытаргар тиийиэн.
    Билигин Тимир билинни тасымынан киниэхэ олох чугасаан сылдьар.Бэйэтин санаатыгар,кини Тимир тасымыгар биэс сылы быса такыллан тиийбитэ.онуоха дылы таах сорук-боллур уол бысыытынан айа5ын эрэ иннигэр сылдьыбыта. Онтон ону Тимир икки ый исигэр ааста
    -Бу бугунну куннэ дылы саарбахтыыр эбит буоллахпына. Дьэ билигин байбыт-топпут тойоттор сэрэнин.мантан антах инникитин-кэннигитин кэрунэ сылдьаргыт буолуо.Ити кып-кыра уол эсигини утуйбат оноруо. Ону мин эрэннэрэбин. Бэрт кылгас кэминэн ону билиэххит .
    - диэн сана тасааран баран татаар Бааската илиитинэн далбаатаан кимиэхэ эрэ сутуругун кэрдэрбутэ.
    Татаар Бааската кырдьа5ас уоруйах барытын этэру кэрэн олороро. Бу куоратка маныаха дылы ким да5аны тэрээсиннээх уоруйахтар хамаандаларын улэтин истэ да билэ да иликтэр.Кинилэргэ биир эрэ сыл баар.Хас эмэтэ тэггул айдаан тасыбытын кэннэ.ону барытын сибээстээн биир дьыала онорон уонна бу кинилэри тутарга кырата сыалай отдел тэрийдэхтэринэ ,бу куораттан Тимир тэйэн биэрдэ5инэ табыллар. Дьэ.онуоха дылы ,куускэ хамсанан бэйэ баарын биллэриэххэ наада.Итинник саныы олордо5уна «дама Мааса» киирэн кэлбитэ.
    Ол кэмнэ такыйааччылара уоруллубут харчыны туэрт элуугэ уллэрэн олороро.Тимири ыныртарбыта.

    0
  • Баба5а Баатыр
    29 мая 2016  

    кэпсээн

    Ол кэмнэ такыйааччылара уоруллубут харчыны туэрт элуугэ уллэрэн олороро.Тимири ыныртарбыта.
    -Эрдэ сэннэспуппут курдук,бу икки элуу Тимир киэнэ, бу эйиэнэ онтон тэрдус элуу общакка барыа.билигин бэйэм тугу да ылбаппын.Онтон кэлин булуллубут уп анара миэхэ киириэ. -Бол5омтолоохтук кэрун уонна бу тугэни эйгутугэр уйэ5ит тухары хатаан! Бу буолар уоруйах эрэгэйэ! Бу олоххо туох барыта харчынан кэмнэнэр,эн оло5ун тасыма бу кумаа5ылартан тутулуктаах. Тимир! Мэ, бу элуугун ыл уонна ити дьиэлэнэн олорор сиргин уларыт. Биир эмэтэ сэнэх квартираны куорат ортотугар наймылас. Онтон бугунну куну ырытар буоллахха,барыта олус учугэйдик ааста.Эйиэхэ «дама мааса туох да сэмэлиир тылы этэр кыа5ым суох.барыта толкуйдаммыт курдук барда. Онтон Тимиргэ бытархай тугэннэргэ сэмэлэр бааллар.Бу сырыыга барыта табылынна, онон бытархай диирбитигэр тиийэбит.Атын тугэннэ онтукан улахан буолан тахсыан сэп.
    Маннайгытынан клиенна чугасаан исэн тэбэ5ун эргичиннэтэ сырыттын ,итинник хамсаныа суохтааххын, тэбэ5ун ойо5остуу тута сылдьан, иннигин-кэннигин харахтаргын эрэ хамсатан кэруэхтээххин!
    Иккисинэн. Клиентэн харчыны оруургар, бэйэн да эйдээбэккэ атын илиин тарбахтарынан ыллын.Ол тумугэр хас да сыыса хамсаныылары онордун. Биир сурун быраабыланы кэстин, улэлиир илиин тарбахтарынан, эскэтун аттыгар туора дьон баара буоллар кинилэргэ кэстэр гына хамсаннын, харчыны ороон баран биирдэ куртканан саба бырахтын. Онон ол итэ5эспитин туоратар инниттэн, билинни сурун сорукпут. Икки илиинэн тэннэ улэлииргэ уэрэниэхтээхпит.
    Чэ.билигин баран сынньанын! Муччургэннээх кун ааста.

    0
  • Баба5а Баатыр
    30 мая 2016  

    кэпсээн

    Ити кэмнэ Сэмэн дьиэтигэр кэлбитигэр кэргэнэ-о5олоро уэрэ-кэтэ кэрустулэр. Сэмэн дьиэ-кэргэн саамай сурун киситэ. Дьоллоох дьиэ-кэргэн а5а басылыга. Бэрт кылгас кэмнэ бу 4-квартиралаах дьиэ,даача ылла . Бу куннэргэ «Волга» массыына ылаары харчы мунньуна сылдьар.Онтукатыгар бугун ботуччу со5ус суумманы биир тэрилтэ салайааччыта, кини илиитигэр остуол аннынан ууммутун ылбыта.Онтон кини суобаса оонньообот .Убайдары кытта бииргэ сирэй-харах анньыспыта,улэлээбитэ ыраатта. Дьэ.уоруйах дьон. Кини да уэрэннэ.Бэрэлэру кытта олорон сур бэрэ буолла. Улэситтэр улэлиир олохторун хаачыстыбатын бэрэбиэркэлиир инспектор буолан улэлээбитэ,син балачча кэм буолла.Бэрт эрэйинэн бу дуосунаска ,туора иккис хамнастаах буоларынан,кэмигэр балачча элбэх уп оонньотуллан бу дуосунаска тиксибитэ. Чэ,ол диэн.Ону бу дуосунаска тиксээт хас эмэтэ тэгул эгутэн ылла.
    Ол киси дьыл5ата, кини дьыала кумаа5ытыгар хайдах суруйбутунан бысаарыллар. Хас биирдии тэрилтэ5э киси элуулээх тугэн та5ыста5ына,тэрилтэ салайааччытын сирэйгэ-харахха анньаллар. Туох баар улэ докумуонун барытын хасаллар. Улэтигэр сыана бысаллар. Суруннээн ,кини улэ хаачыстыбатын инспектора хайдах суруйбутунан прокуратура кыра5ы хара5ын кэруутунэн тустаах салайааччы быыгабартан-кулуус хаайыытыгар тиийэ кысарыллыан сэп.Ол исин тэрилтэ салайааччылара кыбылыкка ыллаттардахтарына, кини илиитин «арыылыы» сатыыллар.
    Бугун эмиэ оннук тугэн буолан балачча уптээх уонна биир бэрт кэрэ дьусуннээх кыысы кытта билсэн эрэ кэтэ5уллуулээх бэрт учугэй санаалаах –майгыннаах дьиэтигэр кэлбитэ.Хосугар киирээт кэлин сиэбин хастыбыта, харчыта суох.Улаханнык сосуйбута.Кини чуолкайдык эйдуур.Ол харчытын сиэбигэр уктубутун. Ол кэнниттэн тэрилтэтигэр кими да5аны кэрсубэтэ5э.Улэ чааса бутээтин кытта дьиэтигэр барбыта. Онон суолга ханна эрэ ороон кэбистэ5э дуу? Ким эрэ сиэбиттэн хостоон ылла5а дуу?
    Ону маны санаан-толкуйдаан кэрдэ да,тугу да тобулбата. Сарсынны кунугэр санаата батарбакка милииссийэ5э тиийэн сайабылыанньа суруйда.Ол гынан баран ол сайабылыанньатыгар харчытын сууматын улаханнык аччатан ,хамнасын эрэ уордарбыт уонна бысаарыы суругар «Дама Мааса» тусунан биир да тылы кыбыппакка суруйбута.Кини манна кыттыгастаа5а буолуо диэн тэбэтугэр олох киллэрбэтэ5э.
    Ол сайабылыанньа куораттаа5ы милииссийэ управлениетын,отделын салайааччыларын кэрийэн баран ,быйыл сана Томскайдаа5ы милииссийэ оскуолатын бутэрбит Уголовнай розыска сана улэлээн эрэр Афанасьев Сергей диэн милиссиийэ лейтенанын кэруутугэр киирбитэ.
    Бу киниэхэ маннайгы дьыалата этэ. Онон бэрт эппиэтинэстээхтик сысыаннасан Сэмэни хаста да хонтуора5а ыныттаран, бысаарыы сурук суруйтаран баран .Онтукатын бэрэбиэркэлээн баран ,туох да тумук оносуллубакка ,онуоха-маныаха дылы хонтуруолтан усуллубута.

    0
  • Баба5а Баатыр
    31 мая 2016  

    КЭПСЭЭН

    Бу кэнниттэн татаар Бааската Тимири бэйэтин идэтигэр такыйарын эссэ куусурдубутэ.куну быса чуорааннаах манекеннарын кытта улэлээн тахсар буолбуттара. Тимир да5аны бу уэрэххэ сысыана букатын уларыйбыта.Утумэн харчы амтана уонна маннайгы уоруйах хамсаныытын улахан долгуйуута Тимир бу уэрэххэ сысыаннасыытын тэрдуттэн уларыппыта.Кини урукку эттугэр о5о-о5о курдук ээл-дээл сысыаннасан, куннээ5инэн сылдьыбыта.Билигин кини бу дьарыкпын сайыннардахпына,олохпун оностуохпун сэп эбит диэн эйдэбултэн тирэнэн кырдьа5ас уоруйах этиитин биир да тылын сыыска тусэрбэккэ истэр уонна толорор буолбута. Бэйэтин толкуйугар миэхэ олохпор айахпын ииттэрбэр, мантан атын суол суох диэн тумук оностубута.
    Онон бэрт кылгас кэм исигэр бу идэ сурун ирдэбиллэригэр сэп тубэсэр тасымнаах уоруйах иитиллэн тахсыбыта.
    Бу «хаарты» дьиэтигэр харса-хабыра суох сууйсуулээх.Куруутун угус харчылаах,улахан сууйуулээх оонньуулары оонньуур.Арыт сымыйанан эппит курдук элбэх харчыны биир тугэннэ муччу тутан сууйэр ,ол курдук эмиэ сууйтэрэр оонньуулаах уп министерствотын биир эппиэттээх улэситин Канаев Артем Васильевич диэн кисини бэлиэ5э ылбыттара. Ол тас эттунэн кини куорат мааны рестораннарынан куулэйдиирэ уонна эйун сутэриэр дылы арыгыны исэрэ бол5омто5о ылыллыбыта.

    0
  • Баба5а Баатыр
    1 июня 2016  

    кэпсээн

    Кырдьа5ас уоруйах Тимир хас биир хамсаныытын барытын аа5а кэрэ сылдьара. Бэрт кылгас кэмнэ ханнык ба5арар бысыылаах-тасаалаах киситтэн хайа ба5арар сиэбиттэн киниттэн итэ5эсэ суох харчыны оруур буолла. Адьас тургэн хамсаныылаах тарбахтаах. Айыл5аттан бэриллибит талаан. Кылааннаан эрэ биэриэххэ . Билигин элбэх дьиннээх уулусса5а дьарык наада. Онно кини оруола диэн.бу уол маннайгы сырыыларыгар сыыса-халты туттубатын ситисиэхтээх. Ол исин туох баар хас биирдии хамсаныы улэ былааннаасынын,толкуйдаасынын билигин бэйэтэ оноруохтаах.Онон маннайгы хамсаныылары, кими тургутары бэйэтэ талара.
    Бу «хаарты» дьиэтигэр харса-хабыра суох сууйсуулээх.Куруутун угус харчылаах,улахан сууйуулээх оонньуулары оонньуур.Арыт сымыйанан эппит курдук элбэх харчыны биир тугэннэ муччу тутан сууйэр ,ол курдук эмиэ сууйтэрэр оонньуулаах уп министерствотын биир эппиэттээх улэситин Канаев Артем Васильевич диэн кисини бэлиэ5э ылбыттара. Ол тас эттунэн кини куорат мааны рестораннарынан куулэйдиирэ уонна эйун сутэриэр дылы арыгыны исэрэ бол5омто5о ылыллыбыта.
    Хас да куну быса Тимир уонна «Дама Мааса» такыйааччыларыттан сорудах ылан бу киси куннээ5и оло5ун уэрэтэн киирэн барбыттара. Сотору кэминэн кисилэрин уопсай мэтириэтэ оносуллан тахсыбыта.Бэрт тутаах «дохуоттаах» миэстэ5э олороро бысаарыллыбыта. Саха сирин тутуутун бутуннуутун убулуур управление начальнига буолара биллибитэ..Онон хантан эбилик уптэнэрэ саба быра5ыллан бысаарыллыбыта.Бэйэтин оло5ун оностон олоруттан уонна хайдах олоххо хамсанарыттан кэрдэххэ балачча улахан убу матайдыыра кэстэрэ. Ол курдук ус о5отун дьиэлээн,ар5аанан-со5уруунан уэрэттэрэн олороро.О5олоро бары баай-тот олохтоохторо.Кэргэнэ куну быса ма5асыыннары кэрийэн тахсара. Улэлээбэккэ олороро.
    Тугу билбиттэрин,кэрбуттэрин такыйааччыларыгар биллэрэ олороллоро. Биир кун кырдьа5ас уоруйах :
    - Кисигитин сэбун уэрэттигит .Хайа туох толкуйдааххытый?-диэн ыйыта тосуйбута.
    «Дама Мааса»:
    -Саамай боростуойа хаартыга уктэтэн ,онно сууйэн ылыахха.Онно бисиги курдук тасымнаах оонньооччулар ,ханнык ба5арар тасымнаах оонньооччуну, онтон кинини хайдах ба5арар оонньотуохпутун сэп –диэн бэйэтин санаатын атастаспыта.
    Онтон Тимир:
    - Кунус дьиэлэригэр,ким да суох. Квартираларын аана боростуой английскай замоктаах. Онон туох да угус мачайа суох,квартираларын ыраастыахха- диэбитин кырдьа5ас уоруйах олох сэбулээбэтин биллэрбитэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    2 июня 2016  

    кэпсээн

    -Машенька! Я же когда Вашу группу создавал.объяснил суть .Почему именно Вы, вместе с Тимиром в одной группе будете работать. Наша с тобой задача воспитать из Тимира высококлассного вора-карманника.А твоя роль здесь второстепенная. И твоя судьба уже расписана сверху.Выйдешь замуж.Нарожаешь детей. И материнские чувства возьмут вверх, тогда думать будете по другому. Твое дело –карточная игра.
    А Вот насчет этого карточного притона думаете «власть» не знает? Знает,но не трогает. Потому –что мы повода не даем.У нас более-менее цивилизованно, клубная система. К нам приходят определенного социального уровня,самодостаточные люди. Людям, свойственно,отдохнуть от работы, и бытовой суеты. Кроме аркоголя, у нас все подают. Можете, покушать нормально.Светская беседа. Репутация и авторитет заведения очень дорого стоит,все это можно потерять в один миг.
    Проблемы начинаются тогда , когда кто-то из них напишет заявление,что его ободрали или украли что-то в органах,тогда точно жить спокойно не дадут.Вот, поэтому мы его трогать здесь не будем.
    А Вот Тимир! Почему ,я дожил до старости.Потому что никогда не ходил на квартирные кражи. Там тебя вычислять быстро,лишние следы, личные вещи,отпечатки пальцев. И статья серьезная.А карманник-вор должен работать только с наличными деньгами , как в банке. В нашем деле.в первую очередь надо дружить со своей головой: думать,все заранее обмозговать, рассчитать и подготовится. Вот.тогда будет результат.
    Так-что идите домой.еще раз.подумайте.

    0
  • Баба5а Баатыр
    12 июня 2016  

    кэпсээн

    Татаар Бааската маннай утаа такыйар о5олоро итинник дирин толкуйа суох этиилэриттэн, киэнник толкуйдаабаттар диэн толкуйтан санаата тусэ,кынахайан кыысыран кэлэ сыспыта. Онтон бэйэтин кэмигэр,кини Тимир саасыгар мин ким этибиний диэн эргитэ санаан баран ,бэйэтиттэн бэйэтэ кулэн кэлбитэ.Ити Тимир саасыгар,кини бас баттах сылдьар,сорук-боллур уол этэ..Кини санаатын ким да ыйыппат этэ. Кини уон сылы быса турууласан туран дьарыктаммыт улэтин тумугун –ити Тимирин икки ый исигэр басылаата.
    Аарыма кырдьа5ас ,оло5у олорбут ,барытын кэрсубут киси толкуйуттан ити сана олоххо уктэнэн эрэр «молокочуостар» толкуйдара кырдьык да5аны букатын атын буолара чуолкай..Ити кэнниттэн татаар Бааската санаата кэнэн,кэтэ5уллэн кэлбитэ.
    Онтон «дама Мааса» уонна Тимир такыйааччылара кинилэр этиилэрин ылыммата5ыттан улаханнык хомойботохторо,ол гынан баран сорудах ылбыт дьон бысыытынан иккистээн кисилэрин куннээ5и оло5ун эссэ бол5омтолоохтук уэрэтэн баран, болдьоммут кэмнэ бэйэлэрин толкуйдарын такыйааччыларын кэруутугэр киллэрбиттэрэ.
    Кинилэр бол5омтолорун Артем Васильевич кэпсэтиилээх эбилик убун ыларыгар тусааннаах дьонун кытта куруутун улэ чаасын бутуутэ «Волна» ресторанна кэрсэрэ , ол ылбыт бэригин бэйэтин кытта илдьэ сылдьар дипломатын исигэр уктара бэлиэ5э ылыллыбыта. Улэтин кэннэру куннэригэр дипломата суох тахсара ,быса дьиэлиирэ.Онон кисилэрэ дипломаттаах та5ыста5ына бугун бэрик ылар кунэ эбит диэн толкуйданара. Бу кэмнэ общепит тэрилтэтэ куоратка олох суо5ун кэриэтин исин «Волна» ресторана кунус боростуой норуоту асатар инниттэн остолобуой бысыытынан улэлиирэ. Артем Васильевич «Волна» ресторанна остолобуой бысыытынан улэлиир бутэсик мунуутэлэригэр болдьох кэмин бысысан кэпсэтиилээх дьонун кытта кэрсэрэ. Дьонун наар биир усук остуолга кэрсэрэ. Кэпсэтиитэ эрдэ ыытыллыбытын бысыытынан манна «бэрик» эрэ бэрсиитэ буолара. Буолар буолбат кэпсэтии быысыгар биир-икки чааскы кофе исиллэрэ.Ол кэнниттэн Артем Васильевич болдьоспут киситэ тахсан барбытын кэннэ кылгас кэмнэ со5ото5ун олоро тусэрэ. Ити кэмнэ дипломатын муоста5а уурара . Онтуката аасан исэр киси илиитин исигэр турара. Ону бэлиэтии кэрэннэр уоллаах-кыыс такыйааччыларыгар ,ол дипломаты бу кэмнэ итинник майгынныыр дипломатынан уларытарга диэн этии киллэрбиттэрэ. Ол этиилэрин кырдьа5ас уоруйах бары эттуттэн ыараннатан кэрэн баран сэбулуурун биллэрбитэ.
    Онон бары тугу гынан,хайдах хамсанан ити толкуйу олоххо киллэрэри толкуйдаан барбыттара.
    Сурун ыарыр5атар тугэннэринэн кисилэрэ манна куоратка атыыламмат дипломаты илдьэ сылдьара учуотка ылыллыбыта.
    Уларытыахтаах дипломаттара манна Дьокуускайга атыыламматын бысыытынан ,аан маннай ол дипломаттарын хаартыска5а тусэрэн такыйааччыларыгар а5алан биэрэллэригэр сорудах ылбыттара. Итинник дипломатынан хааччыйыыны ,татаар Бааската бэйэтигэр ылбыта.
    Ол кэнниттэн «Волна» ресторанна остуоллар хайдах туралларын утугуннэрэн онорон баран энин араас тугэннэри уэрэтэн баран, «Дама Мааса» кофелаах чааскыны тутан исэн, дьалкытан , ал5аска сыыса туттан бэйэтигэр уонна Артем Васильевичка кофе куттуохтаах. Ол кэмнэ Тимир кэлэн дипломаты уларытан илдьэ барар кэрунэр тохтообуттара.
    Ону олоххо киллэрэргэ ,артыыстар испиэктээкилгэ бэлэмнэнэллэрин курдук кун аайы кырдьа5ас уоруйах такыйыылаах бэлэмнэнии улэтэ куускэ ыытыллыбыта.

    0
  • Ааҕааччы
    18 июня 2016  

    Хайа Тимирбит ханна тиийдэээ,?

    0
  • Баба5а Баатыр
    19 июня 2016  

    КЭПСЭЭН

    Онон бары тугу гынан,хайдах хамсанан ити толкуйу олоххо киллэрэри толкуйдаан барбыттара.
    Сурун ыарыр5атар тугэннэринэн кисилэрэ манна куоратка атыыламмат дипломаты илдьэ сылдьара учуотка ылыллыбыта.
    Уларытыахтаах дипломаттара манна Дьокуускайга атыыламматын бысыытынан ,аан маннай ол дипломаттарын хаартыска5а тусэрэн такыйааччыларыгар а5алан биэрэллэригэр сорудах ылбыттара. Итинник дипломатынан хааччыйыыны ,татаар Бааската бэйэтигэр ылбыта.
    Ол кэнниттэн «Волна» ресторанна остуоллар хайдах туралларын утугуннэрэн онорон баран энин араас тугэннэри уэрэтэн баран, «Дама Мааса» кофелаах чааскыны тутан исэн, дьалкытан , ал5аска сыыса туттан бэйэтигэр уонна Артем Васильевичка кофе куттуохтаах. Ол кэмнэ Тимир кэлэн дипломаты уларытан илдьэ барар кэрунэр тохтообуттара.
    Ону олоххо киллэрэргэ ,артыыстар испиэктээкилгэ бэлэмнэнэллэрин курдук кун аайы кырдьа5ас уоруйах такыйыылаах бэлэмнэнии улэтэ куускэ ыытыллыбыта.
    Барыта санаа хоту барда5ына,кыаллар буолла5ына уоруллааччы дипломатын эссэ бэйэтигэр хаалларар курдук тубэлтэ эмиэ уэрэтиллибитэ..Оччотугар кини тугу да сэрэйбэккэ дьиэтигэр дылы тиийэн баран биирдэ «бабат» дии тусуэхтэээ5э. Ол инниттэн Тимир дипломат хайдах асылларын-сабылларын уэрэппитэ.
    Онтон атын тугэнигэр кинилэргэ уонча мунуутэлээх бириэмэ эрэ баар.Ол курдук харах эрэ баайыытыгар турар дипломаты илиитигэр ылла5ына, кисилэрэ асыыр сиртэн тахсарыгар суумката уларыйбытын билиэхтээ5э. Ити кэм исигэр Тимир кинини уорбалаабаттарын курдук асыы олорор остуолугар олорон хаалыахтаа5а.Ол инниттэн кини бэрт тургэнник дипломаты ылаат да5аны усус кисиэхэ биэриэхтээ5э,ол оннутугар бэйэтэ «чэпчэтинэр» сиргэ баран кэлбит курдук хамсаныахтаа5а. Онон тугэниттэн кэрэн уоруу хас да кэрунэ барыта уэрэтиллибитэ.
    Биир кун ааттаах=суоллаах дипломаттара кэлбитинэн толкуйдаммыт тугэни олоххо киллэрии улэтэ са5аламмыта. Бу кэмнэ «Мааса Дама» уонна Тимир «Волна» ресторанна сысыарыллыбыт дьон курдук кисилэрин манаан улэ чаасын бутэсигэр киэсээнни асылыктарын асыыр буолбуттара.
    Татаар Бааскатын илиитэ-ата5а усун этэ.Биир тугэннэ боростуой кэннэру улэсит кэруннээх нуучча киситэ кинилэр аттыларынан аасан исэн:
    -Просили передать,что «клиент» идет на встречу- диэн сибигинэйэ былаастаах этээт сутэн хаалбыта.Ону кинилэр бэйэлэрэ да сэрэйэн олороллоро.Ол курдук биир бэрт маны танастаах тойон кэруннээх киси кэлэн Артем Васильевич остуолугар олорон балачча эр кофе испитэ буола олордо.Эр-этэр буолбата кисилэрэ бу тиийэн кэллэ.Билсэр дьон бысыытынан эн-мин дэсэн кэпсэтэн бардылар.Усуна суох кэпсэтии кэнниттэн, тойон кэруннээх киси остуол урдугэр култэйбит улахан дьыала кэнбиэрин хаалларан баран остуолтан туран бара турда.Ол кэнбиэри Артем Васильевич бэрт тургэнник дипломатын исигэр уктан кэбистэ уонна тугу да билбэтэх киси курдук кофе исэ олордо. Ол кэми кэтэсэ олорбут «дама Мааса» бэрт тургэнник хамсанан,синньигэс биилинэн оонньоон,хара5ынан тырымнаан остуол аннараа эттунэн исэн тууппулэтин хобулугун тосту уктээбитэ буолаат, кофелаах чааскыны бэйэтигэр уонна Артем Васильевичка ысан кэбистэ.Икки эттуттэн улахан сосуйуу-эмуруу буолла.Артем Васильевич маннай утаа ханнык ба5арар киси маннык тугэннэ хамсанарын курдук, эн-мин дэсэн исэн иннигэр куттаммыт сирэйдээх, эдэр, мааны кэруннээх кыыс турарын кэрэн санаатын уларытан кыысы уоскутарга баLF Аттынаа5ы остуоллартан туэрт-биэс татаар Бааскатын дьоно ойон кэлэн, туора дьон уонна тусааннаах киси кэрбэтун курдук мэсэйдии туран баран кыыстаах эр киси тула кинилэргэ кэмэлэспутэ буолбута буола сылдьыбыттара. Ону кэрэн олорон кэруэх бэтэрээ эттугэр Тимир дипломаты бэрт тургэнник арыйаат ,иситтэн харчылаах пакеты ороот онтукатын бэйэтин дипломатыгар уктубута уонна тахсар сир диэки барбыта. Кини дьолугар дипломат хатыыра бэрт боростуой эбит. Ол харчытын асыыр сир залын аанын унуор атыллаат.кэтэсэн турар кисиэхэ туттаран кэбиспитэ уонна бэйэтэ туох да кыттыгаса суох киси курдук кэлэн миэстэтигэр олорунан кэбистэ.Тимр уоскуйан баран кэрбутэ,Дама маасата артыыска бэ5э, олох оруолугар киирбит. Артем Васильевисы тула суурэ сылдьан:
    -Ой!Извините меня! Это, я виновата-дии –дии киситин пиджагар таммалаабыт кофе таммахтарын салфетканан сото сатыыр .Онуоха .аны киситэ кыбыстыбыта буолан,тэттэру чинэрийэр.
    -Милая девушка! Не трогайте меня,я сам.Ол аайы кыыса эссэ тэбиэсирэн туран:
    Да,это я случайно. Видите,вот у меня каблук туфли сломалась. Еще раз примите мои извинения.
    Ол быысыгар илиитигэр тута сылдьар тостубут хобулуктаах туфлятын кэрдэрэр.
    Артем Васильевич асыы олорор дьон бол5омтолорун насаа бэйэбэр тардаары гынным дии санаат бэрт тургэнник хомунан ресторан иситтэн сулбу ыстанан тахсыбыта .
    Тусааннаах дьон туораттан кэрдэхтэрунэ,туруоруллубут испиктээкилгэ артыыстар оруолларын урдук тасымна толордулар.

