Саха сахатынан кэрэ
EllikPE  -    562
- маннык ааттаах суруйуу бу субуотатааҕы хаһыаппытыгар - тус санаа - рубриканан бэчээттэммитин эһиги дьүүлгүтүгэр таһаарабын. Бу биһиэхэ эрэ буолбакка атын да сирдэргэ олоххо киирбит көстүү буолара буолуо.
Автор - Борисов Виктор Викторович, К.Д.Уткин аатынан норуоттар доҕоһууларын түмэлин(музейын) научнай сотруднига.
Манна суруйбут санааларгытын улууһум форумугар киллэриэм дии саныыбын.

– Тус санаа –

САХА САХАТЫНАН КЭРЭ

Кэлиҥҥи кэмҥэ Ньурбаҕа аҥардас нууччалыы эрэ саҥарар саха оҕото элбээбитэ хомотор. Саха оҕото бэйэтин тылынан саҥарбата, биллэн турар, иитиллиититтэн тутулуктаах. Оҕо ыраас кумааҕы курдук, кинини хайдах иитэҕин да - оннук буолар.

Билиҥҥи туругунан улууспутугар 4 оскуолаҕа уонна икки детсадка саха оҕолорун нууччалыы эрэ үөрэтэллэр. Ол курдук нууччалыы үөрэнэр оҕо ахсаана улууска - 548, бу детсад оҕолорун аахпатахха. Саамай элбэх оҕо нууччалыы Убайаан оскуолатыгар үөрэнэр - 218, ол кэннэ 2 №-дээх оскуола - 207, 3 №-дээх оскуола - 99 уонна 1 №-дээх оскуола - 24 оҕо. Бу оскуолаларга барыларыгар саха оҕото ахсаана баһыйар. “Аленушка” детсадка саха оҕото баһыйар ахсааннаах, ол эрээри биир да сахалыы бөлөҕө суох. Уруккута “Авиапорт” кварталыгар баһыйар өттө нуучча эбит буоллаҕына, билигин сахата баһыйар. Ол эрээри детсад урукку үгэһин уларыппакка үлэлии олорор.
Оҕо оскуолаҕа үөрэҕэ сахалыы алын эрэ оскуолаҕа барар. Ол кэннэ орто оскуолаҕа Егор Петрович Жирков тэрийбит сахалыы үөрэтэр тиһигэ ыһыллан, нууччалыы-сахалыы буккуйан үөрэтэллэр.
Төрөппүт оҕотун нууччалыы үс сүрүн төрүөтүнэн үөрэттэрэр. Бастакыта - дьиэттэн чугас сахалыы үөрэтэр тэрилтэ суоҕа, иккиһэ - ордук предметы үөрэппэтин диэн, үсүһэ - үөрэҕи ордук ыллын диэн. Бүтэһик төрүөтү утары манныгы этиэххэ сөп: саха тылын эйгэтэ кыараабытынан, саха оҕото нуучча тылын отой үөрэппэтэҕин да иһин, син-биир саҥарар буолуо этэ. Тула өттүттэн, сүрүннээн телевидение, компьютер өттүттэн саха тылын нуучча тыла баһыйарынан, онон сорох саха оҕото нууччалыы оскуолаҕа киириэн да иннинэ быһыта-орута саҥарар буолан киирэн барар. Сахалыы үөрэнэр оҕо нуучча тылыгар уонна да атын предметтарга мөлтөхтүк үөрэммэт, ону бу сааскы экзаменнар туоһулууллар.
Саха оҕото тоҕо сахалыы үөрэниэхтээҕий? Бастакынан, бэйэтин омугун тылын булгу билиэхтээх. Омугу дьиҥэ саҥатынан ылынабыт биһиги. Сахалыы ыраастык лоп-бааччы саҥарар бааһынайы эн саха курдук ылынаҕын, ол оннугар нууччалыы эрэ саҥарар саханы эн саха быһыытынан ылынарыҥ судургута суох буолар. "Ээ, сахалыы да үөрэммэтэҕинэ билиэҕэ", - дииллэр сорох төрөппүттэр. Манна биири өйдүөххэйиҥ: нууччалыы үөрэммит оҕо сахалыы да билэр буоллаҕына, төрүт эйгэтиттэн (холобура, фольклоруттан, итэҕэлиттэн, литературатыттан) син биир тэйэр. Итини санаатахпына, биир нууччалыы үөрэммит уол эппитин өйдөөн кэлэбин: "Тыгын Дархан” айымньыны омук кинигэтин курдук ылынабын", - диэбитин.
Иккиһинэн, нууччалыы үөрэммит оҕо кэпсэтэр эйгэтэ кыарыыр. Нууччалыы саҥалаах сахалар билиҥҥитэ үксүн Дьокуускай куоракка бааллар, онтон улуустарга, холобура, Ньурбаҕа 90 бырыһыан дьон сахалыы саҥалаахтар. Нууччалыы үөрэммит саха оҕото эрэйдэммэтэ буолуо дуо кэнэҕэскигэ?
Итини, оҕоҕутун нуучча кылааһыгар биэриэххитин иннинэ, ырытан-ырыҥалатан көрүөх тустааххыт, күндү төрөппүттэр.
Саха бөлөҕө, кылааһа тиийбэт эбэтэр суох буоллаҕына, оскуола, детсад салалтатыттан туруорсар бырааптааххыт, ол тыл туһунан сокуоҥҥа баар.
Саха сахатынан кэрэ, ону өйдүүрбүт булгуччулаах.
Бииктэр БАРЫЫҺАП

[Сообщение редактировалось]

Ответов 1 Написать ответ
Ответ на тему: Саха сахатынан кэрэ
Введите код с картинки*:  Кликните на картинку, чтобы обновить код
grinning face grinning face with smiling eyes face with tears of joy smiling face with open mouth smiling face with open mouth and smiling eyes smiling face with open mouth and cold sweat smiling face with open mouth and tightly-closed eyes smiling face with halo smiling face with horns winking face smiling face with smiling eyes face savouring delicious food relieved face smiling face with heart-shaped eyes smiling face with sunglasses smirking face neutral face expressionless face unamused face face with cold sweat pensive face confused face confounded face kissing face face throwing a kiss kissing face with smiling eyes kissing face with closed eyes face with stuck-out tongue face with stuck-out tongue and winking eye face with stuck-out tongue and tightly-closed eyes disappointed face angry face pouting face crying face persevering face face with look of triumph disappointed but relieved face frowning face with open mouth anguished face fearful face weary face sleepy face tired face grimacing face loudly crying face face with open mouth face with open mouth and cold sweat face screaming in fear astonished face flushed face sleeping face dizzy face face without mouth face with medical mask face with no good gesture face with ok gesture person bowing deeply person with folded hands raised fist raised hand victory hand white up pointing index fisted hand sign waving hand sign ok hand sign thumbs up sign thumbs down sign clapping hands sign open hands sign flexed biceps
  
Предложения и замечания