    0
  • Баба5а Баатыр
    22 июня 2016  

    кэпсээн

    Бу сырыыга бары буолуохтаах тугэн эрдэттэн толкуйдаммытын бысыытынан буолуохтаах тугэн энкилэ суох барбыта.
    Артем Васильевич бэйэтин киси бысыытынан характерынан ити а5ыйах кофе таммахтара кини кэстуумэр туспуттэригэр улаханнык аймаммакка исэрэ.
    -Бу кэстуумун кэппитэ балачча усун кэм буолла .Уларыйар да кэмэ кэллэ.Наада буолла5ына сана кэстууму атыыласыллыа –диэн толкуйдуу истэ.
    Дьиэтигэр кэлээт угэсинэн бэйэтин улэлиир хосугар супту аасаат дипломатыттан бэрик харчытын сейфа5а угуох буолбута,кэнбиэрэ суох.Сосуйуу бэ5этун сосуйда
    Урут хасан эрэ биир куустээх куулэйдээсин кэннэ балачча элбэх суумманы сутэрэн турар.онно кини итирик этэ.Онтон бугун кини биир да хааппыланы айа5ар укта илик.
    Тириинэн буруллубут кириэсилэтигэр олорон бу чаас анардаах кэмин барытын тэбэтун исигэр ыараннатан эргитэн толкуйдаан кэрдэ. Бу дуосунаска аныахтарыттан элбэх сири кэрийдэ.энин араас дьону кытта билистэ,билбэтэ5ин биллэ,кэрбэтэ5ун кэрдэ.Дьон кырыылаахтарын да, бэтэстэрун да кытта бииргэ билсэн улэлэсэн кэллэ. Араас тугэннэр .тубэлтэлэр барыта буолаллара. Кини оло5ун суола мускуурдаах.Аллараа да тусуулээх кэмнэр эмиэ бааллара. Ол гынан баран олох умса охсуллубакка сылдьар.Онтон барытыттан сырбас гынан халты о5устаран тахсыытыга кини бэйэтин тэбэтун олоруутугар махтанара. Оло5ор баар учугэй да .куса5ан да эруттэри барытын эргиччи толкуйдаан кэрэ сатыыра. Инньэ гынан тугу эрэ тобулан баар баласыанньаттан муччу кэтэн тахсара.
    Соторутаа5ыта биир профсоюз тос курдук тойонун кытта бииргэ асаабыттара.Ол киситэ холуочуйан баран эмиэ дьиибэ со5устук хамнас харчытын сутэрбитин кэпсээбитэ.Билигин эмиэ киси сатаан эйдээбэт тугэнэ буолла.Билигин кини ити ресторанна чаас анара эрэ олордо.Ол кэмнэ ити эдэркээн кыыс кэлэн кофе то5он мучумаан тэрийэ сырытта.Ол тумугэр ити аттыбар тула суурэ сылдьыбыт дьоннортон хайалара эрэ ылбыта чуолкай. Эйдээн сирэйдэрин кэрбэккэ да хаалбыппын.
    Кини эйун санаатын бу тэрээсиннээх уоруу эбэтэр быстах тугэн дуу?- диэн толкуй мосуоктуура. Эскэтун тэрээсиннээх уоруу буолла5ына ити эдэркээн .мааны сэбэрэлээх саха кыыса кыттыгастаах буолан тахсар. Оччотугар кини ким эрэ, саба быра5ан «кулук» эруттэр бол5омтолорун тардыбыт буолан тахсар.Оччотугар кинилэри бэйэттэн тэйиччи тутар инниттэн тэсэ да ба5арбата5ын исин милиисийэ5э сайабылыанньа биэрдэххэ эрэ табыллыысы диэн тумуккэ кэлбитэ.
    Кини толкуйа боростуой этэ.Сайабылыанньа тумугунэн милиисийэ улэситтэрэ ресторан улэситтэрин доппуруоска ынырдахтарына ,ол сурах «кулук» эруттэргэ исиллиэхтээх .Оччотугар ол дьон сэрэхэчийэн киниттэн тэйиччи сылдьыахтаахтар диэн толкуйтан .сарсынны кунугэр куораттаа5ы милиисийэ органыгар сайабылыанньа суруйбута.Ол сайабылыанньа5а,бэйэтин хара дьаллыгыттан тэйитэр инниттэн куннээ5и илдьэ сылдьар харчытын уордарбыт курдук суруйбута.

    0
  • Ааҕааччы
    29 июня 2016  

    Тимирбит ханна тиийдэ?

    0
  • Баба5а Баатыр
    1 июля 2016  

    Дьокуускай куорат исигэр тэрээсиннээх уголовнай элеменнэр чэмэхтэрэ Сэбиэскэй былаас са5ана урдуку Коммунистическай партия кыра5ы хара5ын аннынан улахан бол5омто5о ылыллан сылдьаллара. Инньэ гынан «кулук эруттэргэ» кэмиттэн кэмигэр куустээх алдьатыылаах охсуулар оносуллаллара.Итинэн сибээстээн Саха сирэ урукку эттугэр кулуусэ суох хаайыы аатырдар да5аны, куорат исигэр уопсастыбаннай бэрээдэк баара. Ол гынан баран А5а дойду сэриитин кэнниттэн сэрии кыттыылаахтара,Саха сирин баайын-дуолун хостуу Союз ар5аа эттуттэн араас омук кургуэмунэн кэлиилэригэр, кинилэри кытта бииргэ араасынай эруэллэр кэлитэлээбиттэрэ. Араас киси уэйбэтэх,кууппэтэх бысыылара тахсыталаабыта. Ол да урдунэн дьоллоох Дьокуускай куорат исигэр урдук тасымнаах.тэрээсиннээх уоруйахтар бэлэхтэрэ суох диэн эйдэнэрэ. Итинэн сибээстээн , бу кэмнэ дьон харчытын уоруу иннэ-кэннэ биллибэт дьыалалага киирсэн улахан бол5омто5о ылыллыбакка улэлэрин сана са5алаан исэр эдэр улэситтэргэ суктэриллэрэ. Ол сайабылыанньа эмиэ Афанасьев Сергей диэн милиссиийэ лейтенанын кэруутугэр киирбитэ. Сергей сайабылыанньа сунньунэн Артем Васильевисы уонна ресторан улэситтэриттэн бу тубэлтэ сунньун ыйыталыспыта. Ким да тугу да куттуэннээ5и эппэтэ5инэн уонна уордарааччы ууну тасыйар кэрдэрууну эппитинэн дьыала арыллыбат турукка киирбитэ. Ким да тугу да кэрбэтэх,.билбэтэх буолан хаалбыттара. Милииссийэ лейтенана Сергей бу дьыаланы ,иннинээ5и дьыаланы кытта майгыннаьалларынан бииргэ холбоон баран онуоха-маныаха дылы быыллаах ыскаапка укпута.
    Уп министерствотын улэситэ хара5а туолбатынан уонна инсэтинэн уонна быдан астаах-танастаах сиргэ олорорунан ,ол кэннэру профсоюз улэситин курдук буолуо дуо? «Кулук» киллэринэр дохуота быдан ордук .Кун аайы да буолбатар Саха сиригэр улахан тутуу ыытыллар буолла да,уп-харчы кини хармааныгар уу сууругун курдук кутуллан киирэрэ.
    Бу сырыыга муччу туттарыы бу иннинээ5и хамсаныы курдук буолуо дуо? Татаар Бааската иннигэр остуолга чэмэхтэнэн сытар харчыны бэрийэ олорон . Санаата улаханнык кэнньуэрэн олороро. Биричиинэтэ боростуой этэ.Кини уйэтигэр онноо5ор буолуох харчыны –убу кэрэн кэллэ. Кини бэйэтин курдук тасымнаах урдук кылаастаах уоруйа5ы иитэн эрэриттэн уэрэрэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    4 июля 2016  

    кэпсээн

    Бу сырыыга муччу туттарыы бу иннинээ5и хамсаныы курдук буолуо дуо? Татаар Бааската иннигэр остуолга чэмэхтэнэн сытар харчыны бэрийэ олорон, санаата улаханнык кэнньуэрэн олороро. Биричиинэтэ боростуой этэ.Кини уйэтигэр онноо5ор буолуох харчыны –убу кэрэн кэллэ. Ол онно тэннээтэххэ бу харчы буолуо дуо! Ол гынан баран ,бу кыра куорат тасымыгар балачча улахан уп . Онон бу уптэн «общакка» харчы киирдэ5инэ уол тусунан кэпсээн куорат «кулук» эттулэригэр тар5анара чуолкай. Кини бэйэтин курдук тасымнаах урдук кылаастаах уоруйа5ы иитэн эрэриттэн уэрэрэ.Суруллубатах уоруйах сокуонун бысыытынан кини о5ото суох киси бэйэтин курдук уоруйа5ы иитэн тасаарда5ына кини тусунан эйдэбул бу такыллыбыт эдэр уоруйах аатын суолун кытта бииргэ уусаан кини тусунан эйдэбул тусааннаах дьон ортотугар сылдьыахтаах.Кини билигин бу уйэтин моноон эрэр сиригэр тэрээсиннээх уоруйахтар оскуолаларын тэрийэн олоробун диэн этэригэр кыахтанан эрэр.Ол мантан антах тэруттэнэн тирэхтэнэн манна акылаат буолан хаалыахтаах.Кэмиттэн кэмигэр бу Тимир курдук туспа талааннаах уоруйах куэрэйэ тустэ5инэ аймал5ан буола тусуэхтээх уонна уоста-уоста сал5анан бара туруохтаах.
    Бу сырыыга тус-туспа оруолларга бэрт элбэх киси кытынна. Бу курдук эрдэттэн барыта толкуйданар буолла5ына уоруйа5ы хайдах да тутар кыахтара суох, быстах кыбыллыбыт дьон тутуллуохтара да сотору дакаастабыл суо5унан босхолонуохтара. Ол гынан баран бириэмэ кэмчи.Кини сотору кэминэн Тимири кытта арахсарын билэрэ.Кинилэр дьайбыт дьайыыларын кэлин тисэ5эр чэмэхтээн биир дьыала онордохторуна.кинилэри куустээх органнар эккирэтисэн барыахтаахтар. Онуоха-маныаха дылы онкуларыгар о5устарбакка сылдьаллар. Оннук толкуйга норуот туруорсуутунан тиийиэхтээхтэр. Оччотугар эн атын куоратка сырбас гыныахтааххын. Уоруйах оло5о оннук. Бииртэн биир куоратка кэсэн исиэхтээххин. Онтуката кини санаатыгар эдэр эрдэ5инэ романтика этэ. . Бииртэн биир сана куорат, куораттар саамай мааны рестораннарыгар куустээх асылыктар,кырасыабай дьахталлар,харчылаах киси тула суурэ сылдьан иннигэр-кэннигэр тусэр куннээ5инэн быстах до5оттор-атастар элбэхтэрэ.Ол гынан баран бу кини оло5ун олорбут кырдьа5ас уоруйах биир эттунэн Тимиргэ бэйэтинэн солообут уоруйах оло5ун олох ба5арбат .Сирэйинэн эттэххэ бэйэтин кэмигэр баай-тот олохтоох, Казань куорат биир тирэх ыалларын Мансуровтар хааннарын кини эллэ5унэ аны ким ааттатыай? Ким да суох.Бу ыарахан эйдэбул,кини олорон кэлбит оло5ун сурун эйдэбуллэрин туора соторо.Ол исин бу уолу тэсэ да5аны уоруйах идэтигэр такыйдар , кэннэру дьон олохторун суолунан бар,уэрэн идэтэ ылан.дьиэ-кэргэннэнэн о5олонон –урууланан олор диэн эйдэбулу биэрэ сатыыра.Онно холобур бысыытынан: -Кини бэйэтин уоруйах киси оло5ун .атын дьон оло5ун кытта тэннээн толкуйдууругар Тимиргэ тиэрдэ сатыыра
    .

    0
  • Баба5а Баатыр
    5 июля 2016  

    кэпсээн

    Санаатын дуйдаан бу кэлин булбут убунэн тэрээбут куоратыгар , биир эттунэн айыытын –харатын саптарар.иккис эттунэн аатка-суолга мечеть туттарда. Киси уэсээттэн бэриллибит айыылар ыйбыт суолларынан барыахтаа5ын дьосун саасыгар уктэнэн баран биирдэ эйдээбутэ. Онуоха дылы бысах биитин устун олорон кэллэ.Улахан кысал5а кысайан дойдутуттан тэйэн бу Саха сирин булла5а.Киэн Россия5а иэсэ элбэх.Бэрэ оло5ун сокуонунан салайтаран бу дойдуга сылдьар. Ата5астаабыт да, ата5астаммыт да киситэ элбэх. Эрдэ олорбут оло5ун ситимнэрэ тэттэру тарда сыттахтара. Инники олоххун ааспыт оло5ун бысаарар.. Дьыл5а-хааны олох тосту тутан,олорор олоххун атын хайысханан ыытыыны биир эмэтэ киси кыанара буолуо,кини кыаммата. Арай сурун дьаллыгын саас баттаабытынан хаартыга кубулутта.Бу кэлин Тимири кытта куомуннасыа5ыттан эйэ-санаата оннун булбакка сылдьар.Адьас тэрэппут о5отун курдук ылынна.Бу кини билбэт иэйиитэ .Ол курду кону-маны саныы толкуйдуу олордо5уна Тимир уонна «дама Мааса» хоско киирэн кэлбиттэригэр, остуолга сытар чэмэх харчыны дьахтар былаатынан саба сытарын «татаар Бааската» сулбу тардан ылбыта. Тимир иннигэр кини бу саасыгар дылы кэрбэтэх утумэн элбэх харчыта чэмчэйэн сытара.

    0
  • Баба5а Баатыр
    6 июля 2016  

    кэпсээн

    -Тимир кэрдун дуо? Бу бугунну итиччэ элбэх дьон кыттыгастаах хамсаныы барыта биир тугэн тусугар тэрилиннэ.Эн ити дипломаты кыл тугэнигэр асан онтон бу харчыны ыларын тусугар. Айыыларга махтал,дипломатын хатаабакка илдьэ сылдьарыгар.Дипломаты уларытар да наадата суох буола тустэ.Сутугун дьиэтигэр тиийэн булбута буолуо да,онуоха дылы бисиги суолбут онолуйда5а. Аны ити кисиэхэ бисиги бол5омтобутун уурбаппыт.Мин бэйэм уйэбэр биир кисини иккитэ хармааннаан турабын.Ол мин тэрэппуттэрбин ГПУ-ларга донуостаабыт бисиги дьиэ –кэргэни кытта кэккэлэсэ олорбут ыал а5аларын.Ол иэс иэстэсии бысыыта этэ.Онтон дьиннээх уоруйах ханнык да тугэннэ биир кисиэхэ иккистээн эргиллиэ суохтаах.Ити эмиэ суруллубатах сокуон.Ити мин этэрбин Тимир тэбэ5эр хатаан ис.Ол барыта кэлин тисэ5эр эн тириигин харыстыа5а –диэн кырдьа5ас уоруйах хайгыыр уонна уэрэтэр курдук уолу такыйан биэрбитэ.
    -Ол гынан баран «кулук» эруттэр бу киси тусунан билиэхтээхтэр,ону мин «Шестипалайга» тиэрдиэм. Онтон аннараа эттэ кинилэр дьыалалара –салгыы санаатын атастасан куорат хаайыылаахтарын чэмэхтэрун кытта сибээстээ5ин бигэргэппитэ.
    Бу тумугэр Тимир биир «Волга» массыынаны атыыласар упкэ тиксибитэ.Бу оччолорго сэ5умэр харчы буолара,ол курдук боростуой дьон бу кэмнэ уйэлэрин тухары хамнастарыттан ордорунан мунньан олох олорор уйэлэригэр бэрт нэсиилэ маннык мааркалаах массыынаны ыллахтарына айыыларыгар махтаналлара.
    Ол убун Тимир такыйааччытын субэтинэн киниэхэ тирэх буола сылдьар «аппа унуордар» кыра саастаах о5олор бэлэхтэрун уопсай уптэрин тэрийэргэ укпута.
    Бииргэ биир олбуорга оонньоон улааппыт уолаттара Витькалаах,Костя уэруулэрэ мунура суо5а.

    0
  • Баба5а Баатыр
    8 июля 2016  

    кэпсээн

    Ол убун Тимир такыйааччытын субэтинэн киниэхэ тирэх буола сылдьар «аппа унуордар» кыра саастаах о5олор бэлэхтэрун уопсай уптэрин тэрийэргэ укпута. Бу кырдьа5ас уоруйах биир угаайыта буолара. Харчы счета сбербанка5а кини аатыгар асыллыбыта. Харчы хайдах тусанылларын,кимиэхэ кэмэ бысыытынан барарын уолаттар бэйэлэрэ бысаараллара, ону барытын татаар Бааската сбербаантан ол харчыны ылла5ына эрэ,кинилэргэ тиксэрэ. Итинэн кини бу кыра саастаах о5олор бэлэхтэрун бэйэтин илиитигэр ылбыта. Киниэхэ илии-атах ,кул5аах =харах буолар тургэн атахтар илии анныгар сылдьаллара туох куса5аннаах буолуой. . Ол да урдунэн Тимири кытта биир олбуорга оонньоон улааппыт уолаттара Витькалаах,Костя уэруулэрэ мунура суо5а.
    Витька Петка-цыганы уодьуганныа5ыттан ыла, кини аата-суола « Аппа унуордар» о5олорун орто тугар мунура суох буолбута. «Аппа унуордар» кыа5ырбыттара да5аны, куорат анарын кэрэн олороллоро. Бэйэ5э дохуот кириитэ уруккуга тэннээтэххэ быдан ордук , ол гынан баран бу Тимир со5ото5ун киллэрэр убугэр ханан да тэннэспэт. Ол эмиэ эйдэнэрэ,бу уолаттар атастара букатын атын тасымна тахсыбытын кэрэ сылдьаллара. Ханнык дьон Тимири эрэ тута сылдьалларын,кимнээ5и кытта куодуруса сылдьарын билэллэрэ.
    Кинилэр кэруулэригэр сылдар угус о5олор суруннээн кыаммат,элбэх о5олоох уонна арыгысыттар сыдьааннара буолаллара,инньэ гынан сорох ыалга арыт ардыгар куннээ5и килиэп да кэстэрэ кытаана5а .
    Онон бу атастара кинилэргэ укпут убэ олус улахан кыа5ы биэрэрэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    10 июля 2016  

    кэпсээн

    Ол тумугэр Витька бэйэлэрин уолаттарын кэрэ сылдьан кинилэр угус куннээ5и кысал5аларын бысаарса сатыыра. Маннай утаа ус олох кыаммат ыал о5олорун эйээбутэ.Кинилэр танастарын-саптарын уларыппыта. Биир уоллара ыалдьан сытарыгар, эмин-томун ороскуотун тэлээбутэ. Ол быысыгар « Кириэмилгэ» дьиэлэриттэн ууруллэн кэлэр о5олорго хонук асылыктарын бысаарбыта.
    Ханнык ба5арар киси аччык.кыаммат кэмигэр киниэхэ кэмэлэспут кисини хасан да умнуо суо5а уонна кини тусугар ууга да,уотка да киириэ. Онон Витька аата-суола уолаттар ортолоругар эссэ урдээбитэ. Билигин кинилэр истэригэр сурун соругунан «Кииннэри» кытта холбосуу боппуруоса турара. Оччотугар куорат урдунэн биир кииннэммит о5олор чэмэхтэрэ уэскуэхтээ5э.Бу бириэмэ ирдэбилэ буолара.Оччотугар уэсээттэн аллараанна дылы « кулук» эруттэр кииннэниэхтэниллиэхтээхтэрэ. Ол бары эруттэр интириэстэригэр сэп тубэсэрэ. Бу боппуруосу уэсээннилэр биир эттуттэн татаар Бааска,Шестипалайдыын атын эрутуттэн кииннэри кэрэн олорор «Сема-кулак» сэпсэсуу илиитин тутуспуттара. Инньэ гынан икки о5олор бэлэхтэрэ туох да кыбырыйсыыта суох холбоспуттара. Бу улахан,куустээх бэлэх атын куорат кытыы эруттэрин бэлэхтэрун бэйэтин анныгар хам батталаан барбыта. Ол тумугэр Дьокуускай куорат урдунэн бэрт кылгас кэмнэ бары тасымынан кииннэммит «кулук» эруттэр холбосуктара тэриллибитэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    11 июля 2016  

    кэпсээн

    Бу тугэнинэн куоратка бас- баттах сылдьар кыра о5олор чэмэхтэрэ кииннэммитэ,бэрэдэктэммитэ.Бары уон аны кэрэ сылдьаллара тохтотуллубута.Куорат исинээ5и «кулук» эруттэр дьэ дьиннээхтик тэрээсиннээх бэлэххэ кубулуйбуттара.
    Бу буолбут хамсаныылары боростуойдук эйдээтэххэ саната суох улахан харчыны онорорго тусаайыллара. Оннук маннык бытархай харчыга марайдаммакка.солуута суохха куустээх тэрилтэлэри аймаабакка сылдьарга оносуллара. Итинник дьасаныы тумугэр куоратка о5олор икки ардыларыгар кварталынан,олорор сиринэн хайдысан охсусуу лаппа аччаабыта.Уулусса5а сунньунэн бэрээдэк баар буола туспутэ.Милииссийэ сводкатыгар андаатара бэргэсэни аасан исэр киситтэн куус эттунэн былдьаан ылыы, дьону солуута суох биричиинэнэн кырбаасын,халаасын кэрдэруутэ олох кыччаабыта.
    Маны милиисийэ уорганнара бэйэлэрин учугэй улэлэрин курдук кэрдэрэн хай5анар аатка сылдьыбыттара.Кэмигэр сэптээх ырыналаан кэруу оносуллубакка ,ол кэлин оройуоннартан киирэн студенныы сылдьар о5олор уонна куорат ыччаттарын икки ардыгар маассабай охсусууга тиэрдибитэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    12 июля 2016  

    кэпсээн

    тиэрдибитэ.
    Бу буолбут кэстуулэр уонна А5а дойду сэриитин алдьархайа умуруйэн истэ5ин аайы олох тупсуутун тумугэр «Аппа унуордар» уонна да атын кыра о5олор бэлэхтэрун ортолоругар ис тутулуктарыгар улахан уларыыйалары а5албыта. Урукку курдук бэйэ-бэйэни утары киирсии суох буолбутунан элбэх о5ону чэмэхтуур сыал=сорук суппутэ.Онон арыый кыанар ыал о5олоро бу бэлэхтэртэн арахсан , тахсан барыталаабыттара. Ол оннугар бэлэхтэр харса-хабыра ,тугу да сутэрэллэрэ суох ,биир эйдээх-санаалаах о6олор бэлэхтэругэр кубулуйбуттара. Бу о5олор бэлэхтэрун хамсаныыларын барытын «кэтэх» эруттэр хонтуруоллуур буолбуттара.Онон о5олор бэлэхтэрун хас биирдии хамсаныылара уэсээттэн этилиннэ5инэ эрэ оносуллар буолбута.
    Туох баар хамсаныы харчы оноруутун тусугар буолар буолбута.
    Бу кэмнэ Тимир бу икки хамсаныытын тусунан кэпсээн «кулук» эруттэр ортолоругар киэнник тар5аммыта ,онон кини аата-суола бу дьон ортотугар ыйаасыннаммыта. Татаар Бааската аны Тимири со5ото5ун сылдьан дьонтон ону-маны хармаанныырыгар бол5омтотун уурбута. Дьэ бу уоруйах саамай урдук чыпчаала .

    0
  • Баба5а Баатыр
    13 июля 2016  

    КЭПСЭЭН

    Бу кэмнэ Тимир бу икки хамсаныытын тусунан кэпсээн «кулук» эруттэр ортолоругар тургэнник тар5аммыта ,онон кини аата-суола бу дьон ортотугар киэнник тэнийбитэ.
    Татаар Бааската аны Тимири со5ото5ун сылдьан дьонтон ону-маны хармаанныырыгар бол5омтотун уурбута. Эскэтун эн бэйэн со5ото5ун ким да кэмэтэ суох анардас бэйэн сатабылгынан, бу иннигэр турар киситтэн ханнык ба5арар тугэннэ, кини билбэтинэн кыл тугэнигэр харчытын биллэрбэккэ ылар буоллаххына, эн хасан да5аны куннээ5и килиэп тусунан толкуйдуон суо5а,эн сиэбин хачыгырас харчынан туолуо. Дьэ бу уоруйах саамай урдук чыпчаала .
    Ол оннугар эйиигин куруутун харчы «ыарахан тыына» эккирэтэ сылдьыа. Бу ыарыыны бэрт ахсааннаах киси тулуйар.Ону татаар Бааската олус учугэйдик билэр.Кини илиитин исинэн тэсэлээх элбэх харчы киирэн эргийэн тахсыбытын бэйэтэ да билбэт.Ханна баарый ол уп-харчы билигин?Кэлбитин курдук чэпчэкитик барбыта,куннээ5и кэрсуу дьахталларга,иннигэр кэннигэр тусэр ньыланнаспыт быстах до5отторго,арыгыга,хаартыга! Бу кэлин силис тардынан бу кырыы,тымныы сиргэ кэлэн кисилии олорор.
    Татаар Бааската кини дьыл5ата бу Тимири кытта биирин исин, олохторун суола арахсыахтаа5ын этэру кэрэн олороро. Билигин уола Тимир уоруйах суолун талбытынан ,ол олох сокуонунан салайтаран бэрт сотору тириитин харыстанан атын сиргэ сырбас гынна5ына биирдэ эрэ, куустээх уорганнар кытаанах ытарчаларыттан муччу тусуэхтээх.Ол уоруйах оло5ун кэтэх эттэ.Тэсэнэн эн хармаанньык бысыытынан тасымын улахан,ол оччонон улахан куораттарга тиийиэхтээххин.Биир сиртэн ,атын сиргэ кэсэ сырыттаххына эрэ, эн ол ытарчаттан муччуруйэн исиэхтээххин.Ол исин тыыннаах хааларын тусугар, эн аатын-суолун иннигэр кэтэн исиэхтээх.Ханна да тиий ,эн онорбут дьыалаларын тусунан олохтоох «кулук» эруттэр истибит-билбит буолуохтаахтар.Ол исин татаар Бааската билинни бэйэтин соругунан Тимири хасан,ханна ба5арар бэйэтин кэрунэр харчытын булунар гына уоруйах бысыытынан такыйыахтаах уонна кининэн хас да улахан кэпсээннэ,сурахха сылдьар дьыалалары онорторуохтаах. Бу туруоруммут соругун татаар Бааската олоххо киллэрбитинэн барбыта. Онон куннээ5и дьарык манекеннары кытта уоруйах бысыытынан маастарыстыбаны урдэтии улэтэ буолбута. Ону кытта сурун ирдэбил бэйэн сирэйин хара5ын бысыытын, тута-хапта сылдьаргын, хамсаныыгын хонтуруолга ылыыга бол5омто ууруллубута.

    0
  • Баба5а Баатыр
    13 июля 2016  

    кэпсээн

    Бу кэмнэ Тимир бу икки хамсаныытын тусунан кэпсээн «кулук» эруттэр ортолоругар тургэнник тар5аммыта ,онон кини аата-суола бу дьон ортотугар киэнник тэнийбитэ.
    Татаар Бааската аны Тимири со5ото5ун сылдьан дьонтон ону-маны хармаанныырыгар бол5омтотун уурбута. Эскэтун эн бэйэн со5ото5ун ким да кэмэтэ суох анардас бэйэн сатабылгынан, бу иннигэр турар киситтэн ханнык ба5арар тугэннэ, кини билбэтинэн кыл тугэнигэр харчытын биллэрбэккэ ылар буоллаххына, эн хасан да5аны куннээ5и килиэп тусунан толкуйдуон суо5а,эн сиэбин хачыгырас харчынан туолуо. Дьэ бу уоруйах саамай урдук чыпчаала .
    Ол оннугар эйиигин куруутун харчы «ыарахан тыына» эккирэтэ сылдьыа. Бу ыарыыны бэрт ахсааннаах киси тулуйар.Ону татаар Бааската олус учугэйдик билэр.Кини илиитин исинэн тэсэлээх элбэх харчы киирэн эргийэн тахсыбытын бэйэтэ да билбэт.Ханна баарый ол уп-харчы билигин?Кэлбитин курдук чэпчэкитик барбыта,куннээ5и кэрсуу дьахталларга,иннигэр кэннигэр тусэр ньыланнаспыт быстах до5отторго,арыгыга,хаартыга! Бу кэлин силис тардынан бу кырыы,тымныы сиргэ кэлэн кисилии олорор.
    Татаар Бааската кини дьыл5ата бу Тимири кытта биирин исин, олохторун суола арахсыахтаа5ын этэру кэрэн олороро. Билигин уола Тимир уоруйах суолун талбытынан ,ол олох сокуонунан салайтаран бэрт сотору тириитин харыстанан атын сиргэ сырбас гынна5ына биирдэ эрэ, куустээх уорганнар кытаанах ытарчаларыттан муччу тусуэхтээх.Ол уоруйах оло5ун кэтэх эттэ.Тэсэнэн эн хармаанньык бысыытынан тасымын улахан,ол оччонон улахан куораттарга тиийиэхтээххин.Биир сиртэн ,атын сиргэ кэсэ сырыттаххына эрэ, эн ол ытарчаттан муччуруйэн исиэхтээххин.Ол исин тыыннаах хааларын тусугар, эн аатын-суолун иннигэр кэтэн исиэхтээх.Ханна да тиий ,эн онорбут дьыалаларын тусунан олохтоох «кулук» эруттэр истибит-билбит буолуохтаахтар.Ол исин татаар Бааската билинни бэйэтин соругунан Тимири хасан,ханна ба5арар бэйэтин кэрунэр харчытын булунар гына уоруйах бысыытынан такыйыахтаах уонна кининэн хас да улахан кэпсээннэ,сурахха сылдьар дьыалалары онорторуохтаах. Бу туруоруммут соругун татаар Бааската олоххо киллэрбитинэн барбыта. Онон куннээ5и дьарык манекеннары кытта уоруйах бысыытынан маастарыстыбаны урдэтии улэтэ буолбута. Ону кытта сурун ирдэбил бэйэн сирэйин хара5ын бысыытын, тута-хапта сылдьаргын, хамсаныыгын хонтуруолга ылыыга бол5омто ууруллубута.

    0
  • Баба5а Баатыр
    15 июля 2016  

    кэпсээн

    Дьэ.бу кэмтэн са5аламмыта Тимири дьиннээхтик уоруйах идэтигэр такыйыы. Маныаха дылы татаар Бааската кинини тургутан эрэ кэрэ сылдьыбыта.
    Татаар Бааската бэйэтин толкуйугар биир эттунэн бу уолу муччу тутара олох сатаммат,бу уолга урдук кылаастаах уоруйах буоларыгар .айыл5аттан бэриллэр кыах барыта баар. Чочуйан эрэ биэриэххэ наада, эйун-санаатын саасылаан чэмэхтээтун да5аны онтон антах оло5ун суолун солонор кыахтаах.Кини санаатыгар, бу икки тугэннэ хамсаныытынан Тимир кини «тургэн» эрэ тарбахтаа5ын кэрдэрдэ.
    Оо.онтон эн дьиннээх урдук тасымнаах хармаанньык буолар буоллаххына,эйиигиттэн идэн ирдэбилэ угус буолла5а.Анардас эйиигин сонордосо сылдьар куустээх уорганнар хас биирдии хамсаныыларын суоттуу сылдьаннын кинилэртэн муччу тусэр инниттэн биир хардыы инники хамсана сылдьыахтааххын. Ону эн чэмчэкэн олоруута бысаарар. Бары кэстууну ,тугэни барытын анааран толкуйдуу сылдьыахтааххын уонна сэптээх тумук оностон исиэхтээххин. Боростуойдук эттэххэ тэбэн олоруута учугэй буолуохтаах,саахыматчыттартан итэ5эсэ суох араас комбинацияны барытын эрийэ толкуйдуур буолуохтааххын. Оччотугар эрэ эн бу идэнэн усуннук , уйэн тухары айаххын ииттэ сылдьыаххын сэп.
    Бу оло5ун суолугар уктэниитигэр а5алыы сысыаннаспыт такыйааччылаах этэ,кини о5о саасар араначчылыы сылдьыбыта.Итинник такыйааччылаах буоллаххына, биирдэ эрэ эн уоруйах урдук чыпчаалыгар тиийэ5ин. Оннук киси эн маннайгы хардыыларгар тирэх буолар.
    Онтон кэлин бэйэтэ туспа суолланан баран, кини бэйэтин оло5ор биирдэ эрэ килиэткэ нэнуэ олоро сылдьыбыта. Ону да5аны Одесса куоратка олох до5орум дии сылдьар киситэ уган биэрбитэ.Онтон ыла кини кимиэхэ да итэ5эйбэт,бэйэтин толкуйунан сылдьыбыта.Кини урдугэр» хара былыттар» сабардаан эрэллэрин хайдах эрэ этинэн-хаанынан билэрэ. Ону татаар Бааската «усус харах» диэн эйдэбулунэн эйдуур.
    Союсу барытын кэрийдэ.ханна-ханна тиийбэтэ5эй? Туора дьон кэруутугэр эрэ уоруйах –хармаанньыт оло5о «романтика» буолла5а,куруутун харчылаах сылдьар кисини ким ордугургаабат буолуой? Ол гынан бу олох кэтэх эттугэр бэрэлуу сокуоннаах олохтоох, ардьай тиистээх эр бэртэрин кытта куэн анньыса, эн-мин дэсэ сылдьа5ын.Туох барыта буолуон сэп.Утумэн угус кулук уп-харчы сысыаннасыытыгар киирэ5ин. Ол онно баар кыбытык сысыаннасыылар уэскээсиннэриилэриттэн муччу тусэн исиэхтээххин. Дьэ онно эн усус харахтаах ,олоххо фортуналаах буоллаххына эрэ муччу тусэн исиэхтээххин. Онон уолун Тимири ол ирдэбиллэргэ сэп тубэсэр гына иитэн тасаарыахтаах.
    Татаар бааската итинник толкуйдартан сирдэтэн Тимири бэйэтигэр олордубута уонна кунустэри-тууннэри Тимири уоруйах идэтигэр такыйан киирэн барбыта.

    0
  • Баба5а Баатыр
    16 июля 2016  

    кэпсээн

    Аарыма кырдьа5ас кэм-кэрдии ирдэбилинэн саас баттаасынынан куннээ5и оло5ор быстах-быстах утуйан турар .Киэсээ харанарда5ына утуйар, сарсыарда халлаан сырдыыта усуктан уолун усугуннаран такыйбытынан киирэн барар. Тимир маннай сарсыарда эрдэ турарын ыарыр5атар этэ,ол гынан баран киси туохха-туохха уэрэммэтэ5э баарай.Кэлин эрдэ турарын бэйэтэ да сэбулуур буолбута Уу чуумпуга,куорат оло5о усукта илигинэ тыас-уус суо5ар киси уэрэ5и ордук ылынымтыа буоларын,Тимир этинэн-хаанынан билбитэ.Дьэ уонна уоруйах быысыытынан дьиннээхтик такыллан эрэрин эмиэ эйдээбутэ.То5о диэтэххэ уэрэтии хайысхата олох уларыйбыта.Туох да5аны дой5ох суох буолбута..Иннигэр манекенна турар эр киси пиджага туулугэр кытта киирэр буолбута.
    Бу пиджак сиэптэриттэн энин араас бысыылаах бумажниктары ороон ылыы албастарыгар куну быса такыллыы буолар буолбута. Биирдии хамсаныыны хастыы да хонукка хатылаасын оносуллара.
    Тимир бэйэтин оло5ор бэрт а5ыйайахтык оскуолатаа5ы форманы кэппит о5о, бу эр дьон пиджактарын сиэптэрэ тигиллибит бысыыларыттан,хайдах киси:-эмис эттээх-сииннээх эбэтэр кэтэх.спортивнай бысыылаах-тасаалаах киси кэтэ сылдьарыттан сибээстээн энин араастык сыталларыттан кэрэн уоруйах бысыытынан хас сырыы аайы тус-тусунан хамсаныахтаа5ын чэмчэкэтугэр дьэ киллэрэн эрэр. Бу иннинэ олох боростуойдук саныыра кэллим,бумажнигы ороотум,бардым.Онтуката энин араас ньымата элбэх эбит.Букатын дирин ис хосоонноох бэйэтэ туспа уэрэх эбит.

    0
    • б
      16 июля 2016  

      Кэпсээниц учугэй ол гынан насаа хатылыыр эбиккин усуйуу такыйыы уэрэтии элбэ5э да бэрт аа5ыан киси сылайар бэйэц учуутал идэлээххин дуу? Автор?

      0
  • Баба5а Баатыр
    16 июля 2016  

    кэпсээн

    Профессионал суруйааччы буолбатахпын..Пенсия5а тахсыбытым.онон иллэн кэмнэ дьарык оностобун.Идэбинэн учууталбын.онон итэ5эстэрбин чуолкай кэрэбун. Эн этэрин барыта сэп. кэлин ба5ар биир айымньы буолан тумуллэр тугэнигэр .хайа элбэхтэн кылгатан биэриэхпит. билигин тэбэбэр туох ойон тусэр да суруйан исэбин.

    0
  • Баба5а Баатыр
    17 июля 2016  

    кэпсээн

    Татаар бааската Тимир бол5омтотун туох да атын тэрилэ суох анардас тарбахтар тургэн хамсаныыларынан кэстуум ис сиэбиттэн дьон кумаасынньыктарын хостуурга уурбута. Бу хармааннаасын буруукэ уонна кэстуум сиэптэриттэн хостоосуннартан саамай уустук кэрунэ.Эн бу харчылаах кисиэхэ ытыс харысын курдук чугас туран дьайыыгын оноруохтааххын.Нууччалыы эттэххэ : лобовой атаака5а киирэ5ин. Бу тугэннэ эйиигиттэн туох ирдэнэригэр татаар Бааската Тимири такыйара.
    _Тимир! Внимательно слушай меня ! Если идешь на карманные кражи Вы должны действовать по неписаным законам карманников:
    - Вор должен действовать наверняка, т.е в первую очередь нужно определить, что этот человек с деньгами и у него в кармане лежит №-ная сумма денег. Для этого Вы должны находится возле тех мест где крутятся деньги: на базаре, метро,вокзалах, в сбербанке, в магазинах и.т.д. и должны наблюдать.
    - Выделить из толпы того человека с которым нужно поработать . Узнать в каком кармане он положил свои деньги, без бумажника, с бумажником и как он положил свой бумажник в карман. т.е самое главное Вы должны определить как лежит бумажник. Только после этого действовать. И должны работать в толпе.
    - Вы должны избегать ,тех людей которые одеты в обтяжку.
    -Вытаскивать из внутренних карманов пиджака денег при определенной сноровке делается так же легко, как с наружных карманов пиджака и брюк ,самое главное здесь отвлечь внимание клиента. На передний план выходит артистизм и психологическая устойчивость вора. Если работаешь в команде имеются различные техники и методы реальной процедуры воровства из внутреннего кармана пиджака.
    Но, карманник – одиночка тоже имеет в своем распоряжении несколько приемов. Например, он может просыпать какой-нибудь порошок на плечо «жертвы»(на сторону, противоположную бумажнику) и сказать ей об этом. И начинаете встряхивать одной рукой этот порошок, а другой рукой чистит карман клиента. Пока Вы чистите его, Ваша рука скрывает все производимые им манипуляции.
    По скольку внимание «жертвы» должно быть отвлечено , карманник должен использовать различные стратегии удивления-продуманные заранее или импровизированные . Например,Вы должны сказать что –то вроде : «Ой,смотрите , какая красивая девушка?» или любую чушь, которая заставит жертву повернуть или задернуть голову. Пока человек задирает голову ее пиджак остается доступным для изьятия бумажника , его внутренние карманы можно обчистить.
    Так что,Тимир ! Всему этому нам нужно учится.

    0
  • Баба5а Баатыр
    18 июля 2016  

    кэпсээн

    Тимири уулусса5а тасаарыан иннинэ татаар Бааската Тимири бэйэтин хаартылыыр дьиэтин улэситтэригэр боруобалаан кэрбутэ. Ол курдук Тимир татаар Бааската ыйан биэрбит кисититтэн тиийэн харчытын уоран ылан баран.тэттэру миэстэтигэр угуталыахтаа5а. Бу соруда5ы Тимир энкилэ суох толорбута. Ол тумугэр татаар Бааската бэйэтэ да сосуйбута улэситтэрэ кумаасынньыктарыгар илдьэ сылдьар харчылара куннээ5и кысал5аны эрэ бысаарар сууммалардаах этилэр. Бэйэтин тусатыгар улэлэтэ сылдьар дьонун улаханнык баттыы сылдьарын эйдээн, уэйбэтэх эттуктэн тумук оносуллан улэситтэр илиилэригэр ылар хамнастара ботуччу эбиллибитэ.
    Ол кэнниттэн да5аны да5аны татаар Бааската Тимири со5отохтуу « кэнул бултка» тасаарбакка , эмиэ Дама Маасатыныын Дьокуускай даа5ы аэропортка кэлэр-барар дьону манаттара ыыппыта.
    Манна кинилэр вокзал исин кэрийэн баран сэптээх клиены кэрсубэккэ, иккис этээскэ баар остолобуойу энэйбуттэрэ. Биир бэрт мааны танастаах ,тойон кэруннээх бэдэн садан кэруннээх нуучча киситэ олоппоско пиджагын ыйыы быра5ан баран, бэрт инсэлээхтик асыы олорорун кэрбуттэрэ. Итиччэ «танара» байанайы биэрбитин Тимирдээх муччу тутуохтарын ба5арбатахтара. Бэйэ-бэйэлэрин кытта субэлэсээт икки аны арахсан. биирдэсэ Тимир анараа кисиэхэ олох ыкса аттынаа5ы остуолга кэхсунэн олорбута.онтон Дама Мааса тэттэрутун ол нуучча киситин остуолугар утары олорбута уонна эдэр кырасыабай кыыс буоларынан бэйэтин бысыытын-тасаатын оностубутунан барбыта. Ол хамсаныыларынан бу киси бол5омтотун бэйэтигэр тардыбыта. Ол кэмнэ Тимир бу киси пиджагын сиэбиттэн онно баар портмоне иситтэн, балачча халын быысыгар американскай доллардаах харчытын ороон ылан баран, портмонетын тэттэру уган кэбиспитэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    19 июля 2016  

    кэпсээн

    Бу сырыыга Тимир тэрут долгуйбата5а да5аны. Хата,Дама Маасатын сэ5э кэрбутэ. Артыыс кыыс. Уларыйа охсубутун кэруэн. Остолобуойга киирээт маннайгы хардыыларын оноруо5уттан букатын атын киси буола туспутэ. Тэбэтун куэрэччи быра5ан,олорор миэстэтин бэрт имигэстик хамсатан.ууга устан исэр куба кэтэр курдук нуоралдьыйан киирбитэ. Олоруохтаах сиригэр кэлээт,хобулуктаах туфлятынан муоста5а чин-чин уктэтэлээн,остуолугар оннук-маннык уос-тиис оностор тэриллэрин тыастаахтык ысан асыы олорор дьон бол5омтолорун барыларын бэйэтигэр тарта. Ол кэнниттэн,онто да суох кылгас дьууппатын эрэ тардынаат, биир ата5ын атын ата5ын урдугэр кириэстии уураат, утары кисиэхэ туох баар ата5ын кэрэтэ барыта кэстэр гына бэрт чэпчэкитик олоппосугар олордо уонна уосун- тиисин оностон киирэн барбыта. Барытын кини онорон биэрдэ. Ама.до5оор! Бу турар пиджактан хайдах оруо суо5ай? Арай туора дьон сэрэйбэтиннэр диэн муоста5а бытархай харчыны тусэрбитэ буолан , ону хомуйса сылдьан биир хамсаныынан орообута.Ол кэнниттэн бэрт тургэнник тахсан баран хаалбыта.Ол ылбыт харчытын уоруйах суруллубатах сокуонун тутусан , эрдэ кэпсэтиилээх кинилэри кэннилэриттэн эккирэтэ сылдьар татаар Бааскатын киситигэр туттаран кэбиспитэ.
    Аны кинини билигин кэлэн туттахтарына да5аны ,эн бу киситтэн харчы уорбуккун диэн дакаастыыр кыахтара суох.

    0
  • Баба5а Баатыр
    20 июля 2016  

    кэпсээн

    Эр-этэр буолбата5а «Дама Мааса» аэровокзалтан тахсыбыта уонна мас кулугэр кун уотуттан сасан турар Тимиргэ тиийэн кэлбитэ .
    - Ну.как я тебе? –дии –дии хара5ынан оонньуу-оонньуу ,ата5ын тэбэтугэр эргичиннээн ылбыта. На сколько его обчистил?
    -Маша1 Вы просто прирожденная артистка. Вам бы в театре артисткой работать. Просто у меня слов нет. Все так классно отработала. Он даже не заметил , что его обчистили. Не знаю, на сколько я его обчистил. Не подсчитал. Но, думаю что прилично. У него были доллары. Значит ,не простой человек, Скорее командированный. Из Москвы прилетел, наверно.
    Ол кэпсэтэ туран кэрдэхтэрунэ биир «Волга» массыына кэлэн вокзал иннигэр тохтообута. Ол массыынаттан биир мааны билинни сана моданан «клещ» буруукэлээх,туруору са5алаах икки эртунэн тигиллибит тимэхтэрдээх кэстуумнээх, кыыс курдук санныгар дылы тусэ сылдьар баттахтаах эдэрси киси массыынаттан сулбу ойон тахсаат, илиитигэр тута сылдьар барсеткатын тэттэру массыына исигэр уган баран ,хатаан кэбиспитэ. Бу кэмнэ барсеткалаах киси тарбахха баттанара. Санардыы эдэр дьон ортотугар муода буолан тар5анан эрэр кэмэ. Онтон бу Дьокуускай куоратка барсеткалаах киси «былаас» дьонун бэлиэтэ буолара.Онон бу кисини Тимирдээх бол5омто5о ылбыттара,табылынна5ына барсеткатын муччу туттаран ыларга санаммыттара. Бу киси хасан массыынатыгар кэлэрин кэтэспиттэрэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    21 июля 2016  

    кэпсээн

    Син балачча кэтэспиттэрин кэннэ кисилэрэ вокзал дьиэтиттэн сулбу ыстанан тахсаат, бэрт эрчимнээхтик хааман кэлэн массыынатын собуоттуурун кытта . Ону эрэ кэтэсэ турбут Дама Мааса массыына суоппарыгар чугасаан кэлээт кэпсэппитинэн барбыта.
    Кини оруола боростуой этэ. Тэсэ кыалларынан суоппар бол5омтотун бэйэтигэр тардыахтаа5а. Бу сырыыга кини «чэпчэки дьахтар» оруолун толорбутунан барбыта.харахтарын энин араастык оонньотон ,туманнаахтык кэрэ-кэрэ олорор миэстэтин бэрт имигэстик хамсатан,кэтэ сылдьар кофтатын тимэхтэрин тэлутэ ыытан ,кылгас дьууппатын эссэ эрэ тардынан туох баар баайын барытын кэрдэрбутунэн суоппарга ынан кэлэн баран, «табах» кэрдээбутунэн барбыта.Суоппар киси бу эдэр кыыс харса –хабыра суох кэлэн бэйэтин сыналаан барбытыттан улаханнык сосуйбута.Харахтарын,бол5омтотун иннигэр турар бэрт кэрэ,кырасыабай кыыстан араарбата5а.Киэсээ,улэ кэмэ буппутун кэннэ кэрсусуэх буолбуттара. Ол кэмнэ Тимир сасан турар талахтарын кэнниттэн тахсан ,массыына биир эттуттэн кулуктэнэн кэлэн массыына аанын бэрт сэрэхтээхтик асаат «пассажир» олорор сиригэр сытар барсетканы сып гыннараат, аспытын курдук массыына аанын тэттэру сабан кэбиспитэ.Ол кэнниттэн бэрт тургэнник туора хааман кэтэсэн турар «бегунокка» онтукатын тутаран кэбиспитэ уонна бэйэ-бэйэлэрин олох билсибэт дьон курдук икки аны арахсан хаалбыттара.Тимир сэннэспут сиригэр автобус тохтобулугар тиийэн кыттыгасын кэтэспитэ . Куоратка киирэр 4-№-дээх автобус «Дама Маасаны» тэбис тэннэ кэлбитинэн иккиэн улахан кэпсэтиитэ суох автобус исигэр киирбиттэрэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    22 июля 2016  

    кэпсээн

    Бу сырыыга автобуска киирээт Дама Мааса бэйэтитэн биир-икки киси иннитигэр турар кэмустэн оносуллубут браслеттаах часыыны кэтэ сылдьар эр кисини бэлиэтии кэрбутэ уонна аттыгар турар Тимиргэ:-Бачкуем,вот она Машка будем «гонять резину»- диэн баран хара5ынан иннилэригэр турар киси диэки имнэнэн кэбиспитэ.Бу «воровской феня» тылынан эйдээтэххэ «бу киситтэн часыытын» устабыт диэн эйдэбуллээ5э.
    Автобус бэйэтин маршрутун бутэсик тохтобула буолан.дьонунан ситэ туола илигэ.Онон автобус дьонунан туолалларын кэтэсэ таарыйа, бэйэ-бэйэлэриттэн арахсан тусааннаах миэстэлэрин булуммуттара.Ол курдук «Дама Мааса» ол киси иннигэр хас да кисини аасан баран турунан кэбиспитэ.,онтон Тимир ол киси кэнниттэн хайдах автобуска киирбитинэн киситэ хайдах хамсыырынан батысан испитэ.Кини кэнниттэн биир кисинэн хаалан батысааччылара «бегуноктара» ыбылы анньысан испитэ. Ол туран Тимир ,онон –манан тэбэтун унту сынньыбакка киситин часыытын уэрэтэн киирэн барбыта. Олох тупсан урукку тирии кур буолбакка сорох кыахтаах дьон бу маннык кытаанах эттиктэн латуньтан,тимиртэн оносуллубут браслеттаах часыыларга кэспуттэрэ.
    Учугэйэ диэн часыы браслетын застежката сакааска бэйэ оносуута буолан ,тута сылдьар кулуусун тэлэруттун да5аны икки аны арахсан хаалара хамсаныыны улаханнык чэпчэтэрэ. Бу сырыыга уоруу, дьон сиэбиттэн ону маны ылыы курдук боростуой уоруу буолбатах.Биир –икки тылынан этэр буоллахха бу хамсаныы табылынна5ына Тимир дьиннээх уоруйах тасымыгар тахсан эрэрин туосута буолуохтаа5а. Санаан да кэрдэххэ оннук.
    Сотору кэминэн бир-икки тохтобул кэнниттэн автобус туолан киирэн барбыта.Лыык курдук симиллии кэнниттэн,бэйэ-бэйэни кытта утуруйсэн киирэн барбыттара. «Дама Мааса» бу кэмнэ дьон хамсаныыларыгар сэп тубэсиннэрэн киситигэр ыкса чугасаабыта, сирэйинэн уун утары турбута инньэ гынан туэстэринэн киситигэр ыбылы анньыллыбыта уонна онтон кыбыстыбыттыы кисититтэн илиитинэн тирэнэ-тирэнэ тэттэру анньыммыта буола турбута. Киситин бол5омтотун эмиэ бэйэтигэр тардыбыта.Ол сылдьан перекладинаттан тутуса сылдьар илиитин ытысыттан «тойон» тарба5ын чорос гыннарбыта.
    Ону эрэ кэтэсэн турбут Тимир биир хамсаныынан ол киситтэн часыытын устан ылаат .кэннигэр турар « бегунокка « биэрэ охсубута.Ол кэнниттэн дьон хамсаныытыгар сэп тубэсиннэрэн тэйэн биэрбитэ.Тохтобул кэлээтин кытта автобустан тахсан хаалбыта.

    0
  • Баба5а Баатыр
    27 июля 2016  

    кэпсээн

    Ол кэнниттэн хас да автобусы асаран, холкутуйа тусэн баран оннук нуэмэрдэх автобусунан куорат диэки айаннаабыта, автобуска олорбут тохтобулуттан тэрдус дуу? бэсис дуу? тохтобулугар кыыса тохтобулга турарын кэрэн тахсыбыта.
    « Дама мааса» Тимири кэрээт тохтобулга турар дьонтон туора хааман биэртэ.
    Тимир кэлбитигэр кыыса эрукунуйбут,эрэ кэрбут а5ай : -Ну,как там часы ? Действительно, золотые?
    Ну,Маша! Чего спрашиваешь? Такая толкучка была. Ну,представь себя ,вместо меня.Обчистил его.снял часы. Сразу передал «бегунку». . И что я могу видеть и почувствовать?. Могу сказать только одно. Браслет непростой. Был в виде «пантеры»,одним словом произведение искусства.
    Ол турдахтарына аттынаа5ы ма5асыынтан илиитигэр хас да суумканы туппут бэдэн-садан .ыр5аччы уойан хаалбыт нуучча дьахтара бэрт аргыыйдык ыаданнаан кэлэн баран ,дьонтон тэйиччи тураат кумаасынньыгыттан
    биир кумаа5ы харчыны ороон ылбыта ,куорат диэки айанныырга бэлэмнэммитэ .уонна кумаасынньыгын танас суумка исигэр уктан кэбиспитэ.
    Тимирдээх бу кумаасынньык балачча харчылаа5ын кэрэ охсубуттара.Бултасарга санаммыттара.Аса5ас суумкаттан кумаасынньыгы ылар улахан уустуга суох,буруукэ сиэбигэр кисиэхэ бэйэтигэр сыста сылдьар кумаасынньык курдук буолуо дуо?
    Онтукалара дьахталлара «маршрутнай такси» (урут автобус маршрутунан сылдьар микроавтобус таксилар бааллара. Уксулэрэ «Икарус» мааркалаах буолаллара.) кэлбитигэр бэрт нэсиилэ ыадастан дьонтон кэмэлусуннэрэн киирбитэ.Тимирдээх ол дьахтары батысан эмиэ «такси исигэр дьылыс гыммыттара.Автобус айанньыттарыгар тэннээтэххэ анньысыыта-утурусуутэ суох ,салон исигэр бары биирдии бас билэр олорор сирдээхтэр, онон киирбит дьон бары дьуоспуруннаах ба5айытык онуоха эбии бары суумкаларын атахтарын урдугэр ууран баран ыбылы куусан баран олороллор, Уоруйах кисиэхэ олох сэбэ суох тэрил эбит. Саатахха босхо миэстэни эккирэтэн тугэххэ киирэн олорон хааллылар.Тимир ыйытардыы Маасатын диэки кэрбутугэр ,кыыса тэбэтун быса илгистэн кэбистэ.Дьон хас тохтобул кэллэ5ин аайы киирэн -тахсан истилэр.Ол аайы бисиги дьоммут аан диэки хамсаан истилэр.кэлин тисэ5эр аан аттыгар тиийэн кэллилэр.Хата дьахталлара куорат биир тугэ5ин диэки айанныыр бысыылах.ла5ыччы биир миэстэ5э олорор.Ол кэмнэ Дама Мааса саната:У «Машки» сегодня день рождения, надо купить ей коробку шоколада,жареного «карася» и «поросенка».( Маша-потенциальная жертва; поросенок-толстый бумажник; карась-будем работать).
    Ити аата ,бу дьахтартан кумаасынньыгын .манна ылабыт –диэн дьасал.Тимир толкуйугар такси салонын исигэр улэлиир олох табыллыа суох. Кыратык да сыыса тутардаххына .айдаан та5ыста да быччаччы тутан ылыысыктар.Кутуйахха быра5ыллыбыт угаайы исигэр мэниэ бырахпыт курдук.. Тимир баанка иситтэн хайдах сулбу ойон тахсыаххыный? Онон дьахтар тохтобулугар тусээри гынна5ына онно сырбатан ылыахха эрэ сэп курдук. Ол кэнниттэн уэрбут –кэппут ба5айы куоласынан «Дама Мааса5а» тусаайан:

    - У Маши день рождения? Конечно.будем покупать подарки. Она любить «жареные караси». Хорошая идея, заодно я куплю замок к двери своей квартиры, но для ремонта нужен второй человек,я один не справлюсь.
    Тимир этиитин «Дама Мааса» биир тыла суох эйдээн иккиэн олох такси аанын аттыгар утарыта турар оллохторго олорбуттара.Маршрутнай такси «Дежнев» уулуссатыгар «инвалидтар» тохтобулларыгар тохтообутугар дьахтар тахсаары гыммытыгар «Дама Мааса» кэмэлэсэн ол бу ылбыт малын биэрбитэ буола сылдьан атын дьонтон Тимири кулуктээбитэ. Ол кэмнэ Тимир биир хамсаныынан дьахтар суумкатын иситтэн «сибиинньэ о5отун» сып гыннаран ылбыта.Биир тохтобулу асры бараат.такситтан тахсыбыттара уонна сэрэххэ чаасынай дьиэлэр быыстарыгар сы5арыйан биэрбиттэрэ..

    0
  • Баба5а Баатыр
    28 июля 2016  

    кэпсээн

    Аан маннайгынан ,уэрэппиттэрин курдук кумаасынньыгы харчытыттан ыраастаан баран бэх то5ор исиккэ быра5ан баран ,балачча халын паачкалаах харчыны «Дама Мааса» ис танасын исигэр уктан бэйэтигэр кистэнэн кэбиспитэ . Куорат атын оройуонуттан сылдьар о5олорго кутталлаах сир буолуо , ол гынан баран бу энэр Тимир тэрээбут дойдута,бу олбуордар быыстарынан элбэхтик бэйэтин кытта саастаах о5олордуун суурбутэ-кэппутэ. Ол исин кинилэр дьиэлэр быыстарынан .бэрт холкутук ,бэйэлэрэ эрэ билэр суолларынан быса «хаарты» дьиэтин диэки барбыттара.
    Массыына суолунан сырыттахха ыраах курдугун исин быса ,бу турда5а. Бэрт кылгас кэминэн «Хаарты дьиэтигэ» тиийэн кэлбиттэрэ . Кэтэх аанынан киирбиттэрэ. « татаар Бааската» кинилэри кэтэсэн олороро.
    Остуол хотойорунан ас тардыллыбыт. Туох да саната суох , киирэн асаан диэн илиитинэн даллас гыммыта.Маны Тимирдээх утуэ бэлиэ бысыытынан кэрбуттэрэ.Урукку эттугэр киирэн баран,ону-маны гыммыккын кэпсээн баран тахсан баран хааларын.
    Кинилэр асаан бутуэхтэригэр дылы , ону-маны гыммыта буола сылдьыбыта.

    0
  • Баба5а Баатыр
    29 июля 2016  

    кэпсээн

    Онтон эмискэччи кэлэн Тимири батта5ын чанчыгыттан тардыбыта: -Я же говорил Вам! Работать только с наличными, никакой личной вещи.А Вы замахнулись на золотые часы. Притом она ,ручной редкой работы. Хоть она будет иметь хорошую цену,но если будете так поступать Вас быстро загребуть. Но,с другой стороны это указывает, что Вы в профессиональном уровне вышли на более высокий уровень. Снять часы у клиента, это намного сложнее и труднее, чем «чистить» карманы. Ол гынан баран «татаар Бааската» бу тылларын бэрт холкутук о5ону уэрэтэрдии сымна5астык эппитэ.

    -А так , сегодня поработали славно,самое главное грамотно.Я всегда говорю, сдернуть шапку с пьяной головы – много ума не надо. А вот незаметно общ***** чужой карман – это уже мастерство, хоть и криминального характера. Но надо красть умело и профессионально, с помощью отточенных навыков: лишь кончиками пальцев вытаскивать содержимое из кармана или сумки. Главное в нашем деле отвлечь внимание клиента. Если это сумели.Остальное дело техники. Я считаю ,что Тимир уже в психологическом плане , прошел такую школу ,что ему сейчас ничего не страшно.Уже знает,что это не так опасно, как впервые думалось.Надо быть нахальным, «держать нервы в кулаке»и не побоятся подойти к клиенту на с только близко, на сколько позволяют обстоятельства. Я вижу ,что никаких проблем не будет, если он самостоятельно выйдет на работу. Так что , Тимира завтра направим на самостоятельную охоту.
    -Маша! Будем воспитывать из него профессионального «пушкаря»-щипача –универсала. А сейчас .идите домой .отдыхайте.
    Тимир хосугар киирэн ону-маны эргитэ саныы сытта.Тимир толкуйугар «тургэн тарбахтаах» кисиэхэ буруукэ хармааныттан кумаасынньыгы хостуур ыарахана суох,онтон «ниэрбэ»-.бэйэни кыана туттуу олус ыарахан. «Татаар Бааската» эппитэ барыта олохтоох курдук. Билигин кырдьык ,кини аан-маннай хамсаммыт тугэнигэр тэннээтэххэ .букатын атын киси.Бэлиэтии кэрбут киситигэр ханнык ба5арар тугэннэ уун-утары туох да буолбатах харахтарынан кэрэн туруо5а,онтон илиитин тарбахтара онороллорун оноро туруохтара.Ол гынан баран бу тугэннэ , этэ-сиинэ олох куурэн хаалар,хамсаныыта бытаарар курдук.Онтукатын кыана илик.
    Ол гынан баран ити буолар тугэннэ долгуйуулар, эмискэччи илиигэр утумэн харчы баар буолуутун уэруутэ , хай5анан санныга тапталлыы,бииргэ улааппыт уолаттарын эрэ тута сылдьыылара барыта холбонон кинини атын турукка киллэрэллэр.Бусугуйа сылдьар.Кун аайы тахсан дьонтон кумаасынньыктарын хостуу сылдьыан ба5арар буолан хаалла. Бэйэтэ туспа кыдьык бысыылаах.Эйэ-санаата барыта ол тула эргийэ сылдьар буолан хаалла.Кисини барытын харчылаах-мэсээччук курдук кэрэр буолан эрэр. Билигин эскэтун со5ото5ун тахсар буолла5ына «ширматын2 толкуйдуохтаах. Ол аата уорар илиитин тулалыыр дьон кэрбэтуннэр диэн тугунан эрэ хаххалыахтаах Ол сытан куннээ5и долгуйуулар дьайаннар сылайбыт киси бысыытынан бэрт тургэнник утуйан хаалла.

    0
  • Баба5а Баатыр
    30 июля 2016  

    кэпсээн

    -Маша! Будем воспитывать из него профессионального «пушкаря»-щипача –универсала. А сейчас .идите домой .отдыхайте.
    Тимир хосугар киирэн ону-маны эргитэ саныы сытта.Тимир толкуйугар «тургэн тарбахтаах» кисиэхэ буруукэ хармааныттан кумаасынньыгы хостуур ыарахана суох,онтон «ниэрбэ»-.бэйэни кыана туттуу олус ыарахан. «Татаар Бааската» эппитэ барыта олохтоох курдук. Билигин кырдьык ,кини аан-маннай хамсаммыт тугэнигэр тэннээтэххэ .букатын атын киси.Бэлиэтии кэрбут киситигэр ханнык ба5арар тугэннэ уун-утары туох да буолбатах харахтарынан кэрэн туруо5а,онтон илиитин тарбахтара онороллорун оноро туруохтара.Ол гынан баран бу тугэннэ , этэ-сиинэ олох куурэн хаалар,хамсаныыта бытаарар курдук.Бэйэтэ да билбэтинэнОнтукатын кыана илик.
    Ол гынан баран ити буолар тугэннэ долгуйуулар, эмискэччи илиигэр утумэн харчы баар буолуутун уэруутэ , хай5анан санныга тапталлыы,бииргэ улааппыт уолаттарын эрэ тута сылдьыылара барыта холбонон кинини атын турукка киллэрэллэр.Бусугуйа сылдьар.Кун аайы тахсан дьонтон кумаасынньыктарын хостуу сылдьыан ба5арар буолан исэр. Бэйэтэ туспа кыдьык бысыылаах.Эйэ-санаата барыта ол тула эргийэ сылдьар буолла. Кисини барытын харчылаах-мэсээччук курдук кэрэр буолан эрэр. Билигин эскэтун со5ото5ун тахсар буолла5ына «ширматын» толкуйдуохтаах. Ол аата уорар илиитин тулалыыр дьон кэрбэтуннэр диэн тугунан эрэ хаххалыахтаах Ол сытан куннээ5и долгуйуулар дьайаннар сылайбыт киси бысыытынан бэрт тургэнник утуйан хаалла.
    «Татаар Бааската» бу кун эрэбул буоларынан уолун куораттаа5ы сэтуэлуур сирдэринэн ыыппыта.Сэргэлээх даачаларынан Обком.правительство улэситтэрэ олороллоро. Онон , билигин ити Сэргэлээх протокатыгар сэтуэлуур сирдэрэ соччото суо5ун исин, .бэйэтин кэмигэр - урут кэннэру дьон мээнэ сэтуэлээбэт «эннээхтэр» тойон,дуосунастаах дьон кэлэн сынньанан барар сирдэрэ этэ.Оносуулаах суол Гимеининэн бутэр буолан,ол энэр массыыналаах дьон сылдьаллара.

    0
  • Баба5а Баатыр
    30 июля 2016  

    кэпсээн

    Тимир ол энэр куну быса сылдьар курдук толкуйданан . бириэмэ ыытарга чункуйбат инниттэн атастарын Витькалаах,Костяны бэйэтигэр сэрээн илдьэ барбыта. Онон уолаттар Гимеинтан Сэргэлээххэ сэтуэлуур сиргэ дылы бэйэ-бэйэлэрин кытта оонньуу, хаадьыласа сылдьаннар бэрт тургэнник тиийбиттэрэ.
    Саха сирин сайыннытын саамай куйаас куннэрэ турар буоланнар. Сэтуэлуур сиргэ киси тобус толору .
    Бэрт нэсиилэ .дьон быысыгар ,биир то5оостоох сири буланнар сыгынньахтаммыттара уонна сэтуэлээн барбыттара.
    Тимир о5о-о5о курдук маннай тэрут да5аны то5о манна кэлбитин умнан кэбиспитэ.До5отторун кытта ууга бытыылкалаах ууну ууга быра5а-быра5а ону умсан булууга курэхтэсэ сылдьыбыттара

    0
  • Баба5а Баатыр
    31 июля 2016  

    кэпсээн

    Арай биирдэ эйдэнэн бириэмэлэрин кэрбуттэрэ , куннэрэ халлаан оройун аасан намтыырга барбыт.Эбиэттиир кэм быдан ааспыт бысыылаах,аччыктаабыттара сурдээх.Автолавка массыына кэлэн ону-маны атыылыыр эбит.
    Уолаттар харчыларын аа5ан кэрбуттэрэ туохха да тиийиэ суох. Ол кэмнэ Тимир биир саас ортолоох .киппэ ,модьу-та5а кэруннээх нуучча киситэ сэтуэлээн бутэн танна туран кумаасынньыгын кэлин сиэбэр «очкотыгар» уктубутун кэрбутэ.
    Уолаттарыгар тусаайан:- Будет у Вас «вино и закуска» -диэт сэтуэлуур сиртэн Сэргэлээх даачатын суолугар тахсар ыллык суолунан хааман исэр кисиэхэ утары суурэн исэн ал5аска бэйэтин атахтарыгар
    хатыйсыбыта буолан охтон исэн эрусуммутэ буолан киситигэр кэтиллэ туспутэ.Киситин соломо сэлээппэтэ туора эсиллэн хаалбыта.Ол сэлээппэтин ылаары эргичис гыммытыгар Тимир буруукэ кэлин сиэбиттэн кумаасынньыгы сып гынаат суолтан туора от быысыгар быра5ан кэбиспитэ.
    -Дяденька, вы меня извините! Я нечаянно. Из-за этого пенька, ноги свои чуть не подвернул- дии-дии ыллык ортотугар хасан эрэ кэрдиллибит мас чэнэчэгун ыйа-ыйа , киситин утары куттаммыт ба5айы харахтаах утары кэрэн турбута.Киситэ бэрт боростуой,холку киси буолан биэрдэ:
    -Что Вы? Что Вы? .Нельзя так, быстро бегать по незнакомой тропинке. Вправду ногу подвернешь. Не больно.
    - Не больно.Пойду искупаюсь-диэт салгыы сэтуэлуур сир диэки суурэ турбута.Кулук со5ус сиргэ киирээт «кисим хайыыр» эбит диэн кэнниттэн батыса кэрэн турбута.Кини хара5ын далыттан сутээтин кытта,тимир тэттэру тиийэн от быысыттан кумаасынньыгын ылбыта.

    0
  • Баба5а Баатыр
    9 августа 2016  

    кэпсээн

    Харчытын бэйэтигэр ылаат,.кумааьынньыгын бэх то5ор сиргэ хаалларааат уолаттарыгар тиийэн кэлбитэ.
    Ону барытын кэрэн турбут до5отторо Тимир тиийэн кэлбитигэр ,кини хамсаныытыттан куускэ сэхпуттэрин биллэрбиттэрэ уонна итэ5эйбэтэхтии ыйыппыттара:
    _Тимир! Мы сперва не поняли вообще ,что за спектакль Вы устроили! Вообще до этого, были без понятия ,что за очень короткое время столкновения с человеком можно вытащить бумажник. До сих пор не верится . Если бы все это не видели своими глазами,никогда не поверили .Мы поняли только тогда .когда Вы обратно побежали и достали бумажник из травы. Мы не увидели самого главного, когда Вы успели вытащить бумажник с этого человека. У нас просто слов нет, как это Вы можете молниеносно с такой быстротой можете вытащить бумажник из кармана чужого человека,притом после всего этого ,так невинно себя вести, как будто ничего не было. Стоял и разговаривал с этим человеком.
    =Ребята! Вы меня извините.Поговорим потом.Сейчас нам нужно уйти подальше с этого места. Ол кэнниттэн уолаттар тылларыгар бол5омто уурбакка ,кинилэри аьара тусэн суолтан туораан бэс ойуур иьигэр киирэр ыллык суолунан куорат диэки туьэ турбута. Уолаттара кини кэнниттэн бэйэлэрин икки ардыгар до5ордорун то5о «татаар Бааската» уонна «Шестипалай» эрэ тута сылдьалларын дьин биричиинэтин дьэ билэн ону ырыта испиттэрэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    10 августа 2016  

    кэпсээн

    Бу иннинэ Тимири улэтин сунньунэн «общакка» арыгынан харчы онорон киллэрэр ол иьин убаастыыллар дии саныыллара.
    Эр гыныахтара дуо? Суолга тахсыбакка эрэ.ыллык суолунан Гимеиннэ тахсан кэлбиттэрэ. Ол оно эрэ кэлэн баран Тимирдэрэ: - Я же обещал Вам «вино и закуску» сейчас зайдете в магазин накупите продукты для себя и дома . Ол кэнниттэн уолаттарыгар ,ол кэмнээ5и улэьит киьи биир ыйдаа5ы хамнаьын ,биирдии мэьээ5у туттартаан кэбиспитэ. Уолаттар уэрууну кытта аттыларыгар турар ма5аьыынна киирэн хаалбыттара.Тимир о5олору кытта бииргэ кэлэн аралдьыйан бириэмэтин ыытан кэбиспитин эйдээн бу хаалбыт кэмнэ туохха да аралдьыйбакка ылбыт соруда5ын толорорго сананан кэлбит автобуска киирэн то5оостоох киьини кэрдуургэ санаммыта. Тимир автобуска кириитигэр тохтобула куорат кытыыта буолан киьитэ ахсааннаах этэ, ол гынан баран автобус куорат киинигэр чугаьаан истэ5ин аайын киирэр-тахсар дьоно элбээн испитэ.Биир тугэннэ Саха государственнай университетын тохтобулугар «Сурун корпус» аттыттан сайынны куйаас куннэ сэбэ суох танастаах: манан хаалтыстаах ырбаахытын урдунэн хара дьуьуннээх кэстуумнээх,лакированнай бачыынкалаах,толору эттээх- сииннээх ,сэлээппэлээх бэрт интеллегентнай кэруннээх,ачыкылаах ,тор со5ус бытыктаах илиитигэр тирии бартыбыаллаах ол кэмнэ киинэ5э кэстэр « профессор» курдук дьуьуннээх а5а саастаах киьи киирэн баран миэстэ булбакка дьон ортотугар кыбыллан турбута. Тимир ол киьини бэлиэтии кэрэн.оннуттан туран ол киьиэхэ дьон хамсаныытыгар сэп тубэсиннэрэн анньыьан олох ыкса кэлэн баран ,киьитин иннигэр кэхсунэн турунан кэбиспитэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    11 августа 2016  

    кэпсээн

    Тимир бу сырыыга бэйэтэ бэйэтин тургутан кэруэн ба5арбыта. Угус уоруйахтар уксун «выпаска» сылдьар киьилэрин кэннигэр туран улэлииллэр.Бу сырыыга тимир автобуска дьон элбэ5инэн .куустээх анньыьыы буолбутунан киситин кытта сыьынна5ын аайы киьитин кэстуумун ис сиэбигэр илдьэ сылдьар кумааьынньыгын бэйэтин кэхсунэн алларааттан эмискэччи ата5ын тэбэтугэр турбута буолан сиэптэн эрэ анньан тааьаарбыта. Автобус ааныгар чугасаабыттарыгар анньыьыы кэмигэр тубэсиннэрэн киьи анарынан туора сы5арыйаат ,уна илиитин бэйэтин иккис илиитин хонно5ун аннынан киллэрэн икки усун тарбахтарынан биилкэ курдук тутаат киситин сиэбигэр уган кумааьынньыгы тарбахтарыгар кыбытан турбута.Онтон киьитэ автобустан тахсаары иннин диэки хамсаабытыгар кумааьынньыга бэйэтэ сиэптэн тахсан кэлбитин ыьыктан кэбиспитэ уонна бинсээк аллараа эттунэн туьэн истэ5инэ иккис илиитинэн тоьуйан ылбыта.Ол кумааьынньыгын «ширма» быьыытынан илдьэ сылдьар исэ кумаасынньык батар гына быьыллыбыт кинигэтин кэндэйугэр уган кэбиспитэ уонна киьитэ автобустан тахсан барарын уонна аймаммакка уулуссанан баран иьэрин кэнниттэн кэрэн турбута уонна бэйэтиттэн улаханнык астыммыта.
    Туох да диэбитин иьин бу кини маннайгы со5ото5ун бултка тахсыбыт кунэ этэ.Биир тохтобулу аьаат,автобустан туспутэ уонна «кырдьа5аьын уэрэ5ин тутуьан кумааьынньыгыттан харчытын ылаат кинигэлэри байдары киьи туора кэрбэт сиригэр быра5ан кэбиспитэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    11 августа 2016  

    кэпсээн

    Ол кэнниттэн тэьэ да кун намтаан аллараа туспутун иьин куораттаа5ы сурун сэтуэлуур сиргэ Куэх хонуутаа5ы протока5а тиийбитэ.Сэтуэлуур сир тобус толору киьи.интириэстэринэн энин араас хампаанньалар муннустан угустэрэ пиибэ иьэ сылдьар бэлэхтэр.Ол быысыгар дуоспуруннаах ба5айытык дьиэ-кэргэнинэн сылдьар дьоннор.О5о-уруу да элбэх дойдута эбит.Ол гынан баран саха сирэйдээх онон манан элэннээн кэстэр.
    Тимир сэтуэлуур сири биир баьыттан биир баьыгар дылы кэрийэн баран ортотун диэки биир табыгастаах миэстэни булунан баран сыгынньахтанан сэтуэлуу киирдэ. Эр буолбата.тэттэру тахсан кумахха кун уотугар сыламнаабыта буола сытан, тулалыыр дьонун уэрэтэ сытта.Ол кэрдэ5унэ биир бэрт мааны танастаах туох да энкилэ суох быьыылаах-таьаалаах нуучча кыыьа эр дьон бол5омтотун барытын тардан олох уу кытыытыгар кэлэн тохтоон оло5ун оностон киирэн барда.

    0
  • Баба5а Баатыр
    11 августа 2016  

    кэпсээн

    Ол кэнниттэн тэьэ да кун намтаан аллараа туспутун иьин куораттаа5ы сурун сэтуэлуур сиргэ Куэх хонуутаа5ы протока5а тиийбитэ.Сэтуэлуур сир тобус толору киьи.интириэстэринэн энин араас хампаанньалар муннустан угустэрэ пиибэ иьэ сылдьар бэлэхтэр.Ол быысыгар дуоспуруннаах ба5айытык дьиэ-кэргэнинэн сылдьар дьоннор.О5о-уруу да элбэх дойдута эбит.Ол гынан баран саха сирэйдээх онон манан элэннээн кэстэр.
    Тимир сэтуэлуур сири биир баьыттан биир баьыгар дылы кэрийэн баран ортотун диэки биир табыгастаах миэстэни булунан баран сыгынньахтанан сэтуэлуу киирдэ. Эр буолбата.тэттэру тахсан кумахха кун уотугар сыламнаабыта буола сытан, тулалыыр дьонун уэрэтэ сытта.Ол кэрдэ5унэ биир бэрт мааны танастаах туох да энкилэ суох быьыылаах-таьаалаах нуучча кыыьа эр дьон бол5омтотун барытын тардан олох уу кытыытыгар кэлэн тохтоон оло5ун оностон киирэн барда.

    0
  • аата уһунун
    11 августа 2016  

    аата уһунун доҕоор бичиккэ баран суруйтарыаххын баҕар киннигэ таһааттарыахтара дии манна суруйан туһа тахсыа суоҕа

    0
  • утуо туун
    11 августа 2016  

    Баба5а Баатыр

    Салгыытын эрэнэ куутэбин, эн эрэллээх сэн,ээрээччинwhite smiling face

    0
  • Баба5а Баатыр
    11 августа 2016  

    кэпсээн

    Манна сэнээрэн аа5ааргытын кэрэ олоробун.Бэчээттэтэр учугэй буолуо этэ да барыта харчыттан тутулуктаах.

    0
  • Баба5а Баатыр
    12 августа 2016  

    кэпсээн

    Сэтуэлуур сиргэ кыраьыабай кыыс элбэх.Ол гынан баран кини Тимир бол5омтотун атын эттунэн интириэьиргэппитэ. Араас кэмус киэргэллэринэн бэйэтин симэммитэ уонна ол тас эттунэн бэйэтин кытта бу энэр кэстубэт киьи хара5ын иирдэр кыьыл дьуьуннээх «кожа» шкатулка суумканы илдьэ сылдьара бол5омтону тардыбыта..Бэйэтэ тутта-хапта да сылдьара атыттартар атын этэ. Бу кыыс атын кинини тулалыыр кыргыттарга тэннээтэххэ бэйэтэ хорсуннук аьа5астык танна сылдьарынан ,атахтарын бэйэ-бэйэтигэр эрийэ быра5ан ,ата5ын тарбахтарын тэбэтугэр дэгэйэ хааман, муода кэрдэрэр кыргыттар курдук хаамара. Оло5ун таьыма урдугун.хас биир хамсаныытыгар кэрдэрэ сылдьарауонна бэйэтин сыанатын олус бэрткэ билэрин биллэрэ сылдьара. Ол курдук тулалыыр дьонно бол5омтотун уурбакка бэйэтинэн дьарыктанан барбыта.

    0
  • Баба5а Баатыр
    13 августа 2016  

    кэпсээн

    Иннитигэр суумкатын иьиттэн сирэй-харах.эт-сиин уймахтанар маастарын таьааран .кун уотуттан кэмускэнэн этин-сиинин сотто олорбута.
    Сэтуэлуур сиргэ кыраьыабай кыыс элбэх.Ол гынан баран кини Тимир бол5омтотун атын эттунэн интириэьиргэппитэ. Араас кэмус киэргэллэринэн бэйэтин симэммитэ уонна ол тас эттунэн бэйэтин кытта бу энэр кэстубэт киьи хара5ын иирдэр кыьыл дьуьуннээх «кожа» шкатулка суумканы илдьэ сылдьара бол5омтону тардыбыта. Тимир бу кыыс аьыллыбыт « шкатулка» суумкатын иьигэр эмиэ кыьыл дьуьуннээх портмоне кумаасынньык сытарын бэрт ымсыырбыттыы кэрбутэ уонна булка тахсыбыт сонордьут ыт улахан кыыл сытын ылбытыныы ,эйэ-санаата хайдах гынан бу портмонены «лып» гынан ыларын толкуйдаабытынан барбыта.Ол олордо5уна биир уьун,этин-сиинин балачча хачайдаммыт,спортивнай ба5айы кэруннээх тутта-хапта сылдьарыттан кэрдэххэ,бэйэтин эмиэ учугэйдик санаммыт «филипс» магнитофонун саннытыгар сугэ сылдьан туох эрэ омук музыкатын то5о тардан кэбиспит сана кэстэн эрэр «плавки»туруусуктаах эр бэрдэ «тэннээ5им» бу сылдьар диэбиттии кыыс иннигэр хорус гынаат ону-маны кэпсэппитэ буолбутун, оччолоо5у кэрбут кыыс быьыылаах киьитин олох кураанах миэстэ курдук кэрэн кэбистэ.Ол да буоллар уола санаатын туьэрбэккэ ,сирэйгэ бэриллибит курдук санаммакка, кыыьы кытта килиэйдэьэн тыл бырахса турбута.Ол туран кыыс бэйэтин ханнык эрэ синньигэс кыл быатын таарыттаран эр –этэр буолбата5а уолу чугасатан уэрэн-кэтэн кулэн-салан барбыта.
    Уол кыыс бол5омтотун ылбыт киьи бысыытынан бэйэтин кэтэ сылдьар суумкалаах танаьын сабын кэсэрэн а5алан кыыс таьыгар олорунан кэбистэ.айа5а хам буолбакка туох эрэ кэрдээ5у кэпсиир быьылаах.кыыса кул да кул буолар саната иьиллэр.

    0
  • аа5ааччы
    29 августа 2016  

    автор ханна суттэ?

    0
  • аа5ааччы
    2 сентября 2016  

    Киьибит олох суттэ.Аа5арга интириэсинэй кэпсээн этэ.кыаллар буоллар салгыа этэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    4 сентября 2016  

    кэпсээн

    Тимир бу эн-мин диэн диэн эрийсэ сылдьар эдэр дьонтон, кыахтаах ыал о5олоруттан туохха эрэ тиксиэн ба5арбыта. Былыр былыргыттан билиннэ дылы атын-атын социальнай араналартан сылдьар дьон бэйэ-бэйэлэрин абааьы кэрэллэрунэн Тимир бэйэтин санаатыгар, бэйэлэрин атын дьонтон урдуктук санана сылдьар «кэмус ыччаттартан» тугу эрэ муччу туттарарын бэйэтин ытык иэьинэн санаммыта уонна ол санаатын олоххо киллэрэрин толкуйдаан киирэн барбыта.
    Сана билсиспит буолан эдэрдэр бэрт кылгас кэмнэ ууга киирэн бэрт эрчимнээхтик сэтуэлээн тахсыбыттара.. Билигин бэйэ-бэйэлэриттэн ордон оннуларыттан этэр наар хамсыыр санаалара суох. Кини сурун сыалынан бу дьон бол5омтотун атын хайысха5а тардыы этэ.Ону толкуйдуу сатаабыта да туох да табыллыа суох. Ол олорон дьон быыьыгар билэр о5олоро олороллорун кэрээт Ньютон «Эврика» диэбитинэн ойон турбутун курдук эмискэччи ча5ыл5анныы тэбэтугэр тугу гынара эмискэччи ойууланан кэлбитэ.
    Билсэр буоланнар биир киирии тыла суох Тимир ол о5олорго тиийэн уолаттар тугу гыныахтаахтарын барытын быьааран биэрбитэ.
    Уолаттартан биирдэстэрэ Тимир эппитин курдук кыыстаах уол утарытыгар ууга харбаан киирэн баран ,ууга тимирэн эрэр о5о курдук хамсаммыта уонна тэбэтэ ууттан быкта5ын аайы :
    - Люди! Спасите! Тону! –диэн хаьыы бэ5этун тубэрбитэ.Ол кэмнэ иккис уол биэрэк устун суурэ сылдьан:- Друг мой тонет!-диэн айдаан бэ5этун тардыбыта.Сэрэйиллибитин курдук били уол кыыьын аттыттан сулбу ойон тураат ууга тимирээри гыммыт уолга харбаан тиийээт батта5ыттан соьон биэрэккэ таьаарбытыгар дьон бэ5э кинилэр тастарыгар мунньуста туспутэ.Бары сууруу-кэтуу бэ5э буолбуттара.
    Тимиргэ ол эрэ наада , биир тугэн иьигэр «шкатулка» уонна уол спортивнай суумкатыттан онно баар бумажниктары сып гыннараат ырбаахытынан саба быра5аат ол дьонтон бэрт тургэнник тэйэн чугас турар таас дьиэлэр кэтэхтэригэр тахсыбыта уонна харчытын ылаат бумажниктары дьиэ анныгар быра5аттаан кэбиспитэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    5 сентября 2016  

    кэпсээн

    Ол кэнниттэн туох да буолбата5ын курдук сиэбигэр икки илиитин уктан баран хаьан эрэ киинэ5э кэрбут «шпана» уолун утуктэн киэпкэтин кэтэгэр анньан, ата5ын тиэрэ тэбитэлээн,,икки эттугунэн иэ5эннээн иьиирэ-иьиирэ улэтин отчуоттуу «хаарты» дьиэтин диэки «Аппа унуор» хаама турбута.О5о киьи.,ыт атах эр гыныа дуо? Бэрт тургэнник «татаар Бааскатыгар» тиийэн улэтин тумугун биир кэппиэйкэтигэр тиийэ туттарбыта.
    .Ханна? Хайдах? Хамсаммытын барытын биир чымпыгар тиийэ кэпсээбитэ.Кырдьа5ас уоруйах бэйэтэ хара сирэйдээх буолан бу уолу киниэхэ «аллах» танарата кырдьар-буомурар сааьыгар кини оло5ор бэлэх онорбутун курдук саныыра уонна бэйэтин о5отун курдук сэбулээбитэ..Атын дьон бу «татаар Бааскатын» кини хамсаныытыттан кэрэн хабыр киьинэн аа5ар буоллахтарына, кини уолга сыьыана букатын атын этэ. А5а тэрэппут о5отугар сыьыанын курдуга.Тимири хай5аабыта уонна уоруйах оло5ор сурун ирдэбили туораабытынан итии-истин тыллары эппитэ.:
    - Тимир! Я тебя обучил всему ,что сам умел.Всему этому Вы научились за очень короткий срок,потому что у тебя «светлая» голова и очень быстрые пальцы.В данное время ,Вы проскочили самый главный этап,этап перехода на уровень настоящего вора-карманника,попадаются в лапы «ментов»и сидят начинающие и неумелые воры у которых не было «папы» как я .Так что с этого дня будете работать самостоятельно.Т.е будете решать сами с кем,когда будете идти на «работу». А я буду только контролировать финансовую сторону дела.Буду вмешиватся в твои дела только в крайнем случае.
    Ол гынан баран тумугэр Тимири сэмэлээбитэ.Тимир хайдах туттан-хаптан киирбитин кэрбутун , ону олох сэбулээбэтэ5ин биллэрбитэ.
    - Тимир ! Вы сегодня нарушили один из основных принципов вора –карманника.Брось эту мишуру,не «блатнуй» вор должен быть неотличимым от его окружающих людей по своему поведению и по одежде.Так что эти свои детские шалости брось.
    Ити кэнниттэн эппит тылларым ис хоьооно тиийдин диэн буолуо.уолу чанчыгыттан ыарыылаах ба5айытык эрэ тардыбыта.

    0
  • Баба5а Баатыр
    7 сентября 2016  

    кэпсээн

    Тимир бу кэмтэн ыла бэйэтин бэйэтэ кэрунэр быраабы ылан хармаанньыт быьыытынан идэтин куннээ5и хамсаныытын кэмин бэйэтэ быбаарынар буолбута .ол гынан баран татаар бааската» уолу хонтуруоллуурун кууьурдэн биэрбитэ.Тимир уопсай хааьына5а харчы киллэрэр таьыма элбэ5инэн куорат кэтэх сайдыытын тутан олорор туьааннаах дьонно аата-суола сир аннынан киэнник тар5аммыта.Онон куорат урдунэн бутуннуутугэр «улэлииргэ» киниэхэ такыйааччыта туруорсан кэнул-пропуск бэриллибитэ..Онон куоратка ханна да тиийдин уол бэйэтэ да билбэтинэн кварталы тутан олорор туьааннаах киьи хонтуруолугар киирэрэ. Онон уолхамсаныытын туьунан биллэрии «татаар Бааскатыгар» тэьэ да кини быьа хонтуруоллаабата5ын иьин тохтобула суох киирэ турара.Кини суруннээн куннэ5и киирэр убу хонтуруоллуура. Тимир бу идэтигэр кунтэн-кун ааста5ын аайы энин араас тугэннэргэ энин араас ньыманан дьонтон харчыны муччу туттарарга такыллан балачча урдук тасымнаах хармаанньык таьымыгар бэрт кылгас кэм иьигэр тахсыбыта.Кини бэйэтин бэйэтин долгуйуутун сирэйигэр-хара5ар ,тутта-хапта сылдьарыгар биллэрбэт буолууга бэрт тургэнник уэрэммитэ.Онон кини улэтигэр тахсарыгар о5отук киьи быьыытынан «оонньуу» тахсара.Буэмиэ киниэхэ туспа «ыарыы» курдук буолбута. Ханнык эмэ куннэ улэтигэр тахсыбата5ына ол кун эйэ-санаата хам баттана сылдьар буолан хаалар буолбута.Ол курдук кун аайы куруулээх тугэннэ киирэргэ уэрэнэн хаалбыта.Олох сокуоннарынан салайтаран кини сарсыарда уонна киэьээ «час пик» дэнэр кэмнэргэ общественнай транспортка улэлии тахсара.Кунуьун ханна элбэх киьи мунньустар сирдэринэн ма5аьыыннарга,автовокзалга ,речпортка уонна рыноктарынан сылдьара.Суруннээн «Дама Маасатын» кытта бииргэ улэлииллэрэ

    0
  • Баба5а Баатыр
    9 сентября 2016  

    кэпсээн

    Бу кэмнэ милииссийэ лейтенана Афанасьев Сергейга тубук элбээбитэ..Ол курдук хас биирддии харчытын сутэрбит эбэтэр уордарбыт куорат олохтоо5уттан сайабылыанньа киирдэ5ин аайы салайааччылара киниэхэ утааран иьэллэрэ.Кэлин кэмнэ сайабылыанньалар олус маассабайдык уонна куруутун , кууркэтэн эттэххэ кун аайы киирэр буолбута.Уоруу уголовнай кодекска суруллубутунан улахан буруйга аа5ыллыбат этэ,ол иьин милииссийэ улэтигэр тарбах быыьынан кэруллэрэ уонна куораттаа5ы милииссийэ управлениетын сыллаа5ы отчуотугар Дьокуускай куоратка тэрээьиннээх уоруйах бэлэ5э суох диэн отчуоттанара.Управление иьинэн хармаанньыттары да утары охсуьар аналлаах отдел да суо5а ол иьин бу хайысха5а улэ суруннээн уэрэхтэрин сана бутэрэн кэлбит сана улэ5э киирбит милииссийэ улэьиттэригэр суктэриллэрэ.
    Сергей кинииэхэ киирэр сайабылыанньалары уэрэтэн,сайабылыанньа биэрээччилэри кытта сирэй кэрсэн кэпсэтэн уонна тэьэ кыалларынан буолбут тугэннэри миэстэтигэр силиэстийэлээн баран сайабылыанньалар маассабайдык киирэллэринэн уонна хас биирдии тугэннэ майгыннаьар эруттэр баалларынан бэйэтигэр куоратка уруккутун курдук буолбакка тэрээьиннээх хармаанньыттар бэлэхтэрэ уэскээтэ диэн тумук оностон ,управление начальнигар бэйэтин санаатын суругунан киллэрбитин салайааччылара олох суолта биэрбэтэхтэрэ.
    - «Выводы будет делать начальство.Из себя «академика» не строй. Занимайся своими прямыми обязанностями.»- диэн резолюциялаах суруйбут рапора тэттэру эргийэн кэлбитэ. Ол кэнниттэн нэдиэлэтээ5и субэ мунньахха управление начальнигын политическай чааска солбуйааччытыттан сирэй-харах анньыллыбыта:
    -Здесь в нашем управлении имеются специалисты политически не очень подкованные ,которые считают , что в нашем городе орудует организованная группа карманников.Этого не может быть по очень простой причине в нашем обществе уже давно искоронены все причины возникновения таких сообществ.Обидно это от того, что это высказывается в то время, когда ,мы строим в нашем государстве «Коммунизм» и перед праздником Великой Октябрьской революции ..

    0
  • Баба5а Баатыр
    11 сентября 2016  

    кэпсээн

    Онон эдэр улэьити илиитин –ата5ын хам баайан кэбиспиттэрэ.Ол гынан баран Сергей онтон санаатын туьэрбэтэ5э .Киирбит сайабылыанньалары бэйэтин кыа5ынан сэлиэстийэлии сылдьыбыта уонна бэйэтин рапорыгар онорбут тумугэ сэптээ5эр эрэлэ эссэ кууьурбутэСайабылыанньа суруйааччылартан. быьа саба быра5ан уон киьиттэн иккитэ эрэ дьиннээхтик бу миигиттэн харчыбын уордулар диэн суруйара онтон атыттара хайдах?Ханна? сутэрбиттэрин бэйэлэрэ да билбэттэрэ. Ол барыта силиэстийэ хаамыытын бытаардара. Ол гынан баран уопсай хартыына5а угус киьи биир эдэр ,кыраьыабай саха кыыьа баарын суруйара уонна суруннээн биир кыыьы ойуулаан кэпсииллэрэ. Олор тумуктэринэн Сергей бу кыыс мэссуэнун бу дьон кэмэлэрунэн онорбута.Ол кэнниттэн силиэстийэтин : - Эн аттыгар маннык мэссуэннээх кыыс баар этэ дуу?- диэн боппуруостан са5алыыр буолбута.Бу тугэннэ Томскайдаа5ы милииссийэ училищетыгар уэрэппит преподавателя :
    - Карманные кражи являются делом рук целой команды, известной как «свист толпы», у каждого члена которой есть определенное задание. «Бычок» выбирает жертву, «стойло» ее отвлекает, в то время как «тень» затуманивает процесс самого воровства, называемого «провал», который исполняется непосредственно «инструментом» или «механиком».Вскоре после провала добычу передают бегуну или «герцогу». Таким образом, если даже «механика» поймают, денег у него не обнаружат. К слову, «пушка» является самостоятельным вором, обладающим такой наглостью и таким изяществом, что позволяет ему работать в одиночку- дии турара , киниэхэ хара5ар кэстэн кэлэрэ.
    Онон бу кыыс Сергей толкуйугар «стойло» оруолун толороро.

    0
  • Баба5а Баатыр
    12 сентября 2016  

    кэпсээн

    Эскэтун бу маннык бэлэх тэриллибит уонна ол бэлэ5у «эйдээх» - «бычок» киьи такыйар буолла5ына кинилэри илиилэриттэн харбааьын кыаллыбатын кэриэтэ.Ити бэлэхтэн уксун «бегуногы» эрэ тутуохха сэп,эскэтун кини ханнык эрэ эйдэбулунэн салайтаран илиитигэр харчытын илдьэ сылдьар буолла5ына ону да уксун тэттэру босхолуургар тиийэ5ин. Кинилэр уксугэр саастарын ситэ илик о5олор эбэтэр балыыьаттан ыспыраапкалаах ыарыьах эбэтэр инбэлиит дьон буолаллара инньэ гынан сокуон иннигэр эппиэттээбэттэрэ.Онтон бэлэххэ «пушка» эбэтэр «механик» саамай эппиэттээх улэ5э сылдьар бэлэх чилиэнэ буоларынан куустээх харыстабылга сылдьара.Онон кини кэнниттэн «кулугэ»- «тень»батыьа сылдьыахтаах уонна кутталлаах тугэн уэскээтэ5инэ «механигы» харыстыырга бэйэтин эттуттэн туох кыалларын барытын оноруохтаах.Олох ыксал тугэннэ киьи да тыыныгар туруохтаах.
    Сергей тэьэ да5аны кинини салалтата эйдээбэтэ5ун иьин ,бэйэтигэр онорбут тумугуттэн аккаастаммата5а,онон суобаьа ирдииринэн иккис рапорын суруйарга кусэллибитэ.Куорат олохтоохторуттан сайабылыанньалар тохтообокко киирэ тураллара.Бары бэйэ-бэйэлэриттэн тус-туьунан курдук буолбуттарын иьин ис хоьооно биир ,харчылара суппутун туьунан этэ. Онно баар чахчылары барытын ыйан туран куоратка тэрэьиннэх уоруйахтар бэлэхтэрэ уэскээтэ. Ону билигин уодьугуннаабатахха,силиьэ-мутуга сириэдийэн тахсыан сэп уонна кини бэйэтэ буолбут тугэннэр кэннилэриттэн сайабылыанньа киирдэ5инэ эрэ эккирэтэьэрин сыыьанан аа5арын ыйбыта. Онон тумугэр уоруйахтары кытта эрдэттэн былааннаахтык уонна тэрэьиннээхтик охсуьар инниттэн управление иьигэр тэрэьиннэх уоруйахтар бэлэхтэрун кытта охсуьарга отдел тэриллэрин туруорсубута.Кини бу рапора ууга тааьы бырахпыт курдук суппутэ.Туох да дьаьал ылыллыбата5а .Кинини ким да5аны сирэйгэ- харахха да анньыбата5а ,рапорт суруллубата5ын курдук тугэн уэскээбитэ. Биричиинэтэ боростуой этэ, рапорт кэруллэр кэмигэр кыьын кэлэн эмискэ сайабылыанньалар киириилэрин ахсаана аччаабыта.

    0
  • Баба5а Баатыр
    13 сентября 2016  

    кэпсээн

    Управление начальнига эр сылларга оперативнай улэ5э улэлээбит киьи быьыытынан милииссийэ лейтенана Афанасьев Сергей бэйэтин рапорыгар сэптээх боппуруоьу туруорсарын кэрэ олороро.Ол гынан баран бу кэмнэ Советскай Союзка Коммунистическай партия баьылаан олорор кэмин саамай оройо этэ. Куустээх органнарга партия этиитэ ,дойдуга дьон-сэргэ тот ,урдук таьымнаах олоххо,сайдыылаах социализмы тутта, салгыы коммунизмы тутабыт ол тугэннэ тэрээьиннээх нэьилиэнньэ5э кутталлаах бэрээдэги кэьээччилэр бэлэхтэрэ тэрдуттэн суох буолла,биирдиилээн кэстуулэр хааллылар диэн этэ.Ол иьин холобура ,бу Дьокуускай куоратка тэрээьиннээх хармаанньыттар бэлэхтэрэ баар ,кинилэри утары охсуьарга управление иьинэн хас да улэьиттээх отделы тэрийин диэн туруоруста5ына, ол тугэн бэйэ тэбэтун быстыныы этэ.
    Ол иьин Сергей рапоора управление начальнигын докумуоннарыгар тиьиллибитэ,туох да быьаарыныы ылыллыбата5а.
    Бу кэмнэ айыл5а хамсааьынын сокуонунан кыьын кэлэн ,сир-халлаан тымныйан дьон-сэргэ истээх танастарын кэтэн Тимирдээххэ уруккутун курдук чэпчэкитик кэстуумтэн,буруукэттэн харчыны хостуур кыаллыбат ,ыарахаттардаах буолан барбыта. Биир эмэтэ киситтэн сонун тас сиэбигэр харчытын уктубут буолла5ына ону кэтээн кэрэ сылдьан сойботон ылаллара. Итинэн сибээстээн урукку курдук дохуот киириитэ мэлтээбутэ.Ол иьин кырдьа5ас уоруйах такыйыытына Тимирдээх бэйэлэрин улэлэрин хайысхатын уларытарга кусэллибиттэрэ. Ол курдук кыьынны кэмнэ улэлиир миэстэлэрин уларытан тас танастарын устан сынньанар,командировкалаах дьон быстах кэмнэ олохторун оностор сирдэринэн гостиница5а,театрга,рестораннарга кэьэрбуттэрэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    14 сентября 2016  

    кэпсээн

    Ол курдук Тимирдээх куорат киин «Лена» гостиницатыгар суруннээн улэлииллэрэ.Манна «татаар Бааската» гостиница дьаьалтатын кытта биир эйгэ-санаа5а кэлэн бииргэ куомуннаспыттара.Гостиница дьаьалтатыгар сэп буолар манньа уптэрэ илиилэригэр бэриллэрэ.Онон Ким?,Хаьан? Хас хонукка командировка5а кэлэн ааьарын эрдэттэн биллэрэ олороллоро. Онон эрдэттэн     ханнык таьымнаах ,хантан , туох боппуруоьунан кэлэрэ-барара учуотка ылыллан эрдэттэн бэлэмнэнии улэтэ ыытыллара.     Билигин куьунну кэмнэ, хоту оройуоннартан суруннээн Эймэкээнтэн,Усть-Майаттан кэмус сууйааччылар-старателлэр «грачи» дэнэр дьоннор тэттэру сылаас дойдуларыгар тэннэр кэмнэрэ этэ. Бу дьонтон сорохторо «фортуна»- дьол хара5ын тумугэр кэмустээх сиргэ тубэьэн ону сууйан государство5а туттаран утумэн харчылаах,быыьыгар туора дьон хара5ыттан кистээн ырааьынан кэмуьу илдьэ сылдьаллара. Хамсаныылара да оннук этэ.дьиикэй айыл5аттан арахсан , куоратка-цивилизация5а уктэммиччэ куускэ уэрэн-кэтэн, кэннэру киьи уэруутун тас эттунэн куулэйдииллэрэ.Онон бу дьону «ыраастыыр» Тимирдээх эттулэриттэн чэпчэки буолара.Уксун «даама Мааса» бу дьон хайдах хамсана сылдьалларын маныы-кэтэьэ сылдьан балаьыанньаттан кэрэн Тимиргэ дьаьал биэрэрэ.Оччотугар Тимир ол дьон нуэмэрдэригэр киирэн хосторун иьин чинчийэрэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    18 сентября 2016  

    кэпсээн

    Булумньу да арааьынай буолара. Уксугэр харчынан,таьыма да араас,ардыгар биирдэ эмэтэ «кирдээх» кэмуьу булаллара.Онтукалара дьиннээх кэмускэ майгыннаабат ,харатыныдьуьуннээх, бытарыйбыт таас чох кыырпахтарын курдук буолара. Ол кэмустэрин бэйэлэрэ тикпит мэьээкчуктэригэр илдьэ сылдьаллара.     Ол оннук кэмуьу буллахтарына «татаар Бааската» ордук уэрэрэ.То5о диэтэххэ ол кэмустэриттэн киирбит уп бэйэлэрин дохуоттарыгар киирэрэ. Ол кэмнэ итинник «кирдээх» кэмуьунэн дьарыктанар кыахтаах киьи Саха сиригэр суо5а.Кэмустэн харчы онорон таьаарар кыаллыбат этэ. Куорат олохтоо5о а5ыйа5ын быьыытынан хас биирдии кэмуьу харчыга эргитии кэпсэтиитэ,куустээх тэрилтэлэргэ иьиллэ турара.Бэрт тургэнник эйиигин булаллара уонна ыстатыйата «улахан».экономическай хайысхалаах буолан «кулук» эруттэр бу кэмнэ итинник дьаллыгынан дьарыктаммат буола сатыыллара.
    Кинилэргэ тэннээтэххэ «татаар Бааската» олохтоох сахалары кытта бииргэ буккуьа сылдьар киьи,наада диэтэ5инэ сахалыы кимтэн да итэ5эьэ суох кэпсэтиэн сэп уонна бэрт угус сыл улуустары кэрийэ сылдьан хаарты оонньуутун дьаллык оностон, олохтоохтор ортолоругар атаьа-до5оро элбэх.Кинилэри кытта туох кыьал5алаахтарынан эн-мин дэьэ, мэнэйдэьэ олорор.Энин араас таьымнаах.араас кыьал5а суобас быьыытынан кэпсэтиллэн илии тутуьуллан быьаарыллара.Онтукатын биирдэ да кэьэ илик буолан олохтоохторго дьиннээх убаастабылынан туьанар.
    Саха сатаабата5а суох. Кэмустэн тугу ба5арар,араас дьахтар киэргэлин барытын онорор. Ол иьин «татаар Бааската» булбут кэмуьун туох да эрэйэ суох олохтоохтору кытта мэнэйдэьэн иьэрэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    19 сентября 2016  

    кэпсээн

    Билигин бу кэмнэ «Лена» гостиница рестораныгар уэруу-кэтуу,чалбарыйыы,даххаьайыы    куэстуу оргуйара.    Энин араас быьыылаах, таьымнаах тус туьунан интириэстээх,иитиилээх дьон биир сиргэ мунньустан иллэн кэмнэригэр сынньанар уэрэр-кэтэр сирдэрэ. Олор ортолоругар «адьыр5а» -«хищниктар» дэнэр дьон сокуоннарынан быйыл салайтаран кэмус сууйан балачча уптэммит , хара буордаах,таас чохтоох дойдутун ,куннээх Украина диэки хайысхатын тутан иьэр Запорожье куоратка тэрээбут урукку Дон казактарын сыдьаана Назаренко Михаил куннуу-хаанныы олороро.
    Кини былырыын дойдутугар туптэлээх улэтэ суох сырытта5ына билэр киьитэ ханнык эрэ сир тугэ5эр баар, тымныытынан биллибит Саха сириттэн кэмус сууйуутугар сылдьан байан-тайан кэлбитэ.Оло5ун таьымын биир сыл иьигэр уларыппыта.Ол курдук бэрт кылгас кэм иьигэр сана квартира,даача,массыына атыыласпыта уонна чааьынай бизнес арыммыта. Ол киьи кэпсээнэ элбэх уонна киэн этэ.Урукку кини эйдэбулугэр: - Ол энэр барыта дьиикэй кыыл эьэ,бэрэ дойдута, дьоно-сэргэтэ туу танастаах ,табанан суурдэ сылдьар дьиикэй дьон курдук эйдэбуллээ5э.
        Онтон кини ол киьи кэпсиириттэн эйдээбутунэн ол дойду сайына бу энэртэн эссэ итии –сылаас уонна кэмус хостооьунун бутуннуутун бэйэбит биир дойдулаахтарбыт хохоллар тутан олороллор. Ол сиргэ олохтоохтор кэмус сууйуутугар кыттыспаттар ,айыыргыыллар онон улэьит илиитэ тиийбэтинэн дуогабардаьан киьи ханнык ба5арар улэни булуон сэп диэн эйдэбулу биэрбитэ.
    Онтон сиэттэрэн быйыл саас Саха сиригэр кэмус хостооьунугар дьону улэ5э кэпсэппиттэригэр биир бастакынан кэпсэтэн артыалга улахан куустээх тракторга тракториьынан дуогабардаьан Дьокуускай нэнуэ Эймэкээн диэн сир тугэ5эр биирдэ тиийэн хаалбыта.Оройуон киинэ Усть-Нера бэьуэлэгэр ханнык эрэ ресторан дуома баарыгар уэрэ-кэтэ сылдьан «Золотой зуб» диэн ааттаах эр бэрдин кытта билсибитэ.Киьитэ бу энэр хаьыс да сылын улэлии ,олохтоох балаьыанньаны муннунан тыыран билэ сылддьар эр –бэрдэ, букатын атын эйдэбуллээх киьиэхэ тубэспитэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    20 сентября 2016  

    кэпсээн

    Эн то5о государство туьугар,артыалга улэлиэхтээххиний? Онно эйиигин хамначчыт эрэ оностоллор.Тууннэри-кунустэри тугу да умнан туран куускэ улэлиэн,онтон хамнаьын кып-кыра буолуо- дии-дии тойон уонна ыйар тарба5ынан бэрт чараас харчы холуодатын сутуруктуу туппут илиитигэр кэрдэрэ-кэрдэрэ ыйыталаьара.
    -.Онтон,биьиги кэмуьу бэйэбит сууйабыт булбуппут барыта бэйэбит киэнэ.Манна сууйбут кэмускун гос.закупка5а туталлар.Онтон сыанатыгар сэпсэспэтэххунэ кыанар буоллаххына государствоттан кистээн кэмуьунэн илдьэ баран дойдугар атыылаа. Дьэ,ол эйэн дьыалан!.Дьэ.оччо5о сэрэн эйиигин государство,да5аны уонна «кулук» эруттэр да5аны эккирэтиьиэхтэрэ.Дьол тосхойдо5уна,уэьээттэн танара мичик гынна5ына утумэннээх харчыны элэруэн,а5ыйах ый иьинэн тото байыан.Манна .эн харчы элэрэ кэлбэтэ5ин дуо?Миигин кытта барыс. Артыал суотугар бу дойдуну босхо упкэ кинилэр суоттарыгар буллун.Кинилэргэ махтал тылын эт уонна курээн хаал.Ким да эйиигин ирдии барыа суо5а. Мин манна старателлэр бэлэхтэрун хомуйа сылдьабын ,онно киир.Булбут кэмуспут барыта бэйэбит киэнэ.Эн дьолгор мин тубэстим ,эн оло5ун суолугар!                                                     Ол сылдьан биирдэ эйун сутэриэр дылы арыгылаан баран:- Мин былырыын кэмустээх уруйэ5э тайаммытым.Сезон бутуутэ буолан.тымныыга былдьаппытым..Уруйэм мууьунан буруллэн хаалбыта.А5ыйах тылынан эттэххэ , бутэьик нэдиэлэбэр,сайыны быьа сууйбут кэмуспун сууйбутум.Онон быйыл оннук са5алаатахпытына аны куьун сыта байабыт.Ол кэнниттэн бу дойдуга бэйэлэрэ сырыттыннар.Биьиги олохпутугар сэп буолар харчыны элэруэхпут.Эн оннук таьымнаах убу хантан кэлин булуоххунуй? –диэн бэрт кистэлэнинэн ,тарба5ын уоьугар тута-тута кэпсээбитэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    21 сентября 2016  

    кэпсээн

    Мишка дойдутугар дьон кэпсээниттэн маннык мэнээк урдьус сылдьар эр бэртэрин кытта хищник» быьыытынан кэмус хостуу барыахха диэтэхтэринэ олох кыттыьыма.маннайгы сылгар дьону-сэргэнисири-уоту бил.Ол эрэ кэнниттэн биирдэ ону-маны толкуйдаар –диэн такыйбыттара.Ол гынан баран инсэтэ батарбата5а.Кини бу кэлин 4-5 сыл туптээн биир сиргэ улэлээбэккэ онон-манан быстах улэлэргэ улэлээн айа5ын ииттэн кэллэ.Ол кэмнээ5и о5олор курдук о5о сааьа ааспыта.Ол гынан баран аармыйа кэнниттэн дойдутугар кэлэн баран уулусса охсуьуутугар «хулиганство» диэн ыстатыйа5а тубэьэн икки сылга кыьалан улэ5э баран кэлбитэ.    Ол кэнниттэн куорат аттыгар чугас дэриэбинэ5э чин хаьаайыстыбаны тутан олорор дьонугар тиийбэккэ куоратка хаалан хаалбыта.Бииргэ тэрээбуттэр элбэхтэр.Бэйэтин санаатыгар туох да идэтэ суох айах ада5ата буолуон ба5арбата5а.бэйэтэ бэдэн-садан,кыанар,кыраьыабай кэруннээх уол син ону-маны булан сылдьыам дии санаммыта.Олох диэн олох бэйэтэ туспа сокуоннардаах.Айа5ын ииттинэригэр син ону-маны улэлээн булунара.Ол гынан баран,улаханнык энуйбэтэ5э.Бэйэтэ дьиэтэ-уота суо5а,квартира наймылаан олороро.оннук киьиэхэ ханнык кыыс кэргэн тахсыай? Быстах кэрсуу кыргыттары кытта «кыыба5атын» эрэ таьаарарга олорбута.
    Ол иьин оло5ун сунньун биир тугэнинэн тосту тутаары угус толкуйа суох бу киьи этиитигэр сэбулэспитэ уонна быстах санаатыгар дойдутугар тиийэн Мишка уол хайдах байан кэлбитин туьунан ордугургаан кэпсииллэрин тэбэтугэр ойуулаан кэрэ-кэрэ онтугуттан астынара.

    0
  • Баба5а Баатыр
    23 сентября 2016  

    кэпсээн

    Хомунуу бэрт тургэн буолбута..кинилэр тас эттунэн эмиэ биир эдэр уолу бэйэлэригэр сыьыарбыттара. »Золотой зуб» бу бэлэххэ биригэдьиир аатыран тэрээьин улэтин ,уптээьинин бэйэтигэр ылбыта , ол оннугар бутэьик аахсыыга булбут кэмустэрин уон гыммыт биирин киниэхэ биэриэхтээхтэрэ. Ону мэккуьэ барбатахтара , ону-маны билэр киьилэрэ кини эрэ этэ. Киьилэрэ икки-ус хонук иьигэр бары боппуруостары быьаарсан .ханнык эрэ вертолетчигы кытта кэпсэтэн,биир тугэннэ тай5а ортотугар ,хайалар быыстарыгар ,ханнык эрэ хайа урэ5ин кытыытыгар биирдэ баар буола туспуттэрэ.Бу туспут сирдэриттэн бу урэххэ туьэр уруйэни батыьан балачча уэьээ хаампыттара.,олохтоох сирдэрин булбуттара.Киьилэрин тыла кураанах буолбатах этэ,хара маннайгы илиинэн сууйууга кэмус кыырпахтара кылапачыйаннар барыларын санаатын эрэ кэтэхпутэ.Бары ол уруйэ устун арахсан тус туьунан сууйан барбыттара. Биирдэ эмэтэ «Золотой зуб» кэрийтэлээн элуутун ылан барара.Улэ куэстуу оргуйара . Ол курдук кэмус атахтарын анныгар куьунну отон курдук тэьэ да ыьылла сыппатар,кураанах кэмуьэ суох тэннубэттэрэ чуолкай буолбута.Мишка тэьэ да5аны кыра о5о эрдэ5иттэн дьоно хаьаайыстыбалаах буолан «хара» улэ5э эриллибитин иьин бу улэттэн улаханнык илистибитэ ,а5ыйах хонук иьигэр быстар анара хаалбыта.Ону кытта бу дойду айыл5ата,тулалыыр эйгэтэ-хайата,уэнэ-кэйуурэ уонна сиэмэх кыыллара тулалыы сылдьара санаатын хам баттыыра.Сиэмэх кыыллартан харыстанан .киьитин субэтинэн бэлэх мастар уунэн турар сирдэригэр сиртэн уэьээ лаабыс оностон .онтукатыгар оттон.мастан отуу туттан онно утуйара.Ордук халлаанна былыт курдук уста сылдьар кумаардартан улаханнык саллыбыта.Маннай утаа сирэйэ=хара5а бутуннуу даллаччы иьэн,киьи аатыттан ааьан иьэн кэлин этэ-хаана уэрэннэ быьыылаах улаханнык кыьаллыбат буолан хаалла.Кыьал5аттан бытыгын хорумматка сылдьыбыта онтуката сирэйэ бутуннуу хара бытык буолан ,ол харамайдартан биллэрдик сирэйин кэмускээтэ. Куьун диэки хаьыннар туьэннэр ол уэннэртэн босхоломмуттара.Ол оннугар астара бутэн ,анардас сылбахай ууга уонна тайах этигэр кэспуттэрэ..Эбии уссэнэргэ «уэтурбэлээн» уонна бытархай оскуоматтан куручуэк оностон балыктаан астарыгар эбилик оностуммуттара.

    0
  • Баба5а Баатыр
    25 сентября 2016  

    кэпсээн

    Кун кэнниттэн кун кэлиитэ биир уруьуйдаммыт хартыына курдук буолан барбыта.Барыта биир кэлим, уудукчу бэйэ-бэйэлэрин утуктуспут куннэр бииртэн биир солбуьаллара.Сарсыардаттан киэьээннэ дылы хара улэ, кэмус сууйуута онтон атын дьаллык суо5а. Бэйэ бэйэлэрин кытта олох кэрсубэткэ улэлээбиттэрэ. Биирдэ эмэтэ «Золотой зуб» кэмиттэн кэмигэр ас быра5ан ,он-маны кэпсээн ааьара.. Дьыл .халлаан хаамыыта тургэн. Бэрт сотору .кылгас кэм иьигэр сир-дойду тонон хаарынан сабыллан барбыта.Уруйэлэрэ мууьунан буруллубутэ.Онтон кинилэр инсэлэриттэн кэмус хостуур аатыгар сылдьыбыттара.Ол сылдьан дьылга былдьаппыттара.Бу кэмнэ кини оло5ор кэннэру киьиэхэ уэйбэтэх, тэбэтугэр киллэрбэт дьиикэй тугэннэрэ буолуталаабыттара. Ол тугэннэрин билигин куьа5ан туул курдук саныыр.Онтукатын бу билигин бу ресторанна олорон умна сатыы, арыгыга умса туьэ сылдьар.Инньэ гыммата5ына ,ол хартыына хара5ар уруьуйданнан кэлэ турар.Кэлин халлаан куускэ тымныйбытыгар бары биир сиргэ чэмэхтэспуттэрэ.Хойгуо сири тобулу туспэт буолуор дылы сылдьыбыттара..Биир сарсыарда эмискэччи хара5ын аспыта,»Золотой зубтара» саанан тирээн турара..Оьох уотун сырдыга бу киьи сирэйигэр энин араастык оонньуу турара, туу сирэй быыьынан ,ханнык эрэ адьыр5а кыыл аьыытын курдук кыьыл кэмус тиистэр килбэннииллэрэ.,хара5ын оло5о тимирэн хаалбыт таас сирэйтэн уоттаах харахтар тобулу кэрэн тураллара суостаах-суодаллаах хартыынаны ойуулаан кэрдэрэрэ. Кутталыттан сурэ5э айа5ынан тахса сыспыта.Эмискэччи саа тыаьа хабылла туспутэ да, уьус киьилэрэ хаанынан хардыр5аан киирэн барбыта. Михаил кутталыттан тэбэтун кэмускэнэрдии туттаат балаакка биир муннугар туспутун,киьитэ са5атыттан ылан балаакка ортотугар соьон а5алан бырахпыта.Илиитигэр саха быьа5ын туттаран кэбиспитэ.
    -Разделяй!-диэн киьитин саната хантан эрэ ыраахтан иьиллибитэ.Онтон аннараатын туул-бит курдук эйдуур.Киьитин саатын аннынан сылдьан ,ханнык эрэ кыылы астыыр курдук,киьитин астаан кэбиспитэ.
    = Отсюда,до первого поселка отсюда где-то четыреста километров,за десять дней дойдем.Без еды умрем.А так у тебя золота, еще больше будет.Его долю разделим пополам! -диэн туох да буолбата5ын курдук киьитэ санаатын атастаспыта.
    Кинилэри «хищниктэр»- «адьыр5а кыыллар» диэн то5о ааттыылларын этинэн-хаанынан билбитэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    26 сентября 2016  

    кэпсээн

    Аргыьа санаатын атастаспытын кэннэ ,кини бу « хара дьайын» эрдэттэн толкуйдаабытын уонна кини бэйэтэ бу киьиэхэ сугэьэрдьит наада буоларынан тыыннаах хаалбытын билбитэ.
    - Миша , не бойся ! Не трясись! Не убью, я тебя. В таких условиях только вдвоем можно остаться живых. Ночью будем спать вместе ,закроемся палаткой и друг друга согреем.И Вы меня не убьете.Куда пойдешь один,не зная дорогу..На носу настоящая зима.Сейчас пойдут крепкие морозы.Нам до этого ,до людей надо дойти.Вокруг снег.Мы не местные и не кадровые охотники ,как они лося не завалим, поэтому так надо было поступить..Благодари бога ,фортуна на твоей стороне было. Просто ,вы оказались сильнее и крепче его. А так если бог на нашей стороне, дойдем до людей. Вот это золото нас согреет –диэн баран кэмустэрин,чаанньыгын,испиискэтин бэйэтэ,онтон атынын барытын киниэхэ суктэрбитэ.
    Ол курдук Миша ус-туэрт кун сылбах уунан сылдьан баран кэлин тиьэ5эр тиийэн аьыырга куьэллибитэ.Бу тухары бэйэтин аьына,кырыы сылдьыбыта.Бу инсэтиттэн, эдэр сааьыгар ханнык эрэ абааьы ункуулээбит тыйыс тымныы айыл5алаах сир тугэ5эр кэлэн тыына быстан эрэриттэн улаханнык дууьата айманара.Киьитэ эппитин курдук, хас да тугэннэ кыыла киирэн аргыьын «дьууктаан» кэбиьиэн ба5арбыта да илиитэ барбата5а.Со5ото5ун ханна барыай? Маннык тыйыс тымныы сиргэ тыыннаах хааларга ким да уэрэппэтэ5э.
    Олох эстэр уьукка тиийбит дьон булчут уутээнин булан сылаас дьиэ5э хонон,дьиэтээ5и аьынан уссэнэн бэттэх кэлбиттэрэ.Олох билбэт олохтоох булчуттарыгар махтана санаабыттара.
    Бу тугэнтэн ыла киьитэ туттара-хаптара уларыйбыта,саанан тирии сылдьар буолбута. Дойду сиргэ чугаьаан эрэллэрэ биллибитэ. Ол кэнниттэн ,хас да хонук устата уьун унньуктаах айан буолбута.Уруйэлэрэ урэххэ холбоьор сиригэр кэлбиттэригэр, эмискэччи саа тыаьа маьы маска охсор курдук харса суох таьыргыы туспутэ. Миша инники иьэр аргыьа элэн эрэр хаьыытын таьаараат умса баран эрэрин кэрбутэ.Бэйэтин ким эрэ кэхсугэ сугэнэн охсубутун курдук, куустээх охсуу умсары дайбаан туьэрбитэ.Кутталыттан саната суох,хамсаабакка сыппыта.Хара5ын кырыытынан кэрдэ5унэ чугас турар мас кэнниттэн, эмиэ бэйэлэрин курдук танаьа-саба бараммыт .сирэйэ-хара5а туунэн буруллубут киьи кинилэри саатынан туьаайбытынан бэрткэ сэрэнэн бу тиийэн кэлэн, саатын уоьун кини тэбэтугэр тирээбитэ.
    Эмискэ саа тыаьа эрэ хабылла туспутэ. Мишка тэбэтугэр «эллум» диэн сана кулум гынан эрдэ5инэ ,киьитэ кини урдугэр кэлэн охтубута. Иниир ситиитин таттаран эрэ мэхсээт, налыс гына туспутэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    27 сентября 2016  

    кэпсээн

    Мишка бу тугэннэ бэйэтэ тугу гыныахтаа5ын билбэккэ сыппыта.Балачча бириэмэ устата кэтэьэн баран,ким да кэлбэтэ5ин иьин, киьитин бэйэтин урдуттэн туора анньаат аргыый тэбэтун эндэтэн тула эттун кэруммутэ, икки элук ардыгар сытар курдуга Хаар урдэ бутуннуутэ хаан ,аттыгар сытар киьитэ сирэйинэн хаарга умса туьэн баран хамсаабакка сытара.Аргыьа эмиэ хамсаабат этэ,ол гынан баран кини эндэйбутун кэрэн буолуо Мишканы тарба5ын бэрт нэьиилэ хамсатан бэйэтигэр ынырбыта.
    Мишка кутталыттан унуохтара халыр босхо бараннар киьитигэр сыыллан тиийбитэ.Аргыьа хаанынан хардыргыы сытара,туэьун туора туспут саатын бэйэтин урдуттэн туора анньар да сэниэтэ суох буолбут.Миша чугаьаабытын билэн бэрт нэьиилэ сэниэтэ суох ба5айытык сана таьаарбыта:
    - Я его знаю, это «Николя-неудачник» я ему весной сболтнул , что нашел ручей с золотом. Поэтому он знал, что мы будем с золотом и ждал нас. Это конец. До сих пор фортуна была на моей стороне, но не думал я, что она повернется мне задом нынче.,когда я помыл столько золота, когда я мог бы жить оставщиеся свои годы по человечески. Не получилось, наверно много грехов.на моей душе.
    -Поклянись ! Что отдашь деньги вырученные от моей доли , моей матери. Живет она в «Красном яре», это пригород г.Ялты,там ее все знают,только ей обо мне ничего не расскажи.А нас здесь сожги,чтоб нас звери не съели.
    Ол кэнниттэн уьаабата5а ,хара5ыттан тахсыбыт таммахтар, кини дьал5ааннаахтык олорбут оло5ун бутэьик бэлиэтэ буолан халлаан тымныытыттан иэдэстэригэр муус кыырпа5а буолан ыйанан хаалбыттара

    0
  • Баба5а Баатыр
    29 сентября 2016  

    кэпсээн

    Бу тугэннэ таьа5асчыт буолбута.кини дьоло буолан тахсыбыта. Синийэн бэйэтин кэруммутэ. Ханан да туох да бааьа суох. Буульда сугэ сылдьыбыт таьа5аьын туораан баран, куул кэхсубун аалбатын диэн чараас хаптаьын тирэх мас оностуммутугар иннэн хаалбыт.
    Аргыьа эппитин курдук,айыыр5аан улахан кутаа уот оттон баран дьонун онно а5алан кэккэлэччи уурталаан кэбиспитэ.
    Ити кэнниттэн улахан эрэйэ,мэьэйэ суох артыал дьонугар тахсан Уус-Ньараны булбута.Ким да5аны .киниэхэ кыьаллыбата5а,дьонун ханна бардылар диэн ыйыппата5а уонна кини кимниин кэмус сууйа барбытын биир эмэтэ киьи эйдуурэ дуу? суо5а дуу?
    Гос.заготовка5а сууйбут кэмуьун туттаран утумэн уптэммитин билбитэ онтукатын ыраас харчынан биэрбэккэ сберкнижка6а уган кэбиспиттэрэ. Онон куттала суо5а.Бэйэтигэр биир кыра о5о сутуругар тэннээх,быьыытынан о5ус тэбэтугэр майгынныыр самородогы уонна биир махорка табаах тардааччыларын саппыйатын са5а мэьээччуккэ киьи илиитигэр биллэр кэмустэртэн хаалаан хаалларбыта.
    Онтон кини билигин аан маннай цивилизация кыырпа5а баар Дьокуускай куоратка кэтэн кэлээт бу ресторанн акиирэн олорор.Билигин киьилии санардыы аьаан арыый бэттэх кэллэ.Уус-ньара5а кэллэ кэлээт, сирэйин туутун ,батта5ын .бытыгын кырынан баран, бэйэтин сиэркилэ5э кэрэн баран билбэтэ5э, Тэбэтэ - сирэйэ киьи тэбэтун унуо5ун курдук буолбут,хара5а ханна эрэ оло5ун ту6э5эр туьэн хаалбыт. Дьэ билигин эттэнэн-сииннэнэн уруккутун курдук сэбэрэлэннэ.Ол оннугар эйэ-санаата оннун була илик.Туунун сугун утуйбат буолла,кунуьун хара5ын сабынна да «Золотой зуб» саанан тирээн турара,киьини суэьу курдук астыы сылдьара,ардьайбыт тиистээх дьон уот урдугэр сыталлара уонна онтон да атын тугэннэр «киинэ» курдук ойууланан кэлэллэрэ.Онтукатыттан куотаары арыгыны ыймахтыыр .

    0
  • Баба5а Баатыр
    30 сентября 2016  

    кэпсээн

    Кинини Тимирдээх бу «адьыр5а» сылдьар диэн бэрт тургэнник быьаарбыттара.Бу дьон тутта-хапта ,саната –инэтэ суох бэйэлэригэр сэнэ сылдьаллара,сирэйдэрин-харахтарын олоруута –унуох-тирии буолбута, инсэлээхтик былдьасыьа –тараьа элбэх аьы со5ото5ун олорон аьыыллара уонна харса суох арыгыны ыймахтыыллара ,кинилэри тулалаан сылдьар туора дьонтон суэргутук кэстэллэрэ.Онуоха эбии ,бу киьи Уус-Ньараттан кэлбитэ,биллибитэ.Онон Мишка хас хамсаныытын барытын ресторан биир муннукка турар остуолуттан «Дама Мааса» бол5омтолоохтук маныы олорбута.Онтон Тимир манна харах баайыытыгар ким да былдьаспат бутэьик тэрдус этээскэ баар тугэх хостору сууйууга ставка анарыгар уборщицалыы сылдьара.Онон кимиэхэ да уорбаламмакка швабралаах,биэдэрэлээх уонна тирээпкэтин тутта да гостиница бары этээстэринэн холкутук сылдьара. Бэрт сотору кэминэн, «Дама Мааса» бу киьи ресторанна олохтоохтук кэлбитин,этэр-наар бу сиртэн арахсар санаата суо5ун быьаарбыта.Ол иьин «Работаем,есть клиент» диэн кэтэ сылдьар ачыкытын остуолга ууран Тимиргэ бэлиэ биэрбитэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    1 октября 2016  

    кэпсээн

    Ону кэтэх кэрудуэр аанын быыьынан кэрээт Тимир уборщицалар сынньанар хосторуттан арахсан «Дама Маасаны» кэпсэтиилэх сиригэр кууппутэ.Эр-этэр буолбата5а «Дама Мааса» тиийэн кэлээт угус саната суох Миша гостиница5а туспут нуэмэрин кумаа5ы5а суруйбутун Тимиргэ туттараат «дамскай» туалет диэки хаама турбута.
    Тимир иьигэр уэрэ санаабыта,хос нуэмэрэ гостиница бутэьик –тэрдус этээьэр баара.Тэьэнэн уэьээ да оччонон олорор киьитэ а5ыйах. Билигин эрус сабыллан гостиница5а туьэр киьи суо5ун да кэриэтэ этэ.
    Онон Тимир бэрт холкутук тиийэн уулаах биэдэрэ тугэ5эр укта сылдьар отмычкаларын ороот Миша туспут нуэмэрин аанын бэрт тургэнник аьан, хос иьигэр киирбитэ. Хос иьэ бэрээдэ5э суо5а.хомуллубатах орон,остуол урдэ ас тобо5о,муоста5а онон - манан кураанах бытыылкалар тэкунуйэ сыталлар. Муннугар хос иьигэр хамсаабакка турар арыгы чаанын ыар сыта биллибитэ..Такыйааччыта бу дьон уксэ хаайыыга сытан тахсыбыт дьоннор ,онно бас билэллэрэ оронноро эрэ,ол иьин туох баар бэйэлэрин малларын онно кистииллэр ,онон эн нуэмэргэ киирдэххинэ аан маннай ороннорун сирийэн кэрэр буол диэн такыйбытынан Тимир угус толкуйа суох утуйар тимир оронно тиийэн .ону чууччэйэн барбыта.Утуйар танастары суор5аны ,тэллэ5и уонна сыттыгы такыйааччыта уэрэппитинэн тигиллибит сииктэринэн сирийэн кэрбутэ биир да сиринэн кэтуллэн хаттаан тигиллибэтэх этилэр,онон тимир орону бэйэтин уэрэтэн барбыта.Орон кэлин ата5ын уэьээни туорай тимирин туура тардыбыта,биир кэндэйугэр мэьээччуктээх кэмус угулла сылдьарын булбута.Ол кэнниттэн хос иьин барытын кэрийэн кэрбутэ да тугу да эбиммэтэ5э.Ол кэнниттэн бэрт холкутук гостиницаттан тахсан атахха биллэрбитэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    2 октября 2016  

    кэпсээн

    Сарсынны кунугэр Михаил бэрт нэьиилэ оронутан турбута. Аан маннай эйдэнэн кэлиитигэр ,хара5ар икки элук кутаа уот урдугэр иниир-ситиилэрэ тардан эриллэ-мускулла сыталлара , энин араастык мэхсэн ылаллара хара5ар кэстэн кэлбитэ.Эмиэ бэйэтин кэмускэ сылдьар курдук санаммыта. Бэрт нэьиилэ илиитин хамсатан тарбахтарынан ,бэйэтин кымаахтанан кэрбутэ.Онтон «айаккалаан» уьуктубута. Ол кэнниттэн сылаас суор5ан анныгар сытарын итэ5эйбэккэ балачча эр хара5ын симэн сыппыта.Тэбэтун сыттыгыттан да эндэтэрэ ыарахан курдук буолбут.Тэбэтун иьэ дьап-дьалкыннас. Ыарыы бэ5э.Ону баара бэ5эьээнни аьа –уэлэ куолайыгар анньан турара. Онтон босхолоноору бэрт тургэнник туран, нэьиилэ байааттаннаан тиийэн туалетка онтукатын суэкээбитэ.Хата эйун-эйдээх абырахха водка анарын хаалларыммыт , ону сап-салыбырас буолбут илиитинэн ылаат кэннэру ууну иьэр курдук биир тыынынан киллиргэтэн,арыый бэттэх кэлэн ону-маны толкуйдуур кыахтаммыта.Бу дойдуттан бэрт тургэнник тэйдэххэ табыллар диэн эйдэбулгэ кэлэн , дойдулаары онтукатын-мантыкатын хомунан барбыта.Бэ5эьээ туох буолбутун тугу да эйдээбэт.Ханнык эрэ дьахталлар кэлэн остуолугар олорбуттарын,олору кытта оонньоьорун эрэ эйдуур.
    Ону эйдуурэ наадата да суох. Барыта этэннэ курдук, «Бычья голова» кэмуьун самородогын моонньугар иилинэ, «Золотой зуб» курдук тииьин тас эттунэн кэмус тиистээх протеьын,кул5аа5ар ытар5атын уонна улахан «печатка» биьилэ5ин кэтэ сылдьар. «Матроскай» кур бляхатын кэннигэр таптайбыт кэмуьун пластинката уонна кэтэ сылдьар бачыынкатын тэбэтугэр кып-кыра мэьээччуктэргэ уган а5албыт кэмуьэ эмиэ бааллар.Арай оронун ата5ар укпут мэьээччуктээх кэмуьэ суох. Ону кэнэтунэн ,ол дьахталлар хоспор кэлэ сылдьыбыт буоллахтара,онно дуйдаммыт буолла5ым дии санаабыта.Хайыыр да кыа5а суо5а.Куустээх тэрилтэ5э сайабылыанньа биэрдэ5инэ ,бэйэтин эрийиэхтэрэ турда5а. Онон туох да айдаана суох, такси сакаастаан портка киирэн дойдутун диэки кэтэ турбута.

    0
  • Баба5а Баатыр
    3 октября 2016  

    кэпсээн

    Ити курдук Тимирдээх халлаан тымныйан,дьон истээх танастарын кэппиттэринэн дьонтон маассабайдык уоралларын ба5арбаталлар да аччатарга куьэллибиттэрэ. Улэлиир сирдэрин уонна хайысхатын уларытан ,бу кэмнэ куорат олохтоохторун ортотугар улахан аймал5аны тардыбакка сылдьыбыттара. Ол тумугэр куорат милииссийэтин управлениетын начальнигын иитэр чааска солбуйааччыта былааьын туьанан эдэр специалиьы Сэргэйи дэлби сорун сордообута.
    Улэлиир сиригэр Сергейи кэрустэ5ин аайы:- Я же говорил,что у нас в городе нет организованной преступности,это были приезжие –гастролеры. А Вы! Их во время не поймал. Розыскные работы провел на низком уровне –диэн сирэй-харах анньар буолбута.
    Хас нэдиэлэтээ5и субэ мунньахха,управление улэтин туьунан Эктээп бырааьынньыгар аналлаах дакылаакка кытта биьиги ортобутугар «политически» ситэ илик дьоннор улэлииллэр диэн холобур оностубуттара. .Улэлиир тэрилтэтиттэн утуруйуу са5аламмыта.Улэтигэр дьиннээх уэскээбит тугэни,куоратка уоруйахтар тэриллиилээх бэлэхтэрэ уэскээтэ диэн рапорт суруйбутун тэттэру бэйэтигэр эриллэн тэрут да5аны «мэку» улэьит курдук кэрдэрэн барбыттара.
    Ол гынан бу кэмнэргэ атын дьон хара5ар кэстубэтэр,кул5аахтарыгар иьиллибэтэ5ин иьин Тимир уонна Сергей олохторун тосту уларытар тугэннэр буолуталаабыттара.

    0
  • Баба5а Баатыр
    4 октября 2016  

    кэпсээн

    Бу кэмнэ дойду урдунэн бутуннуутунунэн Улуу Эктээп эрэбэлууссуйэтин,Советскай былаас олохтоммутун 60 убулуэйдээх сылын бэлиэтиир уэруулээх дьаьаллара буола турара.Кыьыл былаах былаас былдьаьыытын,гражданскай уонна А5а дойду элбэх хаан тохтуулаах сэриилэрин бэлиэтэ буолан куорат урдунэн барытынан административнай,тэрилтэлэр урдулэригэр барытыгар ыйаммыта.Коммунистическай партия инникигэ ,кэрэ олоххо ынырыылара уонна ону тэруттээбит Ленин,Сталин, этиилэрэ хас биирдии то5оостоох сирдэринэн бутуннуутунэн туруоруллубута. Дьоллоох Дьокуускай куорат аалай кыьыл энунэн буруллубутэ. Бу бэлиэ тугэни таьаарыылаахтык кэрсээру Саха сирин дьоно-сэргэтэ бары да5аны эрэ куурэн улэлээн-хамсаан кэллилэр.
    Ону бэлиэтээн Коммунистическай партия Саха сиринээ5и уобаластаа5ы комитетын салалтатынан ыытыллар дьаьаллар бииртэн биир солбуллан иьэллэр. Бу бэлиэ куну кэрсэргэ элбэх дьону мунньар сурун дьаьаллар бары ыытыллан , норуоту сэргэхситэр, аралдьытар концердар,спектакльлар дьон олорор сирдэринэн кулууптарга,театрдарга ыытылла тураллар.
    Кулук эруттэр эмиэ бу государство гражданиннара буоланнар, дьон –дьон курдук «патриотическай» эйдээх-санаалаахтар. Кинилэр эмиэ куускэ бэлиэтээбиттэрэ.Ону хааччыйарга туьээн убэ «общакка» тохтообокко туьэ туруохтаа5а. Бары да5аны быьах биитин устун хаама сылдьар дьон буоллахтара. Бугун манна,сарсын «хааьына» дьиэтин иьигэр!
    «Татаар Бааската» бэйэтэ тэьэ да5аны куорат кулук эруттэригэр тыытыллыбат урдук ааттаа5ын-суоллаа5ын иьин, билигин бу дьон дьаьалларынан салаллан олороро.
    «Общакка» харчы киириэхтээх ,бу кулук эруттэргэ суруллубатах сокуоннара.
    «Татаар Бааската» бэйэтэ бу дойдуну булаат ,бу сокуон олоххо киириитигэр куускэ улэлэспит киьи. Атыннык эттэххэ «Татаар Бааската» бэйэтин эйгэтигэр «воровкой» олох эйдэбуллэрин илдьэ сылдьар уоруйах быьыытынан сыаналанара. Онтон кинилэр дьарыктанар дьарыктара биир сурун харчыны киллэрэр хайысха буолар. Ол иьин кинини уэьээттэн туьааннаах дьон ыгаллара ,ирдииллэрэ.
    Онон сибээстээн Тимирдээх бу куннэргэ тохтобула суох улэлээбиттэрэ. Кинилэр куорат куннээ5и оло5ун бутуннуутун кэрэ-истэ билсиьэ олороллоро. Онтон сибээстээн улэлэрин былаанныыллара. Бугун куораттаа5ы «нуучча театрын» дьиэтигэр Саха сирин сурун ааттаах-суоллаах артыыстарын кууьунэн бырааьынньыктаа5ы концерт ыытыллыахтаах.

    0
  • Баба5а Баатыр
    5 октября 2016  

    кэпсээн

    «Татаар бааската» такыйааччылара бу концертка икки билиэти ылан кэлбитэ уонна иитиллээччилэригэр «Дама Мааса5а » уонна «Тимиргэ» бу ыытыллар уэруулээх тугэннэ тиийэн кыттыьалларыгар сорудахтаабыта. Онон эрдэттэн бэлэмнэнии улэтэ са5аламмыта. Аан маннай олохтоох миэстэни иьиттэн уэрэтэр инниттэн Тимир сарсыарда, о5олорго аналлаах «Чипполлино» диэн спектакьлы тиийэн кэрбутэ.Урут биирдэ тэрэппуттэрэ баар эрдэ5инэ Саха театрыгар сылдьан турар,онно холоотоххо Нуучча театра килбэйэн туьэн киэнинэн-куонунан сурдээх дойду эбит.Анардас уота-куэьэ.кэмус кырааската о5о киьини сурдээ5ин сэхтэрбутэ.Ол тумугэр саба быра5ан ким хайдах туох хамсаныахтаа5а быьаарыллыбыта.Тимирдээх такыйааччыларыттан эбии сиэртибэни аралдьытарга «стойло»,уоруллубуту илдьэ барар «бегунок» уонна атахха биллэрэргэ «таксист» баара ирдэниллэр диэн туруорсубуттарын ,ону барытын быьаарыахпыт диэн такыйааччылара биирдэ быьа этэн кэбиспитэ.имирдээх концерт буолар кэмин иннинэ,дьон балачча мунньустубутун кэннэ театрга киирэн танастарын туттаран баран дьону уэрэтэ сылдьыбыттара.

    0
  • Баба5а Баатыр
    6 октября 2016  

    кэпсээн

    Бу театр куорат культурнай оло5ун киинэ буоларынан Саха сирин саамай «муэт» дьонун сылдьар сирдэрэ эбит. Бииртэн биир мааны танастаах тойон кэруннээх эр дьон уонна кинилэри араначчылыы сылдьар кунду туулээ5инэн симэммит хотун дьахталлар хаамсаллар..Кэм кэрдии чугаьаан кэлбитигэр угус киьи биир кэмнэ кэлэн танас ыйыыр иннигэр дьон бэлэхтэьуутэ та5ыста.Бары тэьэ да «этикеты» тутуьан танастарын туттараары уочаракка турбуттарын иьин утуруйсуу буолла.Соннорун устан илиилэригэр тута сылдьар буоланнар Тимир илиитин тарбахтарынан хайдах хамсанарын кулуктуу сылдьаллар,инньэ гынан улэлииригэр чэпчэки со5ус буолла. «Дама Мааса» дьаьалынан уочаракка барсан иьэн Тимир кылгас кэм иьигэр ус киьиттэн балачча суумманы сиэптэриттэн хостоон ылла.Аны мантан киэьэ кулук эруттэр биир сурун куораты кэрээччулэриттэн «сакаас» киирбитин толоруохтаахтар биир дьахтар мааны туу сонун уоран ылыахтаахтар.

    0
  • ёжик
    6 октября 2016  

    сахалар оннук айылаах акаарыларбыт дуо? форуммутугар то5о ырытыллвр темалары модердар сотоллоруй?

    Ону маны ырытыьарга сахалары ойгут тийбэт дииллэр дуу?

    0
  • Баба5а Баатыр
    7 октября 2016  

    кэпсээн

    уоран ылыахтаахтар.
    Ол сорудахтарын толороору театрга киирэр дьахталлары барытын кэтии-маныы сырыттылар.Бу кэмнэ олохтоох сахалартан нуучча дьахтара кэргэннээх буоллаххына биирдэ эрэ урдуку былааска тахсан туох эмит дуоьунаска тиксэр эбит буоллахтарына, тулалаан турар дьон силэллэн биэрбиттэригэр кэрбуттэрэ. Биир тойон киэбэ киэптээх ,бэйэтин хамсаныытыттан,тутта-хапта сылдьарыттан уонна туора дьон сыьыаннарыттан кэрдэххэ олох урдук дуоьунастаах орто со5ус унуохтаах нуучча киьитэ, биир хоноччу туттубут,дьону барытын уэьээттэн сэнээбиттии уонна сиилээбиттии хара5ын кырыытынан эргиччи кэрбутунэн театрга киирбит, баьыттан ата5ар дылы кунду туулээххэ сууламмыт саха дьахтарын хонно5ун анныттан тутан кэлбитигэр.. Хас да киьи утары суурэн тиийэн кэрустулэр.Кыьынны тас танастарын уьулан ,танас ыйааччыга туттаран биркаларын а5ала охсон биэрдилэр уонна дьонтон туора тахсан киэн сиргэ ону-маны кэпсэтэ турдулар.
    Ол кэмнэ «Дама Мааса» хат кыыс оруолун толорон , ол дьахтар аттытыгар кэлээт , былаачыйатын иьигэр укта сылдьар сыттыгын илиилэринэн икки эттуттэн туттаат,салгына тиийбэтэ5э буолан ,хара5ын тиэрэ-маары кэрбутунэн, ынчыктаабытынан ол дьахтарга байааттаннан тиийэн тайана тустэ . Тэьэ да5аны хотун дьахтар буолбутун иьин,дьахтар дьахтара эттэ быьыылаах кыыска кэмэлэспутунэн барда.Кыыьы эйээн чугас турар ыскамыайка5а олорто.Кэргэнин дьаьайан дьонунан уу а5алтарда.Ол кэмнэ тугэнинэн туьанан Тимир дьахтар радикулуттан сон бииркэтин сып гыннаран ылла.

    0
  • Баба5а Баатыр
    10 октября 2016  

    кэпсээн

    Тимир эмискэччи звонок тыаьаабытыгар ходьос гына тустэ.Эмискэччи оскуола5а уэрэнэ сылдьыбытын санаан санаата харааьынна. Унур бииргэ уэрэммит о5олорун уулусса5а кэрсубутэ.Уэруу-кэтуу бэ5э буолбуттара. Ким сана о5о, учуутал кэлбитин-барбытын. Кылаастарын салайааччыта уларыйбытын. Ким староста,пионер баьаатай буолбутун? Ким кими кытта билсэн эрэрин. Оскуола солунун барытын то5о тардан кэбиспиттэрэ.Онтон кини буолла5ына билигин «Аппа унуорга» 3 №-дээх оскуола5а уэрэнэбин диэбитэ.О5олоро оскуолаларын диэки бара турбуттарыгар кэннилэриттэн эр саньыьа кэрэ эрэ хаалбыта. Санаата айманан хара5ын уута тахсан иэдэьинэн суурэн барбыттарын билбэккэ хаалбыта. Аны онно тэннэр кыа5а суох. Ким кинини иитиэй? Айах ада5ата оностуой?.Кини бэйэтинэн бу суолу талбата5а.Кинини дьыл5ата сирдээбитэ,дьон ортотугар олох олорорун туьугар. Уэьээттэн Айыылара бу билинни оло5ор бу эрэ суолу ыйаллар . »Дама Мааса» кэлэн тардыалаабытыгар биирдэ эрэ эйун-санаатын хаайбыт туомту баайыыттан эьуллэн бэттэх кэлбитэ.Кыыьын саната бэрт ыраахтан :-Дьон бары оннуларын булан эрэллэр.Эн биьи эмиэ залга киириэххэ- диэбитин бэрт нэьиилэ истибитэ.
    Эр-этэр буолбата5а иккис звонок тыаьаабытыгар дьон бары миэстэлэрин булан бэйэлэрин икки ардыгар кэпсэтэ олордулар.Арай быыс аьыллыбытыгар кэрбуттэрэ.Били тойон кэруннээх киьибит микрофон тутан турар эбит.Бэйэтин тыл этиитигэр «Обком!Правительство! диэн тыллары туттубутуттан иьиттэххэ кыдьык улахан дуоьунастаах республика салайааччыларыттан биирдэстэрэ эбит. Бырааьынньыгынан э5эрдэлээн баран.дьон бэ5этугэр на5араада,бэлэх бэ5этэ туттарда.Ол аайы иннигэр-кэннигэр хас да кыыс суурэ сылдьан на5араадаламмыт дьонно «дьэрбэ» сибэккини уонна .на5араадаларын туттаран иьэллэр.Барыта сып-сап курдук ыытыллан бэрт тургэнник тумуктэннэ.Ол кэмнэ «Дама Мааса»Тимирдиин тахсан танас ыйыыр сиргэ тиийэн бииркэлэрин биэрэн ол дьахтар мааны сонун ыллылар.Ол кэнниттэн бэрт тургэнник уулусса5а тахсаат кэтэьэн олорор массыына5а олороот элэс гынан хааллылар.

    0
  • Баба5а Баатыр
    11 октября 2016  

    кэпсээн

    Бу Сема –кулак куораты кулук эттун тутан олорор авторитет хаппырыыьа этэ.Бэрт соторутаа5ыта «воровской сходка» кинини Красноярскай куорат кэрээччутунэн анаабыта.Ол онно тиийэ сылдьан биир синньигэс бииллээх ата5ын тэбэтугэр хаама сылдьар ,бэрт сытыы тыллаах-эстээх наар кулэ=сала сылдьар, мичик гынан тырымнаабыт «Нюрка –конфетка» диэн кыыс о5отун кытта билсибитэ. Ол онтукатыгар саха сириттэн норка сон а5алан бэлэхтиэх буолбута.
    Ол иьин балачча эр толкуйдаан баран «Татаар Бааскатын» ыкпыта.. Киьитэ сэбулээбэтэр да ылынарыгар тиийбитэ.Тэьэ да5аны ,тэннээн кэрдэххэ биир таьымнаах кулук эруттэр чэмчэкэлэрэ буолбуттарын иьин,дьиннээх былаас,кыах,.куус «Сема-кулакка» баар. Куораты барытын кини кэрэ-истэ олорор. Билигин аата-суола эбии биир харыс урдээтэ ,Сибиир биир улахан куоратыгар кэрээччунэн ананна.Онтон кини кунэ,хайа кэннигэр киирэн эрэр кун буолла5а.Онон хайыыр да кыа5а суо5а.Бэйэтин уйэтин тухары илдьэ кэлбит дьаллыгын сокуонун дьонтон сирэй ыраас харчыны сырбас гыннарар идэтин кэьэригэр тиийбитэ.Онтон сылтаан билигин бу иьигэр кыйахалана олорор.Ол иьин Тимирдээх тиийэн кэлбиттэригэр.,такыйааччылара уэрбутэ-кэрбутэ олох кэстубэтэ5э.Урукку эттугэр кинилэр кэпсээннэрин ымпыгар-чымпыгар дылы истэр эбит буолла5ына ,бу сырыыга мас-таас курдук санарталаан хосторугар утуруйтэлээн кэбистэ.
    Бу кун киэьээтигэр.куорат биир киэн, килэйбит дьиэтигэр улахан айдаан буола турара..Били мааны дьахтарбыт маккыраччы ытыы сылдьар .Онтон били тойон кэруннээх киьибит кэргэнин тула суурэ сылдьан уу иьэрдэ сатыыр аакка сылдьар.Сотору-сотору дьахтар сурэ5ин туттар.Бу охтон туьээри гынар.Ол аайы эр киби ойон кэлэн кэргэнин эйуур.
    Дьахтар саната уот –кутаа:- Бу ,эн милииссийэлэрин тугу да улэлээбэттэр.Таах босхо хамнас эрэ ыла сылдьаллар. Ити кэлэн баран туох буолбутун иннин-кэннин да быьаарбатылар.Ити театрбыт директора танас ыйааччытынан туэьэйбит саастаах дьахтары ылбыта. Биир-икки да тылы холбоон санарбат.Тугу да быьааран эппэтэ.Дьэ,оччо5о тугуй? Ити хас да сыллаах хамнаспытыгар ылбыт сонмут итинник сутэн хаалар дуу? Мантан антах туох эрэ учугэй танастаах буоллахпытына , бу дьиэбит эрэ иьигэр кэтэбит дуо?
    Эр киьи кырдьык бэйэтин буруйдаа5ынан аа5ынна.Бэрт нэьиилэ кэргэнин сана эссэ учугэй хаачыстыбалаах кунду норка сон атыылаьыам диэн уоскутта.
    -Дьэ кырдьык уоруйахтарбыт кэнул босхо барбыттар эбит. Кыыьырбыт санаатыгар сарсын тиийэн милииссийэ куораттаа5ы управлениетын начальнигын улэтиттэн уьуларга сананна.Онтон кэлин толкуйдаан кэрэн баран, билигин бэйэтин уоруйахтар таарыйбыттарынан, биьигини кытта аа5ыста диэхтэрин сэп эбит. Онон управление замполитын кытта партийнай хайысханан тугу да5аны сурукка тиспэккэ эрэ сирэй кэрсэн кэпсэтэргэ быьаарынна.Онтон управление улэтигэр сыанабыл биэрэргэ туох эрэ улахан тубэлтэ буолуон наада.Оннук тугэни кэтэстэххэ сатаныыьы диэн толкуйга киирбитэ.
    Иван Константинович билигин Саха сирин уобаластаа5ы Коммунистическай партиятын обкомун 2 секретара. Республика5а иккис киьи. Бу курдук карьера оностуммутугар кэргэнигэр махтанар. Кини суурбэ сыл аннараа эттугэр биир суумка тутуурдаах ,бу Саха сиригэр Верхоянскай оройуонугар история предметин учууталынан кэлбитэ. Ол кэлээт бу кэргэнин кытта Саргылана Иннокентьевнаны кытта эрийсибитинэн барбыта.Ол кэмнэ кыыс а5ата Верхоянскай оройуон райкомун 1секретара этэ.Тойоно бэрт сотору бэйэтигэр улэ5э ылбыта. Урдук партийнай уэрэххэ Хабаровскайга уэрэттэрэ охсоот ,бэйэтин сибээстэрин холбоон ,биир улахан хоту оройуонна райком 2 секретарынан анаппыта.Ол кэнниттэн кэскиллээх улэьит диэн Алдан курдук улахан промышленнай оройуонна 1 секретарынан анаан ыыппыттара.Онтон бу обкомна ыныран ылбыттара.Билигин да эдэр ба5ар дойду киинигэр Москва5а Кремльга улэлии киириэ.Ол онтукатыгар улэ ыыта сылдьар.

    0
  • Баба5а Баатыр
    13 октября 2016  

    кэпсээн

    Бу тугэннэ уэруу урдугэр - эрэгэй диэбиккэ дылы. Аны Саха сиригэр Америка холбоьуктаах штаттарын улуу саахымаччытын,киириилээх-тахсыылаах оонньооччутун Рафаэль Филдеры Аан дойду кыайыылаа5ын быьаарсыыга кыайбыт , Александр Марков-аан дойду саахымакка чемпиона кэлэн ыалдьыттыыр буолбута. Бары государстволар бэйэлэрин икки ардыгар сыьыаннарыгар улахан суолталаах Советскай союз уонна Америка холбоьуктаах штаттарын государстволарын икки ардыгар утарсыыга «тымныы сэрии» диэн ааттаммыт кэмнэ ,бу кыайыы дойду политическай оло5ор олус улахан суолталаа5а. Инньэ гынан бу курэхтэьиини Аан дойду дьоно бары сэргээн кэтээбиттэрэ.Ол барыта араас хаьыаттарга,сурунаалларга бары омук тылларынан олус куускэ сырдатыллыбыта.Онуоха эбии Советскай Союз салалтата Александр Марковка «Посол Мира» урдук ааты инэрэн национальнай республикаларынан нэьилиэнньэни кытта кэрсуьуннэрэ ыыппыта. Бу маннык таьымнаах , Аан дойдуга биллибит, спорт саамай урдук чыпчаалын ылбыт улуу спортсмен Саха сиригэр кэлэрэ биирдэ эмэтэ буолар кэстуу этэ.
    Итинэн сибээстээн олохтоох былаас бириэмэ тэьэ да кылгаьын иьин алмаастаах Миирнэй,кэмустээх Алдан уонна куораттан чугас сытар Нам оройуонун нэьилиэнньэтин кытта кэрсуьуннэрбитэ.
    Барыта эрэ кууруулээх,ытыс таьыныылаах дэлэй астаах уэруу-кэтуу дьаьаллара урдук таьымна барбыттарын иьин,тэьэ да боростуой дьонно уонна иьитиннэрэр-биллэрэр тэрилтэлэргэ иьиллибэккэ хаалбытын иьин тустаах киьииэхэ ,киьи хомойор тубэлтэтэ буолбута.Ол курдук биллибэт биричиинэнэн туспут хоьуттан Аан дойдуга чемпион аатын ыларыгар тэбэтугэр кэтэрдибит бриллиант таастарынан киэргэтиллибит кэмус хоруоната уонна портмонетыттан харчыта сутэн хаалбыта.Ол курдук кинини Вип –персона туьэр нуэмэригэр туьэрбиттэрэ.Бэйэтин икки,хоьугар инники холлга икки КГБ улэьиттэрэ маныы –кэтии сылдьыбыттара.Ол гынан баран нуэмэргэ ким да киирбэтэх.ол гынан баран харчы уонна хоруоната сутэн хаалаллар.Хайдах киирэн ылбыттарын быьаарбатахтара.Онон туох да улахан айдаана суох атааран кэбиспиттэрэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    16 октября 2016  

    кэпсээн

    Бу тугэн буолуон иннинэ биир сарсыарда татаар Бааската утуйа сытар Тимир хоьугар сарсыарда киирэн кэлбитэ Тимир ата5ын аттыгар оронно олорбута уонна уол сирэйин эр ба5айы манаабыта.Кини бу орто дойдуга олус уьуннук олордо.Онон бэйэтин албыннарара туга да суох.Бутэьик «точка» эрэ турара хаалла. Дьон курдук олох олорон кэлбэтэ.Бу олорон санаата5ына суруннээн дьонно туох да туьаны онорбокко,куьа5аны эрэ онорон кэллэ.Бу оло5ун кэлин кэрчигэр оло5ун утуэ кэмнэрин аьаран баран эрэ, бу дойду тугэ5эр кэлэн дьэ киьилии со5ус олорор. Олохтоохтору олус убаастыыр. Ким да буорту гына илик ,олус кэнэ дьон.Онон толкуйа -санаата бу дьону кытта сэп тубэьэн манна тирэх оностон олорор.
    Киьи санаатынан диэн маны этэн эрдэхтэрэ.Кэлин олорбут оло5ун тугэннэрин эргитэ саныы сылдьан тэрут да утуйбат буолла. Эдэр эрчимнээх кэмнэрин кэргэ-нарга ыыппыт киьи ,оло5ун тиьэх кэмнэригэр бэйэтин кыаммат буолан баран биирдэ эрэ олох сурун сокуонун эйдээбутэ.Киьи бу дойдуга ыраас сыьыаны кэрсээру ,кэрэни айаары, олох сал5аары кэлэр эбит.
    Онтон бу уолу хара маннай кэрсуьуэ5уттэн бэйэтигэр чугастык ылыммыта.Тулаайа5ын,бас баттах сылдьарын б***** .бэйэтин оло5ор тэннии быра5ан бэйэтигэр чугаьаппыта.Маннай утаа олох сокуона кытаана5ынан, киьи бэйэтин айа5ын бэйэтэ ииттиэхтээх диэн эйдэбулунэн салайтаран бу уолу бэйэтин дьаллыгар такыйбыта.Онтон кэлин бэйэтэ да билбэтинэн бу уолга олус убаммыта.Тэрэппут о5отун курдук ылыммыта.
    Ол кэмнэ Тимир уьуктан кэлээт,аттыгар ытыы олорор «татаар Бааскатын» кэрэн улаханнык соьуйбута.
    Татаар бааскатын кытта билсиспитин тухары, хаьан да5аны такыйааччыта маннык тостон олорорун кэрэ илигэ.Ол иьин соьуйбучча:
    -Дядя Василий! Что с Вами?-диэбитин бэйэтэ да билбэккэ хаалбыта.Киьитэ кэруэх бэтэрээ эттугэр урукку бэйэтэ буолан хаалбыта уонна туох да саната суох хостон тахсан баран хаалбыта.
    Тимир уйэтигэр аан маннай киьи биир туруктан атын турукка бу курдук тургэнник кэьэрун аан маннай кэрбутэ.
    Бу иннинэ Татаар Бааскатын «Семка –кулак» ыныран ылбыта. Уэьээлэртэн Аан дойду чемпионун хоруонатын уоран ыларга уэьээлэртэн сакаас киирдэ.онно кэмэлэс диэн этии киллэрбитигэр , татаар Бааската олох буолуммата5а.Кинилэр иккиэн тэн статустаахтара. Онон «Семка –кулак» «татаар Бааскатын» кыьарыйар кыа5а суо5а.Ол гынан баран ол кэнниттэн киниэхэ Москваттан «воры в законе» саамай урдук мунньахтарын уураа5ын а5алан билиьиннэрбиттэрэ. Онон хайыыр да кыа5а суо5а ,«Сема – кулак» дьаьалыгар киирэн кэмэлэспутунэн барбыта.
    Саха сиригэр нэьилиэнньэни кытта кэрсуьуу Николай Марков графигар саамай бэстилиэнэй турара. Инники эттугэр хас да хамсаныы табыллыбата5ынан, кинилэргэ улахан бол5омто ууруллубута. Бэлэмнэнии эрдэттэн барбыта гынан баран киьи бол5омтотун ылар этии оноьуллубакка эмиэ кыаллыбат курдук тумуккэ кэлиэх курдук буолбута.Ол курдук аан дойду чемпионун хас биир хамсаныытын ,туьэр хоьун барытын тустаах бэлэмнэниини барбыт туэрт эр бэрдэ КГБ улэьиттэрэ маныы-кэтии сылдьаллара. Чемпион эрдэттэн туьэр сирэ биллэрэ , билинни буолбатах,»Лена» гостиница бэйэтин бириэмэтигэр куоратка со5отох гостиница . Бу хоско Сема –кулактаах хаста да киирэ сылдьыбыттара гынан баран хоско куттала суох киирэр суолу тобулбатахтара. Утуйар хоско икки сиринэн киириэххэ сэптээ5э туннугунэн уонна аанынан.Аан тас эттугэр харабыл уолаттар куну-тууннэри маныыллара,онтон туннугу сигнализациянан тардалларын инники хамсаныылар кэрдэрбуттэрэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    18 октября 2016  

    кэпсээн

    Онон «Сема-кулак» , бу дьаьалга кыттыахтаах чэмчэкэлэрун «татаар Бааскатыгар» тумук сэннэьуугэ ыныран баран дьууллэьиигэ, туох да бол5омто5о ылыллар этии киирбэтэ5инэн! Бу дьыалаттан аккаастанарга диэн тумук быьаарыы ылыммыттара.Ол кэнниттэн санаата оонньоон остуол- «поляна» тэриттэрэн со5ото5ун арыгылыы хаалбыта.Биир эттунэн оонноо5ор араас куораттарга энин араас таьымнаах «кэрээччулэр» кыамматылар.Ол гынан баран бу куннэргэ сана «Красноярскай» куорат кэрээччутунэн анаммыт киьиэхэ ,кыаммата5ынан «хара» мэн туьэрэ чуолкай. Бу дьыала табыллан кыайыы-хотуу кынаттанан, эрэгэй урдугэр тиийбитэ буоллар.Кини аата-суола хас эмэтэ харыс уэьээ урдуэхтээх этэ.Бутун киэн Россия урдунэн «номох» буолан кэпсээннэ киириэхтээ5э. Онтуката кыаллыбата.Сатаатахха эрдэ уора сатаабыт тугэннэрэ кыаллыбакка,билигин киьилэрин харабыллыыллара да сурэ да бэрт.Хас хардыытын аахтара сылдьан,тэннэ хамсана сылдьаллар. Ол олорон орто холуочуйан баран ,били такыйа сылдьар уолун кэпсиирин курдук талааннаах дуо? Миэхэ кэрдэр эрэ диэн «татаар Бааскатын» дьаьайан Тимири ыныттаран ылбыта уонна уолу кытта хаарты оонньоон, онтукатын-мантыкатын да уорарга дьаьал биэрэн бэйэтиттэн ол бу бытахайы уортарбыта.Ону барытын Тимир туох да энкилэ суох толорбута.Инньэ гынан «Сема-кулагы» улаханнык дьиктиргэппитэ , соьуппута. Тимир ол олорон дьоно тугу кэпсэтэллэрин сунньун тэьэ да эйдээбэтэр о5о киьи быьыытынан кэнэтунэн хоско сытар малга аанынан уонна туннугунэн сытаан киирбэт буоллаххына атыннык хамсанарын эйдэнуллэр ол иьин дьонун кэпсээнин истэ сатаан баран аьа5астык : - Удочкой можно было поработать!-диэн бэйэтин санаатын атастаспыта.

    0
  • Баба5а Баатыр
    19 октября 2016  

    кэпсээн

    «Сема –кулак» аан-маннай балачча эр «татаар Бааскатын» кытта сэьэргэьэ олорон ,тэбэтугэр туох эрэ атын эйдэбул киирбитигэр,эмискэччи Тимир диэки эргиллэ туьээт:-Что вы сказали? А ну ка объясни. Как это понять?
    -Я же там, в этом номере уборку делал. Поэтому я знаю все ,что там есть. Как расположено мебель. Где находится туалет. Я говорю, раз нельзя войти в спальную комнату через дверь и окно, то там на стене имеется вентиляционное окошко и можно было попытать свое счастье через это окошко. Опустить через вентиляционный люк человека и поработать спиннингом, а вдруг повезет.
    Раньше мы у себя дома когда играли на крыше с ребятами , вытащили упавшую в вентиляционный люк кошку при помощи спиннинга. А этот номер находится в самом верхнем этаже. Работы то вообще ничего. Чуть-чуть расширил вентиляционном люк до первого окошка. И дальше дело техники при помощи спиннинга из любой точки спальной комнаты ,что угодно можно достать.

    0
  • Баба5а Баатыр
    20 октября 2016  

    кэпсээн

    Тимир этиитин истээт «Семка-кулак» тууну быьа арыгыны ыймахтаабыт киьи , эмискэччи тэбэтугэр уулаах биэдэрэнэн ыстарбыт курдук эйдэнэн кэлбитэ.Тимири эр ба5айы тула эргийэ хаама сылдьан , баьыттан-ата5ар дылы бол5омтолоохтук кэрэ-кэрэ ,икки илиитинэн эйээбуттуу тутта сылдьар тэбэтун аргыый хамсата=хамсата:
    -Какие мы тугодумы! Если не смогли додуматься до того ,до чего додумался этот мальчик. Какие мы «авторитеты»! Если этот парень умнее всех нас. Сколько раз ,мы в этой комнате вдоль и поперек ходили, рассматривали, «совет» держали и никто попутного не высказал. Гады! Все свои «мозги» пропили. Наверно!- дии –дии муннун анныгар баллыгырыы сылдьыбыта. Бэйэтиттэн уонна дьонуттан кэлэйбитин билиммитэ.
    Ити кэнниттэн ол нуэмэргэ Аан дойду кыайыылаа5а туьэринэн биричиинэ оностунан эрэмуэн улэтэ ыытыллыбыта. Онон саптынан «Сема кулактаах» бэйэлэрин куустэринэн кимиэхэ да биллибэтинэн вентиляционнай люгу хостон салгын тахсар хайа5аьыгар дылы киьи киирэрин курдук кэнэтэн биэрбиттэрэ. «Сема кулак» дьаьалынан Тимири «куэгуьут» оруолугар анаабыттара уонна уонча хонук устата бу дьаллыкка дьарыктаабыттара. Ол тумугэр «вентиляционнай люк» истиэнэтин анныгар « куэгуьут» кэрбэт «мертвай»зоната баарын быьаарбыттара. Онон сибээстээн хос миэбэлин барытын хамсатан, ол «зонаттан» таьааран атыннык «куэгуьуккэ» сэп тубэьэр гына туруортаабыттара.Салгын тахсар хайа5аьын бэлэм собуокка ньалбаантан оноьуллубут «решетканан»саппыттара.Онтукалара хос иьиттэн кэрдэххэ хатааьыннаах буолбутун иьин кэнниттэн киирэн хайдах ба5арар аьыахха сэптээ5э.Куэгуьут хамсаныыта энкилэ суох буоллун диэн олбо5ун « биэтэнэ» киэнин курдук хаптаьынтан онорбуттара.Тимири дьарыктааьын «Сема-кулак» быьаччы хонтуруолун анныгар барбыттара.Ол тумугэр Тимир тугу барытын куэгугэ бэрт тургэнник иилэн ылар буолбута.

    0
  • Баба5а Баатыр
    22 октября 2016  

    кэпсээн

    Киьилэрэ кэлбитин кэннэ онно-манна барарын кэтии сылдьан хосторун «решетка» нэнуэ хаста да5аны кэрэ сылдьыбыттара да5аны,хос иьигэр биирдэ да хоруона турарын кэрбэтэхтэрэ.Киьилэрэ чыычаах курдук киьи буолан биэрбитэ.Туттар тэрилин.танаьын сабын барытын оннугар ууран иьэр. Инньэ гынан хоьун иьэ ким да киирэн хоммото5ун курдук,аан –маннайгы кун хайдах хомуллубутунан ол курдук турар.Ыксал буолбута.Киьилэрэ барар кэмэ бу тиийэн кэлбитэ.Бу билигин биир-икки чааьынан аэропортан тэттэру кэтуэхтээх.Бу кэмнэ тугу да дьаьамматахтарына бэлэмнэммит дьыалалара таах «кураанах ытыы» буолар кыахтаа5а. Онон тугу эрэ толкуйдаатахтарына табыллара. Ол иьин бутэьик хамсаныыларын онорбуттара,«Сема кулактаах» Аан дойду чемпионун аллараа телефонна ыныттаран ылбыттара.Ол кэмнэ Тимир оннун булан решетка быыьынан кэрбутэ хомуот урдугэр хрустальнай таас тэриэлкэ тугэххэ туох эрэ таастарынан киэргэтиллибит кэмустэн оноьуллубут хоруона лаампа уотугар энин араас эннэрунэн оонньуу турара. Тимир дьарыктаммыт.дьарыктаммыт курдук ол хоруонаны бэрт тургэнник куэгугэ и***** ороон ылбыта уонна кэтэьэн турар киьитигэр биэрэ охсубута.Бэйэтин бэрт тургэнник ороон ылбыттара уонна гостиница кэтэх эттунэн баьаарынай кирилиэьинэн туьэрээт, куутэн олорор массыына5а олордоот ыытан кэбиспиттэрэ.

    0
  • Баба5а Баатыр
    25 октября 2016  

    кэпсээн

    Бу кэнниттэн эр-этэр буолбата5а Саха сирин Коммунистическай партиятын обкомун аатыгар Москваттан партия Киин комитетыттан чопчу куорат иьигэр баар кутталлаах бэлэхтэру суох онорорго дьаьаллары ылалларыгар сорудахтыыр сурук тиийэн кэлбитэ. Ол сурукка тирэ5ирэн Иван Константинович киэн ынырыылаах партия обкомун пленумугар ис дьыала миниистэрин,ону кытта куоратта5ы милииссийэ управлениетын начальнигын ыныран улэлэрин отчуоттартарбыта.Иван Константинович тэьэ да бэйэтин тус кыьыытын тэьэ да диринник кистии сырыттар, онтукатын иэстэьэн милииссийэ улэтэ мэлтэ5ун туьунан тэлэннээх тыл эппитэ. Пленум уураа5ынан партийнай эртунэн улахан сэмэлэри тустаах дьонно уураахтаабыттара.
    Ол тумугэр куораттаа5ы милииссийэ управлениетын иьигэр тэрээьиннээх уоруйахтар бэлэхтэрун утары охсуьар отдел тэриллибитэ уонна отдел начальнигынан Афанасьев Сергейы анаабыттара.Сергей бэйэтэ да соьуйан хаалбыта.Бу кэмнэ кини мэлтэх улэьит аатыран санаата оонньоон улэтиттэн уурайарга санана сылдьар кэмэ этэ. Онтуката биир сарсыарда милииссийэ капитанын званиетын инэрэр уонна биэс киьилээх отдел начальнигынан ананар бирикээьин туппута. Отдел тэриллибитэ суола-ииьэ бэрт тургэнник кэстэн барбыта.Бэрт угус хармаанньык бэрт кылгас кэмнэ тутуллубута. Маны барытын кэрэ-истэ олорон «татаар Бааската» кинилэр тустарыгар ыарахан кэм кэлбитин билбитэ. Ол иьин «Сема –кулакка» тиийэн Тимири бэйэтин кытта илдьэ барарыгар кэрдэспутэ.